

D4037

@##། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས། བམ་པོ་དང་པོ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་ བྱམས་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅུ་གང་ཞེ་ན། གཞི་དང་། རྟགས་དང་། ཕྱོགས་ དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། གནས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ས་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་གནས་པའོ། །སྡོམ་ལ། གཞི་དང་རྟགས་དང་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། །ལྷག་ པའི་བསམ་དང་གནས་པ་དང་།།སྐྱེ་དང་ཡོངས་སུ་འཛིན་དང་ས། །སྤྱོད་དང་རབ་གནས་ཐ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་གཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རང་གི་རིགས་དང་། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་ པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིགས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཞིང་།མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རིགས་ནི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དང་པོ་ སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས།སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི་གཞི་ཞེས་ བྱའོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེའི་གཞི་ཞེས་བྱའོ། །གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་རིགས་མེད་པ་ནི་སེམས་ཀྱང་སྐྱེད་ཅིང་འབད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་གནས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་། བླ་ན་མེད་ པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མ་བསྐྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མ་བྱས་ཀྱང་། རིགས་ནི་གཞི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་རིགས་ལ་གནས་ཀྱང་སེམས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་ལ་ཡང་སྦྱོར་བར་མི་བྱེད་ན་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་དེ་ནི་གཞི་ཞེས་ཀྱང་བྱ། རྟོན་པ དང་།རྒྱུ་དང་། རྟེན་པ་དང་། ཉེར་གནས་དང་། སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གནས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །རིགས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་རིགས་གང་ཞེ་ན། མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་ དང་།ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པའི་རིགས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་འོངས་པ་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ཅན་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབས་པའི་རིགས་ནི་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་རྣམ་པ་གཉི་ག་ཡང་འདོད་དོ། །རིགས་དེ་ནི་ས་བོན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ཁམས་དེ་ནི་རང་བཞིན་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དེ་ཡང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་ པས་ཆ་ཕྲ་བ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་ནི་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་རགས་པ་ཡིན་ནོ།

瑜伽师地论菩萨地，第一品。礼敬一切佛陀和菩萨。礼敬圣者弥勒。
此十法能摄大乘菩萨道及其果。何为十法？即：基、相、方、增上意乐、住、生、摄、地、行、安住。
总偈曰：基及相与方，增上意与住，生及摄与地，行与安住终。
其中何为基？此中菩萨自身种姓、初发心及一切菩提分法，名为基。何以故？此中菩萨依止种姓而住，即能成就无上正等正觉之根器，具有其力，是故种姓名为具缘之基。
此中菩萨依止初发心而住，即能修习布施、持戒、忍辱、精进、禅定、般若波罗蜜多。如是于六波罗蜜多、福德资粮、智慧资粮及一切菩提分法皆能修习，是故初发心为菩萨行之基。
此中菩萨依止修习菩萨行，即能圆满无上正等正觉，是故修习菩萨行即是圆满大菩提之基。
若人不住种姓、无种姓者，纵使发心并精进修持，亦无圆满无上正等正觉之根器。
是故由此理趣，应知菩萨虽未发菩提心，亦未修习菩萨行，然种姓即是基。
若住种姓而不发心，亦不修习菩萨行，虽有根器亦不能速证菩提。与此相反则能速证，应当了知。
此种姓亦名为基、所依、因、所缘、所住、前行、处所。如种姓，初发心及一切菩提分法亦复如是。
其中何为种姓？略说有二：本性住种姓及习所成种姓。
其中本性住种姓，即是菩萨六处殊胜性，此乃从无始时来一一相续，由法尔而得如是体性。
其中习所成种姓，即是由先前串习善根而得。就此义理，二者皆可。
此种姓亦名为种子，界亦名为自性。未成就果时，以无果故为细；已成就果时，具有果故为粗。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དེ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་འདས་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་ལྟ་ལས་ཅི་སྨོས་ཏེ། བླ་ན་ མེད་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མདོར་ན་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་འདི་གཉིས་ཏེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་ པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་གྱི།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། དབང་པོ་ལས་གྱུར་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། མཁས་པ་ལས་གྱུར་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དབང་པོ་རྣོ་བ་ཡིན་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ནི་དབང་པོ་འབྲིང་ཡིན། ཉན་ཐོས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ལས་གྱུར་པའི ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་བདག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་ མི་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེའི་དོན་དང་།ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མཁས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་ པ་དང་།བདེན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དག་དང་། རིག་པའི་གནས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཁས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་ལས་གྱུར་པའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་ རང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །གང་དག་གིས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཞན་དག་གིས་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡོད་པ་ནི་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྦྱིན་པ་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཡོད་དེ་བདོག་ན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གཞན་དག་ལ་བགོ་བཤའ་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཏེ་། རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི།ཡིད་མི་དགའ་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཉུང་ངུ་ལས་ཀྱང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བཟང་པོ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི། ངན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱིན་པ་མི་བྱེད་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ལ་ཡང་འཛེམ་པར་བྱེད་དོ་ཟེར་རོ། །གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱིན་པའི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་དག་ཀྱང་སྦྱིན་པ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་ཕོད་པ་མཐོང་ན་ཡང་ཡི་རངས་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །བླ་མ་རྣམས་དང་། རྒན་རབས་རྣམས་དང་། ཡོན་གནས་རྣམས་དང་། བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལངས་ནས་སྟན་སྟོབས་པར་བྱེད་དོ།

具有菩萨种性的人们超越一切声闻和独觉，更何况其他一切众生，应当了知他们是无上殊胜的。为什么呢？简而言之，清净有两种：烦恼障的清净和所知障的清净。其中声闻和独觉的种性是通过烦恼障的清净而得清净，而不是通过所知障的清净。菩萨种性则是通过烦恼障的清净和所知障的清净二者而得清净，因此称为超胜一切的无上。
此外，应当了知菩萨以四个方面超胜声闻和独觉。是哪四个方面呢？即根器所成、修行所成、智慧所成和果位所成。其中根器所成的殊胜是：菩萨本性根器锐利，独觉根器中等，声闻根器钝劣。
修行所成的殊胜是：声闻和独觉是为了自利而趋入，菩萨则是为了自利、利他、利益众多众生、给予众多众生安乐、悲悯世间、为天人大众的利益和安乐而趋入。
智慧所成的殊胜是：声闻和独觉精通蕴、界、处、缘起、处非处和谛，而菩萨不仅精通这些，还精通一切其他明处。
果位所成的殊胜是：声闻获得声闻菩提果，独觉获得独觉菩提果，菩萨则获得无上正等正觉的果位。
能使他人认知'这是菩萨'的波罗蜜多种性标志有六种：布施波罗蜜多的种性标志、持戒、忍辱、精进、禅定和智慧波罗蜜多的种性标志。
其中菩萨的布施波罗蜜多种性标志是：菩萨本性喜好布施，若有可施之物，常常不间断地与他人分享，以欢喜心布施而非不悦之心。即使少量也会分享，布施优质之物而非劣质之物。不作不予取，也回避不予取。对他人也宣说布施的功德，令他们生起布施的意乐。见到慷慨布施者也随喜欢悦。对上师们、长者们、应供养处和应恭敬者，起身献座。

། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་དྲིས་ཀྱང་རུང་། མ་དྲིས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་དང་དེ་དག་ལ་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་པའི་མན་ངག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །རྒྱལ་པོ་དང་། དགྲ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། མེ་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པས་འཇིགས་སྐྲག་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི འཇིགས་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་དག་ལ་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དྲག་པོ་དེ་ལས་ཀྱང་ཅི་ནུས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ལག་ཏུ་གཞན་གྱི་ནོར་གཏམས་ན་ཡང་དོར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱི་བུ་ལོན་ཆགས་ན་ཡང་སླུ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་དོར་མི་བྱེད་དོ་། །རང་གི་རིགས་བརྒྱུད་ ལ་ཡང་གཡོ་མི་བྱེད་ཅིང་།ཀླན་ཀ་མི་ཚོལ་ལོ། །ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུཪྻ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུ་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། སྤུག་དང་། རིན་པོ་ཆེ་དམར་པོ་དང་། གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་ལ་རྨོངས་ཤིང་སེམས་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་།དེ་ཅི་ནས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་སླུ་བར་མི་འགྱུར་བར་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་ན། དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སླུ་བར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད། རང་བཞིན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་ པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།ལས་ཀྱི་མཐའ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་མོས་པ་ཡིན་གྱི་འདུ་བའི་སྒོ་ཆུང་ངུ་དག་ལ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཞུགས་པ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བུད་མེད་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཆང་ལ་ཞུགས་པ་དང་། རྒྱན་པོ་ལ་ཞུགས་ པ་དང་།ཟློས་གར་མཁན་དང་། བྲོ་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་བྱེད་པ་དང་། འཇོ་སྒེག་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟ་བ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དག་ལ་ཞུགས་པ་ལས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྟོན་ཏོ། །ལོངས་ སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་རྙེད་ན་ཡང་ཤས་ཆེར་བརྐམ་པར་མི་འགྱུར་ན།ཆུང་ངུ་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དག་དང་མཐུན་པ་འདི་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་མི་དགེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡིག་པའི་ལས་ཤིག་བྱས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ མྱུར་བ་མྱུར་བར་འགྱོད་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ལ་ཡང་འཛེམ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་ཀྱི་དགའ་བཞིན་པས་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱིག་པ་དང་། མཚོན་ཆ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མཉེས་གཤིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །བཀུར་སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དུས་སུ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བ་དང་། འདུད་པའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་ཡིན། མཐུན་པར་འཛིན་པ་དང་། ཤེས་ཉེན་ཅན་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་དང་མཐུན པར་འཇུག་པ་ཡིན།འཛུམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་དང་། བཞིན་གྱི་མདངས་འབྱིན་པ་དང་། ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཤེས་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་སློང་བ་རྣམས་ལ་དྲང་པོར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ ལ་གཡོ་དང་སྒྱུས་སླུ་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཆོས་ཀྱིས་བབ་ཆེ་ལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་དག་ལ་ཡང་སྟོད་པར་བྱེད་ན། བདག་ཉིད་བྱེད་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། འདི་ ལྟ་སྟེ་གཞན་དག་ལ་གསོད་པ་དང་།འཆིང་བ་དང་། གཅོད་པ་དང་། རྡེག་པ་དང་། སྨོད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་མཐོང་ཡང་རུང་། ཐོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། གཞན་ལ་གནོད་པས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་འགྱུར་རོ།

无论众生询问与否，都应当给予他们今生来世安乐的如理教诲。对于害怕国王、敌人、盗贼、火灾、水灾等的众生，应当给予无畏，尽己所能地救护他们脱离各种强烈的恐惧。
若他人将财物托付于己，不应丢弃。若欠他人债务，不应欺骗和抛弃。对自己的种姓也不应欺诈，不寻找过失。
对于珍宝、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚、金、银、玛瑙、绿松石、红宝石、右旋螺等各种资具，即使有人愚昧颠倒，也应使其真实了解，以免被他人欺骗，更何况自己怎会欺骗他人。
本性喜好广大受用，于一切广大受用和享受也都能投入其中。喜好广大事业，而非小小聚会。
世间有这些沉溺：即沉溺女色、沉溺饮酒、沉溺赌博、沉溺观看歌舞表演、说笑、调情等，对于这些沉溺能迅速获得离欲，具有惭愧心。
即使获得广大受用也不会过分贪著，更何况小小受用。如是这些相应之法，应当了知是菩萨布施波罗蜜多种性的标志。
其中菩萨持戒波罗蜜多种性的标志是这些：此中菩萨本性只有微小的身语不善业，而无极重且严重损害众生的不善业。即使造作恶业也会迅速追悔，谨慎而行，不以欢喜心造作。
本性不以手、石块、棍棒、武器等伤害众生。本性温和，喜爱众生。对应受尊敬者，适时恭敬言说、顶礼、起立、合掌、鞠躬以示敬意。
和睦相处，善解人意，随顺他人心意而行。面带微笑，容光焕发，不皱眉头，说话诚恳。
对于帮助众生者知恩图报。对乞求的众生诚实相待，不以诡计欺骗。
以如法方式而非非法手段获取受用。本性喜好福德，赞叹他人修福，更何况自己修福。
若见闻他人遭受杀害、囚禁、割截、殴打、诽谤、恐吓等，会因他人受害而深感痛苦。

།ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཆེད་ཆེར་ འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དག་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་ན་མང་པོ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། གཞན་གྱི་ལས་དང་གཞན་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་བྱ་བ་དང་། བ་ལང་འཚོ་བ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཞ་འབྲིང་བྱ་བ་དང་། ཡི་གེ་བྲི་བ་དང་། རྩིས་ བྱ་བ་དང་།ཤོད་དགོད་པ་དང་། གྲངས་བཟུང་བ་དང་། ལག་རྩིས་བྱ་བ་དང་། རྗེ་བོ་དང་བསྡུམས་པ་དང་། ཁྱིམ་མི་དང་བསྡུམས་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་མི་མཛའ་བ་བསྡུམས་པ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་བསྡུམས་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། བསྡུ་བ་དང་། ཕྱིར་ འགྱེད་པ་དང་།གཏོང་བ་དང་། བག་མ་གཏོང་བ་དང་། བག་མ་ལེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཟ་བ་དང་། འདུས་ཤིང་ཟ་བ་རྣམས་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ཀྱི། བདག་དང་གཞན་དག་ལ་གནོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕན་པར་མི་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་ པའི་འཐབ་མོ་དང་།མཚང་འདྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་རྣམས་དང་། ཕ་རོལ་ལ་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་ལས་གཞན་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དག་ལས་ཀྱང་དེ་དག་ཟློག་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ལ་ རག་ལས་པར་བྱེད་དེ།བཟོད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་གིས་བདག་གི་དོན་འདོར་དུ་བཅུག་ནས། རང་གི་དོན་ལ་ཅི་དགའ་མགུར་བསྐོ་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་མཉེན་ཞིང་སེམས་དེས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་ བའི་སེམས་ཡུན་རིང་དུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དེ།གཞན་དུ་ན་དེའི་མོད་ལ་དེའི་སེམས་བཟང་པོར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པ་ཆེད་ཆེར་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཚིག་གིས་གཞན་ལ་སླུ་བར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་གི་མཛའ་བཤེས་ལ་དབྱེ་ན་བྱ་བར་མི་དགའ་ཞིང་མི་བྱེད་དོ། ། མ་གཙིགས་པ་དང་། མི་དགོས་པ་དང་། དོན་མེད་པ་དང་། བབ་ཆོལ་དུ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་དོ། །བདག་གི་བྲན་ལ་སོགས་པ་གཡོག་འཁོར་རྣམས་ལ་ཡང་སྙན་པར་སྨྲ་ཞིང་ཕ་རོལ་གྱི་ཞེ་གཅོད་པ་མི་སྨྲ་ན་གཞན་དག་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ཡོན་ཏན་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་གི་ཡང དག་པའི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་དག་གིས་གནོད་པ་བྱས་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སུ་མི་བྱེད་ལ་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།གྲོས་བཏབ་ན་ཡང་མྱུར་དུ་ཉན་པར་བྱེད་ལ་ཞེ་ལ་མི་འཛིན་ཅིང་། ཡུན་རིང་དུ་འཁོན་དུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

正确受持正法，重视来世，即使对极小的罪过也视为可畏，更何况大的罪过。
前往协助他人的事业和工作，也就是农业、商业、放牧、为王室服务、书写、计算、游戏、计数、手相、调解主仆、调解家人、调解亲友与敌人、调解王事、获取受用、守护、积聚、分配、布施、嫁女、娶妻、独自用餐、聚会用餐等类似的事情。
但不参与对自他有害、痛苦、无益的打斗、挑衅、争执、辩论等伤害他人的行为。
对于不当行为，如十不善业道等，也要制止他人。
随顺他人，依赖他人，因为具有忍辱和持戒的品质，让他人放弃自己的利益，随意安排自己的事。
性情柔和善良，不长期怀有怨恨和愤怒之心，否则应立即转为善心。
重视诚实，不以不实之语欺骗他人。
不喜欢也不从事离间他人朋友的事。
不说无意义、不必要、无用和轻率的话。
对自己的仆人等随从也说悦耳之语，不说伤害他人的话，更不用说对其他人了。
喜爱功德，宣说他人的真实赞叹。如是这些相似的行为，应当了知是菩萨戒波罗蜜多种性的标志。
其中，菩萨忍辱波罗蜜多种性的标志是这些：此中菩萨即使被他人加害，本性上也不生嗔恨，也不加以报复。
若受劝谏也能迅速接受，不记在心，不长期怀恨。如是这些相似的行为，应当了知是菩萨忍辱波罗蜜多种性的标志。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་འབད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ནང་ བར་སྔར་ལྡང་ཞིང་དགོངས་ཀར་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་།གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། གློས་དབབ་པའི་བདེ་བ་ཧ་ཅང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བྱ་བ་ཞིག་བྱུང་ན་དོན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་མི་འདོད་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། ལེ་ལོ་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། རྩོམ་ པར་བྱེད་པ་དང་།བྱ་བ་ཐམས་ཅད་རྩོལ་བ་ལ་ཡང་ངེས་པར་བརྟན་པ་ཡིན་ཏེ། མ་བྱས་སམ་མ་ཟིན་གྱི་བར་དུ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩོན་པ་མི་འདོར་ཞིང་། བར་མ་དོར་ཡང་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་སེམས་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། བདག་ལ་ ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་།བདག་གིས་ནི་འདི་དག་རྟོགས་པར་ནུས་ཏེ། ཞོ་ཤ་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། ཚོགས་པ་ཆེན་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་བའམ། གཞན་དག་དང་འགྱེད་པར་རམ། ཕྱིར་བརྒལ་བའམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལས་དཀའ་བ་དག་ལ་ཡང་བརྟེན་པ་ཡིན་ ཞིང་།དོན་དང་ལྡན་པའི་བརྩལ་བ་ཆེན་པོ་དག་ལ་ཡང་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་ན། ཆུང་ངུ་དག་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གཡེང་བ་མི་མང་བ་དང་། དགོན་པ་ནགས་ཚལ་གྱི་གནས། བས་མཐའི་གནས་མལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་དབེན་པར་གྱུར་པ་སྡིག་པའི་ སྐྱེ་བོ་མེད་པ།ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་དང་འཚམ་པ་དག་མཐོང་ངམ་ཐོས་པ་ན། ཀྱེ་མ་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ནི་བདེའོ་ཞེས་མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་ཞིང་སྒྲིབ་པ་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་། རང་གི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་ན། སྡིག་པ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་སེམས་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་མི་གནས་སོ། །མི་མཛའ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ བྱམས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་ན།མཛའ་བོ་དང་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་དག་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཅི་ནུས་ཅི་ ལྕོགས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་དང་། བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒུད་པར་གྱུར་པ་ཉེ་དུས་སྡུག་བསྔལ་བའམ། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའམ། བསད་པའམ། བཅིངས་པའམ། སྤྱུགས་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྒུད་པ་དག་ལ་ཡང་མི་དགའ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་། །ཡིད་ཀྱང་གཞུངས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་བླངས་པ་དང་། གཟུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་འཛིན་པར་ནུས་སོ། །དྲན་པའི་སྟོབས་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། བཤད་ནས ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་དྲན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིག་པའི་གནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། ཡིད་མི་རྟུལ་བ་ཡིན། བློ་མི་ཞན་པ་ཡིན། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ནོ།

关于菩萨精进波罗蜜多种性的标志是这些：此中，菩萨本性具足精勤，早起晚睡，不过分贪著睡眠之乐、卧榻之乐、倚靠之乐。当有事务时，为成办此事而克服不愿为之心，观察懈怠后而开始行动。
于一切事业中都坚定精进，在未完成或未达到之前，决不舍弃精进，中途也不懈怠。对于广大殊胜的目标也不畏缩，不轻视自己，认为'我能够通达这些，我有勇气'而生起欢喜心。
无论是进入大众之中，或与他人竞争，或辩论，或其他艰难之事也能坚持。对于有意义的大事业也多不厌倦，何况小事。如是，与此相应者，应知是菩萨精进波罗蜜多种性的标志。
关于菩萨禅定波罗蜜多种性的标志是这些：此中，菩萨于法义决定思维时本性不多散乱，见闻寂静林野处、边远住处、远离人群、无恶人、适合内心安住之处时，便想'啊！出离寂静真是快乐啊'，对出离和极度寂静生起欢喜。
本性烦恼轻微、障碍轻微、习气轻微。他住于寂静处，观察自利时，不被不善分别念严重扰乱心意，也不执著而住。对怨敌迅速生起慈心，何况对亲友和中庸者。
见闻众生遭受种种痛苦时生起大悲心，为除彼等痛苦而尽己所能实践。本性也欲利益众生，欲令众生安乐。对于亲友遭受痛苦、或财产受损、或被杀、或被囚禁、或被放逐，或类似的衰败也不生不悦。
心性调柔，能够领受、把握、善加持守诸法。具足念力，因此能忆及久远之前所作、所说，也能使他人忆念。如是，与此相应者，应知是菩萨禅定波罗蜜多种性的标志。
关于菩萨智慧波罗蜜多种性的标志是这些：此中，菩萨为趣入一切明处所知，具足俱生智慧，心不迟钝，智力不弱，非愚痴本性。

།བག་ མེད་པའི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་སྤོང་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཀྱི་རྟགས་རགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་ཏུ་རུང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་དག་པའི་དོན་དུ་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པར་ཟད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རིགས་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་དེ་ལྟར་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཞིང་བཟང ལ།དགེ་བ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གོ་འཕང་དེ་ཙམ་དུ་བསྐྱེད་པར་དཀའ་བ། གཙོ་བོར་གྱུར་པ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ། མི་གཡོ་བ། བླ་ན་མེད་པ་དེ་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་རུང་གི་།དེ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་མི་རུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་ དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་ལས།ཟད་པར་རམ། ཁ་ཅིག་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་པ་དེ་སྲིད་དུ། རང་བཞིན་གྱིས་འདི་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་དཀར་ པོའི་ཆོས་འདི་དག་ལ་ཡང་མི་སྣང་ལ།ངན་སོང་དག་ཏུ་ཡང་སྐབས་འགའ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་ན་ཡང་། རིགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་བས་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་ཤས་ཆེར་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་ནས་བརྒྱ་ལམ་བརྒྱ་ལམ་ན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བར་ཟད་དེ། སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ཡང་ངན་སོང་དག་ནས་མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་ཐར་བར་འགྱུར་ལ། ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཞན་དག་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ངན་སོང་དུ་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ ཚོར་བ་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ངུ་དེས་རེག་ན་ཡང་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་དག་ལ་ཡང་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རྒྱུའི་རིགས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐུལ་བས། སྙིང་རྗེའི་སེམས་སྐྱེ་ བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་གིས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀར་པོའི་ཆོས་དང་མི་མཐུན་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་ མོངས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན།སྔོན་བག་མེད་པར་གྱུར་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ལ་གོམས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཡུན་རིང་བ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་པོའོ། །བླུན་ཞིང་མི་མཁས་ལ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ པའོ།།བླ་མ་དང་། རྗེ་བོ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པས་ནན་གྱིས་མནན་ཏེ། བདག་ལ་དབང་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་འཁྲུལ་པ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པའོ། །ཡོ་བྱད་མེད་ཅིང་འཚོ་བ་ལ་ལྟ་བ་འདི་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཞི་པའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་རྒྱུ་བཞིས་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་སོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཀྱང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་སངས་རྒྱས སམ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ།།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཕྲད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སློབ་པ་འདི་ ནི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ།

对于那些放逸的处所，具有分别观察的能力而能断除。如是，与此相应的诸法，应当了知是菩萨般若波罗蜜多种姓的标志。应当了知这些是菩萨种姓的粗相，是可以推测的。至于究竟义的决定，唯有诸佛世尊亲自现见而已。
由于诸菩萨的种姓本性如是具足功德、贤善、具有善法和白法，因此堪能成为获得如来地位之因，此地位如是难以生起、最为殊胜、不可思议、不动摇、无上。若非如此则不堪能。
菩萨乃至未被四种违背白法的随烦恼所尽，或未被某些随烦恼所染时，便会自然具足如是诸善法。当被随烦恼所染时，则于此等白法不复显现，有时也会生于恶趣。然而菩萨即使生于恶趣，也应当了知由种姓转变的缘故，远胜于其他生于恶趣的众生。
关于这一点，菩萨唯在长久时间中偶尔才会生于恶趣。即使生于恶趣，也会迅速从恶趣中解脱。不像其他众生生于恶趣那样，不会感受剧烈的恶趣痛苦。即使被极微小的痛苦所触，也会生起极大的厌离。
对于那些生于彼处受苦的众生，也会因为被佛陀大悲因的种姓所激发而生起悲心。由于与此相应的缘故，应当了知生于恶趣的菩萨胜过其他生于恶趣的众生。
其中，违背菩萨白法的四种随烦恼是什么呢？先前放逸而习于烦恼，因此烦恼猛烈且持久，这是第一随烦恼。愚钝无智而依止恶友，这是第二随烦恼。被上师、主人、国王、盗贼、对手等所压迫而失去自主，以及心的迷乱，这是第三随烦恼。缺乏资具而执著生计，这是第四随烦恼。
具足菩萨种姓者由四种因缘而不能现证无上正等正觉。何为四种？其一，菩萨从最初即未遇到善知识——佛陀或菩萨如实开示菩提道者，这是第一因。其次，菩萨虽然遇到善知识，却颠倒执著菩萨学处，颠倒修学，这是第二因。

།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཡང་ཕྲད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་སློབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གཡེལ་ཞིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཤས་ཆེར་རྒྱུན་དུ་བརྩོན་པ་དང་མི་ལྡན་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་ གསུམ་པའོ།།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་ཡང་ཕྲད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སློབ་ཅིང་། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡུན་རིང་དུ་ཉམས་འོག་ཏུ་ཆུད་པར་ མ་བྱས་པས་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པ་འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པ་སྟེ།རིགས་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་རྒྱུ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་མི་ཐོབ་ལ། མི་ལྡན་ན་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །རིགས་མེད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས། རིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དང་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དགེ་བའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་ དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་དང་པོ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་རྣམས་སྡུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་ན། འདི་ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་ བྱེད་ཅིང་།ཚིག་འདི་སྐད་ཅེས་ཀྱང་སྨྲས་ཏེ། ཀྱེ་མ་བདག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་གྱུར་ཅིག་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡང་བྱེད་ཅིང་ཤིན་ཏུ་མཐར་ཐུག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ ལ་འགོད་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་དེ་ལྟར་བདག་གི་བྱང་ཆུབ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ན།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་སྒྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དེ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་ནས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི། དམིགས་པ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ལ་དམིགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་ཐོག་མར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར། དགེ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ དགེ་བ་དང་།བཟང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་བཟང་བ་དང་། ལེགས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་དག་ལ་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དགེ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། རྣམ་པ་དང་། དམིགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ལས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ལྔར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་དེ་བསྐྱེད་མ་ཐག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། བརྡ་དང་། ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་འཇུག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དེ་བསྐྱེད་ནས་རིམ་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་གྱི། མ་བསྐྱེད་པར་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ནོ།

再者，虽然菩萨遇到善知识，并且在学习菩萨学处时没有颠倒，但对于这些修行懈怠放逸，大多时候不具有精进，这是第三种原因。
再者，菩萨虽然遇到善知识，并且如实无颠倒地学习菩萨学处，对于修行也发起精进，但因为没有长期修习菩提分法，所以诸根未成熟，菩提分未圆满，这是第四种原因。
即使具有种姓，因为具备这些原因而不能证得菩提，若不具备则能证得。若无种姓，则应当了知在任何情况下都决定不能证得菩提。
以上为菩萨地基瑜伽处种姓品第一。
关于这个，菩萨初发心是菩萨一切善愿中第一正愿，能摄持其他诸正愿。因此，这是第一正愿的本质。
菩萨发愿求证菩提时，如是作意并说此言：'愿我证得无上正等正觉，成办一切有情的利益，安置他们于究竟涅槃和如来智慧中。'如是为了自己的菩提和成办有情利益而发心。
因此，发心是修行的一种形式。这种发心是缘于菩提和有情利益而修行，并非无所缘。因此，这种发心是缘于菩提和有情利益的。
这种发心因为是一切菩提分善根的先导，所以具足善、最善、妙、最妙、好、最好的功德，与一切有情相关的身语意恶行不相应。
也就是说，菩萨的初发心在其他世间和出世间的一切善愿中是无上最胜的正愿。
如是，初发心应当从五个特征来了知：本质、行相、所缘、功德和殊胜性。
菩萨一发此心，即入无上菩提大乘，并且依照名言习惯称为'菩萨'。因此，这种发心包含了趣入。
菩萨发此心后，将逐渐现证无上正等正觉，若未发心则不能证得。因此，这种发心是无上正等正觉的根本。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་ཞིང་། ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་སེམས་པ་ཡང་སེམས་དེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས། ན་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་བསྡུ་བ་དང་། རྩ་བ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པ་དང་། རྟེན་དུ་གྱུར་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ཡང་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས ཏེ།ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་ནི་གང་སྐྱེས་ནས་གཏན་དུ་འཇུག་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །ངེས་པར་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་སྐྱེས་ནས་གཏན་དུ་མི་འཇུག་ལ་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའོ། །སེམས་བསྐྱེད་ པ་དེའི་ལྡོག་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།གཏན་དུ་བ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཏན་དུ་བ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ལན་ཅིག་ལོག་ནས་ཕྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སྐྱེ་བའོ། །གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་ནི་འདི་ལྟར་སེམས་ལོག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། ། སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་རྐྱེན་བཞི་དང་། རྒྱུ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཞིས་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྐྱེན་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། རྨད་དུ བྱུང་བ་མཐོང་ངམ།ཡིད་བརྟན་པ་ལས་ཐོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེས་མཐོང་ངམ་ཐོས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་གང་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བའམ། ཞུགས་པར་གྱུར་པའི་མཐུ་འདི་ལྟ་བུ་དེ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ནི་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ ནས་དེ་མཐུ་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་མོས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་དང་པོའོ། །དེས་མཐུ་མཐོང་བའམ་ཐོས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་བརྩམས་ ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་སྟོན་པ་ན་དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །མཉན་ནས་ཀྱང་མངོན་པར་དད་པར་བྱེད་དོ། །མངོན་པར་དད་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མོས་ཤིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གཉིས་པའོ། །དེས་ཆོས་མ་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་ཏུ་ཆ་བར་ཉེ་བར་གྱུར་པ་དག་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ནས་ཀྱང་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཀྱེ་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་དམ་པའི་ཆོས་གནས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱིས།བདག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་འདི་དག་ཉིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་སེམས་ བསྐྱེད་པར་བྱ་གོར་མ་ཆག་སྙམ་ནས།དེ་དམ་པའི་ཆོས་གཟུང་བ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མོས་ཤིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གསུམ་པའོ།

菩萨对于痛苦的众生具有悲悯心，并且思维要全面救护，也要生起这种心。因此，这种发心是与悲心相应的。菩萨依止并安住于这种发心，修学菩萨学处、菩提分法，以及致力于利益众生的事业。因此，这种发心是菩萨学处的依止，由此可知初发心是摄持、根本、相应和依止。
菩萨的初发心简而言之有两种：决定出离和非决定出离。其中决定出离是指一旦生起就永远趋入而不会退转。非决定出离是指生起后不能永远趋入而会退转。这种发心的退转也有两种：永久性的和非永久性的。其中永久性的是指心一旦退转后就不会再为菩提而生起。非永久性的是指虽然心退转了但会再三为菩提而生起。
这种发心应当知道是由四缘、四因、四力而生起。其中四缘是什么呢？在此，善男子或善女人见到或从可信之人处听闻如来或菩萨不可思议的神变威力和稀有事，见闻之后这样思维：'啊！所见所闻的这种威力和神变所依止或趣入的菩提是大威力的。'由于见闻威力的缘故，而对大菩提生起信解并发菩提心，这是发心的第一缘。
即使没有见闻威力，但在听闻宣说关于无上正等正觉的菩提藏正法时，听闻后生起胜解，由于听闻正法的缘故，对如来智生起信解，为了获得如来智而发心，这是发心的第二缘。
即使没有听闻法，但见到菩萨正法将要衰落，见已如是思维：'啊！菩萨正法的住世能消除无量众生的痛苦，我应当为了消除这些众生的痛苦，必定要为使菩萨正法长久住世而发心。'由于受持正法的缘故，对如来智生起信解，为了获得如来智而发心，这是发心的第三缘。

།དེས་དམ་པའི་ ཆོས་ནུབ་ཏུ་ཉེ་བར་གྱུར་པ་མ་མཐོང་དུ་ཟིན་ཀྱང་།དུས་ཀྱི་ཐ་མ་དུས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་བབ་པའི་ཚེ། དུས་ངན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འདི་ལྟར་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་བཅུ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཏི་མུག་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་ཅིང་ཁྲེལ་མེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་སེར་སྣ་ ཤས་ཆེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། བག་མེད་པ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ལེ་ལོ་ཤས་ཆེ་བ་དང་། མ་དད་པ་ཤས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ཉོན་མོངས་པ་མཐོང་ངོ་། །མཐོང་ ནས་ཀྱང་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།ཀྱེ་མ་སྙིགས་མའི་དུས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་བྱུང་གིས་མེད་དོ། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་དུས་འདིའི་སྐབས་སུ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དམན་པ་ལ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་རྙེད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རེ་ཞིག་བདག་གིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟར་བདག་གི་རྗེས་སུ་སློབ་ཅིང་། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་དུས་ཀྱི་ཐ་མའི་ཚེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་རྙེད་པར་དཀའ བའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་ཤིང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་བཞི་པའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བཞི་གང་ཞེ་ན། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དང་པོའོ། །སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་ རིང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་བོ་བར་ཆད་མེད་པས་ཀྱང་མི་འཇིགས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞི་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཐོབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཤེས་ གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཤེས་གཉེན་ནི་ཐོག་མ་ནས་ཀྱང་། བླུན་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཡིད་རྟུལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། མཁས་ཤིང་མཛངས་ལ་ལྟ་བ་ངན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་འདི་ནི་བཤེས་གཉེན་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ།།བག་མེད་པ་ལ་ཡང་དེ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ལ། བག་མེད་པའི་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པའོ། །ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དེ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པའི་གནས་ཀྱང་དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་ མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པའོ།།དེ་དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ། དད་པ་དང་། འདུན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བླང་བ་ དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཐབས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེས་དམན་པ་དག་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་འདུན་པ་ བཟློག་ལ།བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་འཇུག་པའམ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་འམ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ། ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བྱུང་བ་ ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ།སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་འཇུག་པའམ། དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དག་ལས་འདུན་པ་བཟློག་ལ། འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ཆེས་དམན་པ་དག་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བཤེས་གཉེན་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པའོ།

虽然未见到正法将要衰落，但在最后时期末劫之时，恶世众生的身心会出现如下十种烦恼：愚痴重大、无惭无愧重大、嫉妒吝啬重大、痛苦重大、恶习重大、烦恼重大、恶行重大、放逸重大、懈怠重大、不信重大等烦恼。见到这些后又这样想：'唉呀!大五浊恶世已经来临了。在这个具有烦恼的时期中，即使发起声闻缘觉的小乘菩提心也难以获得，更何况无上正等正觉的菩提心呢?姑且我先发心，他们也会随学于我，其他人也会发心。'于是在那末法时期，因为发心难得的缘故，而对大菩提生起信解并发起大菩提心，这是发心的第四种缘。
其中四种因缘是什么呢？种姓圆满是菩萨发心的第一因；得到佛陀、菩萨及善知识摄受是菩萨发心的第二因；对众生生起悲心是菩萨发心的第三因；对轮回苦及长期修行苦等种种猛烈无间的痛苦都无所畏惧，这是菩萨发心的第四因。
其中菩萨种姓圆满应当了知是法尔获得。菩萨善知识圆满应当了知有四种：此中菩萨善知识从一开始就不愚笨，性情不迟钝，而是智慧通达且不入恶见，这是第一种善知识圆满。不令其入放逸行，也不为其创造放逸处所，这是第二种善知识圆满。不令其入恶行，也不为其创造恶行处所，这是第三种善知识圆满。
对于信心、意乐、正行、精进、方便等殊胜功德令其退失，而不令其趣入信心、意乐、正行、精进、方便等低劣功德，即如从大乘退失意乐而不令其趣入声闻乘或缘觉乘，从修所生退失意乐而不令其趣入思所生，从思所生退失意乐而不令其趣入闻所生，从闻所生退失意乐而不令其趣入世间言说，从持戒所生退失意乐而不令其趣入布施所生，如是对与此相应的殊胜功德令其退失意乐，而不令其执取与此相应的低劣功德，这是第四种善知识圆满。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བཞིས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བའི་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གང་ན་སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་ཀྱང་ཡོད་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་གང་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཀྱི། སྡུག་བསྔལ་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡང་རུང་བས་ཐེབས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ། ནོན་པ་མཐོང་བ་དང་། བདག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཅི་ཡང རུང་བས་ཐེབས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ་ནོན་པ་མཐོང་བ་དང་།གཞན་ནམ་བདག་གམ་གཉིས་ཀ་ཡང་རུང་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་པོ་བར་ཆད་མེད་པས་ཐེབས་ཤིང་གནོད་པར་གྱུར་ཏེ་ནོན་པ་མཐོང་ན་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་རང་གི་རིགས་ ལ་བརྟེན་ཅིང་།རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བས་ན་གོམས་པ་མེད་པར་ཡང་དམིགས་པ་རྟེན་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་སྙིང་རྗེ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡང་དག་པར་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་པོ་བར་ཆད་མེད་པས་ཀྱང་མི་འཇིགས་ཤིང་མི་སྐྲག་ན་ཆུང་ངུས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་སྟོབས་ཆེ་ཞིང་བརྟན་པ་དང་ལྡན་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་དང་པོའོ། །མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སེམས་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་གཉིས་པའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་མོས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་གསུམ་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཆེར་སྙིང་རྗེ་བ་དང ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་རྒྱུ་བཞི་པའོ། །སྟོབས་བཞི་གང་ཞེ་ན། ནང་གི་སྟོབས་དང་། གཞན་གྱི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་སོ། །དེ་ལ་རང་གི་མཐུས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་སེམས་སྐྱེ་བའི་ནང་གི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ།།གཞན་གྱི་མཐུས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་གཞན་གྱི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །སྔོན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པས་ད་ལྟར་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐོང་བ་ཙམ་མམ།དེ་དག་གི་བསྔགས་པ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་མྱུར་དུ་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པའམ། མཐུ་མཐོང་བས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། ། ཚེ་འདི་ཉིད་ ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། སེམས་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་སྐྱེ་བའི་སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྐྱེན་བཞི་དང་། རྒྱུ་བཞི་པོ་དག་ཚོགས་ པའམ།སོ་སོ་ལ་བརྟེན་ནས། གལ་ཏེ་སྟོབས་གཉིས་པོ་ནང་གི་སྟོབས་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་འདི་གཉིས་ཚོགས་པའམ། སོ་སོ་ལས་ངེས་པར་སེམས་དེ་སྐྱེས་ན་ནི་དེས་ན་དེ་བརྟན་པ་དང་། སྙིང་པོར་གྱུར་པ་དང་། མི་གཡོ་བར་འགྱུར་རོ། །གཞན་གྱི་སྟོབས་དང་། སྦྱོར་བའི་སྟོབས་ གཉིས་ལས་སྐྱེས་པའི་སེམས་དེ་མི་བརྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ལྡོག་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། རིགས་དང་མི་ལྡན་པ་ཡིན། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ་ཡིན། འཁོར་ བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དྲག་པོ་བར་ཆད་མེད་པས་འཇིགས་ཏེ།ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་ལ་དངངས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཞི་པོ་འདི་དག་བཟློག་པ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་རིག་པར་ བྱའོ།

菩萨由四种因缘对众生有大悲心：在十方无量无边世界中，虽然也有无苦的世界，但菩萨却选择投生于有苦及具苦的世界中，而不是无苦的世界。当见到他人遭受任何痛苦而受到伤害时，或见到自己遭受任何痛苦而受到伤害时，或见到他人或自己或二者皆遭受长期、各种、剧烈、无间断的痛苦而受到伤害时，菩萨依靠自己的种姓，由于本性善良，即使未经修习，也会因这四种所缘而生起小、中、大悲心。
菩萨对众生生起真实悲心后，由这四种因缘，即使面对轮回中长期、各种、剧烈、无间断的痛苦也不会恐惧害怕，更何况小苦。这是因为：第一因，本性具有大勇气、坚定和力量；第二因，具有智慧、如理思维的性格和择法力；第三因，对无上正等正觉有大信解；第四因，对众生有大悲心。
什么是四力？内力、他力、因力和加行力。其中，由自己的力量而希求无上正等正觉的，称为菩萨发菩提心的内力。由他人的力量而生起对无上正等正觉的希求的，称为菩萨发心的他力。由于往昔串习大乘善法，今生仅仅见到佛菩萨或听闻其赞叹就能迅速发心，更何况听闻正法或见到神通，这称为菩萨发心的因力。在今生依止善知识、听闻正法、思维等长期串习善法的，称为菩萨发心的加行力。
其中，菩萨的四缘和四因和合或各别为依止，如果由内力和因力这两种力和合或各别而必定生起菩提心，则此心将成为坚固、精要、不动摇的。应当了知，由他力和加行力二者所生的菩提心是不坚固的。
菩萨退失菩提心的因有四种：何为四种？不具种姓、为恶友所摄、对众生悲心微小、因轮回中长期、各种、剧烈、无间断的痛苦而恐惧、极为恐惧、害怕、畏惧。这四种退失菩提心的因，应当如前所述那样详细了知，它们是与前述四种发心因相违的。

།འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཆུང་མ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པས་ཀྱང་ གོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆུང་མ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཆུང་མ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་ལས་མཐུན་པ་དང་མི་མཐུན་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ།[་(]ད་[,]དེ་[)]གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མེད་དོ། །འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཟང་པོ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ།གཉིས་གང་ཞེ་ན། ཕན་པ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་བདེ་བ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་ཕན་པ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་ གནས་ནས་བཏོན་ནས།དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བདེ་བ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཕོངས་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་ཏེ། ཕན་པའི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདི་ གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཕན་པ་བྱ་བ་དང་། བདེ་བ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་ཉིད་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་ཡང་ དག་པར་སྤེལ་བའོ།།སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྦྱོར་བ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་། བདེ་བསྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བའོ། ། འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ཆེན་པོ་འདུ་བའི་སྒོ་ཡིན་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི ཕྱིར་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བའོ་།།འདུ་བའི་སྒོ་གཉིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གཉིས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་ བཟུང་སྟེ།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་ དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་དེའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡང་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་ངོ་བོས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ཏེ། སེམས་བསྐྱེད་མ་ཐག་གིས་ ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་གནས་སུ་གྱུར་པ་དང་།བླ་མར་གྱུར་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དང་། སྐྱེ་དགུ་རྣམས་ཀྱི་ཕ་དང་འདྲ་བར་གྱུར་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ནི་གང་དང་ལྡན་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཀུན་ནས་བསྲུང་བའི་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་བསྲུང་བ་ཡིན་ཏེ།ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དེ་དག་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ཉེ་བར་གནས་པས། གཉིད་ལོག་གམ། མྱོས་པར་གྱུར་པའམ། བག་མེད་པར་གྱུར་པ་ན་ཡང་། གདུག་པའམ་གནོད་སྦྱིན་ནམ། མི་མ་ཡིན་ པ་གཉུག་མར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཙེ་བར་མི་ནུས་པའོ།

这两种是初发心菩萨坚固的稀有殊胜不共世间之法。是哪两种呢？即视一切众生如妻子，以及不为摄受妻子过失所染。其中摄受妻子的过失是：对妻子行善或作害时，因顺逆而生烦恼，这两种过失菩萨是没有的。
这两种是初发心菩萨坚固的对众生生起殊胜善意，是哪两种呢？即利益的增上意乐和安乐的增上意乐。其中利益的增上意乐是欲令从不善处拔出安置于善处。安乐的增上意乐是对贫穷、无怙、无依众生，远离烦恼而欲成办利益事。
这两种是初发心菩萨坚固的加行，即增上意乐加行和修行加行。其中增上意乐加行是日日增长利益与安乐的增上意乐。修行加行是日日修习成熟佛法的加行，并依增上意乐加行，随力随分为众生成办利益安乐的加行。
这两种是初发心菩萨坚固的集聚广大善法之门，即为证得无上正等正觉而修自利加行，以及为除一切众生一切痛苦而修利他加行。如同二种集聚之门，二种广大善法资粮及二种无量善法蕴亦当如是配合。
这两种是初发心菩萨坚固的从发心开始，为菩提而摄受善法胜过其他摄受善法，即因殊胜和果殊胜。菩萨摄受善法是无上正等正觉之因，彼亦是其果。其他一切声闻缘觉的摄受善法尚且不如，更何况其他众生。因此菩萨摄受善法以因果体性胜过一切其他摄受善法。
这两种是初发心菩萨坚固的发心功德，即一发心即成为一切众生应供处、成为上师、成为福田、如众生之父，并摄受无害福德。其中无害福德是具足此者，菩萨得到轮王守护的二倍守护，因为那些守护者常时亲近，即使睡眠、醉酒或放逸时，也不会被毒蛇、夜叉或非人居民所害。

།ཚེ་བརྗེས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེས་ན། གནོད་པ་ཉུང་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་གནོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་ཡུན་རིང་བ་དང་། དྲག་པོས་འདེབས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལུས་དང་ངག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་རྩོལ་བ་དང་ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཤས་ཆེར་ལུས་ངལ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། བརྗེད་ངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། སེམས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས ཀྱང་གནས་ངན་ལེན་ཤས་ཆུང་བ་ཡིན་ལ་སེམས་བསྐྱེད་ན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་། སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གནས་ངན་ལེན་ཤིན་ཏུ་ཆུང་བར་འགྱུར་རོ། །གསང་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་དང་། རིག་སྔགས་ཀྱི་ཚིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡམས་ཀྱི་ནད་དང་། གནོད་པ་ དང་།ནད་འགོ་བ་ཞི་བར་བྱེད་པ་དག་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ལག་ན་འདུག་པ་མ་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ལག་ཏུ་འོངས་ན་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གྲུབ་པ་དག་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལྷག་པར་ཡང་བཟོད་པ་དང་། དེས་པ་དང་ལྡན་ཏེ། ཕ་རོལ་གྱི་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ ལ་ཡང་གནོད་པ་མི་བྱེད་ལ།གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་མཐོང་ངམ་ཐོས་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ཕྲག་དོག་དང་། གཡོ་དང་འཆབ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་བཅོམ་སྟེ། ཉམས་སྨད་པས་བརྒྱ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ན་ ཡང་མྱུར་དུ་འབྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་གྲོང་གི་གནས་གང་ན་གནས་པ་དེ་ཡང་འཇིགས་པ་དང་། འཇིགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མུ་གེའི་ཉེས་པ་རྣམས་དང་། མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་གནོད་པ་མ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ལ། བྱུང་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་ པར་ཞི་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ལན་འགའ་ཞིག་ངན་སོང་གི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུས་ཤས་ཆེར་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་ཐར་བར་འགྱུར་ལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ ཚོར་བ་མྱོང་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆུང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་སེམས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པས་ནི་གནོད་པ་མེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ འདི་ལྟ་བུ་དང་།མཐུན་པའི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། འདི་ལྟར་སེམས་བསྐྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྟོན་པ། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་སློབ་པ་དང་། ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དང་། གང་དག་སློབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་གང་ལ་སློབ་ཅེ་ན། གནས་བདུན་ལ་སློབ་སྟེ། གནས་བདུན་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། མཐུ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། གནས་བདུན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །སྡོམ་ནི། བདག་དང་གཞན་དོན་དེ་ཉིད་དོན། །མཐུ་དང་སེམས་ཅན་སྨིན་བྱེད་དང་། །རང་གི་སངས་རྒྱས་ཆོས་རྣམས་སྨིན། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ནི་བདུན་པ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱའོ།།འབའ་ཞིག་དང་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ཕན་པའི་རྒྱུ་དང་། བདེ་བའི་རྒྱུ་དང་། རྒྱུར་བསྡུས་པ་དང་། འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་དང་། ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་རབས་གཞན་པ་དང་། གཏན་དུ་བ་དང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པའོ།

转生之后，由于菩萨为福德所摄持，因此少有损害且本性无害，不会遭受长期和剧烈的损害。他以身语为众生谋利益，为众生做事和说法时，大多不会身体疲惫，不会忘失，心不会衰退。住于菩萨种姓者本性烦恼轻微，发心后更是如此，即身体烦恼和心的烦恼都会变得极其轻微。
密咒语和明咒语能息灭众生的瘟疫、损害和传染病，其他众生手中未成就的咒语，到他手中也会成就，更何况已成就的咒语。他更具有忍耐和温和，能忍受他人的伤害。不但不伤害他人，见到或听到他人伤害他人时也会极不欢喜。
他的近烦恼如愤怒、嫉妒、虚伪、隐瞒等也被降伏，即使偶尔生起也会迅速远离。他所住的城镇也不会出现恐怖、将有的恐怖、饥荒的过患和非人造成的损害，已生起的也会平息。
即使初发心菩萨有时转生于恶趣地狱众生中，由于无害福德摄持的缘故，大多能迅速解脱，所感受的痛苦也极其轻微，很快就会转生。对那些众生也会生起悲心。如是初发心菩萨由于无害福德摄持，将体验如是等众多利益。
《菩萨地论·本地分》发心品第二完。
第二品。如是发心菩萨们的菩萨行为是什么呢？对此应当了知有三种，即总的来说，菩萨们所学、如何学习以及谁在学习，这一切总称为菩萨行。
菩萨们学习什么呢？学习七处。什么是七处？即自利、他利、真实义、威力、成熟众生、成熟自己的佛法，第七处是无上正等正觉。偈颂：'自利与他利，真实义，威力，成熟诸众生，成熟自佛法，无上觉第七。'
什么是自利他利？简而言之，应当了知自利他利有十种：单独的、与他相关的、利益因、安乐因、因所摄、果所摄、今生的、他生的、永恒的、非永恒的。

།དེ་ལ་བདག་ གི་དོན་དང་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལས་ཐལ་ཞིང་འཚམ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ་སྤང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་གི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།བདག་ཉིད་བདེ་བར་འདོད་པ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། ཉེ་བར་སྤྱད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཤད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐོ་ རིས་འདོད་པ་མཐོ་རིས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་འདུག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་གི་འབྲས་བུ་འདོད་པ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ པ་དང་རྙེད་པ་འདོད་པ་རྙེད་པའི་རྒྱུ་དང་།རྙེད་པ་འགྲུབ་པའི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡོན་ཏན་སྣ་ཚོགས་དོན་མེད་པ་གཞན་དག་གི་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པ་དག་སྟོན་པ་དང་། བདག་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་བདག་གིར་བྱ་བར་འདོད་པས་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་བདག་གིར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཆོས་མ་ཡིན་པས་ཚོགས་སྡུད་ པར་བྱེད་ཀྱི།ཆོས་ཀྱིས་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་གྱི་བྲན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་བྲན་དུ་བྱ་བའི་ཆེད་ཀ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་བྲན་བྱེད་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བཅིང་བས་བཅིངས་པ་རྣམས་བདག་གི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཆེད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱས་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཆིང་བར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འཇིགས་པར་བྱས་པའི་ཆེད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར། གཞན་གྱི་ཆད་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་ལ་གནས་ཤིང་། སེམས་ཅན་གྱི དོན་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བདག་གི་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའམ། མཐོ་རིས་ཀྱི་ཕྱིར་བསྔོས་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་དོན་གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པར་དེ་མ་ཡིན་པར་དེ་ལས་བཟློག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་གཞན་གྱི་དོན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་ ཡིན་པས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་དང་། འོང་བ་མ་མཐོང་བ་དང་། འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་མེད་པ་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ས་འོག་ མ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ།ས་འོག་མའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་། བསམ་གཏན་བསྒྱུར་བ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འདི་ལྟར་བསམ་གཏན་དག་གིས་གནས་ནས་བསམ་གཏན་བསྒྱུར་ཏེ། སྨོན་ལམ་བཏབ་ན་འདོད་པའི་ཁམས་གང་དུ་འདོད་པ་དེར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པ་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་སྣ་ཚོགས་དག་གི་དོན་བྱེད་པ་དང་། ཐུབ་པ་དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་གི་དོན་མཛད་ཟིན་པ་སྟོབས་དང་། མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ མ་འདྲེས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ནས།སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་ལ་དོན་ཚད་མེད་པ་མཛད་པ་དེ་ཡང་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་སྔ་མ་གཉིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས་སྤང་ པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་མ་ཡིན་པའི་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་པ་ལ་ནི་ལྷུར་བསླབ་པར་བྱའོ།

关于这个，单纯为了自利和单纯为了他利的事，因为超出了菩萨的行为且不相应，所以菩萨应当了知后断除。其余的则应当学习。
其中，菩萨应当了知后断除的自利是这样的：为了自身安乐而追求受用和享受，对法吝啬，寻求并执著佛陀和菩萨所说的法，为了生天而持戒、精进、修习禅定和智慧，为了世间利益而供养如来塔庙，为了获得供养而显示各种不真实的无意义功德来取悦他人，为了获得他人的恭敬承事而用非法聚集眷属而不是用正法，仅仅为了让他人成为自己的奴仆而解救他们脱离奴役，仅仅为了让被束缚的众生为自己做事而解救他们脱离束缚后又重新束缚他们，仅仅为了自己能够恐吓他人而解救那些害怕惩罚等恐怖的众生脱离他人的惩罚等恐怖，安住于今生安乐而远离思维众生利益。
应当了知这些是菩萨的单纯自利。如是，应当了知与此相似的都是菩萨应当了知后断除的单纯自利。
菩萨的布施、忍辱、慈悲为先，或者回向菩提，或者回向生天，应当了知这些在任何时候都是与他利相关的自利。
如是，除了上述所说的那些情况之外，与此相反的菩萨的一切自利都应当了知是与他利相关的。
其中，菩萨应当了知后断除的单纯他利是这样的：对入于邪见、未见来世、未见果报的人说法，对破戒、无修行的人说法，已超越下地者修习下地的善法，善巧转变禅定的菩萨以禅定安住后转变禅定，发愿后能随意投生欲界任何处所，获得自在的菩萨在十方以各种化身利益各种众生，如来已成就自利，依止力、无畏等一切不共佛法，为无量众生做无量利益，应当了知这也是单纯他利。
其中，前面所说的两种单纯他利是菩萨应当了知后断除的。对于其他的单纯他利则应当努力学习。

།རྣམ་པ་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་དག་ལས་བཟློག་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ནི་བདག་གི་དོན་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་བསླབ་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་། ཚེ་འདི་པ་དང་། ཚེ་གཞན་པ་དང་། ཞི་བར་ བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་ཀྱང་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། དགེ་བ་སོགས་པ་ཆེ་ཡང་རུང་ཆུང་ཡང་རུང་སྟེ། གང་ཅི་ཡང་རུང་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་དགེ་བ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དང་། དགེ་བ་སོགས་པ་ཆེ་ཡང་རུང་ཆུང་ཡང་རུང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་ འཇུག།འདུལ་བར་བྱེད། འཛུད་པར་བྱེད། འཇོག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གམ་གཞན་ལ་ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བའམ། བསམ་གཏན་ལ་ གནས་པའི་བདེ་བ་ཡང་རུང་སྟེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་སྤངས་པའི་བདེ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་། ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཕན་འདོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཚེ་འདི་ལ་ ཕན་པ་ལ།ཚེ་གཞན་ན་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། ཚེ་གཞན་ན་ཕན་ལ་ཚེ་འདི་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད། ཚེ་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཕན་པ་ཡང་ཡོད། ཚེ་གཞན་ན་ཡང་གནོད་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་གནོད་པ་ཡང་ཡོད་དེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་ཡང་ ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བཞི་པོ་དག་ཏུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་སུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་བཞི་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་བདེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ད་ལྟར་བྱུང་ པ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལ།ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཡང་བདེ་ལ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་བདེ་བ་ཡང་ཡོད། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་པ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དག་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱོགས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པའི་རྒྱུ་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་བདེ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བདེ་བ་རྣམ་པ་ལྔར་བསྡུ་བར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་བདེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བ་བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོའི་བདེ་བ་དང་། ཚོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་བདེ་བ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་དང་ལྔའོ། །དེ་ལ་བདེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་གཉིས་དང་། རྒྱུ་ དེ་ལས་བྱུང་བའི་བདེ་བའི་ཚོར་བར་འགྱུར་བའི་རེག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཚེ་འདིའམ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འདོད་པའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་ལས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་། དེ་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྒྱུ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་རྒྱུ་བདེ་བར་བསྡུས་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་བྱུང་བ་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་མེད་པ་གང ཡིན་པ་དེ་ནི་སློབ་པ་དང་།མི་སློབ་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སྟེ། འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའོ།

除了那些情况以外，与那些相反的菩萨们的一切利他事业都是与自利相关的，对此菩萨也应当学习。
菩萨的自利与利他的因是什么呢？简而言之，应当知道有五种：无过失相、利益相、今生、他生和寂静。
其中，菩萨自己也要完全受持善法，无论是大善或小善，做任何善事，也要让他人完全受持善法，无论是大善或小善，都要让他们正确接受、调伏、引导、安置，这些就是菩萨自利与利他因的无过失相。
菩萨为自己或他人带来资具的安乐，或者禅定的安乐，或者断除烦恼的安乐，无论是什么安乐，能够成办这些，就是菩萨自利与利他因的利益相。
菩萨的自利与利他，有今生有益而来世不然的，有来世有益而今生不然的，有来世今生都有益的，有来世今生都有害的，这四种自利与利他应当按照四种正法受持的次第来理解。
什么是四种正法受持呢？有现在快乐而未来成熟为痛苦的正法受持，有现在痛苦而未来成熟为快乐的正法受持，有现在快乐未来也成熟为快乐的正法受持，有现在痛苦未来也成熟为痛苦的正法受持，这些分类应当如经中所说那样理解。
其中，涅槃以及能够正确获得涅槃的法，以及世间和出世间的趋向涅槃的法，简而言之，这些就是菩萨自利与利他因中的寂静，应当知道这是最殊胜无上的。
菩萨的自利与利他安乐的因是什么呢？简而言之，应当知道安乐可归纳为五种：因乐、受乐、对治苦的乐、受的断绝乐和无害乐五种。
其中，安乐方面的根和境二者，以及由此因产生安乐感受的触，无论是今生还是来世所欲求的果报业，所有这些总集起来称为因乐，此上再无其他，此外再无超胜。
不观待痛苦的完全止息，仅从因乐所摄的三因所生，对身心有益的体验称为受乐。这又简略分为二种：有漏和无漏。其中无漏是有学和无学的，有漏是三界的：欲界、色界和无色界相应的。

།དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་ཁམས་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམ་པ་དྲུག་གི་བྱེ་བྲག་ལས་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་ནས། ཡིད་ ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་བར་དག་གོ་།རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། ལུས་ཀྱི་དང་སེམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱིའོ། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཀྱིའོ། །གྲང་བ དང་ཚ་བ་དང་།བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་མང་པོ་འབྱུང་ངོ་ཅོག་ལ། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གཉེན་པོས་ཞི་བར་བྱས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཙམ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བདེ་བའི་བློ་སྐྱེ་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ།།འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་ཚོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་པར་འབྱུང་བའི་བདེ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ དང་།ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་དང་། རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་བྱུང་སྟེ། ཁྱིམ་སོའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་ངེས་པར་ཐར་པ་ནི་མངོན་པར་བྱུང་བའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདོད་པ་དང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ སྤངས་ཏེ་དབེན་པས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་།བདེ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་གཏན་བྲལ་བ་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་བདེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བདེ་བ་ནི་བདེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བའི་བདེ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོས་ནི་མ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ ཉིད་ཁོ་ནས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོའི་བདེ་བ་ནི་རྒྱུའི་དངོས་པོས་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ཞི་བར་གྱུར་པ་ཙམ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་བསལ་བས་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་མེད་པའི་བདེ་བ་ནི། རྒྱུའི་དངོས་པོས་ཀྱང་མ་ཡིན། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བསལ་བས་ཀྱང་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ལ་ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ལ། ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་བ། དུས་དེ་ཙམ་ཞིག་གནས་པས་ཞི་བར་གྱུར་པ་ནི་བདེ་བ་སྟེ། གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བར་གཏོགས སོ།།ཐ་མ་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་དེ་ནི་གཏན་དུ་ཞི་བར་གྱུར་ལ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་རྟེན་ལ་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་མེད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡིན་ནོ། །གནོད་པ་མེད་པ་དེའི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་ཐ་མ་དེ་ དང་མཐུན་པ་དང་།དེའི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དང་། དེ་འདྲེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཀྱི། གནོད་པའི་ཕྱོགས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གནོད་ པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བདེ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་།ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུན་པ་བཟློག་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ནུས་ཀྱིས་དེ་ལས་བཟློག་ཅིང་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱའོ། །ཕན་པར་འགྱུར་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།

其中，三界一切处所的六种差别中，从眼触所生直至意触所生。这六种又分为两种：身体的和心理的。其中与五识相应的是身体的，与意识相应的是心理的。
对于寒冷、炎热、饥饿、口渴等诸多各种痛苦的产生，以寒冷、炎热、饥饿、口渴等痛苦的对治而得以平息，仅仅是痛苦平息时所生起的乐受，这就称为对治痛苦的安乐。
入灭受想定称为受的断流之乐。无害之乐略说有四种：出离之乐、远离之乐、寂静之乐和圆满菩提之乐。
其中，以信心从在家到出家善妙地出离，从种种家庭痛苦中解脱，这称为出离之乐。远离欲望和不善法，以远离而入初禅，从远离所生的喜乐，这称为远离之乐。
在第二禅等中寂灭寻伺，这称为寂静之乐。完全远离一切烦恼，如实证悟诸法实相所获得的安乐，这称为圆满菩提之乐。
其中，因乐是因为成为安乐的因而是乐，而不是以自性。受乐不是以因的方式而是以自性本身。对治痛苦之乐既不是以因的方式也不是以自性，而是以痛苦的平息和痛苦的去除而成为安乐。
受的断流之乐既不是以因的方式，也不是以自性，也不是以去除痛苦，而是因为在此任何受都是苦，当这真实的痛苦暂时止息时就是安乐，这属于无害之乐。
最后圆满菩提之乐是因为未来永远止息了真实的痛苦，现世中一切烦恼随眠的习气也完全断除而成为安乐。
其余无害之乐也应当了知是因为与最后这种相顺、同类以及引导趋向它而成为无害之乐。
其中，菩萨为众生成办有益方面的安乐，而不是有害方面的。对于有害方面的安乐，以如实正慧完全了知，并且了知后使众生远离贪著，应当尽力使他们远离和摆脱。
即使与痛苦相关的有益之事，菩萨也要依靠善巧方便，虽然会带来痛苦和不悦，也要违逆众生意愿地成办。

།མི་ཕན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་འབྲེལ་ དུ་ཟིན་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།བདེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགའ་བཞིན་དུ་བཟློག་པར་བྱ་ཞིང་དྲང་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས་པའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བདེ་བ་དང་བཅས་པའི་མི་ཕན་པ་ལས་ བཟློག་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕྱིས་བདེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་ངེས་པར་རིག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དོན་གྱིས་ན་བདེ་བ་འདོད་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཕན་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་སྦྱིན་ པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་ཕན་པ་ནི་རྒྱུ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། བདེ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་ལ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འདོད་པའི་འབྲས་བུར་ འགྱུར་བའི་ལས་རྒྱུ་བདེ་བར་གཏོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གཉེན་པོའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོར་བའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གནོད་པ་མེད་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དགོས་པར་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ།།ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་། རྒྱུ་བདེ་བ་དབང་པོ་དང་། ཡུལ་དང་རེག་པས་བསྡུས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་མི་ཕན་པ་དང་མི་འཕྲོད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པར་མི་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཕན་པ་དང་། འཕྲོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་པ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤྱད་པར་བྱའོ།།བསླབ་པར་བྱ། ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱའོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་ལ། འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ འབྲས་བུ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་བརྒྱད་དེ། ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚིག་བཙུན་པ་ དང་།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཉིད་དང་། སྐྱེས་བུ་ཉིད་དང་། བརྒྱད་པ་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་པའི་ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ཚེ་རིང་ཞིང་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གཟུགས་བཟང་ཞིང་བ་ལྟ་ན་ སྡུག་ལ་མཛེས་པ་ཉིད་དོ།།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་རིགས་མཐོན་པོ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བའོ། །དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་། རྩ་འཇིང་ཆེ་བ་དང་། འཁོར་ཕལ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་བཙུན་པ་ནི་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་ཞིང་ཡིད་ཆེས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཀྱི་རྩོད་པ་བྱུང་ངོ་ཅོག་དུ་ཚད་མར་གཞོག་པར་འོས་ལ།གཞལ་གླུགས་ལ་གཡོ་བྱེད་པ་དང་། འཇལ་བ་ལ་གཡོ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཡོ་སྒྱུ་དང་ནོར་གཏམས་པ་ལ་གཡོ་མི་བྱེད་ཅིང་སླུ་བར་མི་བྱེད་དེ། གཞི་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་ཚིག་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཚིག་ བཙུན་པ་ཞེས་བྱའོ།

凡是对众生无益之事，即便与安乐相关，也应依靠善巧方便，以安乐和喜悦的方式，让众生虽不情愿也要制止并引导。为什么这样呢？因为要确知，伴随痛苦的安乐之事，以及制止伴随安乐的无益之事，对众生而言必定是日后纯粹的安乐。
因此，应当了知，菩萨凡是想要利益众生，实际上就是希求安乐。应当了知，凡是给予利益，就是给予安乐。这是因为利益如因，安乐如果。因此应当了知，凡是对众生具有利益的，就是具有安乐。
其中，凡是今生来世成为所欲果报的安乐因业，以及对治痛苦的安乐，断除感受相续的安乐，无害的安乐，这些都是有益且无过失的，所以菩萨应当为众生确实修行这些。
感受的安乐、安乐因、诸根、境界和触所摄的烦恼性、有烦恼、有过失、无益且不适宜的，都不应修行。
非烦恼性、无烦恼、无过失、有益且适宜的，菩萨应当随己所能为众生修行。自己也应当如是正确修行、学习、体验。
应当了知，这是菩萨自利利他的利益安乐因，再无更上、更胜于此者。
其中，菩萨自利利他的因果摄要为何？略说应当了知有三种因和三种果：异熟因与异熟果、福德因与福德果、智慧因与智慧果。
其中，什么是异熟？略说异熟有八种：寿命圆满、色相圆满、种姓圆满、财富圆满、言语可信、威名广大、男性身份、第八力量圆满。
其中，菩萨的寿命圆满是指长寿且住世久远。色相圆满是指相貌端严、悦意庄严。种姓圆满是指生于高贵种姓。财富圆满是指具大受用、势力广大、眷属众多。
言语可信是指可靠且值得信任，在众生一切诉讼中堪为准则，不在称量、计数等事上作假，不行欺诈，不在保管财物时欺骗，以此为基础而为众生所信任的言语，称为言语可信。

།དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ནི་དེའི་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་དང་སྙན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔའ་བའམ། བརྩོན་པའམ། བརྟན་པའམ། མཁས་པའམ། ཤེས་ཉེན་ཆེ་བའམ། ངང་ཚུལ་བཟང་བའམ། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་ལྷག་པར་རབ་དང་ ཕུལ་དུ་མཁས་པ་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ཏེ།གཞི་དེས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་བླ་མར་གྱུར་ཞིང་། བཀུར་སྟིར་བྱ་བ་དང་། བཙུན་པར་བྱ་བ་དང་། རི་མོར་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེས་པ་ཉིད་ ནི་ཕོའི་དངོས་པོ་དང་།ཕོའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་གནོད་པ་ཆུང་བ་དང་། ནད་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། སྤྲོ་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་འཚེ་བ་དང་། མི་འཚེ་བའི་བསམ་པ་ནི་ ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྣང་བ་དང་གོས་སར་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ང་རྒྱལ་ལེགས་པར་བཅོམ་པ་ནི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སློང་བ་རྣམས་དང་ཡོ་བྱད་མི་བདོག་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་དབང་ཕྱུག་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བདེན་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་ཞིང་ཕྲ་མ་མེད་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པོ་མེད་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་མེད་པ་ལ་གོམས་པ་ནི་ཚིག་བཙུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྒྲུབ་པར་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་།བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་ནི་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་ཞིང་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མི་དགའ་སྟེ། དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དང་། བུད་མེད་རྣམས་ཀྱི་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ རྣམས་ཀྱང་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལས་འདུན་པ་བཟློག་པ་དང་།ཕོའི་དབང་པོ་བཅད་པའི་ཕྱིར་བཟུང་སྟེ། ཁྲིད་པའི་མི་རྣམས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་ངེས་པར་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་སྐྱེས་པ་ཉིད་སྒྲུབ་པ་ནི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་། །ལུས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དང་།གཟུ་ལུམས་མེད་པར་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་པ་བཞིན་དུ་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་དང་། གྲོགས་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་ཆན་དང་། སྐྱོ་མ་དང་། ཐུག་པ་བཏུང་བ་དང་། བརྟ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་། སྐོམ་དག་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བརྟས་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་ པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྒྱས་པར་འགྱུར་ཏེ།རྒྱུ་གསུམ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཞིང་རྣམ་པར་དག་པའོ། །དེ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་བསམ་པ་དག་པར་ གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།སྙིང་ཐག་པ་ནས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དང་པས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར། བསམ་པ་དྲག་པོར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་མཐོང་ན། མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་དེ་དང་མཐུན་ པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་ལན་མང་དུ་རྟོག་ཅིང་དཔྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་བྱེད་ལ་གྲིམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བ་དེ་ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གཞུག་ པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལ་འཛུད་པ་དང་། འགོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

所谓大势力者，即其巨大名声和美誉如是：以勇敢或，精进或，坚定或，智慧或，聪敏或，性情善良或，在各种工艺技能处特别精通而闻名于世间。由此成为大众之上师，应受尊敬，应受崇敬，应受礼敬，应受供养，此即名为大势力者。
男性即具有男性之体及男根者。自然具足力量即少病痛，无疾病体质，且具大欢喜心。
何为异熟因？对诸有情无害且具无害之心，是长寿圆满之因。布施灯明与新衣，是肤色圆满之因。于诸有情善除我慢，是种姓圆满之因。对乞者及贫困者行布施，是财富圆满之因。
具足实语且无离间语，无粗语，无绮语之习惯，是言语尊贵之因。于来世发愿成就种种功德，供养三宝，供养上师，是大势力名声之因。
喜爱男性之身而不喜女性之身，视之为过患，且令喜爱女身之女性远离女身之欲望，解救被阉割男根而被掳走者，以如法方式使其解脱，以此二因令他人成就男性之身，是男性之因。
以身随力所能如法且公正地承事一切有情之事，作助伴，供应米饭、汤羹、粥饮，及能增长体力与欢喜心之饮食，是力量圆满之因。
如是应知彼等八种异熟之八种因。略说此等因以三因令异熟圆满、增长、广大而得成就。
何为三因？心清净、加行清净、福田清净。其中，以此等善根回向无上正等正觉而成清净意乐，以至诚广大清净意乐而行，见到随顺此行者生起欢喜，日日每一刹那多次思维观察与此相应之法，是为心清净。
长时串习、恒常修习、精进修持，为令未受持此善法者受持而赞叹，为令已受持者生起欢喜而赞叹，令彼等趣入、安住于此善根，是为加行清净。

།དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་སྦྱོར་བ་ ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་དང་།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། ཞིང་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ན། བདག་གི་དོན་དང་། གཞན་གྱི་དོན་ལས་ བརྩམས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་མང་པོ་སོགས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཚེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ན། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་སྙིང་དུ་སྡུག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྙིང་དུ་སྡུག་ན་ དྲུང་དུ་འདུ་བར་འགྱུར་ལ།གཟུགས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། མངོན་དུ་ཕྲད་པར་གྱུར་པས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དག་དེའི་ཚིག་མཉན་པ་དང་། བྱ་བར་སེམས་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁ་དོག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ན།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོས་བཀུར་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་བསྔགས་པར་འགྱུར་རོ། །བཀུར་ཞིང་མཆོད་ལ་བསྔགས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་དོན་གང་དང་གང་ལ་འཛུད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་དེ་དག་གཟི་བྱིན་གྱིས་ནོན་པས་མྱུར་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། མི་བྱའོ་ཞེས་ཟློག་ པར་མི་བྱེད།ལོག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ན། སྦྱིན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་བཙུན་པར་གྱུར་ན་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུད་ཅིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་བཙུན་པའི་འབྲས་བུ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པར་གྱུར་ན། བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་གྲོགས་བྱེད་དུ་འགྲོ་ཞིང་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕན་བཏགས་པ་དེས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་འབྲེལ་པར་འགྱུར་བས་དེ་ལ་ གུས་པ་དང་།བྱས་པ་གཟོ་བར་གྱུར་ནས་། བཀུར་སྟི་དང་། གུས་པ་དང་བཅས་པས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན། ཕོའི་དབང་པོ་ དང་ལྡན་པས།ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་བཙལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དག་གི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིགས་པ་མེད་པར་གྱུར་ལ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོ་བའམ། སྨྲ་བའམ། འགྲོགས་པའམ། ལོངས་ སྤྱོད་པའམ།དབེན་པ་དབེན་པར་གནས་པ་རྣམས་ལ་འཇུག་པ་། སྒྲིབ་པ་མེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་སྦྱོར་བ་དང་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་གདགས་ པའི་སྦྱོར་བས་མི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ལ།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་འགྱུར་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོབས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡོད་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མཐུན་ཅིང་འཕྲོད་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་འདི་ལ་གནས་ན། བདག་ཉིད་ཀྱང་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་བྱ་བ་ལ་ནུས་ཤིང་ལྕོགས་པར་འགྱུར་ལ།དེས་གདུལ་བར་བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། རང་གི་དོན་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་དག་ལ་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་པར་འགྱུར་རོ།

简而言之，应当了知，由于正确成就瑜伽以及安住于正确瑜伽之果，故为清净之田。其中，异熟果是什么呢？菩萨若获得圆满寿命，则能为自利他利而长期修习善法，积累众多善根，这就是圆满寿命的果报。
菩萨若获得圆满色相，则为大众所喜爱；既为所爱，众人便会亲近。由于形貌端正，与之相遇时，大众便会听从其言，思维其事。应当了知，这就是菩萨圆满色相的果报。
菩萨若获得圆满种姓，则会受到大众的恭敬、供养和赞叹。既受恭敬、供养和赞叹，则无论引导众生做何事，众生都会被其威德所摄，迅速趋入，不会拒绝，不会违逆。应当了知，这就是菩萨圆满种姓的果报。
菩萨若获得圆满自在，则能以布施摄受众生并令其成熟。应当了知，这就是菩萨圆满自在的果报。
菩萨若获得尊贵语言，则能以爱语、利行、同事摄受众生并令其成熟。应当了知，这就是菩萨尊贵语言的果报。
菩萨若获得广大名声，则能以种种事业助益众生并予以帮助。由此帮助，能与众生心相契合，众生对其生起恭敬和知恩，以恭敬和尊重迅速听从其教诲。应当了知，这就是菩萨广大名声的果报。
菩萨若获得男性之身，则具足男根，能成为一切功德、一切所求、一切智慧分别的法器，无所畏惧，任何时候与一切众生同行、交谈、共处、受用，或独处时皆无障碍。应当了知，这就是菩萨男性之身的果报。
菩萨若获得圆满力量，则于修习善法和利益众生的事业中不会疲倦，能发起精进，具足坚固精进，迅速获得神通。应当了知，这就是菩萨圆满力量的果报。
如是，这就是菩萨八种异熟果的八种果报。若具足此等，则于众生有益，于佛法生起亦相顺适宜。菩萨若安住于此异熟果，则自身能够胜任众多利益众生的事业，所化众生乃至于自利之事，也都会如教奉行。

།གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལྕོགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གདུལ་བྱར་བྱ་བ་དེས་བསྒོ་པ་བཞིན་དུ་མི་ཉན་པར་གྱུར་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེའི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལས་དོན་ཆེ་བ་མ་ཡིན་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་ནི་མི་ནུས་མི་ལྕོགས་ལ།དེས་གདུལ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རང་གི་དོན་བྱ་བ་ཡན་ཆད་ལ་བསྒོ་བ་བཞིན་དུ་ཉན་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལས་དོན་ཆེ་བ་མ་ཡིན་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །དེ་ལྟ་ བས་ན་དེ་གཉི་ག་ཚོགས་ལ་གཉི་ག་འབྱོར་པར་གྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ལ་ལས་དོན་ཆེ་ཞིང་མཐུན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་གྲོལ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ བས་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁོར་བའི་ཚེ་འབྲས་བུ་མེད་ཅིང་དོན་མེད་པ་དེ་ཡང་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ དང་དོན་ཆེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བསོད་ནམས་ནི་གང་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གསུམ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཅིག་པུ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བ་དང་།བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་པ་འམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་ལ་ སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་།ཁམས་ལ་མཁས་པ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བར། ཀུན་འབྱུང་བ་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ བར།འགོག་པ་ལ་ནི་འགོག་བར། ལམ་ལ་ནི་ལམ་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པའམ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་དང་། བསྟེན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ནག་པོ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་ཅིང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བའམ། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་རྣམས་བསྒོམ་པའམ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་ཤེས རབ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་།ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནས། སྔར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཡིན་ནོ། །བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་དོ།

如果菩萨自身虽然有能力，但所化众生不听从教导，那么这样的利他事业就不是最重要的，也不相应，因此他就不能利益他人。如果菩萨自身无能力无法做到，但所化众生对于自利之事都能听从教导，那么这样的菩萨利他事业也不是最重要的，也不相应，因此他也不能利益他人。所以，只有当这两者都具足、两者都圆满时，菩萨的利益众生事业才是最重要且相应的，因此才能利益他人。
如此一来，这位菩萨不仅自身能成就佛法，也能迅速使众生在三乘中成熟，不仅自身能证得无上正等正觉，也能使已成熟的众生获得解脱。因此，由于这个缘故，菩萨们的八种异熟果能利益众生、给众生带来安乐，所以一切众生在轮回中本来无果无义的生命也将变得有果有义。
其中，什么是福德？什么是智慧？所谓福德，简而言之就是三种波罗蜜多：布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多和忍辱波罗蜜多。智慧则是单独一种波罗蜜多，即般若波罗蜜多。精进波罗蜜多和禅定波罗蜜多应当理解为属于福德分和智慧分。
依靠精进而行布施、受持守护戒律、修习慈心等无量，或与此相类似的，这是属于福德分的精进。依靠精进而修习闻思修慧，通达蕴、界、处，通达缘起，通达处非处，如实观察苦是苦、集是集、灭是灭、道是道，或者如实分别善法与不善法、有罪与无罪、应行与不应行、劣与胜、黑与白等诸法，以及缘起的详细分类等法，这是属于智慧分的精进。
依靠禅定而行布施、受持守护戒律，或修习慈心等无量，或与此相类似的，这是属于福德分的禅定。依靠禅定而修习闻思修慧，通达蕴等，如前精进部分所说的一切都应当如是宣说，这是属于智慧分的禅定。这些福德和智慧总的来说有六种。

།དེ་རེ་རེའི་ རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི།ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ འདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།མཐུན་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་དང་། སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལ་གོམས་པའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ནི་ཉེ་བར་མི་གནས་ཤིང་། ཉེ་བར་མ་གྱུར་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྐྱེན་ནི་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་། ཉེ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་ཕྲད་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བསྟན་པའམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྐྱེན་ཉེ་བར་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་དང་། གནས་པ་དང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྤོང་ཞིང་མི་སྐྱེད་པ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མི་ མཐུན་པ་མེད་པའི་རྐྱེན་ཞེས་བྱའོ།།རྒྱུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མ་ཚང་ན་ཡང་བསོད་ནམས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། ཡེ་ཤེས་ཀྱང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། བསོད་ནམས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གནོད་པ་མེད་པར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གཟིར་བ་མེད་པ་དང་།ཅི་དགའ་མགུར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་ འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི།ལོག་པས་མ་ཡིན་པ་དང་མཁས་པར་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་བར་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཅི་ རིགས་པར་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དག་གི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་ཚད་མེད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བསོད་ནམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་། བསོད་ནམས་ལས་ བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།བསོད་ནམས་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་འདི་གཉི་ག་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། བསོད་ནམས་ནི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་ཡེ་ཤེས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བསོད་ ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཅིག་མེད་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མི་འཐོབ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于每一个的分类，应当了知是无量的。若问福德和智慧的因是什么？福德和智慧的因简而言之，应当了知有三种：对获得、安住和增长福德与智慧的欲求；顺缘而无违缘；以及往昔已熟习福德和智慧。
其中无违缘是指：颠倒的因缘既不亲近也不现前，而不颠倒的因缘则亲近且现前。
其中，遇到恶友而宣说颠倒的福德和智慧，或以颠倒作意而执取，这就称为颠倒因缘的现前。与此相反的白分，应当了知为不颠倒因缘的现前。
为获得、安住和增长福德与智慧而修行时，断除并且不生起任何障碍，这也称为菩萨的福德和智慧无违缘。
应当了知，若这三种因中缺少任何一种，则福德不生，智慧也不生。
若问福德和智慧的果是什么？依靠福德，菩萨无害地轮回，不被诸苦所逼恼，能随意利益众生并给予帮助。依靠智慧，菩萨能正确摄受福德而非颠倒，并以无量种种善巧直至现证无上正等正觉。
如是，福德和智慧的果简而言之，应当了知随应有四种。其详细分类则无量。
其中，无论是异熟、异熟因还是异熟果，这一切都依靠福德且从福德而生。福德也依靠智慧且从智慧而生。
因此，这二者都是获得无上正等正觉的主要因素：福德是主要的，智慧是无上的。
若福德和智慧中缺少任何一个，菩萨就不能证得无上正等正觉。如是，应当了知这就是摄集菩萨自利利他因果的内容。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཚེ་འདིའི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནི་གང་ཡིན།ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ནི་གང་ཡིན་ཞེ་ན། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་རིག་པའི་བཟོའི་གནས་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཚོད་ཟིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བའི་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཚེ་འདི་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་སྒྱུར་བ་ལ་མཁས་པས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བའི་དོན་དུ་བྱ་བ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ གཞན་གྱི་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར།བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་ འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་གཞན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཏུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་ པའི་ཁམས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཕྱི་མ་ལ་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅས། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བཅས་པས། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཕྱི་མ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེ་བ་དེའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་ལ་བརྟེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚེ་འདིར་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། གཟུགས་ མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་དང་།ཚེ་རབས་གཞན་གྱི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཏན་དུ་བ་ནི་གང་། གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ཞེ་ན། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པར་འགྱུར་བ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་དང་།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་དག་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་བཅས་པ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་གཏན་སྤངས་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གཏན་དུ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ན་གཏན་དུ་བ་དང་། གཏན དུ་བ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་དུ་བ་ཡིན་ནོ། །འདུས་བྱས་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་ མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་དགེ་བའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་དང་། འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱད་ནས་ཡོངས་སུ་ཟད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་བསྡུས་པ་དང་།རྒྱས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

那么，什么是菩萨今生的自利和他利？什么是菩萨他生的自利和他利呢？
通过了知人的作为、工巧明处和事业处而获得受用，以及对所获得的这些受用能适量享用，以及今生享用往昔所造业的异熟果报所成就的欲妙果报，
以及菩萨善巧转变禅定而于今生获得安乐之事，以及依此为利益他人而依止禅定，以及今生成就如来涅槃，
以及今生获得涅槃之有为法和无为法、世间法和出世间法，这些即是菩萨今生的自利。
如同菩萨一样，应当了知其他被菩萨调伏的众生的他利也是如此。
其中，来世于欲界获得圆满受用，来世获得圆满身体，来世投生于禅定界和无色界，
以及今生虽具苦恼和不悦，但通过观察而依止能于来世获得圆满受用、圆满身体、投生禅定界和无色界之因，这些即是菩萨他生的自利和他利。
今生以具乐和具悦而依止能获得圆满受用和圆满身体之因，以及今生不会退失的禅定和无色定，这些即是今生和他生的自利和他利。
什么是永恒的自利和他利？什么是非永恒的自利和他利呢？
欲界中圆满受用和圆满身体及其因果，以及凡夫的世间清净及其因果，这些是非永恒的自利和他利。
永断一切烦恼、获得八正道以及依此获得出世间善法，这些是永恒的自利和他利。
其中，应当了知由本性、退失、受用果报而尽这三种因而成为永恒和非永恒。
其中，涅槃以其本性是永恒的。一切有为法都是非永恒的。八正道因为不会退失且不会因受用果报而尽故是永恒的。
除此之外的有漏善法因会退失且会因受用果报而尽故是非永恒的。
如是，菩萨们应当随己所能修学这十种略说和广说的自利和他利，此上再无更高，此外再无超胜。

།འདས་པ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བསླབས་པ་ དང་།སློབ་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ཉིད་ལ་སློབ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་ གསུམ་པའོ།། །།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་ཉིད་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་མཐའ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པ་དང་། རིགས་པ་གྲགས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།དེ་ལ་བརྡ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ལ་འདྲིས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བས་ཞུགས་པའི་བློས་དངོས་པོ་གང་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་མཚུངས་པར་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་ལ་འདི་ནི་ས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མེ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་མེ་དང་།ཆུ་དང་། རླུང་དང་། གཟུགས་རྣམས་དང་། སྒྲ་རྣམས་དང་། དྲི་རྣམས་དང་། རོ་རྣམས་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་དང་། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྣོད་སྤྱད་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། བྲོ་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོ་དང་། སྣང་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་དགའ་མགུར་སྤྱོད་པ་དང་། ཞིང་དང་། ཚོང་ཁང་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་གྱི་བདེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བདེ་བ་ཡིན་གྱི་སྡུག བསྔལ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་སྟེ།མདོར་བསྡུ་ན་འདི་ནི་འདི་ཡིན་གྱི། འདི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པར་མོས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་འོངས་པའི་མིང་གིས་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་གྲགས་པ། ། མ་བསམས་མ་དཔྱད་མ་བརྟགས་པར་བཟུང་བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། དམ་པའི་རིགས་པའི་དོན་ལ་མཁས་པ། མཛངས་པ། རྟོག་གེ་པ་། དཔྱོད་པ་དང་ལྡན་པ། རྟོག་གེར་རྟོགས་པའི ས།རང་གི་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་པ། དཔྱོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ངེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གི་ཚད་མ་ལ་བརྟེན་ནས། འཐད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ རིགས་པས་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ཤིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིགས་པས་གྲགས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཟག་པ་མེད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ ཐོབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་རྗེས་ལས་ཐོབ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་བྱ་བའི་ཡུལ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ ཞིང་།ཕྱིས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཁོ་ན་དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་ དང་།ལམ་མོ། །ཤེས་པ་དེ་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་གྱུར་པ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

在过去和未来时期，我与他人所学习和将要学习的一切，都是为了学习这十种自他二利。在此之上再无更高，也无超胜。这是菩萨地基瑜伽处所说的自他二利品第三。
什么是真实义？简而言之有二种：就如实而言，是诸法的真实性；就尽所有而言，是诸法的一切性。应当了知，这真实性和一切性是诸法真实义的全部。
若详细分析此真实义，则有四种：世间共许、理性共许、烦恼障清净智慧境界、所知障清净智慧境界。
其中，依随名言世俗习惯的心识，对某一事物所产生的世间一切共同见解，如：对于地，认为'这确实是地而非火'；如同对地的认识一样，对于火、水、风、色、声、香、味、触、饮食、饮品、车乘、衣服、装饰品、器具、香料、花鬘、涂香、歌舞、音乐、灯光、男女欢爱、田地、商铺、房屋等事物，以及苦乐等，也是如此，即'这是苦不是乐'，'这是乐不是苦'。总之，'这是这个而不是那个'，'这是如此而不是其他'，这种为世间人所共同确信，由相传名言而生的分别念，不经思维、观察、推理而接受的事物，就称为世间共许的真实义。
什么是理性共许的真实义？是指通达正理义理的智者、思辨者、具有观察力的人，通过理性思维，依靠自己的智慧，作为凡夫位的推理者，依据现量、比量、可信圣教量等量，以正确的推理方式所确立和安立的所知事物，这就称为理性共许的真实义。
什么是烦恼障清净智慧境界的真实义？是指一切声闻、缘觉的无漏智、能得无漏智，以及无漏智后得世间智所行境界，这称为烦恼障清净智慧境界的真实义。因为缘此境界能使智慧从烦恼障中清净，并且之后能安住于无障碍状态，所以称为烦恼障清净智慧境界的真实义。
这真实义是什么呢？就是四圣谛：苦、集、灭、道。当对这四圣谛进行详细分别、现前通达时，这种智慧就会生起。

།བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་དམིགས་ཤིང་། ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གུད་ན་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་མི་དམིགས་པ་རྣམས་སུ་གྱུར་པ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་མེད་པར་ལྟ་བ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་ངོ་། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་གང་ཞེ་ན།ཤེས་བྱ་ལ་ཤེས་པའི་བགེགས་བྱེད་པ་ནི་སྒྲིབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དེ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།དེའང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་བདག་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཞུགས་པར་གྱུར་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་ ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དང་།མཚུངས་པས་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་མཆོག་བླ་ན་མེད་པ། ཤེས་བྱའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལས་ཡང་དག་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཁོ་ནའི་ མཚན་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་གཞག་པས་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གཉིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ གྱིས་མངོན་པར་ཞེན་པར་བྱས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མིག་ཅེས་བྱ་བའམ། རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ་དང་། ལུས་དང་། ཡིད་ཅེས་བྱ་བའམ། ས་ཞེས་བྱ་བ་འམ། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་ཞེས་བྱ་བའམ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་འམ། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་ཞེས་བྱ་བའམ། དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། མི་དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ ཞེས་བྱ་བའམ།སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་བྱས་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུས་མ་བྱས་ཞེས་བྱ་བ་འམ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་འདི་གཉིས་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོབ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོག་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བའམ། ཐ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས བྱ་བའི་བར་དུ་སྟེ།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་གྲགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་པའི་ཚིག་ནས། ཐ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་འདོགས་པའི་ཚིག་དེ་ཉིད་དངོས་པོ་ མེད་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ཉིད་དེ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པའི་ཚིག་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དང་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དངོས་པོ་སྔ་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་འདི་ གཉིས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་།མེད་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་སུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པ། བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

现证真谛者也就是声闻和独觉，他们缘取仅是蕴体，而不缘取离蕴之外另成一体之我的诸位。当修习缘起诸行生灭相应的智慧蕴中不存在补特伽罗的见解时即可生起。
所知障清净行境的真如是什么呢？对所知起障碍称为障，从所知障中完全解脱的智慧行境之境，应当了知即是所知障清净智慧行境的真如。
那又是什么呢？从一切法不可言说的自性开始，菩萨们和诸佛世尊的智慧趣入无法我性及已入无法我性极为清净，超越言说自性无分别相应的行境之境，即是无上真如、所知究竟，由此成就正确抉择一切法，不会超越。
应当了知此真如的特征以安立而言是以无二而区分。二即是有事和无事。其中有事是言说安立的自性，即是长久以来世间所执著，是世间分别和一切戏论的根本。即是所谓色，受、想、行、识，眼、耳、鼻、舌、身、意，地、水、火、风，色、声、香、味、触，善、不善、无记，生、灭、缘起，过去、未来、现在，有为、无为，此世间、他世间，日月二者，见闻觉知，所得、寻求、意识思维、观察，乃至涅槃等如是相应的言说名言自性诸法即是世间有事。
其中无事即是从色等言说乃至涅槃等言说本身即是无事性、无相性，凡是依此而起言说的一切言说所依完全无有、不存在性即是无事。
从前述有事和此无事二者的有无中解脱的法性所摄之事即是无二。所谓无二即是离二边的中道、无上，应当了知诸佛世尊的智慧于彼真如极为清净。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་པ་ནི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱས་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མོས་པ་དེས་ན། སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ན་སེམས་ཅན་དང་། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཏེ། འཁོར་བ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ ལ།འཁོར་བ་དེ་ལས་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཡིད་སྐྱོ་བར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ན་ནི། །འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ལྷག་པར་ བཏང་སྙོམས་སུ་འཇོག་པར་མི་ནུས་སོ།།ལྷག་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་མ་བྱས་ན་ནི། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ལ་། འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མི་ནུས་སོ།།གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་འཁོར་བ་ལས་སེམས་སྐྱོ་བར་གྱུར་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་འདས་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་མི་ནུས་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།། །།བམ་པོ་གསུམ་པ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མོས་པ་དེས་སྦྱོར་བ་ན།མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་སྐྲག་པར་གྱུར་ན་ནི། འདི་ལྟར་ཡིད་སྐྲག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ ཕན་ཡོན་མ་མཐོང་བ་དང་།དེ་ལ་ཡོད་པའི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའི་དད་པ་དང་། མོས་པ་སྤངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གོང་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལས་ ཤས་ཆེར་གནས་པར་གྱུར་ན་ནི།མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་ཡིད་སྐྱོ་སྟེ། མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཡིད་སྐྲག་སྟེ། དེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་འགྱུར་ བ་གང་ཡིན་པ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་ཏེ། མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཐབས་མི་མཁས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འཁོར་ བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཁོར་བ་ལ་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཡིད་མི་སྐྱོ་སྟེ། མྱུར་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པས་ཡིད་མི་སྐྲག་སྟེ།དེའི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་། ཕན་ཡོན་མཐོང་སྟེ། ཧ་ཅང་སྤྲོ་བར་གྱུར་ཅིང་མྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།

对于菩萨们的智慧，应当了知是由学道所分别。这智慧也是菩萨成就无上正等正觉的广大方便。为什么呢？如是，菩萨由于胜解空性，于种种生处精进时，为了成熟有情及自身佛法而轮回，并如实了知轮回，对于轮回也不以无常等行相而生厌离。
若不如实了知轮回，则于贪欲、嗔恚、愚痴等一切烦恼，心不能安住于殊胜舍。若不安住于殊胜舍，则心成为烦恼性而轮回。以烦恼心轮回，则不能成熟佛法及诸有情。
若以无常等行相而厌离轮回，如是则菩萨将迅速趣入涅槃。菩萨若迅速趣入涅槃，如是则不能成熟佛法及诸有情，何况能现证无上正等正觉？
卷第三
菩萨以胜解空性而精进时，既不畏惧涅槃，也不追求涅槃。若菩萨畏惧涅槃，则由于心生怖畏而不见涅槃功德，舍弃对彼功德的信心与胜解，此菩萨将不能圆满趣向涅槃资粮。若菩萨过分安住于追求涅槃，则将迅速趣入涅槃。迅速趣入涅槃则不能成熟佛法及诸有情。
于此，不如实了知轮回而以烦恼心轮回者，及厌离轮回而迅速趣入涅槃者，以及畏惧涅槃而不能圆满其资粮者，及过分安住于追求涅槃而迅速趣入涅槃者，应知皆是菩萨成就无上正等正觉的不善巧方便。
如实了知轮回而以无烦恼心轮回者，及不以无常等行相厌离轮回而不迅速趣入涅槃者，以及不畏惧涅槃而能圆满其资粮者，及见到涅槃功德与利益而不过分欢喜且不迅速趣入涅槃者，此即是菩萨成就无上正等正觉的广大方便。

།ཐབས་དེ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ལ་མོས་པ་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཆོག་ལ་མོས་པར་སྒོམ་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་ པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཆོས་བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རིང་དུ་ཞུགས་པ་དེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པས་དངོས་པོ་ཙམ་མམ། དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་དུ་འཛིན་པ་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་གང་ཡང་ རུང་སྟེ།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །འོན་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་འདི་ནི་དངོས་པོ་ཙམ་མོ། །འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཙམ་མོ་སྙམ་དུ་ཡང་དེ་མི་སེམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དོན་ནི་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །དོན་གྱི་དམ་པ་ལ་སྤྱོད་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དང་མཚུངས་ པར་མཉམ་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ།ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པར་ལྟ་ཞིང་སེམས་སྙོམས་པས་བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ན། ཡོངས་སུ་ ངལ་བ་ཐམས་ཅད་དང་།སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཐེབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་འགྱུར་ལ། ལུས་ངལ་བ་མེད་པ་དང་སེམས་ངལ་བ་མེད་པས་དེ་ལ་མཁས་པ་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ། དྲན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མཁས་པར་གྱུར་པ་ དེས་ཀྱང་ཁེངས་པར་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་མི་བྱེད་དོ། །མཁས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སེམས་ཞུམ་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་ཏེ། འཇུག་པ་ཡང་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གོ་ཆའི་སྦྱོར་བ་ཡང་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ འཁོར་བ་ན་འཁོར་བའི་ཚེ།སྡུག་བསྔལ་བའི་ཁྱད་པར་རྙེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྤྲོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་ང་རྒྱལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ པའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོར་བ་དང་།རྩོད་པ་དང་། སྨྲ་བ་མང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་འཁྲུལ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ཤིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། ཤས་ཆེར་སེམས་ཀྱིས་ལྷག་པར་བཏང་ སྙོམས་སུ་བྱེད་དེ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཡོན་ཏན་དག་གིས་སྐྱེ་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་ལས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་མི་ཚོལ་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ལ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་འདི་དག་དང་མཐུན་པའི་ཕན་ཡོན་མང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་དང་།བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བས་ན་གང་ལ་ལ་དག་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་། གང་ལ་ལ་དག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་དག་ཐོབ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། དམའ་བ་དང་། ཁྱད་པར་ཅན་ གཞན་ལས་མ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་ཞུགས་ཤིང་། དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་མང་པོ་དང་ལྡན་པ་ནི། བདག་ཉིད་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་ པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་དང་། ལུས་ལ་ཡང་སྲེད་པ་མེད་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལོངས་སྤྱོད་དང་། ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྲེད་པ་མེད་པར་སློབ་བོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་བསྡམས་ ཤིང་།ཤིན་ཏུ་བསྡམས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་བཟང་ཞིང་དགེ་བའི་ཕྱིར་སྡོམ་པ་ལ་ཡང་སློབ་པའོ། །གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བཟོད་པ་ཡིན་ལ། ཁྲོ་བ་ཆུང་བར་བྱ་བ་དང་། གཞན་ ལ་གནོད་པ་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཟོད་པ་ལ་ཡང་སློབ་བོ།

这个方法是依靠对空性之最胜的信解，因此修习对空性之最胜的信解，包含在菩萨学道中，即是所谓获得如来智慧的大方便。
那位菩萨由于深入无我智慧，如实了知一切法不可言说的本性，除了执著事物本身或真如本身之外，对任何法都不作任何分别。
然而他也不会想'这只是事物'，'这只是真如'，那位菩萨是在行持实义。当他行持最胜义时，以智慧如实见到一切法与真如平等一致，以平等心观察一切，心平等故获得最胜舍。
依此，当菩萨精进于通达一切明处时，不会因一切疲惫和痛苦而气馁，以身心无疲惫而迅速圆满通达，也将获得广大念力。
即使成为智者也不会傲慢，对他人也不会摆出老师的架子。对于一切所应通达之处也不会怯懦，而是充满欢喜，入则无碍。
铠甲加行也将坚固，在轮回中流转时遇到何等痛苦，就会对无上正等正觉生起何等的欢喜心。获得何等殊胜身相，就会对众生生起何等的无慢心。
获得何等殊胜智慧，就会对他人的诽谤、争论、多言、烦恼、随烦恼以及邪行等完全了知后，更多地以心保持平等。
生起何等功德，就会变得何等不炫耀善行，也不从他人处寻求利养、获得和恭敬。依止此智慧的菩萨将生起如是众多随顺菩提分及菩提的利益。
因此，凡是已经获得菩提、将要获得菩提以及正在获得菩提的一切有情，都是依靠此智慧，而非其他低劣或殊胜的方便。
如是入于无戏论之理，具足如是众多利益的菩萨，为了自身圆满佛法，也为了令他人圆满三乘法而如实趣入。
如是如实趣入，即对受用和身体无有贪著，为了布施受用和身体给众生而修学无贪。
为了众生利益而护持身语，极为谨慎，以本性不喜罪恶，本性贤善而修学律仪。
对于他人的伤害和邪行也能忍受，为了减少嗔恨和不伤害他人而修学忍辱。

།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་བསལ་བ་དང་། ཕན་གདགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བརྩོན་པའམ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ནང་ན་ གནས་ཤིང་སེམས་ཤིན་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཡིན་ལ།སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པའི་གནས་པ་བཞི་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔས་རྣམ་པར་རྩེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པ་དང་། མཁས་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ ལས་བྱུང་བའི་ངལ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སློབ་བོ།།མཛངས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་མཆོག་ཤེས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ལ་བདག་ཉིད་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་ཁོ་ན་མཆོག་ཤེས་པ་ལ་ཡང་སློབ་བོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱེད་ བྱེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཆོད་པ་དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་སྐྱོན་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། མཆོག་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་སུ་དེ་དག་གི་ སྐྱོན་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གནོད་པ་བྱེད་པ་དེ་དག་གི་རང་གི་བསམ་པ་དང་། སྦྱོར་བའི་ཉེས་པས་འཁོན་གྱི་སེམས་སུ་གྱུར་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་པར་ཅི་ནུས་ཅི་ ལྕོགས་སུ་ཕན་པ་དང་།བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པོ། །སེམས་ཅན་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱས་པ་གཟོ་བས་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པ་དེ་དང་མཉམ་པའམ། ལྷག་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་བསམ་པ་ཡང་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་སུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ བྱེད་དོ།།མཐུ་མེད་ན་ཡང་མ་བཅོལ་བར་དོན་དུ་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་གུས་པར་རྩོལ་བ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ལན་འགའ་བྱས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་གཏོང་ཞིང་ཅི་ནས་བདག་གིས་མ་ནུས་པ་ཡིན་གྱི། བྱེད་མི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དེས་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་ཞུགས་ཤིང་དེ་ཁོ་ན་མཆོག་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རིགས་པ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ དུ་འདོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ། ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའམ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པ་དང་དེ་ལས་གུད་ན་ཡང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་ངག་གི་ཡུལ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ ཡང་མ་ཡིན་ལ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་ཡོད་ཅེ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་སྤངས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པའི་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པ་སྤངས་པ་ཡོད་ དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཆོས་གང་དག་དང་། དངོས་པོ་གང་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད་པ་འཇུག་པ་བཞིན་དུ་ཆོས་དེ་དག་དང་དངོས་པོ་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟར་ ན་ཆོས་གཅིག་པུ་དང་།དངོས་པོ་གཅིག་པུའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ།

为了消除众生的疑惑，实现利益众生，以及为了自身获得一切智慧的因缘，对一切明处都要精进或成为智者。
安住于内心并且心极为平等，为了使心安住，为了清净四梵住，以五神通游戏而成办众生事业，为了消除由于精进于一切智慧之事而产生的疲劳故而学习。
既是智者又通达胜义，为了将来以大乘而般涅槃，也学习胜义智慧。
菩萨如是精进修行，对于具有功德的众生，则亲近供养、利养和恭敬。
对于有过失的众生，则以最大的悲心和慈悯心亲近，尽己所能地为除去他们的过失而精进。
对于造作损害的众生，则以慈心亲近，为了断除由于他们自己的意乐和行为过失而生起的怨恨心，无有虚伪诡诈地尽己所能地成办利益安乐。
对于施恩的众生，则以知恩图报而给予等同或更多的回报亲近，也尽己所能地圆满他们如法的意愿。
即使无力，也要对这些未受托付的事业表现出恭敬精进，不会仅仅做一次就放弃，而是让他们知道'这是因为我无能为力，并非不愿意做'。应当了知这些相应之事即是菩萨入无戏论之道并依止胜义智的正确修行。
其中，应当如何通过何种道理来了知一切法是不可言说的本性呢？诸法的自相安立，如所谓色、受、想、行、识乃至如前所说直至涅槃等，应当了知仅仅是假立，
既非本性，除此之外也无言语行境和言语对境。如是，一切法的本性并非如言说那样存在，但也并非一切处都不存在。
既然既非如是存在，又非一切处都不存在，那么如何存在呢？存在着远离对非自相有增益的不善巧，以及远离诽谤真实的不善巧。
应当了知一切法的胜义本性唯是无分别智的境界。若诸法和事物如何言说即成为彼等自性，如是则应理解一法和一事物的本性将成为多种差别。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཆོས་གཅིག་པུ་དང་། དངོས་པོ་གཅིག་པུ་ལ་མང་པོ་དག་གིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོར་བརྗོད་ཅིང་འདོགས་ཏེ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ལ། འདོགས་ པའི་ཚིག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་པས་འདོགས་པའི་ཚིག་གང་ཡང་རུང་བ་གཅིག་ཅིག་ཆོས་དེ་དང་དངོས་པོ་དེ་ལ་དེའི་བདག་ཉིད་དང་དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།འདོགས་པའི་ཚིག་ལྷག་མ་གཞན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་བས་ན་འདོགས་ པའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་ནི་མཐའ་དག་གམ།ཁ་ཅིག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་པ་ཡང་མེད་ལ། དེའི་རང་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་ འདོགས་པའི་ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ན།དེ་ལྟ་ན་ཇེ་དངོས་པོ་སྔར་བྱུང་ལ། ཕྱིས་དེ་ལ་དགའ་མགུར་འདོགས་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་འདོགས་ན་ནི། འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྔ་རོལ་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་མ་བཏགས་པའི་ཚེ། ཆོས་དེ་དང་དངོས་པོ་དེ་ངོ་བོ་ ཉིད་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ།།ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་གྱུར་ན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ནི་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་གདགས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མེད་ན་ཡང་། ཆོས་དང་དངོས་པོར་འདོགས་པའི་ཚིག་གིས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ འདོགས་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་འདོགས་པའི་སྔ་རོལ་ནས།གཟུགས་དེ་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཕྱིས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ལ་གདགས་པའི་ཚིག་གིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པར་བྱེད་ན་ཡང་། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཟུགས་ཞེས་འདོགས་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་འདོགས་ པ་དེ་མེད་བཞིན་དུ་ཡང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དང་།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་བློ་འཇུག་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་ན་མི་འཇུག་སྟེ། དེ་བས་ན་གཏན་ཚིགས་འདི་དང་། རིགས་པ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཁོང་ དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནས། ཐ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོགས་པའི་ ཚིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།འདོགས་པའི་ཚིག་གི་མཚན་མའི་གཞི་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་མཚན་མའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡང་དག་པའི་དངོས་ པོ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་སྐུར་པ་འདེབས་ཤིང་ཆུད་གཟོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པའི་ཉེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དཔྱད་ཅིང་བསལ་ བར་བྱས་ལ།བཀྲོལ་ཞིང་བསྟན་ཟིན་ཏེ་ཉེས་པ་དེ་དག་གིས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པས་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་ཡང་སྐུར་བ་འདེབས་ ཤིང་།ཐམས་ཅད་ཆུད་གཟོན་པ་དེ་དག་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡང་མེད་པ་ལ་འདོགས་པ་ཡང་མེད་དེ་། དེ་གཉི་ག་ཡང་མི་རིགས་སོ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་ན། གང་ཟག་གདགས་སུ་རུང་གི་།མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་གང་ཟག་གདགས་སུ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡོད་ན། གཟུགས ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདོགས་པའི་ཚིག་ཉེ་བར་གདགས་སུ་རུང་གི་།མེད་དུ་ཟིན་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་གདགས་པའི་ཚིག་གིས་ཉེ་བར་འདོགས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་འདོགས་པའི་གཞི་མེད་དུ་ཟིན་ན་ནི། གཞི་མེད་པར་གྱུར་པས་འདོགས་པའང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

为什么这样说呢？就像这样，对于单一的法和单一的事物，许多人用各种不同的方式来称说和安立，而在众多各种各样的安立词语中，任何一个安立词语都不能成为那个法和事物的本体和自性的体性，其余的安立词语也不是，这样的决定是完全不可得的。因此，所有的安立词语，无论是全部还是部分，都不能成为一切法和一切事物的本体，也不能成为其自性的体性。
再者，如果色等诸法如前所说是安立词语的体性的话，那么如果事物先有，而后来人们随意安立词语来称呼它，在安立词语来安立之前，没有被安立词语所安立的时候，那个法和事物就只能成为无体性的了。若成为无体性，则对于无事物就不应该用安立词语来安立。若无安立词语的安立，则法和事物也不应该以安立词语而有体性。
假如在安立词语安立之前，色就是色的本体，后来也是对色的本体用安立词语所摄的色来安立的话，那么即使没有'色'这个安立词语的安立，对于将成为'色'的法和将成为'色'的事物，应该会生起色的认知，但实际上并不会生起。因此，依据这个理由和这个道理，应当了知一切法都是不可言说的体性。
如同对色的情况一样，对于受等乃至涅槃为止所说的诸法，也应当如是了知。
对于色等诸法和色等事物，将不存在的安立词语的体性的自相增益执著，以及对于以不可言说的本性作为胜义中存在的真实事物，即作为安立词语相的所依处，完全否定和损毁，这两者应当了知是从这个佛法中完全退失的。
对于不存在的增益执著的过失，已经在最初就已经观察并遣除，解释并宣说完毕了。应当了知以这些过失对色等事物不存在而增益执著，是从这个佛法中完全退失的。
对于色等诸法的事物本身也否定和损毁一切的那些人，如何从这个佛法中完全退失，将如是解说：对于否定色等诸法的事物本身来说，既无彼性也无安立，这两者都不合理。譬如，若有色等诸蕴，则可以安立补特伽罗；若是没有的话，则对无事物就不能安立补特伽罗。同样地，若有色等诸法的事物本身，则可以安立色等诸法的安立词语；若是没有的话，则对无事物就不能以安立词语来安立。若无安立的所依，则因为无有所依而安立也将不存在。

།དེ་བས་ན་གང དག་ཁ་ཅིག་ཤེས་པར་དཀའ་བའི་མདོ་སྡེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ།དགོངས་པའི་དོན་བསྟན་པ་དག་ཐོས་ན་བཤད་པའི་དོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ན། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བརྟགས་ཏེ། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་ རྟོག་གེ་ཙམ་གྱིས་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ།འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སུ་འདི་ལྟར་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲའོ། །དེ་དག་གི་ལྟར་ན་འདོགས་པའི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཙམ་ཡང་མེད་པས། འདོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ ཅད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་ན།བཏགས་པ་ཙམ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་དེ་དག་གིས་ནི་དེ་ཁོ་ན་དང་བཏགས་པ་དེ་གཉི་ག་ལ་ཡང་སྐུར་བ་བཏབ་པར་འགྱུར་ཏེ། བཏགས་པ་དང་། དེ་ཁོ་ན་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་ན། མེད་པར་ལྟ་བའི་གཙོ་ བོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཛངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨོས་པའི་འོས་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྲོགས་པར་མི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཕུང་བར་བྱེད་ལ། འཇིག་རྟེན་གང་དེའི་ལྟ་བ་ལ་ཕྱོགས་པ་ཡང་ཕུང་བར་བྱེད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་ལ་དགོངས་ནས། འདི་ན་ལ་ལ་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་བླའི། ལ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་ཅན་གྱི་སྐྱེ་བོ་ནི་ཤེས་བྱ་ལ་རྨོངས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ སྐུར་པ་འདེབས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཞི་དེས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་ཆོས་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་འདོད་པ་དག་ཀྱང་ཕུང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སླུ་བར་མི་བྱེད་ལ། ཆོས་དང་བདེན་པ་ལ་ཡང་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །བསླབ་པའི་གཞི་ དག་ལ་ཡང་གཡེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་རྨོངས་ལ། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་ཏེ། གཞི་དེས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། གཞན་ཆོས་འདོད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ ཐར་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕུང་བར་བྱེད་དོ།།བསླབ་པའི་གཞི་དག་ལ་ཡང་གཡེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་དངོས་པོ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ནི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་རབ་ཏུ་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལ་གང་གིས་སྟོང་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་ལ་གང་གིས་གང་སྟོང་པ་དེ་ཡང་མི་འདོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གིས་སྟོང་པ་དེ་མེད་པ་དང་། གང་སྟོང་པ་དེ་ཡོད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རིགས་པའི་ཕྱིར རོ།།ཐམས་ཅད་མེད་ན་ནི་གང་དུ་ཅི་ཞིག་གང་གིས་སྟོང་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་དུ་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བས་ན་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ།

因此，有些人听闻难以理解的经典，具有大乘，具有甚深空性，显示密意义理的经典时，若不能如实了知所说的真实义理，便以不如理的分别，以非理所生的纯粹戏论而认为'这一切仅是假立，这才是真实。持此见解者才是正见者'，如是见解并作此说。
依照他们的观点，既然连能假立的基础事物都不存在，则能假立本身也在一切处完全不存在，那么又怎么会有仅是假立的真实见呢？因此，以此理由，他们对真实和假立二者都作诽谤。由于诽谤假立和真实，应当了知这是虚无见的主要形态。
如此持虚无见者，不应与具智的清净梵行者交谈，不应与之为伍。此人不仅毁坏自己，也毁坏倾向其见解的世人。
世尊考虑到这一点，说道：'于此，宁可有人执著补特伽罗见，也不可错误执著空性。'这是为什么呢？因为执著补特伽罗见的人仅仅是对所知之理愚痴而已，并非诽谤一切所知，以此因缘不会堕入地狱，也不会毁坏、欺骗其他求法、欲求解脱痛苦的人，反而会引导他们趣入正法和真理，也不会懈怠于学处。
错误执著空性者不仅对所知事物愚痴，而且诽谤一切所知，以此因缘将堕入地狱，也会毁坏其他求法、欲求解脱痛苦的人，对学处也会懈怠。如是如实诽谤诸法，即是从此教法中完全退失。
什么是错误执著空性呢？若有沙门或婆罗门不承认能空之法，也不承认所空之法，如是即名为错误执著空性。这是为什么呢？因为若有能空之法存在，所空之法存在，空性才合理。
若一切都不存在，则何处何物由何而空呢？因此，这样就不可能成为空性。所以，这样就是错误执著空性。

།ཇི་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་ཟིན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་ པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ།འདི་ལ་ལྷག་མ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་ཡོད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དེ་དེ་ལྟ་བས་ན་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་ཚིག་གི་བདག་ཉིད་དེས་སྟོང་ངོ་།།གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་ པའི་དངོས་པོ་དེའི་ལྷག་མ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོགས་པའི་ཚིག་ཙམ་པོ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉི་ག་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོ་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་པོ་ཙམ་དུ་འདོགས་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་སྒྲོ་མི་འདོགས་ལ། ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་སོ། །ལྷག་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ་ཉུང་ངུར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འདོར་བར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། སྣོན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལེགས་པར་ཟིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་འཐད་པས་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་གིས་ཀྱང་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྲིད་པ་འཕོ་བའི་མདོ་ལས། དོན་འདི་ཉིད་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། མིང་ནི་གང་དང་གང་གིས་སུ། །ཆོས་རྣམས་གང་དང་གང་བརྗོད པ།།དེ་ལ་དེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་དོན་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་གང་ཡིན་པ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ དེས་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའམ།ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྗོད་ཅིང་བསྙད་པ་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུགས་ཀྱི་བདག་ཉིད་མ་ ཡིན་ལ།དེ་དག་ལ་ཡང་དེ་ལས་གཞན་པ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་མེད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཡང་དག་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་དོན་གྱི་སྡེ་ཚན་དག་ལས་ཀྱང་།འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཀུན་རྫོབ་གང་ཅི་ཡོད། །དེ་ཀུན་ཐུབ་པས་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་ཏེ། །གཟིགས་དང་གསན་ལ་བཞེད་པར་མི་མཛད་པས། །དེ་ནི་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་གང་གིས་འཛིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིས་ དེའི་དོན་ཇི་ལྟར་བསྟན་ཅེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། བཏགས་པ་དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་མི་བཞེད་དེ། དེ་དག་ཀུན་རྫོབ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་ནི་བསྐྱེད་པ་དང་སྐུར་བའི་ལྟ་བ་མི་མངའ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉེ་བར་འཇོག་པའི་ལྟ་བ་དེ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར། ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དེ་ལྟར་ཞལ་གྱིས་མི་བཞེས་པས་ལྟ་བ་དེ་མེད་པར་དངོས་པོ་དེ་ལ་ སྒྲོ་འདོགས་པའམ།སྐུར་པ་འདེབས་པར་གང་གིས་འཛིན། འཛིན་པ་མི་མངའ་ན་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པར་གཟིགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་གཟིགས་པ་ཡིན་ནོ།

如何是错误地执取空性呢？凡是于某处某物不存在，即如实见到彼处为彼空，而于此处余下之物，即如实了知'此确实存在'，这就称为如实无颠倒地趣入空性。
例如，对于所说的色等诸法，并无以'色'等名言本性的法，因此色等诸法为以'色'等名言本性所空。
色等诸法的余下是什么呢？即是仅有'色'等名言而已。这两者，即仅有事物的存在以及仅有事物的假名，都如实了知。
既不增益非有，也不诽谤真实。既不增加也不减少，既不舍弃也不添加，如实了知真实性即是不可言说的本性，这就称为善巧执取空性，即以正确智慧通达。
这首先是符合以理成立的正理，由此应知一切法皆为不可言说的本性。
通过可信圣教也应知一切法皆为不可言说的本性。世尊在《转有经》中，以偈颂音韵如是说道：'以任何名称，诸法皆所说，彼中彼非有，此为诸法性。'
此偈颂如何显示其义？凡是色等假名之法，以'色'等名称，用'色'等名称对色等假名之法说为'色'或'受'乃至广说'涅槃'，于彼等法中，诸法自身亦非色的本性，彼等中亦无异于彼的色等本性之法。
应知色等假名之法以不可言说的方式存在，即是真实的法性。
世尊在《义品》中也说：'世间一切世俗有，能仁皆不予承认，见闻意乐皆不许，彼不承认谁能执？'
此偈颂如何显示其义？凡是色等假名事物上安立为'色'等的诸假名，即称为世俗。不许彼等假名即是事物的本性，因为彼等是世俗故。
为什么呢？因为于彼无增益与诽谤见，故无颠倒执著见，因此称为'不承认'。如是不承认故，无彼见时，于彼事物谁能执著增益或诽谤？无执著即是如实见到所知，那就是其见解。

།ཤེས་བྱ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་གསན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་གསན་པ་ཡིན་ཏེ། གཟིགས་པ་དང་གསན་པ་དེ་ལ་ སྲེད་པ་སྐྱེད་པར་མི་མཛད་འཕེལ་བར་མི་མཛད་ཀྱི།དམིགས་པ་དེ་སྤོང་ཞིང་བཏང་སྙོམས་ཅན་དུ་གནས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བཞེད་པར་མི་མཛད་དོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡུམས་བྱེད་ཀ་ཏའི་བུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བཀའ་སྩལ་པ། འདི་ན་དགེ་སློང་སྡུམས་བྱེད་ནི་ས་ལ་བརྟེན་ ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་དོ།།ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་། ཉི་མ་དང་། ཟླ་བ་འདི་གཉིས་དང་། མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཙལ་བ་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་དཔྱད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་དོ། །བསམ་གཏན་པ་ཇི་ལྟར་ས་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་ལ། རྒྱས་པར ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་ཅེ་ན།འདི་ན་དགེ་སློང་སྡུམས་བྱེད་ནི་ས་ལ་སར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆུ་ལ་ཆུར་འདུ་ཤེས་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བསལ་བ་ ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་ནི་ས་ལ་བརྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་ལ། རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ལ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དུ་བརྟེན་ཅིང་བསམ་གཏན་མི་བྱེད་དོ། །དགེ་སློང་བསམ་གཏན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ནི་དབང་པོ་དང་བཅས་པའི་ལྷ་རྣམས་དང་། དབང་ བདག་དང་བཅས་པ་རྣམས་དང་།སྐྱེ་དགུའི་བདག་པོ་དང་བཅས་པ་རྣམས། སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཅི་ལ་ཁྱོད་རྟེན་བསམ་གཏན་མཛད་པ་ཡི། །ཁྱོད་ཀྱི་དེ་ནི་བདག་ཅག་མ་འཚལ་ཏོ། །ཞེས་རྒྱང་མ་ནས་ཕྱག་འཚལ་ བར་བྱེད་དོ།།མདོའི་ཚིག་དེར་དོན་འདི་ཇི་ལྟར་སྟོན་ཅེ་ན། ས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མིང་དུ་བརྡར་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་དེ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྒྲོ་ འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོར་འཛིན་པ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཙམ་གྱི་ཡང་དག་པ་འཇིག་པར་འཛིན་པ་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་འདུ་ཤེས་དེ་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །བསལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤངས་པ་དང་བཏང་ བའོ།།དེ་བས་ན་ལུང་གིས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་པ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་བརྗོད་པ་མེད་ན་ཡང་ བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་གཞན་དག་ལ་བསྙད་པ་དང་།ཐོས་པར་བྱེད་ཀྱང་མི་ནུས་ལ། ཚིག་དང་ཐོས་པ་མེད་ན་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ཤེས་པར་མི་ནུས་སོ། །དེ་བས་ན་ཐོས་པ་དང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་ཡང་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མ་ ཤེས་པས།གཞི་དེ་ལས་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དངོས་པོ་གསུམ་སྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་དང་།བདག་གོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། བདག་གི་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ།

所说的知识对象的所闻即是他的所闻，对于所见和所闻不生贪著，不令增长，而是舍弃彼所缘，安住于舍，如是不执著。
复次，世尊以调解者迦多子为缘由而宣说：'此处，比丘调解者不依止于地而修禅定。不依止于水、火、风、虚空、识、无所有处、非想非非想处、此世间、他世间、日月二者、所见、所闻、所分别、所识、所得、所求、意所思维、所观察等一切而修禅定。'
云何是禅修者不依止于地而修禅定，乃至不依止于一切而修禅定？此处，比丘调解者即是远离对地的地想。从对水的水想乃至广说一切对一切的想皆远离。如是，禅修比丘不依止于地而修禅定，乃至广说不依止于一切而修禅定。
对如是禅修比丘，具诸根的天众、具自在的天众、具生主的天众从远处顶礼说：'智者，我等礼敬您！圣者，我等礼敬您！我等不知您依何而修禅定。'
此经文如何显示此义？凡是对地等事物所施设的名言，即称为地等想。此想对于地等所施设的事物有增益和损减：执著其自性为实有是增益，执著连事物自体也完全灭尽是损减之想，应当远离此想。
'远离'即是断除和舍弃。因此，从经教中也应当了知，从如来最可信的经教中，应知一切法皆是不可言说的自性。
如是，若一切法是不可言说的自性，为何还要运用言说？如此，若无言说，则不能向他人宣说和听闻不可言说的法性，若无言词和听闻，也不能了知不可言说的自性。因此，为了听闻和了知而运用言说。
由于不能如实了知真如，由此因缘，凡夫的分别产生三种事物，并成就八种有情世间和器世间的建立，即：自性分别、差别分别、总执分别、我执分别、我所执分别、爱分别、憎分别、离二者分别。

།རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དངོས་པོ་གསུམ་པོ་གང་དག་ གིས་སྐྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པའི་གནས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པའི་དམིགས་ པའི་དངོས་པོ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཏགས་པར་སྐྱེད་དོ།།དངོས་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་པར་བྱེད་ན། མིང་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ། མིང་གི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བརྗོད་པས་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་རྣམ་པ་དུ་མ་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལས་ འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བདག་གོ་སྙམ་པའི་རྣམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བདག་གི་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འདི་གཉིས་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་རྩ་བ་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ རྩ་བར་གྱུར་པ་སྐྱེད་དོ།།དེ་ལ་སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་ཅི་རིགས་པར་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་སྐྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གནས་སྤྲོས་པའི་དངོས་པོ་དང་། ལྟ་བ་དང་ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་དང་། དངོས་པོ་འདི་གསུམ་སྐྱེད་པར་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྲོས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ པའི་ང་རྒྱལ་བརྟེན་ནོ།།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་རྣམས་བརྟེན་ཏེ། གཞི་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཕྱོགས་མ་ལུས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་ པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་འདི་ནི་གཟུགས་ཅན་ནོ།།འདི་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བསྟན་དུ་ཡོད་པའོ། །འདི་ནི་བསྟན་དུ་མེད་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་དང་། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་ བྱས་དང་།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཚུལ་གྱི་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་པ་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་ རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།།རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་དུ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བདག་དང་སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོའི་མིང་གི་བརྡ་དང་ལྡན་པ། ཁྱིམ་དང་། དམག་དང་། ནགས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་དེ་དག་གི་མིང་གི་བརྡ་དང་ལྡན་ལ་། ཆོས་མང་པོ་བསྡུས་པ་དག་ལ་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིལ་པོར་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གི་སྙམ་པའི་རྣམ་པར རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན།དངོས་པོ་གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་མཐུན་པར་བཅས་པ་གང་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་བདག་ཏུའམ། བདག་གིར་འདྲིས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལ་གོམས་པས། ལོག་པར་འཛིན་ཅིང་འདྲིས་པ་དེ་ལས་རང་གི་ལྟ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། འབྱུང་བ་ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདག་གོ་སྙམ་པ་དང་། བདག་གི་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果问这八种分别是由哪三种事物所生？自性分别、差别分别以及总执分别这三种分别，是由分别戏论处和分别戏论所缘的事物色等名言所生。
依靠彼事物而起戏论时，由于执取名想言说，以名想言说修习而生的种种分别，多种不同形式的分别，皆从彼事物中生起。
其中，我想的分别和我所想的分别这两种，是一切见中除萨迦耶见外的根本，也是除我慢外一切慢的根本。
其中，可爱分别、不可爱分别以及与此二者相反的分别，分别生起贪欲、嗔恚和愚痴。
如是，此八种分别即是：分别戏论处事物、见和我慢、贪欲、嗔恚、愚痴等，由此三种事物而生起。
其中，于分别戏论事物上依止萨迦耶见和我慢。于萨迦耶见和我慢上依止贪欲、嗔恚和愚痴。以此三种根本显示一切世间趣入之分。
其中，何为自性分别？于色等名言事物上分别为色等，此即名为自性分别。
何为差别分别？即于色等名言事物上分别：此是有色，此是无色；此是可见，此是不可见；如是有对无对、有漏无漏、有为无为、善不善、无记、过去未来现在等，如是无量种类差别，依止自性分别而为差别故，此种分别即名为差别分别。
何为总执分别？即于色等名言事物上，以我、众生、命、生者等名言相应，以及房屋、军队、森林等，饮食、乘具、衣服等，于彼等以彼等名言相应，由总执诸多法之因所生起的趣入，即名为总执分别。
何为我想和我所想的分别？于有漏事物中，具有近取随顺者，由长时间执著我及我所而熟习，由此邪执熟习，依止自见处所随顺的事物而生起的邪分别，即名为我想和我所想的分别。

།སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། མཛེས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་སྡུག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ གང་ཞེ་ན།མི་མཛེས་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། མཛེས་པ་དང་། མི་མཛེས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དེ་གཉིས་ལ་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་ ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྟེན་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོའོ། །དེ་གཉི་ག་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་དང་། གཅིག་གི་རྒྱུ་ལས་གཅིག་བྱུང་བ་ཡིན་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྔ་མ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་བྱུང་བ་ནི། ད་ལྟར་བྱུང་བ་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་ གྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པ་ནི།ཕྱི་མ་ལ་དེའི་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུའོ། །དེ་བྱུང་ན་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞིས་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །དེ་ལ་མིང་ཡོངས སུ་ཚོལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་མིང་ལ་མིང་ཙམ་དུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ་།།དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ལྟ་བ་ནི། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ལྟ་པ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་ བཏགས་པ་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ལྟ་བ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་སྟེ།དེས་མིང་དང་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པ་དང་། འབྲེལ་པར་ཡང་མཐོང་ལ། མིང་དང་དངོས་པོ་འབྲེལ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དང་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་དོ།།ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། མིང་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། དངོས་པོ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་ གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ།།མིང་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་མིང་ལ་མིང་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས། མིང་དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ ལྟར་མིང་འདི་ནི་འདི་ལྟ་བུའི་དོན་དུ་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་སྟེ།འདི་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་དོན་དང་། ལྟ་བའི་དོན་དང་། ཉེ་བར་འདོགས་པའི་དོན་དུའོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་དུ་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བའི་མིང་རྣམ་པར་མི་འཇོག་ན་ནི། སུས་ཀྱང་དངོས་ པོ་དེ་ལ་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།མི་ཤེས་ན་ནི་སྒྲོ་འདོགས་ཤིང་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་ན་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་མིང་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是对美好的分别？就是缘于美丽悦意事物的分别。什么是对不美好的分别？就是缘于不美丽不悦意事物的分别。什么是对美好与不美好二者相反的分别？就是缘于不属于美丽与不美丽、悦意与不悦意这两类事物的分别。
这些简要归纳为两种：分别以及分别所依的分别所缘事物。应当了知这两者都是无始的，且是一个从另一个的因而生。前面的分别是现在生起的分别所缘事物生起的因。现在生起的分别所缘事物的生起，是现在缘于它的分别生起的因。
其中，对现在的分别若不了知，就会成为未来其所缘事物生起的因。当那个生起时，依止于住于其上的分别也必定会生起。如何了知这个分别呢？通过四种遍求和四种如实遍知而了知。
什么是四种遍求？即名遍求、事遍求、自性施设遍求和差别施设遍求。其中名遍求是菩萨观察名仅仅是名。同样，观察事物仅仅是事物，这是事遍求。观察自性施设仅仅是自性施设，这是自性施设遍求。观察差别施设仅仅是差别施设，这是差别施设遍求。
由此见到名与事物的相各自不同及其关联，并且通达依于名与事物关联的自性施设和差别施设。什么是这四种如实遍知？即名遍求所成如实遍知、事遍求所成如实遍知、自性施设遍求所成如实遍知、差别施设遍求所成如实遍知。
什么是名遍求所成如实遍知？菩萨对名遍求为仅仅是名后，如此如实了知那个名：此名是如此义而安立于事物，即为诸行义、见义和假立义。若不对色等所施设的事物安立'色'等名，则任何人都不会如此了知那个事物为'色'。
若不了知则不会增益执著。若无执著则不会言说。如是如实通达者，称为名遍求所成如实遍知。

།དངོས་པོ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དངོས་པོ་ལ་དངོས་པོ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་བརྗོད་པ་ཐམས་ ཅད་དང་མ་འདྲེས་ཤིང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་མཐོང་སྟེ།འདི་ནི་དངོས་པོ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་པའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཟུགས་ ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས།ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་དེས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་ལ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་སྣང་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེས་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ སྤྲུལ་པ་དང་།གཟུགས་བརྙན་དང་། བྲག་ཅ་དང་། མིག་ཡོར་དང་། ཆུ་ཟླ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་མཐོང་སྟེ། དེར་སྣང་བ་ནི་དེའི་བདག་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ན་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་དོན་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་པའོ།།བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ལ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བཙལ་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པར་མིང་བཏགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་རྣམས་ལ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དུ་མཐོང་ལ།དངོས་པོ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པའི་ཕྱིར་མེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པས་ནི། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པས་ནི། དེ་ལ་གཟུགས་སུ་ཉེ་བར་འདོགས་པས་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། གཟུགས་ཅན་དང་། གཟུགས་ཅན་ མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་།བསྟན་དུ་མེད་པ་ལ་སོགས་པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཚུལ་དུ་འདིས་དེ་ལྟར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་གང་གིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་དོན་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་འདི་ ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཏགས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་གཞི་གསུམ་སྐྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་མེད་ ཅིང་།མི་གནས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ལོག་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་ལས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་ནི་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་ལས་ནི་འཁོར་བའི་རྗེས་སུ་སོང་བ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར པས་ཕྱི་མ་ལ་དེའི་རྟེན་དང་དེའི་དམིགས་པ་སྤྲོས་པར་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བས་དེ་ལ་དམིགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེའི་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་འགོག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྤྲོས་པ་འགོག་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是如实遍知寻求事物？就是菩萨对事物仅仅作为事物来寻求，见到被安立名称为色等的事物，不与一切言说相混杂且不可言说。这是第二种如实遍知寻求事物。
什么是如实遍知寻求自性安立？就是菩萨对被安立名称为色等的事物，仅仅作为安立来寻求其自性安立，如实通达并了知：以彼自性安立，使非彼自性的事物显现为彼自性。他见到彼自性如同变化、影像、回声、阳焰、水月、梦境、幻术一般，见到彼处显现并非其本性。这是第三种如实遍知极为甚深境界的寻求自性安立。
什么是如实遍知寻求差别安立？就是菩萨仅仅作为安立来寻求差别安立，见到被安立名称为色等的事物中的差别安立为无二义，而彼事物既非有亦非无。因为非由言说自性而成立故非有，因为以不可言说自性而安住故亦非无。
同样，就胜义谛而言非色，就世俗谛而言因施设彼为色故亦非无色。如同有事物、无事物、有色、无色一样，对于可示、不可示等一切差别安立的同义词，也应当以此方式如是了知。如是，谁如实通达差别安立为无二义，这就称为如实遍知寻求差别安立。
其中，凡夫八种邪分别生起三种基础而成就世间的情况，若无彼四种如实遍知且不安住时则会生起。从彼邪分别则生起烦恼，从烦恼则在轮回中流转，从轮回流转则生起随顺轮回的生、老、病、死等苦。
当菩萨依止四种如实遍知而遍知彼八种分别时，由于此生已经遍知，后世不会生起彼所依及彼所缘的戏论事物。由于彼不生不起，缘彼的分别也不会在后世生起。如是，应知有事物分别的灭除即是一切戏论的灭除。
应知如是灭除戏论即是菩萨大乘涅槃。

།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་མཆོག་སྤྱོད་ཡུལ་བའི་ཡེ་ཤེས་དེ་རྣམ་པར་དག་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡང་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ། །ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་སྣ་ཚོགས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སོ། །ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡང་ངོ་། །ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་ པ་དང་།གནོད་པ་མེད་པར་དགའ་མགུར་འཆི་འཕོ་བ་ལ་ཡང་ངོ་། །དེ་དེ་ལྟར་དབང་ཐོབ་པས་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་མཆོག་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་པ་རབ་ ཏུ་ཞི་བས་སེམས་ཞི་བའི་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བས་ནི་མ་ཡིན་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་དེའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ། ཡོངས་སུ་བྱང་བ་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བས་མི་སྐྱོ་བར་འགྱུར་ བ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྡེམ་པོའི་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མ་སྔ་པ་མི་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་སྦྱོར་ བ་ཚར་ཕྱིན་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་འབད་པ་དང་ངལ་བ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པའི་མཆོག་དེ་ནི་སེམས་ཞི་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་རིག་པའི་གནས་ ཐམས་ཅད་ལ་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་འཁོར་བས་མི་སྐྱོ་བའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་སེལ་བ་དང་། བསྟན་པ་ ནུབ་པར་བྱེད་པ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།བསྟན་པ་དང་བསལ་བས་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་རིང་པོར་ཡོངས་སུ་སྡུད་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་དེ་ནི་ལྡེམ་པོ་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་ལས་མི་ཉམས་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ།།བྱ་བ་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་བདེ་བ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ གཟུང་བ་དང་།སྨོན་ལམ་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་དྲག་པོས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམ་པར་ཚར་གཅད་པའོ། །དེ་ལ་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་ལ་དང་པོ་གཉིས་ནི་ཐ་མའོ། །གསུམ་པ་ནི་འབྲིང་། བཞི་པ་ནི་མཆོག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ གནས་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།བམ་པོ་བཞི་པ། དེ་ནས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ། སེམས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ། ཏིང་ངེ འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་པ་ཙམ་གྱིས་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་ནི་འཕགས་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་དང་། ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་ཡང་དེ་དག་གི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་ པོ་སྔོན་བསགས་པ་ལས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དེ་ཡང་དེ་དག་གི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་གཞན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

在今生中，由于彼真实义之最胜行境智慧清净，彼菩萨获得一切自在，即：以变化神通于种种变化，以转变神通于种种转变，于一切所知亦然，乃至随欲住世及无碍欢喜而死亡亦然。由彼如是获得自在故，是一切有情之无上主。如是于一切自在之菩萨，当知有五种最胜功德：由住处极寂静故获得心寂静之最胜，而非由烦恼寂静；于一切明处其智见无碍清净圆满而趣入；为诸有情利益而处轮回不厌轮回；趣入一切如来密意语；由不依他故于大乘无退转。
彼等五种功德之业亦当知唯有五种，即：菩萨为菩提所修圆满，为令身心无勤苦故，此生安乐住之最胜，当知是心寂静功德之业。菩萨圆满一切佛法，当知是于一切明处无碍智功德之业。菩萨成熟有情，当知是不厌轮回功德之业。遣除所化一切疑惑，了知坏灭正法之似法，以说示及遮止而长时摄持正法轨理，当知是趣入一切密意语功德之业。摧伏一切他论，坚固精进，不退誓愿，当知是由不依他故不夺功德之业。
如是，菩萨之一切菩萨事业，皆摄于此五种功德业中。彼等事业为何？即：于自乐无有烦恼，圆满佛法，成熟有情，受持正法，誓愿不变而以猛利精进摧伏他论。其中，真实义四种中，前二为下，第三为中，第四为上。此为菩萨地基瑜伽处真实义品第四。
卷第四。复次，诸佛菩萨之威神力为何？略说之，心调柔、心极善修、得定自在、依定仅由意乐成办一切义利，是为圣者威神力。诸法之大果及大功德亦名彼等威神力。诸佛及诸菩萨往昔所集广大福德资粮所生稀有希奇之法，当知亦是彼等俱生之他威神力。

།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དེ་ཡང་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་ལྔར་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ མཐུ་དང་།ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་བ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པོ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ དང་།འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་མཐོང་བ་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་དེ་དག་གི་མཐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་དང་། སྤྲུལ་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྣམ་པའི རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འབར་བར་བྱེད་པ་དང་། ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་སྟོན་པ་དང་། གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། སྡུད་པ་དང་། རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལུས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐལ་ བ་མཉམ་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་དང་།སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་མི་སྣང་བར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། དབང་བྱེད་པ་དང་། གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་དང་། དྲན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། བདེ་བ་སྦྱིན་པ་དང་། འོད་ཟེར་འབྱིན་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་ བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་གཡོ་བར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དབང་ཐོབ་པ་སེམས་ལས་སུ་རུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཙུག་ལག་ཁང་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད། ཁྱིམ་དང་། གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཞིང་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་འཇིག་རྟེན་ དང་།དུད་འགྲོའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། མིའི་འཇིག་རྟེན་དང་། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དང་། གླིང་བཞི་པ་དང་། སྟོང་གི་འཇིག་རྟེན་དང་། སྟོང་གཉིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སྟོང་གསུམ་པ་བརྒྱ་ དང་།སྟོང་གསུམ་པ་སྟོང་དང་། སྟོང་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འབུམ་ནས། སྟོང་གསུམ་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འབར་བར་བྱེད་པ་ནི་རོ་སྟོད་ནས་མེ་འབར་བར་བྱེད་ལ། རོ་སྨད་ནས་ཆུ་གྲང་མོའི་རྒྱུན་ འབྱིན་པ་དང་།རོ་སྨད་ནས་མེ་འབར་བར་བྱེད་ལ། རོ་སྟོད་ནས་ཆུ་གྲང་མོའི་རྒྱུན་འབྱིན་པ་དང་། མེའི་ཁམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ལུས་ཐམས་ཅད་ནས་མེ་འབར་བར་བྱེད་དོ། །ལུས་ཐམས་ཅད་ནས་མེ་འབར་བས་ན། ལུས་ལས་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་སྔོན་པོ་དང་། སེར་པོ་ དང་།དམར་པོ་དང་། དཀར་པོ་དང་། བཙོད་ཀ་དང་། ཤེལ་གྱི་ཁ་དོག་ལྟ་བུ་འབྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱིམ་ཡང་འོད་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད། གཙུག་ལག་ཁང་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཡང་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ ལྟ་བུ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཡོ་བར་བྱེད་པ་དང་འདྲའོ།

诸佛菩萨的威力以其种类差别可分为五种：神通力、法力、俱生力、与声闻缘觉共同的力、不共的力。其中，六种神通即：神变境界、天耳、心差别、忆念前世、见死生、漏尽现证，这称为神通力。其中，六波罗蜜多即：布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧，这称为诸法，这些法的力量称为法力。其中，神变是什么呢？简而言之有两种：转变和化现。这两种类型又可以依其差别分为多种。其中，转变神变的种类差别是什么呢？即：震动、燃烧、遍满、显现、变化、往来、收摄、广大、使一切色入身、往同分处、显现与隐没、自在、胜伏他人神变、赐予辩才、赐予忆念、赐予安乐、放光，以及与此相似的神变称为转变。
其中，震动是指如来或得定自在心调柔的菩萨能震动精舍、房屋、村落、城市、国土、地狱世界、畜生世界、饿鬼世界、人世界、天世界、四大部洲、小千世界、中千世界、大千世界、百个三千大千世界、千个三千大千世界、十万个三千大千世界乃至无量无数三千大千世界。
其中，燃烧是指上身出火而下身流冷水，下身出火而上身流冷水，入火界定使全身燃烧。由于全身燃烧，从身体放出种种光芒，青色、黄色、红色、白色、紫色和水晶色等。其中，遍满是指以光明遍满房屋、精舍乃至如前所说无量无数世界，如是等同前述震动。

།དེ་ལ་རྣམ་པར་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ ཆེན་པོ་ལྷགས་ཤིང་བདེ་བར་འཁོད་པའི་འཁོར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འོག་ཏུ་ནི་ངན་སོང་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྟོན། སྟེང་དུ་ནི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་སྟོན་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་སྟོན་པ་དང་། དེ་ དག་ཏུ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོན་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་དག་ལས་ཀྱང་འདའ་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་མིང་ཇི་སྐད་གྲགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་གང་ཡིན་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཞིང་དེ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཡང་སྟོན་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེའི་མིང་དེ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་དེ་ཡང་སྟོན་པ་དང་། དེའི་ཚུ་རོལ་དང་། དེའི་ཕ་རོལ་དག་ཀྱང་གང་འདོད་པ་དང་། ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པར་རྣམ་པར་སྟོན་ཅིང་རྗོད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་གཞན་ དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་ནི་གལ་ཏེ་ས་ལ་ཆུར་མོས་ན་ཡང་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་།མེ་དང་རླུང་དུ་མོས་ན་ཡང་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། གལ་ཏེ་ཆུ་ལ་སར་མོས་སམ། མེ་དང་རླུང་དུ་མོས་ན་ཡང་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་ དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་།གལ་ཏེ་མེ་ལ་སར་མོས་སམ། ཆུའམ་རླུང་དུ་མོས་སམ། གལ་ཏེ་རླུང་ལ་སར་མོས་སམ། ཆུ་དང་མེར་མོས་ན་ཡང་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཕན་ཚུན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་བྱེད་པ་བཞིན་དུ་ གཟུགས་དང་།སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་རྩཝ་དང་། ལོ་མ་དང་། བ་ལང་གི་ལྕི་བ་དང་། ས་ལ་སོགས་པའི་ལྷ་རྫས་རྣམས་ལས་ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། སྣོད་སྤྱད་དང་། སྤོས་ དང་།མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པར་མོས་སམ། རྡོ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་དུམ་དང་། གྱོ་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུར་མོས་སམ། རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ལ་སོགས་པ་རི་ཐམས་ཅད་ལ་གསེར་དུ་མོས་ན་ཡང་དེ་ དག་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི།གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་མདོག་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་མདོག་ངན་པ་དག་ཏུ་མོས་སམ། མདོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་མདོག་བཟང་པོ་དག་ཏུའམ། དེ་གཉི་ག་ལ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་མདོག་བཟང་པོ་དག་ཏུ་འམ། མདོག་ ངན་པ་དག་ཏུའམ།དེ་གཉི་གར་རམ། མདོག་བཟང་པོ་དང་། མདོག་ངན་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡན་ལག་མ་ཚང་བ་དང་། ཡན་ལག་ཚང་བ་དང་། རིད་པ་དང་། ཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་བ་ཅི་ཡང་རུང་བ་དང་། ནུས་པའི་ངོ་བོ་ ལ་གཞན་དུ་མོས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ནི་རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར། རི་བྲགས་ལ་ཡང་ཐད་ཀར། རབ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་ལུས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་སྟེ། རྒྱས་པར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་ འགྲོ་ཞིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་ནས།གོང་དུ་འོག་མིན་ལ་ཐུག་པ་དང་། ཐད་ཀར་ཡང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པའི་བར་དུ་ཡང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་རགས་པས་འགྲོ་ཞིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་པ་དང་། རྒྱང་རིང་པོ་ལ་ཉེ་ བར་མོས་ན་ཡིད་དང་འདྲ་བར་མགྱོགས་པར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྡུད་པ་དང་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་ནི་རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཀྱང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཙམ་དུ་སྡུད་ལ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་རིའི་རྒྱལ་པོ་གངས་ཙམ་དུ་སྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

其中显示是这样的：沙门、婆罗门、声闻、菩萨、天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽等众会集安坐的眷属中，如来或菩萨在下方显示恶趣，在上方显示天人，以及显示其他佛土，在其中也显示佛和菩萨们。超越恒河沙数的佛土，以及佛土所称的名号，及彼佛土中如来的名号，显示彼佛土和如来，也显示彼佛土的名称和如来的名号，以及显示并宣说其此方和彼方所欲及随欲。
其中变化是如果对地作水想，即如是变化而不作他想；若作火想和风想，也如是变化而不作他想；若对水作地想，或作火想和风想，也如是变化而不作他想；若对火作地想，或作水想和风想，若对风作地想，或作水火想，也如是变化而不作他想。如同大种相互转变一样，对色、声、香、味、触等也应当如是了知。
若对草、叶、牛粪、土等作天物想，或对食物、饮品、乘骑、衣服、装饰、器具、香、花鬘、涂香作想，或对石头、砂砾、朽木、枯草等作宝珠、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚想，或对雪山等诸山王作黄金想，这一切都如是变化而不作他想。
同样，对容貌端正的众生作丑陋想，或对丑陋者作端正想，或对二者之外的作端正想或丑陋想，或二者俱想。如同对端正与丑陋一样，对肢体残缺与完整、瘦弱与肥胖等自相存在者作其他转变皆可，对功能本性作他想，这一切都如所想而转变。
其中往来是对墙壁直行，对山岩直行，对高处直行，身无障碍而行。广说乃至往返梵世，向上直至色究竟天，横向乃至无量无数三千大千世界之间，以四大所成粗重之身往来，若对远处作近想则如意迅速往来。
其中收摄与广大是雪山王也能收摄如微尘般，微尘也能长成如雪山王般大小。

།དེ་ལ་གཟུགས་ཐམས་ཅད་ལུས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི། འཁོར་ཆེན་པོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་མདུན་དུ། གྲོང་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་། གྲོང་རྡལ་དང་། རྩཝ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ས་གཞི་དང་། རིའི་གཟུགས་ཀྱི་ཚོགས་བདག་གི་ལུས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །འཁོར་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བདག་ཅག་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་སོང་བར་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལ་སྐལ་པ་མཉམ་པའི་གན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སོང་སྟེ། ཕྱིན་ནས་དེ་དག་གི་ཁ་དོག་རྒྱས་པ་ཇི་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག་གི་ཆུ་ཞེང་ཇི་ལྟ་བ་དང་། སྨྲ་བའི་སྟངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེའི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། དེ་དག དོན་གང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཡང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དག་དོན་གང་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་ཡང་སྨྲ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཇུག་ཏུ་དེ་དག་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྟན། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་།ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད། ཡང་ དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱས་ནས་མི་སྣང་བར་བྱེད་ལ།དེ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་ལ་མི་སྣང་བར་གྱུར་པ་འདི་ལྷའམ། མིའམ་སུ་ཞིག་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །རྒྱལ་རིགས་ཀྱི་འཁོར་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འཁོར་དང་། རྒྱལ་ཆེན་བཞིའི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་དང་། འཐབ་བྲལ་དང་། དགའ་ལྡན་དང་། འཕྲུལ་དགའ་དང་། གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚངས་རིས་དང་། ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་། ཚངས་ཆེན་དང་། འོད་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་འོད་དང་། འོད་གསལ་དང་། དགེ་ཆུང་དང་། ཚད་མེད་དགེ་དང་། དགེ་རྒྱས་དང་། སྤྲིན་མེད་དང་། བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང་། འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་། མི་ཆེ་བ་དང་། མི་གདུང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་མཐོང་དང་། གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་། འོག་མིན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་སྣང་བར་ཡང་མི་བྱེད་མི་སྣང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནི་འཁོར་ཆེན་པོའི་མདུན་དུ ལན་བརྒྱའམ།ལན་སྟོང་ངམ། དེ་བས་ལྷག་པར་ཡང་མི་སྣང་བར་བྱེད་ལ། ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་སྟོན་ཅིང་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གང་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། གནས་པ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་རྣམས་ ལ་ཡང་དབང་བྱེད་པ་སྟེ།གལ་ཏེ་དེས་འདི་སྙམ་དུ་སོང་ཞིག་སྙམ་ན་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར། སྡོད་ཅིག་སྙམ་ན་ནི་སྡོད་པར་འགྱུར་། འོངས་ཤིག་སྙམ་ན་ནི་འོངས་པར་འགྱུར། སྨྲོས་ཤིག་སྙམ་ན་ནི་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ དེ་ལས་གཞན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས།ཅི་དགྱེས་པར་དོན་སྒྲུབ་པར་མཛད་པ་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཚུངས་བར་ གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་།དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆེས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་གྱུར་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤོབས་པ་སྦྱིན་པ་ནི་སྤོབས་པ་ཡོངས་སུ་གཏུགས་པ་ལ། སྤོབས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་སྦྱིན་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ བརྗེད་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་སྟོན་པ་ན། གང་དག་ཆོས་ཉན་པ་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་གང་གིས་དེ་དག་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཆོས་ཉན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ་། །དེ་ཡང་དེ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ གྱིས་བྱེད་ཀྱི་གཏམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཁམས་མ་སྙོམས་པ་དང་། གནོད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། མི་མ་ཡིན་པས་བཏང་བའི་ནད་འགོ་བ་ཡང་ཞི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

关于使一切色相进入身体，是在大众面前，将村庄、城市、城镇、草地、森林、大地和山岳等色相聚集进入自身。那些大众也都知道自己已进入其身中。
关于前往与同等根机者处，即进入刹帝利众中，到达后，如他们的肤色广大，自己也如是相同；如他们的身量大小，自己也如是相同；如他们的言谈举止，自己也如是相同；他们所说之义，自己也如是而说；他们所不说之义，自己也如是不说；最后以契合正法之语向他们开示、令其领受、赞叹、令其欢喜后即隐身而去。他们对于隐身者会思考：'此是天人抑或人类抑或何者？'
如对刹帝利众一般，对婆罗门众、居士众、沙门众，以及四大天王天众、三十三天众、离诤天众、兜率天众、化乐天众、他化自在天众，如是梵众天、梵辅天、大梵天、少光天、无量光天、光明天、少净天、无量净天、遍净天、无云天、福生天、广果天、无烦天、无热天、善现天、善见天、色究竟天等处亦复如是。
关于显现与不显现，即在大众面前，或百次、或千次、或更多次隐身，而后又如是显现自身。
关于自在，即对一切有情界中所有众生的来去住等诸行为皆能自在，若其心念'去'则彼即去，若念'住'则彼即住，若念'来'则彼即来，若念'说'则彼即说。
关于胜过他人神通，即如来能胜过一切具神通者的神通示现，随意成办事业。除了一生补处菩萨和最后有菩萨与如来相等外，能胜过其余一切人的神通示现。其余菩萨除了与已入最胜地的菩萨相等者外，也能胜过其余一切具神通者的神通示现。
关于授予辩才，即对于已达辩才极限者，令其成就辩才。
关于授予忆念，即对于忘失诸法者，令其成就忆念。
关于授予安乐，即说法时，对于听法者，赐予能令其无障碍听法的轻安乐，成办利益其身心。此仅以如是方式而作，非为谈论。
也能平息因界不调、损害所生以及非人所放的疾病。

།དེ་ལ་འོད་ཟེར་འབྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་འོད་ཟེར་འདི་ལྟ་བུ་ལུས་ལས་ འབྱིན་ཏེ།གང་དག་ཁ་ཅིག་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ཏུ་དོང་ནས་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལྷའི་འཇིག་རྟེན་ན་གནས་པའི་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་ སྦྱིན་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་གནས་སུ་དོང་ནས་འདིར་འོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ གཞན་དག་ན་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དག་འདིར་འོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐུལ་བར་བྱེད་དོ།།མདོར་བསྡུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འོད་ཟེར་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་གི་དོན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་མཛད་པའོ། །ཡོངས་སུ་ བསྒྱུར་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་རེ་རེ་ནས་དབྱེ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།རང་བཞིན་དེ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་བསྒྲུབ་པ་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ཡོངས་སུ་བསྒྱུར་བའི་རྫུ་ འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྤྲུལ་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་ནས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་ལུས་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་སྤྲུལ་པ་ དང་།ཡུལ་སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ལུས་སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་དེ་བདག་དང་འདྲ་བའམ། མི་འདྲ་བའམ། གཞན་དང་འདྲ་བའམ། མི་འདྲ་བར་སྤྲུལ་པ་སྟེ། ལུས་སྤྲུལ་པ་བདག་དང་། གཞན་དང་འདྲ་བ་དང་། མི་འདྲ་བ་དེ་ཡང་དབང་པོ་འདྲ་བ་དང་། དབང་པོའི་རྟེན་སྤྲུལ་པར་བྱེད་ཀྱི་དབང་ པོ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་དང་འདྲ་བའི་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་བར་བྱེད་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱར་གཏོགས་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡོ་བྱད་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དང་ འདྲ་བ་དེ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ།།བདག་དང་འདྲ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོའི་བྱད་གཟུགས་དང་། མིའི་བྱད་ གཟུགས་དང་།དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་བྱད་གཟུགས་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱད་གཟུགས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱེད་གཟུགས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱད་གཟུགས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བྱད་རྣམས་སོ། །དེ་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཉིད་ཅི་འདྲ་བ།དེ་འདྲ་བ་ཉིད་དུ་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པ་ན། དེའི་སྤྲུལ་བ་འདི་ནི་བདག་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྤྲུལ་པ་བདག་དང་མི་འདྲ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་ལྷར་གྱུར་པ་དེ་དང་འདྲ་བར་སྤྲུལ་ན་ནི། དེའི་གཞན་དང་འདྲ་བའི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མི་འདྲ་བར་ སྤྲུལ་ན་ནི།གཞན་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ལྷར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པའི་བར་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

关于放光，是菩萨或如来从身体放出如此神通光明。其中有些光明前往十方无量无数世界，切断地狱众生的地狱痛苦相续；有些则前往天界中的天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽等各自的住处，召请他们来此。同样，也召请住在十方无量无数世界中其他世界的菩萨们来此。简言之，如来以无量无数种光明成办无量众生的无量利益。
关于变化神通，若分别其各种形态则有无量无数种，应当了知：将非本性的事物转变成其他形态称为变化，因此这称为变化神通。
关于化现神通是什么呢？简言之，是从无中化现，以化现心随欲显现而成就，这称为化现神通。这又有身化现、语化现和境化现等多种。其中身化现又可以化现为与自身相似或不相似，与他人相似或不相似。这些与自身和他人相似或不相似的身体化现，是化现根身所依，而不是化现根身本身。
化现与境相似的化现是指：如饮食等、珍宝、珍珠、琉璃等，以及色、声、香、味、触等属于外在资具的一切，都能随意化现与之相似或不相似的一切。
与自身相似的化现也有多种：天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽的形象，人的形象，以及旁生、饿鬼、地狱众生的形象，声闻的形象，独觉的形象，菩萨的形象和如来的身相等。
如果菩萨化现与自身完全相同的化身，这就是与自身相似的化现。若不如此，则是与自身不相似的化现。如果化现与其他天人相似的化身，这就是与他人相似的化现。如果化现与之不相似，则是与他人不相似的化现。如同对天人的情况一样，直至如来的情况也应当如是了知。

།དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་མང་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་གི་དོན་སྤྲུལ་པ་བྱད་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་གིས་ཅིག་ཅར་མཛད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདས་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ལ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ནར་བྱིན་གྱིས་རློབ་ པ་དང་།སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ལ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་བསྟན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་ནོར་རྫས་གང་གིས་ནོར་རྫས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པའི་ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་ པ་དང་།ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུ་ལ་སོགས་པར་སྤྲུལ་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ། །ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི་གདངས་སྙན་པ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡོད། སྐད་གསལ་བ་དང་ ལྡན་པ་དང་།བདག་དང་འབྲེལ་པ་དང་། གཞན་དང་འབྲེལ་པ་དང་། འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པར་གཏོགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་ལས་བསྐུལ་བར་གཏོགས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་གདངས་སྙན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་བརྗོད་པའི་སྤྲུལ་ པ་ཟབ་པ་ཡིན་ཏེ།འབྲུག་སྒྲ་ལྟ་བུ་དང་། ཀ་ལ་པིང་ཀའི་སྐད་ཡིད་དུ་འོང་བ་འདྲ་བ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པས་སྙིང་དུ་འཐད་པ་དང་། ངག་སྤྲུལ་པ་དེ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་པ་དང་། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང་། རྣར་སྙན་པ་དང་། ཟུར་ཕྱིན་པ་དང་། བརྡ་ཕྲད་པ་དང་། སྙན་པ་དང་། མི་ མཐུན་པ་མེད་པ་དང་།མི་བརྟེན་པ་དང་། མི་ཟད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྐད་གསལ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞེད་ན། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་སྣ་ཚོགས་འདུས་ཤིང་འཁོད་པའི་འཁོར་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དཔག་ཚད་གཅིག་གི་བར་གྱི་མཐར་ཐུག་པར་གང་དག་ཐག་རིང་པོ་ན་འདུག་པའམ། གང་དག་དྲུང་ན་འདུག་པ་ཡང་རུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གསུང་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ རྫོགས་པས་གོ་བར་མཛད་པ་དང་།བཞེད་ན་སྟོང་ཆུང་ངུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གསུང་གིས་གོ་བར་མཛད་པ་དང་། སྟོང་གཉིས་པ་འམ། སྟོང་གསུམ་པའམ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ཏུ་གསུང་གིས་གོ་བར་མཛད་དེ། སྒྲ་དེ་ལས་ཀྱང་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་དང་འབྲེལ་བའི་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ལ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པའམ། བག་མེད་པ་ལས་བསྐུལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། གཞན་དང་འབྲེལ་པ་ནི་གཞན་སྤྲུལ་པའི་ཚིག་གིས་ཆོས་སྟོན་པའམ། བག་མེད་པ་ལས་བསྐུལ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་པའི་ངག་གི་སྤྲུལ་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་། སྤྲུལ་པ་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མ་ཡིན་པ་ལས་ཚིག་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས སྟོན་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་དེ་དང་དེར་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་རིགས་པས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་ཆེད་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་རྨོངས་པ་མེད་ཅིང་དད་པ་རྙེད་པ་བག་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་བག་མེད་པ་ལ་ངོ་ཚ་བ་སྐྱེད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་ཆེད་ གང་ཡིན་པའོ།།སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ལུས་ཀྱི་སྤྲུལ་པ་དང་། ངག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་སྤྲུལ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

那么，什么是众多身体化现呢？在此，如来或菩萨在十方无量无数世界中，为无量无数众生利益而化现各种形象，同时作诸事业。
菩萨或如来圆寂后，也加持某些化身常住，
诸佛菩萨的某些化身仅是为众生示现而已，如同幻化。某些化身则真实变现为能完成财物用途的饮食、车乘、衣服等物品，以及珍宝、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚等，如其本性而生，不会改变。这是身体化现。
语言化现有具足悦耳音声、清晰音声、与自相关、与他相关、无相关、属于说法、属于警醒放逸等。
其中悦耳音声是诸佛菩萨所说语言的深妙化现，如同雷声，如同悦意的迦陵频伽鸟声，令人欢喜心悦，此语言化现能遍及城市，悦耳动听，入耳清晰，善巧圆满，易于理解，动听，无违逆，不依赖，无尽。
其中清晰音声是如来或菩萨若欲，于天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽、声闻、菩萨等众会集安住的眷属圆满中，乃至一由旬范围内，无论远近所住众生，皆能以圆满语音令其了解。
若欲，能以音声令小千世界、二千世界、三千世界或十方无量无数世界了解。从彼音声中，为众生说法，成办众生利益，生起种种形式。
其中与自相关的语言化现是以自己化现的语言说法或警醒放逸。与他相关是以他人化现的语言说法或警醒放逸。
其中无相关的语言化现是从虚空和非众生心相续的化现中发出的语言。
其中说法化现是为此处彼处愚痴者以理如实开示。
其中警醒放逸的化现是为了使无愚痴而获得信心却放逸者对放逸生起惭愧，令其正持精进。
总之，应当了知这些多种化现为身体化现、语言化现和境界化现。

།དེ་ལྟར་ན་སྤྲུལ་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་དེ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ནས་རྣམ་པར་དབྱེ་ན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སངས་རྒྱས་དང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱང་མངོན་པར་མདོར་བསྡུ་ན་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ།སེམས་ཅན་རྣམས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ ལ་ཕན་གདགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་མང་པོ་སྣ་ཚོགས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་མཁྱེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་གནས་ཡང་དག་པར་ དགོངས་ཏེ།གང་དུ་སེམས་ཅན་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་བདག་བྱུང་བ་ན་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་ལུས་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྗེས་སུ་དགོངས་སོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ དགོངས་པ་དེ་བཞིན་དུ།གཞན་དག་ལ་ཡང་དྲན་པར་མཛད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གཞན་དག་གི་ཡང་དགོངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགོངས་ཤིང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་དྲན་པར་མཛད་དེ། གང་དུ་སེམས་ཅན་ཆེ་གེ་མོ་ཞེས་བྱ་ བ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་བདག་བྱུང་བ་ནི་མིང་འདི་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་སྦྱར་བར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སྔོན་གྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་གི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་དགོངས་སོ། །ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དགོངས་སོ། །སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཉུང་ངུའམ། མང་པོ་སྔོན་དྲན་པ་ལས་བརྗེད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་བར་ཆད་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གོ་རིམས་གང་གིས་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བྱས་པར་རྒྱུན་ཆགས་པ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་དགོངས་སོ། །གང་བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་སུ་བྱར་ནུས་པའི་ཚད་ཀྱང་རྗེས་སུ དགོངས་སོ།།གང་བསྐལ་པ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གྲངས་སུ་བྱར་མི་ནུས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཡང་རྗེས་སུ་དགོངས་སོ། །དེའི་སྔོན་གྱི་གནས་མཁྱེན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གང་བཞེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བཞེད་པ་དང་། ཇི་ཙམ་བཞེད་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྔོན་གྱི་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་མཐུ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པ་དེས་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་དད་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། གུས་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྔོན་གྱི་སྤྱོད་པའི་མཆོག་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པའི་སྐྱེས་པའི་རབས་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྟོན་ཏོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྔོན་གྱི་ཚུལ་དང་ལྡན་པའི་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དག་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྔོན་གྱི་ མཐར་རྟོགས་པའི་རྟག་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་།ཁ་ཅིག་རྟག་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཅན་རྟག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྟག་པར་ལྟ་བ་ཡང་སེལ་བར་མཛད་དོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷའི་རྣ་བ་མཁྱེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔས་ལྷའི་རྣ་བས་ལྷ་དང་མིའི་སྒྲ་དང་།འཕགས་པ་རྣམས་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། སྒྲ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། སྒྲ་ཆུང་ངུ་རྣམས་དང་། གསལ་བ་རྣམས་དང་། མི་གསལ་བ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་པ་རྣམས་དང་། སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། རྒྱང་རིང་པོ་དང་། དྲུང་ན་འདུག་པ་རྣམས་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་གལ་ཏེ་ཡན་ཆད་དུ་འཇུག་པར་མི་མཛད་ན། གོང་དུ་འོག་མིན་གྱི་གནས་མན་ཆད་དུ་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཇི་སྟེ་འཇུག་པ་མཛད་ན་ནི་གྱེན་དུ་དེ་ལས་འདས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཞན་གྱི་ཡང་གསན་ཏོ། །དེ་ལ མི་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ཐད་ཀར་གླིང་བཞི་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

如是，若分别观察彼等神变神通，当知有无量无数，诸佛菩萨之神通若略摄其相有二种利益：以神变神通令诸有情生起信解而趣入佛法，及为诸苦恼有情成办种种广大利益。
其中，诸佛菩萨之宿住智为何？此中如来或菩萨，正观自身宿住，如经中广说：'我于某某有情中生时，名为某某'等，亦随念一切有情身聚等。
如是正观自身，亦令他人忆念，自身亦观察他人。于过去际诸有情聚，自身观察并令他人忆念：'于某某有情中生时，名为某某'等，应当广说。
于彼等有情一切宿住，如实了知，犹如今生。亦正观微细之事。于少分或多分宿世所忆，乃至遗忘者亦然。以刹那无间之理，随顺次第相续不断亦正观察。
能以劫数计量者亦随念。不能以劫数计量之无量无数亦随念。其宿住智略说则随欲、如欲、欲量无碍而转，菩萨及如来宿住所摄之力即如是。
以彼宿住随念智，为令诸有情于诸佛世尊生信、生敬、生厌离故，示现菩萨宿世种种殊胜希有行迹之本生。
又为诸有情业果异熟故，亦示现如是宿世因缘。譬如，为除遣过去边执常论者及某些执常有情之常见。
诸佛菩萨之天耳智为何？此中如来或菩萨以天耳闻天人之声，及圣者与非圣者之声，大声与小声，明显与不明显，变化与非变化，远处与近处之声。
其中天声，若不上行，则下至色究竟天以下诸有情所生之声。若行，则上至彼以上他世界之声亦闻。
其中人声，则于四大洲一切所生有情之声。

།དེ་ལ་སྒྲ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ཐོས་ནས་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་སྤང་བ་ལས་བརྩམས་ནས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ རྣམས་ཀྱི་གང་དག་ཡིན་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། ལགས་པར་བསྐུལ་བ་དང་། དྲན་པར་བྱེད་པ་དང་། འདོམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སྟོན་པ་ཡང་ངོ་། །གཞན་ཡང་ལེགས་པར་སྨྲས་ པ་དང་།ལེགས་པར་བརྗོད་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་གཞན་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ནི་སྒྲ་འཕགས་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །སྒྲ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པའི་སྒྲ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འོག་ཏུ་ ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་།གོང་དུ་ལྷའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ཐད་ཀར་མིའི་ནང་དུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་སྒྲ་ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཚོགས་ཆེན་པོའི་སྒྲ་རྣམས་སམ། གནོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གནོད་པར་གྱུར་ནས། ཉམ་ཐག་པའི་སྐད་ཀྱིས་ངུ་ཞིང་། ཀུ་ཅོ་ འདོན་པ་རྣམས་ཀྱིའམ།འབྲུག་སྒྲ་གྲག་པའམ། དུང་དང་། རྔ་བོ་ཆེ་དང་། རྔ་པ་ཊ་ཧའི་སྒྲ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་ཆུང་ངུ་རྣམས་ནི་ཐ་ན་རྣ་བར་གཤུག་པའི་སྒྲ་ཡན་ཆད་དོ། །སྒྲ་གསལ་བ་རྣམས་ནི་གང་དག་གིས་དོན་གོ་བ་ཡིན་ནོ། །སྒྲ་མི་གསལ་བ་རྣམས་ནི་གང་དག་གིས་དོན་གོ་བར་ མི་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ་འགྲོ་ལྡིང་བའི་གསང་སྔགས་རྣམས་སམ། རླུང་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། ནེ་ཙོ་དང་། རི་སྐེགས་དང་། ཁུ་བྱུག་དང་། ཤང་ཤང་ཏེའུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྒྲ་སྤྲུལ་པ་རྣམས་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ།།རྒྱང་རིང་པོའི་སྒྲ་རྣམས་ནི་གྲོང་གི་གནས་སམ། གཙུག་ལག་ཁང་གང་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་པ་དེར་སྒྲ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་གཞན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཁམས་གྲངས་མེད་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལྷའི་མིག་རྣམ་པར་དག་པ་མིའི་ལས་འདས་པས་སེམས་ཅན་ རྣམས་འཆི་འཕོའི་ཚེ་དང་།ཤི་འཕོས་པ་ན་ཡང་གཟིགས་ཏེ། མདོག་སྡུག་པ་དང་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་། ངན་པ་དང་། བཟང་པོ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐར་སྐྱེས་ཤིང་རྒས་པའི་རྒྱུས་དབང་པོ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ལུས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་ འཇུག་པ་རྣམས་དང་།དེ་བཞིན་དུ་སྣང་བ་ཡང་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ཏོ། །ཆ་ཕྲ་བ་ཡང་གཟིགས་ཤིང་མཁྱེན་ཏོ། །གཟུགས་སྤྲུལ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷའི་གཟུགས་དང་བ་གང་ཡིན་པ་གཟིགས་སོ། །གལ་ཏེ་འོག་དང་སྟེང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ཏུ་གཟུགས་ གཟིགས་པ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ།འཇུག་པ་མི་མཛད་ན་ནི་འོག་ཏུ་མནར་མེད་པ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་གོང་དུ་འོག་མིན་གྱི་གནས་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་གཟིགས་སོ། །ཇི་སྟེ་ཆེད་དུ་གཟིགས་ན་ནི་དེ་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་སྟེང་དང་ཐད་ཀར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ ན་གཟུགས་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟིགས་ཏེ།ཆེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་དེ་དང་དེ་དག་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འཁོར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ནང་ན་ཆོས་སྟོན་ཅིང་བཞུགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཀྱང་གཟིགས་སོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལྷའི་ མིག་གིས་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དག་གཟིགས་ནས་ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་དེ་དག་ལ་ནན་ཏན་མཛད་དོ།

对于圣音，诸佛陀、佛陀的声闻、诸菩萨、诸独觉的音声，以及其他众生听闻后随之宣说，即是关于正确受持善法、断除不善法而作正确开示、正确引导受持、正确赞叹、正确欢喜等诸音声。
同样，以无烦恼心领受教法、诵经、抉择、劝请、忆念、教导、随后开示等。
此外，凡是善说、善语及其他任何具有意义的言语，这些都称为圣音。
非圣音是指众生的妄语、离间语、粗恶语、绮语等音声，以及下堕恶趣者、上生天界者和人间众生的音声。
大音声是指大众群体的音声，或遭受各种损害而痛苦哀号、呼喊的声音，或雷声，或法螺、大鼓、巴塔哈鼓等的声音。
小音声则是乃至耳语的声音。
清晰的音声是指能够理解其意义的声音。
不清晰的音声是指无法理解其意义的声音，如咒语的音声，或风声、林声、鹦鹉声、山鸡声、杜鹃声、鹪鹩声等。
变化的音声是指具有神通、获得心自在者以神通所化现的音声。
远处的音声是指除了如来或菩萨所住的村落或寺院中发出的音声之外，其他无量无数世界中发出的音声。
诸佛菩萨对于死亡和出生的了知是什么呢？在此，如来或菩萨以清净超越人眼的天眼，观见众生临终时及死后，见其色相妙与不妙、善与恶，以及后来出生衰老，诸根成熟而有种种善、不善、无记的身体行为。
同样也见到并了知其显现。也见到并了知其细微之处。见到所有变化的色相和天人的色相。
若不特意观察上下世界，则向下至无间地狱，向上至色究竟天皆能见到。
若特意观察，则能见到更远处上下四方无量无数世界中的一切色相，乃至见到诸佛刹土中如来在大众眷属中说法安住的情形。
如来或菩萨以天眼见到十方众生善与不善的业行后，随其所应对他们作适当的教导。

།ལྷའི་རྣ་བས་ཀྱང་ངག་གི་སྤྱོད་པ་དག་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དག་གསན་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་ནན་ཏན་ མཛད་དོ།།མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ལྷའི་མིག་དང་། ལྷའི་རྣ་བ་འདིས་ཕྲིན་ལས་མཛད་དོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་སེམས་ཅན་འཁོད་པ་གཞན་དག་གི་སེམས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་འབྲེལ་པར་བཅས་ཤིང་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ཞིང་བག་ལ་ཉལ་བ་མེད་པ་ཡང་མཁྱེན་ཏོ།།སྨོན་ལམ་ལོག་པར་བཏབ་པའི་སེམས་འདི་ལྟ་སྟེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སེམས་དང་། ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་བསམ་པ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་གང་ཡང་རུང་བ་ཡང་མཁྱེན་ཏོ་། །དེ་ལས་བཟློག་པ་སྨོན་ལམ་ ལེགས་པར་བཏབ་པའི་སེམས་ཀྱང་མཁྱེན་ཏོ།།སྨོན་པའི་སེམས་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐ་ན་རི་དྭགས་དང་བྱ་ཡན་ཆད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཀྱང་མཁྱེན་ཏོ། །བར་མའི་སེམས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཡང་མཁྱེན་ཏོ།།གྱ་ནོམ་པའི་སེམས་ཅན་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་མེད་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡང་མཁྱེན་ཏོ། །བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཚོར་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱང་མཁྱེན་ཏོ། ། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གཅིག་གང་གི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་སྙེད་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཡང་ཅིག་ཅར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་མཁྱེན་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་མང་པོ་གང་དག་གི་སེམས་གང ཡིན་པ་དང་།ཇི་ལྟ་བུ་དང་། ཅི་འདྲ་བ་དང་། ཇི་སྙེད་ཉེ་བར་གནས་པ་དེ་ཡང་ཅིག་ཅར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་དང་། མོས་པ་སྣ་ ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་།ཁམས་དང་། སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྣ་ཚོགས་དག་ཏུ་ཅི་རིགས་པར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེའི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་ མཁྱེན་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཟད་པ་ཐོབ་པ་ཟག་པ་ཟད་པ་བདག་གིས་སམ་གཞན་དག་གིས་ཐོབ་པའམ། མ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །བདག་དང་གཞན་དག་གི་ཟག་པ་ཟད་པ་འཐོབ་ པའི་ཐབས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།ཐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཐབས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །གཞན་དག་གི་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་ པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མཁྱེན་ཀྱང་ཟག་པ་ཟད་པ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་སུམ་དུ་མི་མཛད་དོ། །དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཟག་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ ཅིག་ཏུ་མི་འདོར་རོ།།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་ལ་ཡང་སྤྱོད་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ནི་དེའི་མཐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཆེས་མཐུ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པ་དེས་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱང་ ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཡང་སེལ་བར་མཛད་པ་འདི་ནི་དེའི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

天耳也听闻语言行为中的善与不善，对那些众生做适当恰当的教导。
总之，菩萨和如来以天眼和天耳来行持事业。
其中，关于诸佛和菩萨了知心的种类是什么呢？在此，菩萨或如来了知十方无量无数世界中所住众生的心：远离烦恼缠缚的心、与烦恼相应并具随眠的心、不与烦恼相应且无随眠的心。
也了知发错误愿的心，即：外道的心和具有贪著意乐者的无烦恼心等。
也了知与此相反的发善愿的心。
了知下等心，即：欲界所生众生乃至禽兽飞禽等一切众生的心。
了知中等心，即：色界所生一切众生的心。
了知殊胜心，即：无色界所生一切众生的心。
也了知具乐受、具苦受、具不苦不乐受的心。
以一他心智能同时如实了知一个众生的心是什么、如何、何种、多少等安住状态。
仅以一他心智也能同时如实了知多个众生的心是什么、如何、何种、多少等安住状态。
诸佛菩萨的神通也了知众生根器的胜劣、了知种种意乐、了知种种界性和行为，并如理引导趣入种种涅槃之道，应知这是其事业。
其中，诸佛菩萨的漏尽智是什么呢？在此，如来或菩萨如实通达烦恼灭尽，了知自己或他人已得或未得漏尽。
也如实通达自己和他人获得漏尽的方法。
如实通达方法，也如实通达非方法。
如实通达他人获得漏尽的增上慢。
如实通达无增上慢。
菩萨虽然了知这一切，但自己不现证漏尽。因此，菩萨不舍弃有漏事物及诸漏。
虽然行持于有漏事物中，却不会成为烦恼染污，应知这是其一切力中最大的力量。以此漏尽智，诸佛菩萨自己不会染污，也为他人开示并断除增上慢，应知这是其事业。

།དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པའི་མཐུ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་ རབ་ཀྱི་མཐུའོ།།སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་འདི་དག་གི་མཐུ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ན་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེར་སྣ་ཡང་སྤོང་ངོ་།།དེའི་སྦྱིན་པ་དེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡང་ཡིད་དགའ་ལ། སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་ སེམས་དང་བར་བྱེད་ཅིང་བྱིན་པའི་འོག་ཏུ་ཡང་འགྱོད་པ་མེད་དེ།དུས་གསུམ་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་དག་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འདོད་པས་ཕོངས་པ་དང་། འཇིགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བས་ གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཡང་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པར་ཕྱུག་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ་དང་། བཙན་འགྱིང་ཆེ་བ་དང་། གཡོག་འཁོར་མང་བར་འགྱུར་ལ། སྦྱིན་པ་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྦྱིན་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གང་ན་ཡང་ མེད་དོ།།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱང་སྤོང་ངོ་། །དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ ལ།དོན་མཐུན་པའི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་འཇིགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་། འཁོན་དུ་འཛིན་པ་སྤོང་བ་ན་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། བདེ་བར་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་ཅིང་བདེ་བར་སད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ནས། སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པས་མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་བྱེད དེ།དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་གཞི་དེས་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་ཡང་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། ། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་བཟོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་བཟོད་པ་ཡང་སྤོང་ངོ་། །དེའི་བཟོད་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །བདག་དང་གཞན ཡང་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པར་བྱེད་པས་ན།བཟོད་པ་དེས་བདག་དང་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་སོ། །གཞི་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱི་མ་ལ་འཁོན་པ་མང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། འབྱེད་པ་མི་མང་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་མང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ ཡང་འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། བཟོད་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བཟོད་པའི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་ མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་ཏེ། གནས་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལེ་ལོ་ཡང་སྤོང་ངོ་། །བརྩོན་འགྲུས་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་དང་། རྟེན་ཀྱང་ཡིན་ལ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།

什么是法力？即布施力、持戒力、忍辱力、精进力、禅定力和智慧力。
这些布施等法力，简而言之，应当了知有四种：即断除违品、成熟资粮、利益自他、引生后果。
菩萨行布施时，断除布施的违品悭吝。其布施既成为自身的菩提资粮，又以布施摄受事而成熟众生。
布施之前心生欢喜，布施之时心生净信，布施之后亦无后悔。以三时欢喜心利益自身，又以消除他人饥渴、寒热、疾病、贫乏、恐惧等苦而利益他人。
来世无论转生何处，都将富有、受用广大、威严具足、眷属众多，且对布施生起信解。如是这四种即是布施力，此外再无其他，亦无超胜于此者。
菩萨正受身语律仪戒时，断除持戒的违品破戒。其所受持的戒既成为菩提资粮，又以同事摄而成熟众生。
断除因破戒而生的恐惧、罪过、怨恨时即是利益自身。安眠安寤，持戒具足者无有追悔而生极喜，乃至心得禅定，如是利益自身。
于一切众生以一切方式不造作损害，施予无畏，如是利益他人。
身坏之后，以此因缘往生善趣天界中，且对持戒生起信解。如是这四种即是持戒力，此外再无其他，亦无超胜于此者。
具足忍辱的菩萨断除忍辱的违品不忍。其忍辱既成为菩提分，又以同事而成熟众生。
由于能救护自他脱离大恐怖，此忍辱即利益自他。
以此因缘，菩萨后世不多怨敌，不多诤讼，不多苦恼及忧愁。即便今生亦无追悔而命终，身坏之后往生善趣天界中，且对忍辱生起信解。如是这四种即是忍辱力，此外再无其他，亦无超胜于此者。
菩萨发起精进而住时，断除精进的违品懈怠。此精进既成为菩提资粮及所依，又以同事而成熟众生。

། བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པར་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ན། སྔོན་ལས་གོང་དུ་བོགས་པར་གྱུར་པ་མཐོང་ནས། དགའ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བས་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་སོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྩོན་པས་གཞན་ལ་ལུས་དང ངག་གིས་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་།གཞན་དག་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་དེ། དེ་ལྟར་གཞན་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་སོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྒྱུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་སྐྱེས་བུའི་རྩལ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ ཏེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ན། བསམ་གཏན་གྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚིག་གི་རྟོག་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། བདེ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་ པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་སྤོང་ངོ་།།དེའི་བསམ་གཏན་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་བའི་རྟེན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ལ་དོན་མཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེ་བར་གནས་པས་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་སོ། །ཞི་ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་ལ་སེམས་ འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་གནོད་པ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་མི་འཁྲུགས་པས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་སོ།།བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མ་ལ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མ་རིག་པ་ཡང་སྤོང་ངོ་། །དེའི་ཤེས་རབ་དེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ ཡང་ཡིན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་།སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་མཐུན་པ་དང་། དོན་སྤྱོད་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའི་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོས་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་ སོ།།ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པར་ལུང་འབོགས་པས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་འདོགས་སོ། །ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དེས་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་། ཉོན་མོངས་པའི་ སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ནི་ཆོས་ཀྱི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ།

当精进修行时，不与罪恶不善法相混，而安住于快乐触证中，见到较往昔更有进益，心生欢喜极喜，这便是对自己的利益。由于精进于善法，不以身语损恼他人，也令他人对精进修行生起欲求，如是便是对他人的利益。于后世也将具有因力，对人的能力生起欢喜，如是此四种便是精进的力量，此上再无更高，此外再无超胜。
菩萨入禅定时，断除禅定违品烦恼的语言分别、喜乐、色想等近烦恼。其禅定成为菩提资粮的所依，并以利他而令众生成熟。以此世安乐住而利益自己。以寂静极寂静及离贪之心，于众生中无害且不扰乱而利益他人。禅定之果于后世能成就清净智慧、现证神通、转生清净天界，如是此四种便是禅定的力量，此上再无更高，此外再无超胜。
具慧菩萨断除智慧违品无明。其智慧成为菩提资粮，并以布施、爱语、利行、同事而令众生成熟。如实别别了知所知事物，具足择法喜乐广大欢喜而利益自己。以处处如理教授，令今世后世获得利乐而利益众生。于后世也能摄集一切善根，现证远离二障——远离烦恼障及所知障，如是此四种便是智慧的力量，此上再无更高，此外再无超胜，此即名为法力。

།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་གང་ཞེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་ཚེ་རབས་དགོངས་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མི་བཟད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་མི་མཇེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་བས་དགའ་བ་དང་།དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་ནས་ཚེའི་ཚད་ཇི་སྲིད་པར་དགའ་ལྡན་ན་གནས་པ་དང་། དགའ་ལྡན་དུ་སྐྱེས་པའི་ལྷའི་བུ་གཞན་རྣམས་གནས་གསུམ་པོ་ལྷའི་ཚེ་དང་། ལྷའི་མདོག་དང་། ལྷའི་གྲགས་པས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། ཡུམ་གྱི་ ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་ན་སྣང་བ་ཆེན་པོས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཁྱབ་པར་མཛད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་མཁྱེན་བཞིན་དུ་ཡུམ་གྱི་ལྷུམས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། གནས་པ་དང་། བལྟམ་ཁ་དང་། བལྟམས་པ་དང་། བལྟམས་མ་ཐག་ཏུ་ཡང་སུས་ཀྱང་མ་བརྟེན་པར་ས་ལ་གོམ་པ་བདུན་འདོར་ཞིང་ཚིག་ཀྱང་ གསུང་བ་དང་།བལྟམས་པ་ན་ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། ནམ་མཁའ་ལྡིང་དང་། མིའམ་ཅི་དང་། ལྟོ་འཕྱེ་ཆེན་པོ་དང་ཆེ་བ་དག་གིས་ལྷའི་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། བདུག་པ་དང་། ན་བཟའ་འབུལ་བ་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་ལ་སོགས་ པ་དམ་པ་རབ་མཆོག་དག་གིས་མཆོད་པའི་ལས་བྱེད་པ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་བླ་ན་མེད་པ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་སྐུ་ལ་མཚན་ལེགས་པར་བརྒྱན་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་སྐུ་ཚེ་ཐ་མ་ལ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། བདུད་ཀྱི་སྡེ་ཐམས་ཅད་དང་། གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་བརྫི་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་ནས། བདུད་ཀྱི་དཔུང་ཐམས་ཅད་བྱམས་པས་ཕམ་པར་མཛད་པ་དང་། སྐུའི་ཚིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིགས་རེ་རེ་ལ་ཡང་སྲེད་མེད་ཀྱི་བུའི་སྟོབས་མངའ་བ་དང་། སྐུ་ནས་གཞོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མཁས་པ་ལ་བྱང་བར་སྦྱངས་པ་མ་མཛད་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་དང་། གཅིག་པུ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོར་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། མི་མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ཡང་རང་འོངས་ན་། འཇིག་རྟེན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་བཤད་པར བསྐུལ་བ་དང་།འབྲུག་སྒྲ་ཆེན་པོ་ཡང་མི་གསན་ཅིང་མི་བཞེངས་པས་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞི་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་རི་དྭགས་དང་། བྱ་དང་། ཐ་ན་རི་དྭགས་ཕྲ་མོ་རྣམས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་ཡིད་རྟོན་ཏེ། རྟག་ཏུ་འོང་ཞིང་དེའི་དྲུང་དུ་ཅི་དགའ་བར་འཁོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ ཐ་ན་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱང་མཆོད་པ་བྱེད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྤྲེའུས་སྦྲང་རྩི་མ་བསྐོལ་བ་ཕུལ་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་བཞེས་ནས། སྤྲེའུ་དེ་ཡིད་དགའ་བར་གྱུར་ཏེ། གར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིར་ནུར་དུ་སོང་བ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྲིན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁྲུས་མཛད་ཀྱིས་འདི་ལ་ ཁྲུས་གསོལ་ལོ་སྙམ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་སྡོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤིང་དྲུང་ན་བཞུགས་ན། ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲིབ་མ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སོང་ཡང་ཤིང་དེའི་གྲིབ་མ་སྐུ་ལས་མི་ཡོལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བདུད་ཀྱིས་གླགས་བཙལ་ཀྱང་ལོ་དྲུག་གི་བར་དུ་གླགས་མ་རྙེད་པ་དང་།རྟག་ཏུ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་ལྡན་པས་ཚོར་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཤེས་རྣམས་དང་། རྟོགས་པ་རྣམས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་ མཁྱེན་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་།གནས་པ་དང་། འགག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ནི་མཐོང་བ་དང་། འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། གནས་པས་བསྡུས་པས་ཀྱང་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་དེ། དེ་ལ་མཐོང་བས་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པ་ནི་ འདི་ལྟ་སྟེ།མྱོས་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་ན་རང་གི་སེམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། བུད་མེད་མངལ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་རྣམས་མངལ་མཐུན་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་།

什么是诸佛菩萨的俱生威力？即自然而然地了知前世，为利益众生而观察后甘愿长期承受各种难忍的不断痛苦而不厌倦，
唯为利益众生而欢喜承受为众生利益而修行的痛苦，生于兜率天后住于兜率天直至寿量圆满，
在兜率天时以天寿、天色、天名声三方面胜过其他天子，
入胎时以大光明遍照世界，以正知入胎、住胎、临产、出生，生下后无人扶持即能行走七步并说话，
诞生时天、龙、夜叉、阿修罗、迦楼罗、紧那罗、摩睺罗伽等以天花鬘、音乐声、香、衣服供养，以及伞盖、胜幢、幡等殊胜供品来供养，
以无上的三十二大丈夫相庄严其身，最后有、最后身时降伏一切魔军与障碍而不被摧毁，
入菩提道场后以慈心降伏一切魔军，身体每一关节都具有爱子那罗延力，
年少时虽未向他人学习，却能迅速通达世间一切工巧明处，
无师自通，独自于三千大千世界现证无上正等正觉，
娑婆世界主梵天亲自前来请转法轮，
即使雷声巨响也不惊动其禅定，
对菩萨而言，野兽、飞鸟乃至小兽都极为信任，经常来到其前随意安住，
对如来而言，乃至畜生也来供养，如猴子供养未煮的蜂蜜，世尊接受后，猴子欢喜雀跃而退，
云彩也想为如来沐浴，认为'应当为他沐浴'而只为世尊停留，
菩萨或如来坐在树下时，即使其他树影都向东移动，该树的影子也不离开其身，
现证无上正等正觉的如来被魔寻找破绽六年也找不到机会，
恒时具念而常住，以正念了知诸受、诸想、诸觉的生、住、灭，
同样，诸佛的俱生威力也通过见、行为、住处来利益众生。其中以见而利益是指：醉酒者、心乱者见到如来后能恢复正常心智，不适孕的妇女能适孕。

བུད་མེད་མངལ་མི་མཐུན་པར་གནས་པ་རྣམས་མངལ་མཐུན་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལོང་བ་རྣམས་མིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འོན་པ་རྣམས་རྣ་བས་ ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཆགས་པ་རྣམས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བ་རྣམས་ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྨོངས་པ་རྣམས་གཏི་མུག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་ མཐོང་བས་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་པའི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། གནས་པས་བསྡུས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གློ་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱིས་སེང་གེའི་ཉལ་སྟབས་ཀྱིས་གཟིམས་ཏེ། དེའི་རྩཝ་དང་ལོ་མ་བཏིང་བ་དེ་ཡང་ ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུག་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟིམས་མལ་མི་འཁྲུགས་པ་དང་། དེའི་ཆོས་གོས་ལུས་ལས་རླུང་གིས་མི་བསྐྱོད་པ་དང་། སེང་གེའི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ཁྱུ་མཆོག་གི་སྟབས་སུ་གཤེགས་པ་དང་། ཐོག་མར་ཞབས་གཡས་པ་འདེགས་ལ། དེའི་འོག་ཏུ་ཞབས་གཡོན་པ་དེའི་ཕྱི་བཞིན་གཏོང་བ་དང་། དེ་གཤེགས་པ་ནས་ཕྱོགས་མཐོན་པོ་ནི་དམའ་བར་འགྱུར་ལ། དམའ་བ་ནི་མཐོན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ལག་མཐིལ་ལྟར་མཉམ་པར་གྱུར་པ་དང་། རྡོ་དང་། གསེག་མ་དང་། གྱོ་མོ་མེད་པ དང་།དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གྲོང་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཤེགས་པའི་ཚེ་ཡང་སྒོ་དམའ་བ་རྣམས་མཐོན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། ཞལ་ཟས་གསོལ་བ་ན་འབྲས་ཆན་འབྲུམ་བུ་གཅིག་ཀྱང་ལེགས་པར་མ་བཅས་པར་མི་གསོལ་བ་དང་། ཞལ་ཁམ་ཕྱི་མ་གསོལ་བ་ཙམ་ན་ལྷག་མ་མི་ལུས་པ་ དང་།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་འཕགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་གནས་པས་བསྡུས་པའི་མཐུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཚེ་ཡང་ས་ཆེན་པོ་གཡོ་བ་དང་། སྐར་མདའ་ལྟུང་བ་དང་། ཕྱོགས་མེ་འབར་བ་ལྟ་བུ་དང་། བར་སྣང་ལས་ལྷའི་རྔ་ སྒྲ་དག་སྒྲོགས་ཏེ།དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི། མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་། ཐུན་མོང་བ་ནི་གང་ཞེ་ན། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆ་ཕྲ་བ་དང་། རྣམ་པ་དང་། ཁམས་སོ། །འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་མཐུའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད།གྲངས་མེད་པས་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆ་ཕྲ་བའོ། །མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་མཐུ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་ནི་རྣམ་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་དེའི་མཐུའི་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཁམས་སོ། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་སྟོང་གཉིས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ནི་སྟོང་གསུམ་པ་ཐམས་ཅད་ཁོ་ནའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་གཅིག་པུ་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་དག་ གི་མཐུའི་ཡུལ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་གཅིག་པུར་ཟད་དོ།།རྣམ་པ་འདི་དག་ལ་མ་གཏོགས་པ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

妇女胎位不正者将转为胎位正常，盲人将获得眼目，聋者将能听闻，贪欲者将远离贪欲的缠缚，嗔恨者将远离嗔恨的缠缚，愚痴者将远离愚痴的缠缚，应当了知这些类似的情况是见即获益的俱生威力。
其中圣者行为和住处所摄的俱生威力是这样的：以右胁作狮子卧姿而眠，其铺设的草和叶也是安置在一处，如来应供正等正觉的卧具不动乱，其法衣不被风吹动身体，以狮子步态行走，以牛王步态行走，先抬右足，然后左足随后放下，所到之处高处变低，低处变高，如手掌般平坦，无石块、砾石和坑洼，以寂静心入村，行走时低矮的门变高，用餐时若米粒未熟透则不食用，食用最后一口时不留残余。
应当了知这些类似的情况是圣者行为和住处所摄的威力。在圆寂时大地震动，流星坠落，四方如火燃烧，空中响起天鼓之声。这也唯是如来的俱生威力，并非神通所造作，这称为诸佛菩萨的俱生威力。
其中诸佛菩萨的威力与声闻缘觉不共的是什么？共同的是什么？不共的略说应当了知有三种：细分、种类和界。此中如来或菩萨以无量无数的威力方便，如实通达无量无数众生的利益，这是细分。
具足一切神通威力、法力和俱生威力，这是种类。一切世界和一切众生界都是其威力境界，这是界。声闞的神通境界是二千世界及其众生界。
独觉的神通境界唯是三千世界。为什么呢？因为他们是为调伏自己一人而入道，不是为一切众生，因此他们的威力境界仅限于一个世界。
除了这些种类之外，应当了知诸佛菩萨的其他威力是与声闻缘觉不共的。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་མཉམ་པ་མ་ཡིན་ན། ལྷ་དང་མི་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་དང་ལྟ་མཚུངས་རེ་སྐན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་དང་། ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས སུ་བསྟན་པར་གཏོགས་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་དང་།སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་རྣམས་སུ་ཅི་རིགས་པར་འདུས་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་མཐུའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།བམ་པོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཡོད་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་དང་།ཉམས་བདེ་བ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་གནས་ན་སྟོན་པ་དང་ཕྲད་ཀྱང་རུང་། སྟོན་པ་དང་མ་ཕྲད་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེའི་མོད་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བའམ་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤང་བ་ མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། རྨ་ནི་གང་གི་ཚེ་བརྟོལ་ལ་རག་པར་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ན། དེའི་མོད་ལ་བརྟོལ་བའི་འོས་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བུམ་པ་དང་། རྫེའུ་དང་། ཁམ་ཕོར་ལ་སོགས་པ་ཁམ་པའི་སྣོད་ནི་ གང་གི་ཚེ་སྤྱད་ལ་རག་པར་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ན་དེའི་མོད་ལ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པའི་འོས་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཚོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཤིང་ཐོག་ཨ་མྲའམ་། པ་ན་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་རག་པར་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ན། དེའི་མོད་ལ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་ འོས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཚེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པའི་རྒྱུས་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ན། དེའི་མོད་ལ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུའི་དབྱེ་བས་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཐེག་པ་ལ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་དང་། གང་ཟག་རིགས་མེད་པ་ཡང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཟག་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གཞི་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྣམ་པའི་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའོ།

因此，如是声闻和独觉们尚且不及佛陀和菩萨们的神通，更何况天人、凡夫和外道等一切众生呢？菩萨们的神变、记说、教诫等神通威力，也应当知道都包含在神通力、神变境界、心差别和漏尽智神通力等之中。以上为菩萨地基瑜伽处第五神力品。
第五品。什么是成熟？简而言之，成熟应当了知有六种：自性、所成熟补特伽罗、成熟差别、成熟方便、能成熟补特伽罗和成熟补特伽罗的特征。
其中成熟的自性是：若有善法种子，由于亲近善法的因缘，与断除烦恼障和所知障的清净相应，身心调柔，安乐，正行圆满，无论遇到导师与否，当下就具有断除烦恼障或所知障的能力和机缘。
譬如疮伤到了成熟时，当下就可以破溃，这就叫做成熟。陶罐、瓦器、碗等陶器，当制作圆满时，当下就可以使用，这时称为烧制完成。芒果或波罗蜜等果实，当其成熟时，当下就可以享用，这时称为成熟。
同样，由于亲近善法的因缘，当正行圆满时，当下就能清净，这就是成熟的自性。
其中所成熟的补特伽罗，按修行和果位的差别，简而言之有四种：菩萨和诸佛世尊令声闻种性者于声闻乘成熟，令独觉种性者于独觉乘成熟，令佛种性者于大乘成熟，也令无种性者为往生善趣而成熟。这四种补特伽罗于这四种基础上应当成熟。如是应当了知所成熟补特伽罗。
其中成熟差别是什么？简而言之有六种：根成熟、善根成熟、智成熟，以及小、中、大三种成熟。

།དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཚེ་དང་མདོག་དང་། རིགས་དང་། དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་དང་། སྐྱེས་པ་ཉིད་དང་། སྤྲོ་བ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པར་ སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ལུས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟུལ་བ་དང་།རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བརྩོན་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡིད་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ གང་ཞེ་ན།རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་དེ་ལ་གནས་ན་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་ཆུང་བ་དང་། རྟོག་པ་ཉུང་བ་དང་། དྲང་ཞིང་མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་། ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། བླང་བར་བྱ་བ་དང་། གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྟོགས་པར་བྱ་བར་ནུས་པ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དེ་ལ་བརྟེན་ན་ཐམས ཅད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་སེམས་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ནི་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུར་འགྱུར་ཏེ། དབང་པོ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ རྒྱུ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་མ་གོམས་པ་དང་།རྒྱུ་ཡོངས་སུ་མ་བརྟས་པ་དང་། ཆུང་ངུ་ལ་གོམས་པའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲིང་ནི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མེད་ལ། གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ནི་རྒྱུ་དེ་གཉིས་ཀ་ཡོད་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁམས་བརྟས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། དགའ་བར་འཛིན་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་དང་། དང་པོ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་ ཐག་རིང་བ་དང་།རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་ཉེ་བ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། ཟང་ཟིང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། གསང་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་དང་། སྦྱོར་བ་ འབྲིང་དང་།སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་དང་། ཐོས་པ་དང་། སེམས་པ་དང་། བསྒོམ་པ་དང་། སྡུད་པ་དང་། ཚར་གཅོད་པ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ལ་བཅོལ་བ་དང་། དེ་གཉི་གའོ། །དེ་ལ་ཁམས་བརྟས་པ་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ བརྟེན་ནས།སྔོན་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་པ་ལས་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་རབ་ཏུ་བརྟས་ལ། ཕུལ་དུ་བརྟས་པ་སྐྱེ་ཞིང་གནས་པ་འདི་ནི་ཁམས་བརྟས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ཅི་ མ་ལོག་པའི་ཆོས་སྟོན་ལ།དེ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པའོ། །དེ་ལ་ཁམས་བརྟས་པ་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུས་ད་ལྟར་གྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱུ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཉིད་ ཡིན་ལ།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་ད་ལྟར་གྱི་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于诸根圆满成熟，是指寿命、肤色、种姓、财富圆满具足，言语庄重，威望广大，男性身份，以及具有大精进心。依靠如是圆满成熟果报之身，成为能修持、随学之根器，对一切明处精进修学也不会心生厌倦。
何为善根圆满成熟？若安住于此，则本性烦恼轻微，自然不会趋入罪业不善法，且障碍轻微，分别念少，正直随顺。
何为智慧圆满成熟？具足正念，心性正直，能够完全了知善说与恶说诸法之义，能够领受、把握、通达，具有俱生智慧。依靠此智慧，具有从一切烦恼中永远解脱心的缘分与能力。
其中，以诸根圆满成熟而从异熟障得解脱。以善根圆满成熟而从业障得解脱。以智慧圆满成熟而从烦恼障得解脱。
何为小圆满成熟？由二种因而成为小圆满成熟：诸根、善根及智慧圆满成熟之因长久未修习，因未稳固，唯习小法。
中等圆满成熟，应知是此二因中缺一而具一。大圆满成熟，应知是此二因皆具足。
其中，何为令圆满成熟之方便？应知有二十七种：增长界、成办现前缘、趣入、欢喜、初次趣入、非初次趣入、清净遥远、清净邻近、加行、意乐、成办资具、成办正法、神变劝导、说法、密说正法、分别说法、小加行、中加行、大加行、闻、思、修、摄受、呵责、自作、嘱他、二者皆行。
其中，何为增长界？依靠本性具足善法种子，从往昔串习善法而使善法种子一再增长、极为增长而生住，此即称为增长界。
其中，何为成办现前缘？于今生中宣说无颠倒法，并对此无颠倦地受持，如实修持随顺正法之法。
其中，增长界是以往昔因而成就现前圆满成熟。成办现前缘，应知因是现前，圆满成熟也是现前。

།འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དད་པ་ཐོབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཁྱིམ་ན་གནས་ན་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་ན་འདོད་ པ་ལས་དབེན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།དགའ་བར་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དང་། འདོད་པའི་བདེ་བ་དང་། བདག་ཉིད་དུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་སྤངས་པ་བདེ་བའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ན་། ལེགས་པར་གསུངས་ པའི་ཆོས་འདུལ་བ་བསྟན་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་དང་པོར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡིད་བྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། རིགས་པས་དོན་བསྒྲུབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དང་པོ་ འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དང་པོ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ཟག་ཞུགས་ཟིན་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་རག་ལས་པར་གྱུར་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བཏང་སྙོམས་མི་མཛད་པར་གྱུར་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་བཀྲོལ་བའི་གནས་རྣམས་ ཡང་དང་ཡང་དུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས།ཕྱིར་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་རིང་བ་གང་ཞེ་ན། ལེ་ལོའམ་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་ཡུན་རིང་པོ་འགྱངས་པ་ཚེ་རབས་བརྗེས་པའམ། བསྐལ་པ་བརྗེས་ པ་མང་པོ་ཞིག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཐག་ཉེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་ལ་ཡང་བརྟེན་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ལོག་པར་ ལྟུང་བའི་འཇིགས་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་།ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གཞན་པ་ལ་མི་སྙན་པར་གྲགས་པའི་འཇིགས་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས། བསླབ་པའི་གཞི་དག་ལ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་པར་བསྲུངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བསམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་ འཕྲོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོག་པའི་བཟོད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཅིང་། ཡོན་ཏན་སྲིད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས། གཞན་དག་གི་ཐོབ་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཞིང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བདག་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་དད་པ་མི་གཡོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །ཟང་ ཟིང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན།ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་རྣམས་ལ། ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། མཐུན་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་། མཐུན་པའི་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་གང་ ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། ལུང་འབོགས་པས་སམ། དོན་ཡང་དག་པར་འགྲེལ་པས་ཆོས་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། རྫུ་འཕྲུལ་དང་ལྡན་པས་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་མཐོང་ངམ། ཐོས་ན་ བསྟན་པ་ལ་བསམ་པ་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པའམ། སྦྱོར་བ་དག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་དག་ཀྱང་ཆོ་འཕྲུལ་ དེས་འདུན་པར་བྱས་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བསམ་པ་དག་པ་ཐོབ་པའམ།ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་དོན་འཐོབ་པར་མི་ནུས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ནུས་པ་ ལ་ཡང་མྱུར་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་།མཐུན་པའི་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་གསང་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་བྱིས་པ་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པའི་ཆོས་བཅབས་ཏེ། གསལ་ཞིང་འཇུག་པར་སླ་ལ། ཐབས་སླ་བས་འཇུག་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པའི་ཚུལ་ལ་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པའི་གནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是趣入？依据获得信心的情况，若住于家中则是如实受持远离不善行为的学处基础，若非住于家中而出家，则是如实受持远离贪欲的学处基础。
什么是欢喜？对于能出离一切痛苦的道路，以及舍弃贪著欲乐和自我折磨两种极端而依止安乐之道，于善说的法律教法生起殊胜欢喜。
什么是初次趣入？最初依于厌离诸法而生起出离心，并且通达如理成就义利的功德，如是趣入即称为初次趣入。
什么是非初次趣入？对于已经趣入的补特伽罗需要令其成熟，诸菩萨与诸佛不舍弃舍心，依此而开解，并且反复明示开解之处，由此而再次成熟。
什么是清净遥远？由懈怠或缺乏因缘，经过长时间延迟，历经多生或多劫才能获得清净的机缘。
与此相反则应知是清净临近。
什么是加行？依于对获得自利的强烈欲求，以及对后世堕落的恐惧，还有今生中对恶名的畏惧，而对诸学处常作恭敬守护。
什么是意乐？为了不离此律法，依于对诸法如实观察的安忍，以及功德的存在，并且信解他人的证得，对三宝和获得自利具有不动信心。
什么是资具摄受？对于一切资具皆无者，给予饮食等资具；对于无有适宜饮食等者，给予适宜的饮食等资具。
什么是法的摄受？通过传授教法或正确解释义理而给予诸法。
什么是以神通令生欢喜？具有神通者想到：'这些众生若见到或听闻神通，将获得对教法的清净意乐并且如实修行。'基于众生清净意乐或清净加行的缘故，以对众生的慈悲心显现神通变化，众生由此神通而生起欢喜心，获得清净意乐或如实修行。
什么是说法？对于自己不能获得自利者，宣说能成为如实修行助伴的正法；对于有能力者，则宣说能速疾证悟相应的正法。
什么是秘密说法？对于智慧浅薄的凡夫众生，隐藏甚深广大之法，而宣说明了、易入、方便趣入之法。
什么是分别说法？对于智慧广大且善入佛教之理的众生，详细解释甚深广大的法义。

།དེ་ལ སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་གང་ཞེ་ན།རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་འབྲིང་གང་ཞེ་ན། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་མེད་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་འདི་གཉིས་ལས་གང་ཡང་རུང་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་གང་ཞེ་ན། སྦྱོར་བ་དེ་གཉིས་ཀ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། གུས་པས་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་མོས་པས་མདོ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལེན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར བརྩོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། རབ་ཏུ་དབེན་པར་ཆོས་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བས་དོན་ལ་མངོན་པར་རྟོག་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་དཔྱོད་པ་དང་། གཏན་ལ་འབེབས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་རྒྱུ་རྣམས་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བས་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། བཏང་སྙོམས་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པར་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་སྡུད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པར་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་དང་། མཁན་པོའི་ཚུལ་དུ་རྟེན་སྦྱིན པར་བྱེད་པ་དང་།བསྙེན་བཀུར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ནད་པ་ལ་རིམ་གྲོས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པར་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་གྱིས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། མྱ་ངན་དང་འགྱོད་པ་བསལ་བས་ བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་བསལ་བས་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་བསྙེན་བཀུར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚར་གཅོད་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་ལ་ཡོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་ནས། ཉེས་ པ་ཆུང་ངུ་བྱེད་པ་ལ་ནི་འཁྲུལ་པ་གླེང་བར་བྱེད།ཉེས་པ་འབྲིང་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྤྲོ་བར་བྱེད། ཉེས་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྐོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལ་གླེང་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་ཉིད་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་ཡང་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། སླར་དགུག་པའི་ཕྱིར་བསྐྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་དང་། གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །སླར་མི་དགུག་པར་བསྐྲད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་དག་ཁོ་ན་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གཞན་དག་གིས་ཉེས་པར་བྱས་པའི་གཞིས་བསྐྲད པ་དེ།གཞན་དག་ལ་མཐོང་ནས་ཉེས་པ་མི་བྱ་བར་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་བཞག་པའི་ཕྱིར་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱང་སྟོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་ ཡང་ཡིན་ཏེ།རང་གི་ཚིག་དང་མཐུན་པར་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རང་ཉིད་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་ནས། དེ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་ནས་གཞན་དག་འདི་སྐད་དུ་ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱང་ད་དུང་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་མ་ལངས་ཤིང་། དགེ་བའི་གནས་ལ་ཡང་ གནས་པར་མ་གྱུར་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དག་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་ཅིང་བསྐུལ་བ་དང་། དྲན་པར་བྱེད་པར་སེམས། ཁྱོད་བདག་ཉིད་ཀྱང་ད་དུང་གཞན་དག་གིས་བསྐུལ་བ་དང་། དྲན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་གཞུག་དགོས་སོ་ཞེས་ཟེར་བར་མི་འགྱུར་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ན་གཞན་དག་ལ་བཅོལ་བ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་གང་ལ་ཤས་ཆེར་དགའ་ཞིང་གུས་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་བསྟན་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིང་ལེགས་པར་བསླབ་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་བཅོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་ ཡིན་ནོ།

什么是小精进？就是既不恒常精进，也不恭敬精进。
什么是中等精进？就是在恒常精进和恭敬精进这两种精进中，缺少其中任何一种。
什么是大精进？就是具足这两种精进，即具有恒常精进和恭敬精进。
什么是获得？就是对佛陀的教法生起信解，而精进于领受、受持和诵读经典等法。
什么是思维？就是在寂静处欢喜思维法义，对义理进行观察、思索和抉择。
什么是修习？就是首先了知止、持和舍的因，然后欢喜修习止、观和舍。
什么是摄受？就是以清净无染的心，以师长和亲教师的方式布施资具，并作种种承事。即：以看护照料来承事病人，以如法的衣服、饮食、卧具、坐具和医药来承事，以消除忧愁悔恨来承事，以消除烦恼来承事。应当了知，这些及与此相应的都是种种承事。
什么是折伏？就是守护自己的烦恼，对于造小过失者则提醒其错误，对于造中等过失者则呵斥，对于造大过失者则驱摈。其中提醒和呵斥，是为了利益安乐行为者本人及其他人。为了召回而驱摈，是为了利益安乐行为者本人及其他人。永远驱摈不再召回，则是为了利益安乐其他人，因为其他人见到某人因过失而被驱摈，就会心生警惕而不造过失。
如何自己成熟众生？就是将众生从不善处提起，安置于善处，为此而宣说相应之法。如说而行，即是随顺自己所说的话语，随顺法性而入于相应之法，并如是而行。这样做的目的是为了避免他人说：'你自己尚未从不善处提起，也未安住于善处，为何要劝导、督促和提醒他人？你自己尚且需要他人的督促、提醒和劝导。'
如何委托他人？就是对于那些众生特别喜爱恭敬，且通晓说法方便并善于教导的人，委托他们去成熟众生。

།གཉི་གས་བྱ་བ་ནི་དེ་གཉིས་འདུས་པ་སྟེ། བདག་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་གཞན་དག་ལ་ཡང་བཅོལ་ནས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་ཚུལ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་འདིས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་ རྣམས་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དྲུག་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་ པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་དང་།སྤྱོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ངེས་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པར་གྱུར་པ་དང་། ངེས་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་པའི་ས་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པའི་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་དང་།མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིགས་མེད་པར་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཡང་དང་ ཡང་དུ་ཕྱིར་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་དགོས་པ་ཡིན་ནོ།།རིགས་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་ཅིང་ཡང་དང་ཡང་དུ་བྱ་མི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་གང་ཟག་གི་མཚན་ཉིད་མཚན་མ་དང་རྟགས་གང་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པའི་བྱེ་བྲག་གཅོད་ཅིང་ཉེ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་སྨིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་བརྗོད་དོ།། མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་བྱེ་བྲག་གིས་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །རྒྱུར་གཏོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་གཉིས་ཏེ། བསམ་པ་དང་ལས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སོ། །དེས་ན་སྨྲས་པ། མཚན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ནི་སྔོན་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་གང་གི་ཚེ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་ཆུང་བ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་འགྲོ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ཡང་མི་ཐོབ་ཅིང་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་འཐོབ་བོ། །གང་གི་ཚེ་སྨིན པ་འབྲིང་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འདུན་པ་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་འབྲིང་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ་ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་འདུན་ པ་ཆེ་བ་དང་།སྦྱོར་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཚེ་དེ་ཉིད་ལ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་ནི་ཉན་ཐོས་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ ན།དེ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་། ལམ་གྱི་རང་བཞིན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་ལུས་ཐ་མ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ནི་སློབ་དཔོན་མེད་པར་སྔོན་གོམས་པའི་དབང་གིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་ བདུན་པོ་རྣམས་བསྒོམས་ནས།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་ དག་པ་ནི་སྨིན་པ་འབྲིང་པོ་ཡིན་ནོ།།ངེས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།

二者所作是指这两者结合，应当了知即是自己做且委托他人而使之成熟。如是，以此二十七种成熟方便之法，成熟差别有六种：诸根成熟、善根成熟、智慧成熟、小中大三种成熟，应当了知这是圆满。
其中，令成熟的补特伽罗是哪些呢？略说之，安住于六地的六种菩萨令诸有情成熟：安住于胜解行地的胜解行菩萨、安住于清净增上意乐地的清净增上意乐菩萨、安住于行入地的入行菩萨、安住于决定地的决定菩萨、安住于决定行第六地的入决定行地菩萨、安住于究竟地的究竟菩萨。
其中，对于安住于无种性的补特伽罗，其往生善趣的成熟是需要反复退转且反复修行的。对于安住于种性者的成熟则是不退转且无需反复修行的。
其中，成熟补特伽罗的特征、标志与相状，以何等区分并表征诸有情的成熟差别，即说明成熟的特征。略说之，以因果差别分为二种。属于因的特征也有二种：以意乐和业的差别。因此说道：
何为特征？声闻由于往昔串习善法，当住于小成熟时，其意乐小且加行小，会堕入恶趣，于此生中既不得沙门果，也不能于此生证得涅槃。当住于中等成熟时，其意乐中等且加行中等，不堕恶趣，于此生中能得沙门果，但不能于此生般涅槃。住于大成熟时，其意乐大且加行大，不堕恶趣，于此生中能得沙门果，且能于此生般涅槃。
独觉应当了知如同声闻一样。为何如此？因为与声闻们的道的本质相同。独觉与声闻的区别在于：于最后有获得最后身时，无师自通，依靠往昔串习力，修习三十七菩提分法，断除一切烦恼而现证阿罗汉果，因此称为独觉。
应当了知安住于胜解行地的菩萨是小成熟。清净增上意乐是中等成熟。决定与究竟是大成熟。

།དེ་ལ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་འགྲོ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོར་གཏོགས་ པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་ལྡན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །སྨིན་པ་འབྲིང་གི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུན་པ་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་འབྲིང་ཡིན་ཏེ། ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པར་གཏོགས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་རྣམས་དང་མི་ལྡན་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང་ནི་མི་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུན པ་ཆེ་བ་དང་སྦྱོར་བ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ།ངན་སོང་རྣམས་སུ་ཡང་མི་འགྲོ་ལ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པར་གཏོགས་ཏེ། དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་བརླིང་བ་ དང་།གསལ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་དང་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་ནང་ན་གོང་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཟང་ཟིང་ལས་གྱུར་པའི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་འདུན་པར་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། གསང་སྟེ་ཆོས་བརྗོད་པ་ལས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ཆུང་ངུ་ལས་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཐོས་པ་ཙམ་ལས་གྱུར་པའི་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པར་བྱས་ཀྱང་ཆུང་ངུ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་ཡུན་ཐུང་ངུར་གོམས་པར་བྱས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་ དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཆུང་ངུ་གོམས་པས་ནི་ཆུང་ངུར་འགྱུར་རོ། །འབྲིང་དུ་གོམས་པས་ནི་འབྲིང་། ཆེར་གོམས་པས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་གསུམ་གྱི་ཚུལ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཆུང་ངུ་ ལ་ཡང་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དང་།ཆུང་ངུའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོ་དང་། འབྲིང་པོ་ལ་ཡང་འབྲིང་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། འབྲིང་པོའི་ཆེན་པོ་དང་། ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཆེན་པོའི་ཆུང་ངུ་དང་། ཆེན་པོའི་འབྲིང་པོ་དང་། ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པར་སངས་ རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གོང་ནས་གོང་དུ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་པར་མཛད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཐབས་དེ་དག་གིས་གཞན་གསོལ་བ་འདེབས་པ་མ་གཏོགས་པའི་བདེ་བ་གཉིས་ལ་རྒྱུད་ལ་ དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནས་ཉེས་པ་སྨིན་པའི་བར་དང་།སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ནས་ཆེན་པོའི་བར་གྱིས་བུད་ངྷའི་ཆོས་རྣམས་རྒྱུ་འབྲས་སྨིན་པ་ནི་གང་སྨིན་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་དང་། གང་ཟག་གཞན་རྣམས་ཞེས་པ་གསུམ་མོ། །དེ་བཞིན་ དུ་སེམས་ཅན་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་ཡང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རྒྱུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་འདི་དག་གི་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གཞན་རྣམས་དང་། གང་ཟག་གཞན་ རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ།

其中，住于小成熟的菩萨是小意乐和小加行，也会堕入恶趣，应知属于第一无数劫，完全不具足善法菩提分所修、不动和极清净一切。住于中等成熟的菩萨是中等意乐和中等加行，不会堕入恶趣，属于第二无数劫，不具足善法菩提分所修和不动，也不具足极清净。住于大成熟的菩萨是大意乐和大加行，不会堕入恶趣，属于第三无数劫，具足善法菩提分所修、不动和极清净。
其中，由于本性稳重、明显、果报极大和利益极大，故称为'所修'。由于不退转、永不退失和殊胜进展，故称为'不动'。由于在菩萨地中无有更上，故称为'极清净'。
其中，凡是由财物所成的成熟、由神通所引发的成熟、由秘密说法所成的成熟、由小加行所成的成熟、由仅闻法所成的成熟，这五种成熟即使长期修习这些善法也仅是小成熟，更何况短期修习。除此成熟因以外的一切，应知是以三种成熟方式：小修习成为小，中修习成为中，大修习应知成为大成熟。
小、中、大这些成熟，每一种又应知有三种方式：小中之小、小中之中、小中之大；中等中之小、中等中之中、中等中之大；大中之小、大中之中、大中之大。应知诸佛菩萨以如是相应方式，由上至上分别，无量地分别众生的成熟。
如前所说的方便，除他人祈请外，二种乐中，从根器成熟乃至过患成熟，从小成熟乃至大成熟，佛法因果成熟有三种：一称为'何者成熟的自身'，二称为'一切其他众生'，三称为'其他补特伽罗'。如是，其他众生和其他补特伽罗也获得根器等。
其中，菩萨为了如前所说这些成熟因的自身佛法成熟，以及其他众生和其他补特伽罗以三乘决定出离，而成办根器成熟、善根成熟、智慧成熟，以及小、中、大成熟。
以上为菩萨地基瑜伽处所摄之成熟品第六。

། །།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་སྤངས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། །ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་དྲི་མ་མེད་ཅིང་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ ཤེས་གང་ཡིན་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མ་རིག་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ནི་བླ་ ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཏན་སྤངས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་ པ་ཐམས་ཅད་དང་།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་གཉིས་ལ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མའི་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། ཁམས་དང་། འགྲོ་བ་དང་། དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང དུ་མ་བསྟན་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་དོ།།དེ་ལ་དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁམས་ཐམས་ཅད་དང་། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་དགོངས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མྱུར་བར་ཡེ་ཤེས་ཆགས་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དགོངས་པར་མཛད་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། ལན་ཅིག་དགོངས་པ་ དང་འབྲེལ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་ནས་མཁྱེན་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཅེས་བྱའོ། ། དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བསྲུང་བ མེད་པ་གསུམ་དང་།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་སོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ལེའུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འདི་ནི་དམ་པ་བདུན་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། སྐུ་དམ་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དམ་པ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དམ་པ་དང་། མཐུ་དམ་པ་དང་། སྤངས་པ་དམ་པ་དང་། གནས་པ་དམ་པའོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་བརྒྱན་པའི་སྐུ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐུ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང པོ་ལ་བདེ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་རྣམས་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་དེའི་སྒྲུབ་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།

那么什么是菩提呢？简而言之，菩提是指两种断除和两种智慧。其中两种断除是：断除烦恼障和断除所知障。两种智慧是：断除烦恼障后获得的无垢且与一切烦恼不相随的智慧，以及断除所知障后对一切所知无碍无障的智慧。
另外，正确的智慧、一切遍知、无执著智慧、彻底摧毁一切烦恼习气、完全断除非烦恼性的无明，这些称为无上正等正觉。
其中，完全永断一切烦恼习气的智慧称为清净。在一切界、一切事物、一切种类、一切时中无碍运行的遍知称为一切智。
其中界有两种：世界和有情界。事物有两种：有为法和无为法。这两种有为无为法又可以通过自相而分别后后种类，通过共相分别，通过因果分别，以及通过界、趣、善、不善、无记等分别而有无量种类。
其中时间有三种：过去、未来和现在。如是遍知一切界、一切事物、一切种类、一切时，这就称为一切智。
其中无执著智慧是指仅以意念便能无碍迅速生起无执著智慧，这种智慧并非反复思维，而是一念即通达。
另外，佛陀的一百四十种不共法、如来的无烦恼、愿智、正确理解，这些称为无上正等正觉。
其中佛陀的一百四十种法是：三十二大丈夫相、八十种随好、四种一切清净、十力、四无畏、三念住、三不护、大悲、无忘失法性、断尽习气、一切种最胜智慧。这些佛法的详细分类在《安住品》中有详述。
这殊胜菩提具有七种殊胜，因此称为一切菩提中的殊胜。何为七种殊胜？身殊胜、修行殊胜、圆满殊胜、智慧殊胜、威力殊胜、断除殊胜和安住殊胜。
如来具足三十二大丈夫相庄严之身，这称为身殊胜。如来为利益自己、利益他人、利益众多众生、为众多众生带来安乐、悲悯世间、为天人谋求利益安乐而行，这称为修行殊胜。

།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གོང་ན་མེད་པ། ཟླ་མེད་པ་བཞི་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ དང་།ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཟླ་མེད་པ་བཞི་པོ་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། དོན་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ་། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་ཤེས་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཟླ་མེད་པ་དྲུག་པོ་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐུ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པ་གོང་ན་མེད་པ་ཟླ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྤངས་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་ལ་ གོང་ན་མེད་པ་ཟླ་མེད་པ་གསུམ་པོ་འཕགས་པའི་གནས་པ་དང་།ལྷ་དང་ཚངས་པའི་གནས་པས་མང་དུ་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་གནས་པ་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པས་གནས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་ གནས་པ་ནི་འཕགས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ནི་ལྷའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་བཞི་ནི་ཚངས་པའི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལས་ཀྱང་བཞི་ནི་གནས་པ་དམ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་དུ་གནས་པར་མཛད་དེ། འཕགས་པའི་གནས་པ་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པས་གནས་པ་དང་། ལྷའི་གནས་པ་ལས་བསམ་གཏན་བཞི་པ་མི་གཡོ་བས་གནས་པ་དང་། ཚངས་པའི་གནས་པ ལས་སྙིང་རྗེས་གནས་པ་སྟེ།དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས། སུ་འཕེལ། སུ་འགྲིབ། སུའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བྱ་སྟེ། སུ་ཞིག་འབྲས་བུའི་མཆོག་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་གཞག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་ཉིན་ལན་ གསུམ་མཚན་ལན་གསུམ་སྟེ།ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་སྐུ་དམ་པས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གྲུབ་པ་དམ་པས་ནི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དམ་པས་ནི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཆེན་པོ་དང་།ཆོས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་དམ་པས་ནི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མཐུ་དམ་པས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །སྤངས་པ་དམ་པས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །གནས་པ་དམ་པས་ནི་གནས་པ་ཆེན་པོས་མང་དུ་གནས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་པ་བཅུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་། ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཡིན་ཏེ། བཅུ་པོ་དག་གང་དག་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ་འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ། བླ་ན་མེད་པ། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསུང་བས་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཐམས་ཅད་བརྙེས པར་བྱ་བ་དང་།བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོད་པར་འོས་པ་ཡང་ཡིན་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་གསུམ་དང་། མདོ་ལས་ཇི་ སྐད་གསུངས་པའི་ཞབས་ལྷག་མཐོང་དང་།ཞི་གནས་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པས་ན་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཆོག་ཏུ་ཁྱད་ཞུགས་པར་གཤེགས་པ་དང་། ཡང་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གཤེགས་པ་ན། བདེ་བར་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

凡是如来具足无上无等的四种圆满：戒律圆满、见解圆满、仪轨圆满以及生计圆满，这就称为殊胜圆满。
凡是如来具足无上无等的四种无碍解：法无碍解、义无碍解、词无碍解以及辩才无碍解，这就称为殊胜智慧。
凡是如来具足无上无等的六种神通，如前所说的那些，这就称为如来的殊胜威力。
凡是如来具足无上无等的断除一切烦恼及其习气、断除所知障，这就称为殊胜断除。
凡是如来具足无上无等的三种安住：圣者安住、天梵安住而多住，这就称为殊胜安住。
其中，以空性、无相、无愿安住，以及以灭尽定安住，称为圣者安住。
四禅定和无色定，称为天人安住。
四无量心，称为梵天安住。
在这三种安住中，有四种是殊胜安住，如来多以这些安住而住：在圣者安住中以空性安住和灭尽定安住，在天人安住中以第四禅不动安住，在梵天安住中以大悲安住。
如来以佛眼于昼三时夜三时，即日夜六时观察世间：谁在进步，谁在退步，谁未生起善根应当令生起等等，乃至谁应安立于最上果阿罗汉果。
其中，以殊胜身，如来称为大丈夫。以殊胜成就，称为具大悲者。以殊胜圆满，称为具大戒和大法者。以殊胜智慧，称为具大智慧者。以殊胜威力，称为具大神通者。以殊胜断除，称为具大解脱者。以殊胜安住，称为以大安住而多住者。
以十种方式称颂和忆念如来的功德，是哪十种呢？即：世尊是如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛世尊。
其中，因为如实宣说故称为如来。因为获得一切应得之义以及是无上福田故称为应供。因为如实通达诸法第一义谛故称为正等正觉。因为具足三明以及经中所说的止观双运等足故称为明行足。因为殊胜地前往以及永不退转而去故称为善逝。

།སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་ན། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་དམ་པ་མཁྱེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་བུར་གྱུར་པ་གཅིག་པུ་བྱུང་བས་ན། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་ལྟར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་དོན་དང་ཆོས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། དོན་གསལ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་། མི་རྟོག་པའི་དོན་རྟོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་པ་གཅོད པར་མཛད་པ་དང་།ཟབ་མོའི་གནས་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བྱང་བར་མཛད་པ་དང་། དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་འདྲེན་པ་ཡིན་པ་དང་། དེ་སྟོན་པ་ཡིན་པས་ན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བ་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་། རྣམ་པར་བརྗོད་ པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན། དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་མཐའ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའོ།།བདུད་དཔུང་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཡུལ་ཆེན་པོ་བཅོམ་པས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་སངས་རྒྱས་གཅིག་ཀྱང་མི་འབྱུང་ལ། བསྐལ་པ་གཅིག་ལ་ཡང་སངས་ རྒྱས་མང་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གྲངས་མེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ གྲངས་མེད་པ་གང་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དང་།ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་མཚུངས་པ་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞག་དང་ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། ཟླ་བ་དང་ལོ་གང་ཁོ་ན་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་དེའི་ཉིན་མོ་དང་། ཟླ་ བ་ཕྱེད་དང་།ཟླ་བ་དང་། ལོ་དེ་ཁོ་ན་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྨོན་ལམ་བཏབ་སྟེ། གཅིག་གིས་ཇི་ལྟར་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པ་དང་། བསྒྲུབ་པ་དང་། བརྩལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་བཙལ་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་གང་དག་ དུས་གཅིག་ཏུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་པ་དང་།སྟོང་པ་མཚུངས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པ་དང་། བཟོད་པ་མཚུངས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་མཚུངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚུངས་པ་དང་། ཤེས་རབ་མཚུངས་པ་དག་སྣང་ན་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་ མུ་མེད་པ་དག་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ཡོད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་མཚུངས་པ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་ཅིག་ ཅར་བྱུང་བའི་སྐབས་ཀྱང་མེད་ན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་པ་དག་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས།ཚོགས་མཚུངས་པ་རྣམས་རིམ་གྱིས་གོ་རིམས་སུ་བྱུང་བ་ཡང་མི་རིགས་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཕྱོགས་བཅུ་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་ མེད་པ་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱས་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྟོང་པ་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚོགས་མཚུངས་པ་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་གྲངས་འདིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མང་པོ་དག་ཏུ་སངས་རྒྱས་མང་པོ་ འབྱུང་བ་དག་རིགས་ཀྱི།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་འབྱུང་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

由于了知众生界和世间界的一切烦恼和清净的种类，故称为'了知世间者'。
由于了知调伏众生的殊胜方便，以及在世间中唯一出现为大丈夫，故称为'无上调御丈夫'。
由于成为如眼目，成为智慧、义理和法，确立明了义理，宣说一切义理，令通达无分别义理，断除所生疑惑，解释甚深之处，令完全清净，是一切法之根本，是引导者，是开示者，故而为天人宣说出离一切痛苦之道并详加阐释，因此称为'天人师'。
由于完全通达具有义理的法藏、不具义理的法藏、非具义理亦非不具义理的一切法藏的一切种类，故称为'佛陀'。
由于降伏魔军等一切大敌，故称为'薄伽梵'。
于此，有些劫中连一尊佛也不出现，而在一劫中也会出现多位佛陀。应当了知在十方无量无数世界中会出现无量无数佛陀。
为什么呢？因为在十方有无量无数菩萨同时发愿并圆满资粮，即在同一天、半月、月份、年中，一位菩萨发菩提心立愿时，其他所有菩萨也在同一天、半月、月份、年中发愿。一位菩萨如何生起精进、修行、努力，其他所有菩萨也同样精进。
如此，即便在此世界中也有数百菩萨同时发愿，具有相同的布施、持戒、忍辱、精进、禅定、智慧，更何况在十方无边无际的世界中。
在十方也有无量无数三千大千佛土。两位资粮圆满相同的菩萨不可能同时出现在同一世界佛土中，更何况无量无数。
资粮相同者依次出现也不合理，完全不出现也不合理。因此应当了知，在如是清净的十方无量无数如来的佛土中，资粮相同的菩萨们会在不同佛土中出现。
所以依此理由，在众多世界中出现众多佛陀是合理的，但在同一佛土中不会同时出现两位如来。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདི་སྐད་དུ་ཇི་ནས་བདག་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པར་གྱུར་ ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱས་ཏེ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་ཟློ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སྨོན་ལམ་བསྐྱེད་པ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་འགྲུབ་པ་ ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་གཅིག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་པར་སྤྱོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཉིས་པ་འབྱུང་བ་འདི་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱུང་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་ཆེས་མང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཆེས་མཐུན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པ་ལ་འདི་གཅིག་པུར་ཟད་དེ། གཉིས་ སུ་མེད་ན་འདི་ལྗོངས་རྒྱུ་ཞིང་གཤེགས་སམ།ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་གྱུར་ན་ནི། གཞན་གང་གིས་ཐད་དུ་བདག་ཅག་གིས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་བྱ་བའམ། ཆོས་མཉན་པར་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་ཕྱིར་འདུན་པ་དང་། རྩོལ་བ་ཤིན་ཏུ་དྲག་པོ་མྱུར་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱིས་། དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་མཐོང་དུ་ཟིན་ན་སྐྱེན་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་གཅིག་བྱུང་ན་དེ་དག་ནི་རང་གི་དོན་གྱི་བྱ་བ་འགྲུབ་པ་ཆེས་མང་བར་འགྱུར་ཞིང་ཆེས་མཐུན་པར འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ནི་གནས་བཞི་པོ་སྐུ་ཚེ་དང་། མཚན་དང་། གདུང་དང་། སྐུ་མ་གཏོགས་པར་ཐམས་ཅད་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་སྟེ། ཁྱད་པར་མེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་སྐྱེད་འབྲིར་འགྱུར་ཞིང་མི་མཐུན་པར་ ཟད་ཀྱི་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ།།བུད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་མི་རྒྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་འདས་པ་ཉིད་ནས་བུད་མེད་ཀྱི་དངོས་པོ་སྤངས་ པས་ན།ནམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ནམས་ཀྱང་བུད་མེད་དུ་མི་འགྱུར་བ་དང་། བུད་མེད་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མང་བ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཡིན་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་མང་བའི་རྒྱུད་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ཀྱང་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དམ་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་། རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། ཁྱད་པར་གྱིས་ཀྱང་དེ་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་རྟོགས་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་ཕྱིར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དོ། །ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་མེད པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་འདི་ནི་མཆོག་དང་། གཙོ་བོ་དང་། དམ་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བདུན་པའོ།། །།རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏེ་། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་བ་དེ་བསྟན་པར་བྱའོ།

为什么这样说呢？菩萨从很久以前就发愿说：'愿我在无导师的世间成为导师，调伏众生，使其从一切痛苦中解脱，令其完全超越轮回。'因为发起这样的愿望，所以从很久以前发起的愿望，如实修持所摄受的这些愿望必将实现。
又，即使一位如来也能在三千大千世界一佛土中行持一切佛事。因此，第二位如来的出现是没有意义的。
又，如果一位如来出现于世间，众生成就自利之事会更多更顺利。为什么这样说呢？因为他们会这样想：'如来对一切众生来说只此一位，没有第二位。当他游化或入涅槃时，我们将无处修习梵行，也无处听闻佛法。'认识到这一点后，他们会为了安住于梵行和听闻正法而生起极为猛烈迅速的欲求和精进。
如果他们见到很多佛陀反而不会如此精进。因此，如果只有一位佛陀出世，他们成就自利之事会更多更顺利。
关于这点，诸佛除了四种情况，即寿命、名号、种姓和身相之外，其余一切都相同平等，没有差别。诸佛仅在这四法上有增减不同，其他方面则无差别。
女人也不能现前圆满证得无上正等正觉。为什么这样说呢？因为菩萨从第一个无数劫过去时就已经断除女身，直到安住菩提道场之间永远不会转为女身。而且一切女人本性烦恼较多，智慧浅薄，以本性烦恼较多的相续和智慧浅薄的相续，不能现前圆满证得无上正等正觉。
如是，应当如所说那样如实了知这无上正等正觉的自性。也应当如所说那样如实了知其殊胜性、功德宣说、随念、出现和殊胜之处。
又，因为超越一切思维之道，所以是不可思议的。因为具足无量功德，所以是无量的。无上正等正觉是声闻、缘觉和如来们所成就的。因此，这菩提是最胜、最上、最妙、最善的。
菩萨地基瑜伽处菩提品第七
暂时已经宣说了菩萨应当学习什么，现在将宣说如何学习。

།སྡོམ་ནི། མོས་པ་མང་བ་ཉིད་དང་ནི། ། ཆོས་འཚོལ་བ་དང་སྟོན་པ་དང་། །སྒྲུབ་པ་དང་ནི་དེ་བཞིན་དུ། །ལེགས་པར་གདམས་དང་རྗེས་བསྟན་དང་། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས། །ཐབས་དང་བཅས་པ་ཕྱི་མ་ཡིན། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་བསླབ་པར་འདོད་པས་ཐོག མ་ཁོ་ནར་མོས་པ་མང་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པ་དང་། ལེགས་པར་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། ལེགས་པར་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་གནས་པ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་ ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ལུས་དང་།ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཅན་དུ་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པ་མང་བ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པའི་གནས་བརྒྱད་པོ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་ཡོན་ཏན་ རྣམས་དང་།སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྣ་ཚོགས་ཅི་རིགས་པར་གྱུར་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལ་བདག་གིས་འཐོབ་པར་ནུས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ དོན་ལ་ཇི་ལྟ་བར་འཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ཏེ།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་འཐོབ་པའི་ཐབས་དེ་ནི་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། །འཐོབ་པའི་ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སློབ་པའི་ལམ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་ གསུངས་པ།ལགས་པར་བསྙད་པ། ལེགས་པར་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དད་པ་དང་དང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ངེས་པ་དང་འདོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མོས་པའི་གནས་རྣམ་པ་ བརྒྱད་པོ་འདི་ལ་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པ་མང་བར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མོས་པ་ལ་གོམས་པ་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དང་། བཟོད་པ་དྲག་པོ་ཡོད་པའོ་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཚོལ་བས་ཅི་ཞིག་ཚོལ། ཇི་ལྟར་ཚོལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཚོལ་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཚོལ་བའོ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་རྣམས་ཚོལ་ལོ། །དེ་ལ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་ བཅུ་གཉིས་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་ནོ།།ལྷག་མ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྒྲའི་ བསྟན་བཅོས་དང་།གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ནི་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་ཡོད་དེ། གསེར་མགར་དང་། ལྕགས་མགར་དང་། ནོར་བུ་མཁན་གྱི་ལས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རིག་པའི་གནས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ བསྡུས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ཡིན་ཏེ།ནང་གི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། ནད་གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཙལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ འདི་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་དེས་རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་བཙལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ནི་ནང་གི་བསྟན་བཅོས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་དུས་འཇུག་།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་དུས་འཇུག་ཅེ་ན། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇུག་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་མ་བྱས་པ་དང་འཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བར་སྟོན་པའི་རྣམ་པའོ།

总纲：多有胜解以及，寻求正法与宣说，修行以及如是，善加教诫与开示，身语意之诸业，具足方便为后者。
于此，菩萨欲学菩萨学处者，首先应当多作胜解。应当遍求正法、宣说正法、如法修行、善加教诫、随后开示、安住于善加教诫与开示、以及具足方便所摄持的身语意业。
云何菩萨多有胜解？于此，菩萨对八种胜解处，即佛法僧三宝功德、所说佛菩萨威力、所说真实义、种种因果、无倒所证义'我能证得'、如实证得之方便亦复如是，即'彼证得之方便是有'。其中所证义即是无上菩提，证得方便即是一切菩萨学道。
如是善说、善释、善言，即是契经、应颂、记别等诸法，具足信心清净为先的决定与欲乐。
于此八种胜解处，应知菩萨以二因而成多胜解：数数修习胜解，及有猛利忍。
其中菩萨求法，求何？云何求？为何求？略说菩萨是求菩萨藏，求声闻藏、外道论典、世间工巧业处智。
其中于十二分教中，方广部即是菩萨藏，余者应知是声闻藏。外道论典略有三种：因明论、声明论、医方论。
其中世间工巧业处有众多种类，如金匠、铁匠、宝石匠等工作。以明处摄持彼等一切即是五明处：内明、因明、声明、医方明、工巧明。
菩萨所求即是此等五明处，如是则求一切明处。
其中佛说即名内论，彼复以几种行相趣入？乃至世间工巧业处智以几种行相趣入？略说佛说以二种行相趣入：显示因果真实相及显示已作不失未作不遇相。

།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཕ་རོལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་ བ་བརྗོད་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་།གཞན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་སྨྲ་བ་ལས་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་རྣམ་པའོ། །སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོ་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། ཚིག་ལེགས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕན་ཡོན་སྟོན་པའི་ རྣམ་པའོ།།གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་འཇུག་སྟེ། ནད་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། ནད་ཅི་ལས་བྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། ནད་བྱུང་བ་བསལ་བ་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་དང་། ནད་བསལ་ནས་ཕྱིས་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བ་ལ་མཁས་པ་སྟོན་པའི་ རྣམ་པའོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་རང་རང་གི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟོན་པའི་རྣམ་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་སྟོན་ཅེ་ན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་རྟོག་ལ་སོགས་པ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དེ་དང་། དེ་དག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་རྒྱུ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་བཅུ་བོ་དག་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་ཐ་ སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་དང་།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་དང་། ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ མིང་དང་།མིང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་གི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ལ་ལྟོས་ཤིང་རྒྱུ་གང་ལས་བྱུང་བ་དངོས་པོ་གང་ལ་འདོད་པ་དང་ལེན་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ལག་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་ལག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ལེན་པའི་ལས་སོ། །རྐང་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང་རྐང་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་ལས་སོ། །ཚིགས་ལ་ལྟོས་ཤིང་ཚིགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་བསྐུམ་པ་དང་བརྐྱང་བའི་ལས་སོ། །བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པ་ལ་ལྟོས་ཤིང བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ནི་ཟས་དང་སྐོམ་ལེན་པ་དང་ཚོལ་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཚད་མེད་པའི་ཡུལ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ས་བོན་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་ཐ་མའི་བར་གྱི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་ གཞན་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ས་བོན་དེ་ཉིད་ནི་རང་གི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ལས་གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ནི་ས་བོན་གྱིས་འཕངས་པའི་འབྲས་བུ་ཕྱི་མའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་ཐ་དད་ པའི་རྒྱུ་ཉིད་ནི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། འཕེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྒྱུ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཚིག་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ ཟེ་ཁ་ཅིག་གི་བསྟན་བཅོས་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ།།རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་འཐད་པར་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ།

论理学论著也有两种：一种是阐明寻求驳斥他人的利益的形式，一种是阐明从他人那里获得解脱利益的形式。
声明论著也有两种：一种是阐明建立语言词根本质的形式，一种是阐明词语善巧运用利益的形式。
医学论著以四种形式进入：阐明通晓疾病的形式，阐明通晓疾病起因的形式，阐明通晓消除已生疾病的形式，以及阐明通晓消除疾病后防止再生的形式。
世间工艺和事业处的知识，是阐明各自工艺和事业处成就果实圆满的形式。
如何说佛陀教法宣说因果无颠倒呢？烦恼、清净以及世间人的邪见等无记，以及产生这些的十种因，应当了知是无颠倒因的建立和一切因的总摄。
什么是十因？随假立因、观待因、牵引因、摄持因、生起因、引发因、决定因、俱有因、违害因、无违害因。
其中，一切法的名称、以名为先的想、以想为先的言说，即是彼彼诸法的随假立因。
其中，观待什么、从何因生起、于何事物生起欲求执取，即称为彼之观待因。例如：观待手及从手的因生起的是取的作用；观待脚及从脚的因生起的是来去的作用；观待关节及从关节的因生起的是屈伸的作用；观待饥渴及从饥渴的因生起的是寻求饮食。如是相应的无量境相应，应当了知是观待因。
其中，种子是牵引自果乃至最后的牵引因。除种子外的其他缘是摄持因。
种子本身是自果生起的生起因。从种子所生的果是牵引种子所引后果的引发因。
种种不同类型的因性是决定因。
凡是观待因、牵引因、摄持因、生起因、引发因、决定因，这一切因总摄为一即称为俱有因。
阻碍生起的因是违害因。无有阻碍是无违害因。
其中，违害因略说有六种：言语相违，如某些沙门、婆罗门的论著前后相违；与理相违，即对所证知义的成立，不具合理的正理。

།སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་ ཡོད་ན།སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །ལྷན་ཅིག་གནས་པ་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་དང་། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མི་འཕྲོད་པའི་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྲུལ་དང་སྲེ་མོང་གཉིས་དང་། བྱི་ ལ་དང་།བྱི་བ་གཉིས་དང་། གཅིག་ལ་གཅིག་ཕྱིར་རྒོལ་ཞིང་དགྲར་གྱུར་པ་གཉིས་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་མཐུན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མི་སྡུག་པ་བསྒོམ་པ་དང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་གཉིས་དང་། བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་གནོད་སེམས་གཉིས་ དང་།སྙིང་རྗེ་བསྒོམ་པ་དང་རྣམ་པར་འཚེ་བ་གཉིས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །དོན་གྱི་སྐབས་འདིར་ནི་སྐྱེ་བ་དང་མི་མཐུན་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཡང་རྒྱུ་འདི་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྡུས་ཏེ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་།ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འཕེན་པ་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དྲུག་པ། རྐྱེན་ནི་བཞི་སྟེ། རྒྱུའི་རྐྱེན་དང་། མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་དང་། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཏོ། །ཐབས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དང་། དམིགས་པའི རྐྱེན་ནི།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་སྔ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་སྐབས་འབྱེད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། དམིགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ལ་འབྱུང་ཞིང་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ དང་།དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་རྣམ་པར་བྱང་བར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ འབྲས་བུའི་གྲངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལོ་ཏོག་གང་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་འདི་འཚོ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་མིང་དང་།འདུ་ཤེས་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། ནས་དང་། འབྲས་སཱ་ལུ་དང་། གྲོ་དང་། ཏིལ་དང་། མོན་སྲན་སྡེའུ་དང་། མོན་སྲན་གྲེའུ་དང་། རྒྱ་སྲན་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཐ་སྙད་ནས་ཁྱེར་ཏེ་ཤོག་།ཁྱེར་ཅིག་ཐོགས་ཤིག་ཞོགས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ནས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཉམ ཆུང་བ་དང་།ལུས་གནས་པར་བྱ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། ཁམ་གྱི་ཟས་མྱོང་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་ནས། དེ་དག་འདོད་པ་དང་། ཚོལ་བ་དང་། ལེན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རང་གི་ས་བོན་གང་དང་གང་ལས་ལོ་ཏོག་གང་དང་གང་འབྱུང་བའི་ ས་བོན་དེ་ནི་དེའི་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ས་དང་ཆར་པ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ལས་མྱུ་གུ་འབྱུང་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་དེ་ནི་མྱུ་གུ་དེའི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མྱུ་གུ་དང་སྡོང་པོ་དང་ལོ་མ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ པའི་རྒྱུན་དེ་ནི་ལོ་ཏོག་དེ་འགྲུབ་པ་དང་ལོ་ཏོག་དེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ནས་ཀྱི་ས་བོན་ལས་ཀྱང་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དང་། ནས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་སོ་སོར་ངེས་ པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

不相生的情况是这样的：即没有生起的条件，或有阻碍生起的法时，就不会生起，就像这样。不相共住的情况是这样的：即如光明和黑暗二者，贪欲和嗔恨二者，快乐和痛苦二者这样。不相容的情况是这样的：即如蛇和猫鼬二者，猫和老鼠二者，以及互相对抗成为敌人的二者这样。对治品和所对治品的不相顺是这样的：即如修不净观和欲贪二者，修慈心和害心二者，修悲心和损恼二者，修菩提分和八正道分与三界中一切烦恼这样。在此义理中，是指不相生的情况。
再者，这一切因都摄于两种因中：即能生因和方便因。其中，能引发和现前成就的种子，即是能生因。其余诸因，应知是方便因。
第六品。缘有四种：因缘、等无间缘、所缘缘和增上缘。其中，凡是能生因即是因缘。凡是方便因，应知即是增上缘。等无间缘和所缘缘是心心所法的缘，即如此前已生起的心心所法开启机会而得以完成，以及缘取对境而得以完成而生起和趣入。因此，等无间缘和所缘缘应知是摄于摄受因中。
其中，由这十种因，一切世间事物是如何生起，如何成为杂染，如何成为清净呢？如在世间，凡是属于果类的庄稼能维持世间生活的，它们有各种名称、概念和言说，即：大麦、稻米、小麦、芝麻、豌豆、绿豆、蚕豆等，这是它们的名言，如'拿来'、'带来'、'拿着'、'放着'等随顺名言的因。如同大麦一样，其余的也应当如是了知。
由于饥饿、口渴、虚弱，为了维持身体，为了享用段食，而对这些生起欲求、寻找、获取、受用，这是它们的观待因。从何种种子生起何种庄稼，那种子即是它的牵引因。由地、雨等缘而生起苗芽，这是摄受因。那种子是苗芽的现前成就因。从苗芽到茎干和叶子相续不断，这是使庄稼成熟和圆满的引发因。从大麦种子只会生出大麦苗芽和大麦庄稼，而不会生出其他的。同样，其余的也应当如是了知，这是它们的决定因。

།ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ནས་བཟུང་སྟེ། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལོ་ཏོག་འགྲུབ་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །འབྲུ་དེ་རྒྱུ་གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་ན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚོགས་པ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།སེར་བ་དང་ལོ་ཏོག་ལ་གནོད་པ་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་བར་དུ་གཅོད་པ་རྣམས་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་མེད་དེ་བར་དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་འབྲུ་བསྡུས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་གཞན་པའི་ འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་འདི་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིང་དང་གཟུགས་ནས་རྒྱས་པར་ རྒ་ཤི་དང་།མྱ་ངན་དང་། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཐ་སྙད་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་ འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།ཡུལ་མྱོང་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འདི་དག་འཇུག་པ་དེ་དག་ནི་དེའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ལ་སྐྱེས་ཤིང་བྱུང་བའི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིའི་ འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཐོས་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྔོན་གོམས་པའི་འཕེན་པ་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བའི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་རང་རང་གི་ ས་བོན་ནི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པ་ལ་ཐུག་པ་དེ་དག་ནི་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འདྲེན་ཅིང་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་ཚེ་གཞན་གྱི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་དེའི་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྲིད་པའི་མཐར་ཐུག་པ་རང་གི་ས་བོན་རྣམས་དང་ བཅས་པ་གཞན་དག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།གཞན་དག་དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དགས་དང་། ལྷ་དང་མིར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ཐུག་པ་ཡན་ཆད་རྒྱུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ནི་རིགས་དང་ལྡན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་ སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཆོས་འདི་དག་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དང་།འགོག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་ བ་རྣམས་ནས་།འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་བར་དང་། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པ་ནས་རྒྱས་པར་སྐྱེ་བ་འགགས་པས་རྒ་ཤི་འགག་པའི་བར་དེ་དག་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཉེས་ དམིགས་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཚོལ་བ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།

从观待因开始，直至各别决定因，所有这些因都是庄稼成熟的俱有因。如果谷物缺少任何一种因都不会成就，因此所有这些因聚合称为俱有因。冰雹和庄稼受损等障碍是不顺因。没有这些障碍即是无违因。如是这十种因，不仅适用于谷物，对其他世间事物也应当如理类推。
其中，一切缘起的名称、想法和言说如下：无明、诸行、识、名色乃至广说老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼，这是染污的名言，从'无明缘行'到'生缘老死'等，是随顺名言安立的因。
依于领受境界而起的这些有支运行，是其染污之因。今生所生起的无明等诸法的种子，是引生他世生与老死的能引因。
依止非善士、听闻非正法、非如理作意及宿习的牵引，是生起无明等的摄受因。无明等各自的种子是生起的能生因。从无明直至有的这些，由后后相引、相续不断而引生他世的生与老死，是其牵引因。
无明乃至有，连同各自种子，有些导致地狱受生，有些成为旁生、饿鬼、天人，这是染污的各别决定因。从观待因乃至各别决定因为止的所有因，都称为俱有因。
其染污的不顺因是：具足种姓、诸佛出世、宣说正法、依止善士、听闻正法、如理作意、修行随法行以及一切菩提分法。无违因即是前述诸法的不缺少、不离失。如是应当了知以此十因而有一切有情的一切染污。
其中，一切清净分诸法和灭谛涅槃的涅槃名称、想法和言说，是清净的随顺名言安立因。从四念住、四正断乃至八支圣道，以及从'无明灭故行灭'乃至广说'生灭故老死灭'等如是相顺诸法，是随顺名言安立因。
其中，观见诸行过患而寻求清净、摄受清净、成就清净，即是其观待因。

།གང་ཟག་རིགས་ལ་གནས་པའི་རིགས་དང་ལྡན་པ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པ་འཐོབ་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བ་འཕེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་། སྔོན་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །རིགས ཀྱིས་བསྡུས་པ་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་ས་བོན་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དེ་དག་གི་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་དང་རང་གི་ས་བོན་ལས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་ མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ཀྱི་རིམ་གྱིས་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །ལྟོས་པའི་རྒྱུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་ནས། སོ་སོར་ངེས་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པའི་བར་དེ་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་དང མི་ལྡན་པ་དང་།སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བ་དང་། མི་ཁོམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་པ་མཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ནི་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དེ་ཉིད་མེད་པ་དང་བྲལ་ བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ལ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་ལ་མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་ བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ལ། བཅུ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་དང་། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་ མེད་དོ།།འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན། འབྲས་བུ་ནི་ལྔ་སྟེ། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་དང་། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བའི་ཆོ་རྣམས་ ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ངན་སོང་དག་ཏུ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་།དགེ་བ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེ་འགྲོར་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུའོ། །མི་དགེ་བ་ལ་གོམས་པས་མི་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་མི་དགེ་བ་མང་བར་གནས་པ་དང་། དགེ་བ་ལ་གོམས་ པས་དགེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་དགེ་བ་མང་བ་དང་།སྔོན་གྱི་ལས་དང་མཐུན་པས་ཕྱིས་འབྲས་བུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུའོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ནི་བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ལ་ལ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེས་བུ་བྱེད་པས་ཡང་ན་ཞིང་རྨེད་པ། ཡང་ན་ཚོང་བྱེད་ དམ།ཡང་ན་རྒྱལ་པོའི་ཞ་འབྲིང་བྱེད་དམ། ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་། ཤོད་དགོད་པ་དང་། བགྲང་བ་དང་། ལག་རྩིས་ཀྱི་ལོ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་། རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱའོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་མིག་གི་དབང་པོའི་བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ།

具有安住种姓之种姓者，在获得有余依涅槃和无余依涅槃之前的所有行为，即是投生清净之因。依止善士、听闻正法、如理作意及往昔圆满诸根，是摄持之因。
种姓所摄的无漏菩提分法之种子，是成就彼等菩提分法之因。从菩提分法和自种子而成就者，是次第引导至有余依涅槃界和无余依涅槃界之因。
其中，声闻种姓者以声闻乘而般涅槃，缘觉种姓者以缘觉乘而般涅槃，大乘种姓者以大乘而般涅槃，此即是清净决定之因。从所依因清净分乃至决定因，即是其俱有因。
不具种姓、佛不出世、生于无暇、依止非善士、听闻非正法、非理作意及邪行，是不顺因。彼不顺因之无有及远离，即是无不顺因。
其中，于杂染分之不顺因，应视为清净之因。于清净分之不顺因，应视为杂染之因。
如是，由此十因而成杂染，亦由此十因而成清净。过去已生及未来当生之杂染或清净诸因，于此之上更无他因，亦无胜过此者。
其中，何为果？略说之，果有五种：异熟果、等流果、离系果、士用果及增上果。
不善法于恶趣成熟，有漏善法于善趣成熟，此即异熟果。习于不善则乐于不善而多住不善，习于善则乐于善而多善，由前业相顺而后果随顺，此即等流果。
以八支圣道断除烦恼，是离系果。诸凡夫以世间道断除烦恼者，非永久相续，是故非离系果。
于此生中，依止任何工巧处，由士夫作为或耕田、或经商、或为王臣、或以文字、算术、棋局、计数、手相等获得庄稼等及利养等果，此即士用果。眼识是眼根之增上果。

།དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་དང་མ་བྲལ་པ་ནི་སྲོག་གི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སོ་སོའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་གང་གྲུབ་པ་དེ་ནི། བདག་པོའི་ འབྲས་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་རྣམ་པ་རྟོགས་ ནས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རིགས་ཀུན་ཏུ་བསྟན་པའི་རྒྱུས་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།།མ་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ནི་སུ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པར་མི་འགྱུར་ལ། བྱས་པ་དང་བདག་གིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ ནི་འབྲས་བུ་འབྱིན་ཅིང་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བྱས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་བསྟན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས། ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་ཤེས་ པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རིགས་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ཚོལ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གུས་པ་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་བཞག་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལེགས་པར་བསྙད་པའི་ཆོས་ཚོལ་ཏེ། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་འདི་ལྟ་བུའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ལེགས་པར་གསུངས་པ་གཅིག་མཉན་པའི་ཕྱིར་ཡང་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཐོས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་ན་ལྕགས་ཀྱིས་གཞི ཚ་ཞིང་འབར་བ་ལ་ཡང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་།གུས་པའི་མཆོག་གིས་འགྲོ་བར་བྱེད་ན། ལེགས་པར་གསུངས་པ་མང་པོའི་ཕྱིར་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཀྱི། བདག་གི་ལུས་ཀྱི་ཁོག་པ་ལ་དགའ་བ་ དང་།གུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་གསུངས་པ་མཉན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གུས་པ་གང་ཡིན་པ་ལས་དགའ་བ་དང་། གུས་པ་སྔ་མ་ནི་དགའ་བ་དང་གུས་པ་ཕྱི་མ་དང་སྦྱར་ན་བརྒྱའི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། །སྟོང་གི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། རྒྱུར་ཡང་ མི་ཕོད་དོ།།དེ་དེ་ལྟར་ལེགས་པར་གསུངས་པ་ལ་གུས་པར་གྱུར་ནས། ལེགས་པར་གསུངས་པ་ཉན་པ་ན་སྐྱོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཆོག་ཤེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། དད་པ་དང་ལྡན་ཞིང་དད་པ་མང་བ་དང་། རྒྱུད་མཉེན་ཅིང་དྲང་བ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡོན་ཏན་འདོད་པས་ ཆོས་སྨྲ་བའི་ཐད་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ཀྱི།ཀླན་ཀ་ཚོལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གུས་པ་དང་བཅས་པས་འགྲོའི་ང་རྒྱལ་གྱི་ཁེངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བཙལ་སྙམ་པས་འགྲོའི་བདག་ཉིད་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་དག་དགེ་བའི་རྩ་ བ་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱའོ་སྙམ་གྱི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་དེ་ལྟར་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པར་ཆོས་ཉན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཉན་ཅེ་ན། ཁེངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ དང་བྲལ་བ་དང་།ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་ཁེངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར། རྣམ་པ་བཞིས་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ བྲལ་བར་འགྱུར།རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ནི་ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དུས་སུ་ཉན་པ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱེད་པ་དང་། སྲིད་ཞུ་བྱེད་པ་དང་། མི་ཁྲོ་བ་དང་། རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་དང་། ཀླན་ཀ་མི་ཚོལ་བ་དང་། རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་ནི་ཁེངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།

同样地，意识即是意根。同样地，未离开生命即是命根。如是，应当了知二十二根一切各自之力所成就的果，即是增上果。二十二根之根性，应当从摄事中了知。如是，菩萨通达佛陀教法中所说因果之理后，以知处非处力，由于宣说一切种性之因缘，渐次清净并增长。
未作及他人所作，于任何人都不会成熟，已作及自己所作之业，会产生果报，即使经过百劫也不会失坏。同样地，未作不会遇到，已作不会失坏，对于佛陀所说教法，菩萨如实通达后，以知业自性力，渐次清净种性并增长。
其中，菩萨如何寻求闻法？此中，菩萨以大恭敬心寻求善说善述之法。其略说即以如是方式恭敬善说：若是为了听闻一个善说，如果不那样做就无法听闻善说的话，菩萨甚至愿意以最大欢喜和最胜恭敬走在炽热燃烧的铁地上，更何况为了众多善说。更何况菩萨身体受用饮食等其他资具，对自身躯体的欢喜与恭敬，与听闻善说的欢喜和恭敬相比，前者的欢喜恭敬连后者的百分之一都比不上，千分之一、数分之一、部分、计数、因都比不上。
他如是对善说生起恭敬后，听闻善说时不会厌倦，不会知足，具有信心且信心广大，性情柔和正直，见解正直。他为求功德而往诣说法者处，而非以寻过之心；以具恭敬心而往，非以傲慢心；为求何等善法而往，非为宣扬自己；为令自他安住善根而往，非为利养恭敬。
他以如是行往具足，无烦恼、无散乱地听法。如何无烦恼地听闻？即离傲慢烦恼、离轻蔑烦恼、离怯弱烦恼。其中以六种方式离傲慢烦恼，以四种方式离轻蔑烦恼，以一种方式离怯弱烦恼。即：适时听闻、恭敬、承事、不瞋、随顺、不寻过失，以此六种方式离傲慢烦恼。

།ཆོས་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་གུས་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དང་། རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་ནི་ཁྱད་དུ་གསོད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་བྲལ་བར་ཉན་ནོ།།བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པར་ཉན་པར་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་པོ་འདིས་ཞུམ་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བས་ཉན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་ཆོས་ཉན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བར་ཆོས་ཉན་ཅེ་ན།རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཀུན་ཤེས་པར་བྱ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དང་། རྣ་བླགས་པ་དང་། ཡིད་བཏུད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་གྱིས་བསམས་ནས་ཆོས་ཉན་པ་ཉན་ནུས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅིའི་ཕྱིར་ཐོས་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་རྒྱ་ཆེར་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། བསྟན་བཅོས་དེ་ཉིད་ལ་ཉེས་པར་བཤད་པ་དང་། ཉེས་པར་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་ བ་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་དང་།བསྟན་པ་འདི་ལ་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། དད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིར་ཞིང་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྒྲའི་རིག་པ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཚིག་དང་ཡི་གེ་ངེས་པའི་ཚིག་བཟང་པོ་དཔྱོད་པས་ལེགས་པར་སྦྱར་ཏེ། བརྗོད་ པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་བདག་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དོན་གཅིག་ལ་ཡང་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་ཐ་སྙད་གདགས་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གསོ་བའི་བསྟན་བཅོས་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ནད་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ལ་ཕན་གདགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་རྣམས་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ཚོགས་ཆུང་ངུས་ལོངས་སྤྱོད་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཤེས་པ་སྦྱིན་པའི་ཕན་འདོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཚོལ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ།ཐམས་ཅད་ལ་དེ་ལྟར་མ་བསླབས་ན་རིམ་གྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཚོལ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་ཚོལ་བ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་ཚོལ་བ་དེ་ནི་བཤད་ ཟིན་ཏོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་ལ་ཅི་ཞིག་སྟོན་ཅི་ལྟར་སྟོན། ཅིའི་ཕྱིར་སྟོན་ཅེ་ན། དེ་ལ་གང་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་སྟོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཙལ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་སྟོན་ཏོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོན་ཏེ། མཐུན་པའི་ཕྱིར་གཏམ་བརྗོད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་དག་ པས་སོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་ཅེ་ན། སྤྱོད་ལམ་གྱི་ཚུལ་དང་མཐུན་པའི་གནས་པ་ལ་སྟོན་གྱིས་། ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། མིན་པར་སྟན་ཆེས་མཐོ་བ་ལ་འདུག་པ་ལ་མ་ཡིན། མགོ་གཡོགས་པ་ལ་མ་ཡིན། མདུན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱས་པར་མདོ་ལས་ ཇི་སྐད་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

恭敬法并且安住于此，恭敬说法之人并且安住于此，不轻视法，不轻视说法之人，以此四种方式远离轻视的烦恼而听法。
不轻视自己而听法。以此一种方式远离怯懦的烦恼而听法，如是菩萨无烦恼地听法。
云何菩萨不散乱地听法？有五种：具足欲知之心、专一其心、侧耳而听、意志集中、以全部心意思维而听法。菩萨如是求闻法。
云何菩萨求闻法？菩萨为了如法修行正法及为了广泛向他人正确宣说而寻求佛陀教法。
菩萨寻求因明，为了如实了知论典中的错误阐述和错误言说，为了折服论敌，为了使不信此教法者生起信心，为了使已信者更加增长信心。
菩萨寻求声明，为了通过善巧分析词句文字的确切含义，使喜好言说者对自己生起信任，为了能以各种确切词语来解说同一义理。
菩萨寻求医方明，为了平息众生各种疾病，为了利益广大众生。
菩萨寻求世间工巧明。为了以少许资具成办众生利益，为了使众生生起珍惜之心，为了以工巧技艺布施来摄受众生。
菩萨虽求此五明，但都是为了圆满无上正等正觉的广大智慧资粮，若不如是学习一切，则无法逐渐获得无碍的一切智智。
菩萨所求何物、如何求、为何求，已如上说。
其中菩萨向他人说什么、如何说、为何说？即说所求之法，为所求之目的而向他人宣说。以二种方式宣说：随顺而说及清净而说。
云何随顺而说？对行为如法者说法，对不如法者则不说；对坐于过高座位者不说，对蒙头者不说，对在前行走者不说，详细内容应当如经中所说而了知。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཆོས་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བླ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ལ་བཀུར་སྟི་བྱས་ན་གཞན་དག་ཀྱང་ཤས་ཆེར་ཆོས་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ལ། ཉན་པའི་ཚེ་ཡང་གུས་པར་བྱེད་ཅིང་ཁྱད་དུ་གསོད་པར་མི་བྱེད་ དོ།།ཆོས་ལ་སེར་སྣ་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་སློབ་དཔོན་གྱིས་དཔེ་མཁྱུད་མི་བྱེད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོན་ཅིང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཐམས་ཅད་ལ་སྟོན་ཏོ། །ཚིག་དང་ཡི་གེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོན་ཅིང་། ཚིག་དང་ཡི་གེ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ནས་ཀྱང་། གོ་རིམས་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་དོན་རྣམ་པར་ འབྱེད་དོ།།ཆོས་ཀྱང་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་ཡང་ཆོས་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཅིང་འཆད་ཀྱི། དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་སྟོན། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་།ཡང་དག་པར་ གཟེངས་བསྟོད་པར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད།ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བར་འོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །མངོན་སུམ་དང་། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བྱེད་ཀྱི། ཚད་མ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་། འཇུག་སླ་ཞིང་གླགས་གླགས་པ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མ་འཁྲུགས་པ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡང་ངོ་། །འཁོར་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་འཁོར་གང་ལ་གཏམ་གང་བྱ་བར་འོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཏམ་དེ་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་དག་ལ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གཏམ བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཕན་པའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གཏམ་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་སྐྱིད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞུམ་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ་གཏམ་བྱེད་དོ། ། ཕྲག་དོག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བདག་ལ་སྟོད་པར་མི་བྱེད། གཞན་ལ་སྨོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་རེ་བར་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པའི་གཏམ་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་འགྱུར་ཏེ། དུས་དང་བཀུར་སྟི་དང་། གོ་རིམས་དང་། མཚམས་སྦྱོར་བ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། འདོད་པར་བྱེད་པ་དང་། མགུ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྨ་མི་འབེབས་པ་དང་། རིག་པ་དང་འཚམ་པ་དང་། མ་འདྲེས་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་། འཁོར་ཇི་ལྟ་བ་དང་བྱམས་པའི་སེམས་དང་། ཕན་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་གནས་པ་དང་། བདག་ལ་མི་བསྟོད་ཅིང་གཞན་ལ མི་སྨོད་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བཟུང་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལུས་དང་ ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྒྲུབ་པ་དང་།ལེགས་པར་སེམས་པ་དང་། སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གང་དག་ལུས་དང་། ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་དུ་མ་གནང་བ་དག་དང་། གང་དག་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་བྱེད་དུ་མ་གནང་བ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ ལས་དེ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བ་དང་།སོ་སོར་བསྟེན་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྡུད་ལ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ།

为什么这样说呢？因为法是诸佛菩萨的上师，对法恭敬供养，则他人也会更加恭敬法，听闻时也会恭敬而不轻慢。
对法不吝惜，对诸法上师不保留，而是向一切众生宣说，不间断地向一切众生宣说。
按照文字句子的次第宣说，按照文字句子的次第宣说后，也只按照次第分别其义。
所说的法具有意义，意义也与法相应而宣说解释，不说无意义之事。
对应当如实宣说的，则如实宣说；对应当如实领受的，则令其如实领受；对应当如实赞叹的，则如实赞叹；对应当如实令欢喜的，则如实令欢喜。
说话具有现量、比量和可信教量，而不是无量。
说话与善趣相应，和谐，易入而无过失不混乱，也与四圣谛相应。
在一切眷属中，对什么样的眷属应说什么样的话，就对其说那样的话。应当了知诸菩萨以这十五种方式说话，是对一切众生利他事业的相应。
又菩萨对于作害的众生，以慈心安住而说法；对于行恶行的众生，以利益心安住而说法；对于安乐、痛苦、放逸及退怯的众生，以利益心、安乐心和悲悯心安住而说法。
不因嫉妒烦恼而自赞毁他。
以无所求心，不希求利养、恭敬和偈颂而为他人说法。菩萨以这五种清净心说法。
这些总摄起来有二十种：适时、恭敬、次第、相应、随顺、令喜、令欲、令满意、令欢喜、不轻贱、契理、不混杂、具法、随众、慈心、利益心、悲悯心、不住利养恭敬偈颂、不自赞毁他。
菩萨如是为他说法。
其中，菩萨随法相应修行是什么呢？略说应知有五种：对所求得的这些法，以身语意随行，善思维，修习；对世尊所不允许以身语意造作的诸法，如实断除这些身语意业；受持、摄集，以身语意随行，这就是随法相应修行。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལེགས་པར་སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ཇི་སྐད་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་བསམ་པར་འདོད་པ་དང་།གཞལ་བར་འདོད་པ་དང་། ཉེ་བར་བརྟག་པར་འདོད་པ་ནི་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་གནས་རྣམས་སྤངས་ནས། ཆོས་རྣམས་བསམ་པ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ། །རྟག་ཏུ་གུས་ པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་དོ་།།ལྷོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ལ་ལ་ལ་ནི་རིགས་པས་དཔྱད་ཅིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལ་ལ་ནི་མོས་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་དོ། །སེམས་པ་ན་ཡང་དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚིག་འབྲུ་ལ་ རྟོན་པར་མི་བྱེད་དོ་།།ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་དོ་། །ཐོག་མ་འཇུག་པ་ནས་ཀྱང་སེམས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །ཞུགས་ནས་ཀྱང་ཡང་དག་ཡང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སྙིང་པོ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བསམ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་ན་རྨོངས་པ་དང་སེམས་གཡེངས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།རྟག་ཏུ་གུས་པར་བྱེད་པའི་སྦྱོར་བས་རྒྱུན་དུ་སེམས་པར་བྱེད་ན་སྔོན་མ་རྟོགས་པའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། རྟོགས་ཤིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་དོན་ཡང་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ་ བརྗེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།ལ་ལ་ནི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དབྱེ་ཞིང་བརྟགས་ན་རིགས་པས་བརྟགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པར་འགྱུར་རོ། །ལ་ལ་ཞིག་མོས་པའི་ཚེ་ཆོས་ཟབ་མོ་གང་དག་ལ་དེའི་བློ་འཇུག་པར་མ་གྱུར་ན་ཡང་ཆོས་དེ་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སྤྱོད་ཡུལ་ཡིན་གྱི།བདག་གི་བློའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཆོས་དེ་དག་མི་སྤོང་ན་བདག་ཉིད་མ་སྨྲས་མ་ཉམས་པར་བསྲུང་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ལ་རྟོན་གྱི་ཚིག་འབྲུ་ལ་མི་རྟོན་ན་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་སུས་ཀྱང་རྣམ་པར་བསྐྱོད་པའམ། རྣམ་པར་བསྐུལ་བར་ཇི་ལྟར་ཡང་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་ མ་ནས་སེམས་དཔའ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བཟོད་པ་སྔོན་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་ནི་བསྒོམ་པ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། བསམ་པར་བསྡུས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ བསྒྲུབ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ།།བསྒོམ་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བསམ་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དང་།དོན་ཙམ་གྱི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ངེས་པར་བཏགས་ནས། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་གཡེང་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མོས་པས་ན།ནང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ན་། རྒྱས་པར་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་མཉམ་པར་འཇོག་པ་འདི་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ལྷག་ མཐོང་གང་ཞེ་ན།ཞི་གནས་ཡོངས་སུ་བསྒོམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་བསམ་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་འབྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ནས། རྒྱས་པར་མཁས་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འཇུག་པའི་བར་གང་ཡིན་ པ་འདི་ནི་ལྷག་མཐོང་ཞེས་བྱའོ།།ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་ཞིང་གུས་པར་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པའོ།

什么是菩萨的善思维？在此，菩萨想要思维所闻之法，想要衡量，想要观察，独自前往寂静处，首先断除不应思维之处，精进思维诸法。以恒常恭敬的加行而持续思维，不懈怠。菩萨入于思维时，对某些以理观察而随行，对某些则唯有胜解。思维时依止于义而不依止于文字。对于所说的黑说和大说，如实了知。从最初入门时即入于思维。入已，以正确的作意而获得精要。菩萨断除不应思维者时，不会愚痴和散乱心。
以恒常恭敬的加行而持续思维时，能通达并获得先前未了解的义，已了解并获得的义也不会丧失，不会忘失。对某些以理分别观察时，对于以理观察的这些法不依赖他人。某些胜解时，对于其智慧未能趣入的甚深法，也不会舍弃这些法，认为'这些法是如来的境界，不是我的智慧境界'，如此则能守护自己不说错、不退失，无有过失。
菩萨依止于义而不依止文字时，能随顺一切诸佛世尊的密意所说。菩萨通达黑说和大说时，任何人都无法以任何方式动摇或催促其对于真实义的理解。菩萨从最初入于思维时，能获得先前未得的忍，菩萨获得忍后即是精要，随顺于修习。以此八种摄思，菩萨趣入随顺法的修行。
什么是修习？略说应知有四种：奢摩他、毗婆舍那、修习奢摩他毗婆舍那、欢喜奢摩他毗婆舍那。其中什么是奢摩他？即是菩萨为圆满八种思维，于不可言说事物和义的所缘上系心，远离一切戏论，以远离一切散乱心的想作意，以胜解一切所缘，于内三摩地相安住其心、正安住，广说则是令相续一味、令入定、令专注而平等安住，这称为奢摩他。
什么是毗婆舍那？以修习奢摩他的作意，作意如是所思维诸法的相而分别、遍分别、法遍分别，乃至通达和智慧的趣入，这称为毗婆舍那。什么是修习奢摩他和毗婆舍那？即是恒常修习并恭敬修习奢摩他和毗婆舍那。

།ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་དེ་དག་གཉིས་ལས་ སེམས་མི་གཡོ་ལ་རང་གི་ངང་གིས་མངོན་པར་འདུ་ཤེས་མེད་པར་འཇུག་ཅིང་གནས་པ་དང་།སྡུད་ཅིང་མི་འཕྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་ དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་མངོན་པར་དགའ་བར་གནས་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཡོངས་སུ་དག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལུས་ཤིན་ ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་།སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེ་བ་དང་། འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལྷག་མཐོང་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཆེ་བ་དང་འཕེལ་བ་དང་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒོམ་པའི་བྱ་བ་ནི་འདིར་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟེན་ལ་ཡོད་པའི་གནས་ ངན་ལེན་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པའི་ལས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒོམ་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གདམས་ངག་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་དག་ལ་འདོམས་པར་འདོད་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ནམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལ་འདོམས་པར་མཛད་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། དེས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ཏམ། འགྲོགས་པའི་རྒྱུས་སེམས་བཙལ་ ནས་མཁྱེན་ཏོ།།སེམས་བཙལ་ནས་དབང་པོ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །དབང་པོ་བཙལ་ནས་བསམ་པ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །བསམ་པ་བཙལ་ནས་བག་ལ་ཉལ་བཙལ་ཏེ་མཁྱེན་ཏོ། །བག་ལ་ཉལ་བཙལ་ནས་ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་སྣ་ཚོགས་དག་ཏུ་ཡང་ན་ནི་མི་སྡུག་པ་ འམ།ཡང་ན་ནི་བྱམས་པའམ། ཡང་ན་ནི་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའམ། ཡང་ན་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའམ། ཡང་ན་ནི་དབུགས་འབྱུང་བ་དང་རྔུབ་པ་དྲན་པས་འཛུད་པར་མཛད་དོ། །ཅི་རིགས་ཅི་འོས་པར་འཇུག་པའི་སྒོ་དག་ལ་བཙུད་ནས་ ལེགས་པར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པའི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་།ལེགས་པར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆད་པའི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་སྟོན་པ་དང་། མ་བྱས་པ་ལ་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འདོར་དུ་གཞུག་པ་དང་། མ་ཐོབ་པ་དང་། མ་རེག་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པ་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འདོར་དུ་འཇུག་པའོ། །གདམས་ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་གནས་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་གསུམ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། སེམས་མི་གནས་པ་གནས་པར་བྱ་བའི ཕྱིར་ཐོག་མ་དམིགས་པ་ལ་ལེགས་པར་གཏོད་པ་དང་།སེམས་གནས་པ་ལ་རང་གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། རང་གི་དོན་དགོས་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པ་ལ་བར་མ་དོའི་གནས་འདོར་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་དང་དབང་པོ་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་ཤེས་པ་དང་། ཅི་རིགས་པ་ཤེས་པ་སྒོར་འཛུད་པས་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ལེགས་པར་གཏོད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ལེགས་པར་བཟུང་བ་མ་ཡིན་པའི་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་མཐའི་གཉེན་པོར་དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་ནི་སེམས་གནས་པའི་རང གི་དོན་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མ་བྱས་པ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མ་བྱས་པའི་བར་དག་ལ་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་སོ་སྙམ་པའི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འདོར་དུ་བཅུག་པས་ནི་རང་གི་དགོས་པ་མཐར་མ་ཕྱིན་པའི་བར་མ་དོའི་གནས་ཡོངས་སུ་ སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གནས་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་གདམས་ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

什么是喜爱止观呢？对于那些止观的相，从这两者中，心不动摇而自然无有分别地趣入安住，摄持而不散乱，这就是所谓的喜爱止观。
其中，菩萨如是如是修习止观，如是如是安住于喜爱止观。如是如是安住于喜爱止观，如是如是止观清净。
如是如是止清净，如是如是身极轻安、心极轻安增长广大。如是如是观清净，如是如是智见增长广大。
修行之事即止于此，即是：应当断除所依的随眠，应当清净一切所知的智见。菩萨的这一切修行事业，都将由这四种修行而成就。
什么是教授？略说应当了知有八种，即是：菩萨欲教授何人，或其他菩萨，或如来教授何人，皆是如此。首先依止三摩地或以共住因缘观察了知其心。
观察心已，观察根器而了知。观察根器已，观察意乐而了知。观察意乐已，观察随眠而了知。观察随眠已，随其所应趣入种种门中，或不净观，或慈心，或缘起，或界差别，或以入出息念而引导。
引入随应之门已，为对治非善执著常边而示现中道，为对治非善执著断边而示现中道，令舍弃未作而谓已作的增上慢，令舍弃未得、未证、未现前而谓已现前的增上慢。
此八种教授略摄应当了知由三处所摄。何为三处？为令心不住而住故，首先善巧安置所缘；为令心住获得自利故，正说方便道；为令舍弃未得究竟自利的中间住处。
其中，了知心、根器、意乐、随眠，了知随应而引导趣入，应当了知是为令心住故善巧安置所缘。
其中，以中道对治非善执著常断二边，应当了知是为令心住获得自利故正说方便道。
其中，令舍弃从未作乃至未现前而谓已现前的增上慢，应当了知是舍弃未得究竟自利的中间住处。如是应当了知此三处摄八种教授。

།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གདམས་ངག་གཞན་ལས་ཐོས་པའམ། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པས་སྟོབས་བརྒྱད་པོ་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་ པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་སྦྱོང་ཞིང་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དགག་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གནང་བ་དང་། དགག་པ་དང་། གནང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཁྲུལ་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་བསྐུལ་བ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་མ་གུས་པར་འགྱུར་ཏེ། འཁྲུལ་པ་ལ་རྙོག་པ་མེད་པ་དང་། མི་མཐུན་པ མེད་པ་དང་།སྣུམ་པའི་བསམ་པས་སྨ་དབབ་པས་དྲན་པར་བྱེད་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ལ་དགག་པ་དང་། གནང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་པ་དང་དགའ་བ་བསྙད་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྗེས་སུ་བསྟན་ པ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགག་པ་དང་། གནང་བ་དང་། བསྐུལ་བ་དང་། སྨ་དབབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བའོ་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ནི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་བསྡུས་པའི་ཐབས་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་ དངོས་པོ་བཞི་ལ་ཐབས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བ་དང་། བསྡུ་བའི་ཐབས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་དང་། འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་ པར་བསྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་འདོགས་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་བཏགས་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཚིག་ཉན་པ་དང་བྱེད་པར་སེམས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྙན་པར་སྨྲ་ བས་དེ་དང་དེར་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་རྨོངས་པ་མ་ལུས་པ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་འཛིན་དུ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པས་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ སེམས་ཅན་རྣམས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ནས་དག་པའི་གནས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ཅིང་འདུལ་བ་དང་།འཇོག་པ་དང་། འགོད་པ་དེ་ནི་དེའི་དོན་སྤྱོད་པ་སྟེ་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དེ་དག་བཙུད་ནས་དེ་དག་དང་མཐུན་ པའི་ཚུལ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་སྟེ།གང་གིས་ན་དེ་ལ་ད་དུང་ཁྱེད་བདག་ཉིད་དད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། གཏོང་བ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ན་། ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་གཞན་དག་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ པར་བྱེད་ལ།དེས་སྐུལ་བར་བྱེད་ཅིང་དྲན་པར་བྱས་ནས། འདུལ་བ་རྣམས་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དོན་མཐུན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐུན་པར་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཏེ། བཞི་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་ཐབས་བཞི་པོ་དེ་དག་བསྡུས་པའམ། སོ་སོ་བས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པར་བསྡུ་བ་དང་། གདུལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是，菩萨从他人处听闻教诫或向他人授予教诫时，应当次第清净并增长八种力，即：禅定力、解脱力、三昧力、等持力、知上下根力、知种种胜解力、知种种界力、知遍趣行力、宿住随念智力、死生智力、漏尽智力。
其中何为随教？应当了知有五种：制止有过失的行为、开许无过失的行为、对于制止与开许诸法中迷惑行为的劝诫、对于不恭敬而反复迷惑者以无浊无违柔和心意降伏而令忆念、对于已入正道者于制止开许诸法中宣说功德真实而令欢喜。
菩萨随教略说应知五种，即：制止、开许、劝诫、降伏、令欢喜。
其中，菩萨身语意业以何为方便摄持？略说菩萨四摄事即是方便。如世尊所说：'具足四摄事方便者，名为菩萨'。
为何四摄事称为方便？略说调伏摄受众生的方便有四种，此上无有，此外亦无，即：给予利益、令其领受、令其趣入、随顺成办。
其中布施是菩萨给予利益的方便，如是以种种财物布施利益后，众生便愿意听从言教。其后菩萨以爱语为彼等愚痴者尽除一切愚痴故，令其领受正理并如实开示，如是其爱语即是令领受的方便。
如是以正理令领受并如实开示的众生，从不善处提起而令入于清净处，调伏、安置、建立，此即是利行，为令趣入的方便。
如是菩萨安置众生已，以随顺彼等的行为而随顺成办。若不如是，则彼等将言：'汝自身尚无信心，无持戒，无布施，无智慧，为何令他人趣入彼等？'由此劝诫并令忆念，令调伏者不生诽谤。
是故同事是菩萨随顺成办的方便，应知是第四种。
如是菩萨身业、语业、意业由此四种方便所摄或各别摄持，即是为正确摄受、调伏、成熟众生的方便摄持。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བརྒྱད་པའོ།། །།སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་དང་། །དཀའ་བ་དང་ནི་སྒོ་ཀུན་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལྡན་པ་དང་། །དེ་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། །ཕོངས་ཤིང་འདོད་དང་ལྡན་པ་དང་། །འདི་དང་གཞན་དུ བདེ་འགྱུར་དང་།།དེ་བཞིན་རྣམ་དག་དེ་མདོར་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ཡིན། །འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་རིམ་གྱིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། སྦྱིན་ པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་ པ་གང་ཞེ་ན།སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དགུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་དང་། དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ དང་།ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པའོ། །སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་། རང་གི་ལུས་ལ་མི་ལྟ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཆགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ སེམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེས་ཀུན་ནས་བསླང་བའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་ལུས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། འོང་བ་མཐོང་ཞིང་འབྲས་བུ་ལ་ ལྟ་བ་དང་།སུ་གང་འདོད་པ་དེ་ལ་དངོས་པོ་དེ་སོ་སོར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་དང་ཕྱི་ རོལ་གྱིའོ།།དེ་ལ་རྐང་ཡན་ཆད་རང་གི་ལུས་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་སྐྱུགས་པ་ཟ་བས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟས་སྐོམ་ཟོས་འཐུངས་ཤིང་སྐྱུག་པར་བྱེད་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་འདྲེས་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་སྐད་སྨོས་པ་འདི་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ལྷག་མའི་སྦྱིན་པ་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་ཁོ་ན་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་འདོད་པ་དག་ལ་མདོར་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་རང་གི་ལུས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། ཅི་དགའ་མགུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་གཞན་ལ་དབང་ཡོད་པ་དང་། གཞན་ལ་རག་ལས་པར་བྱེད་ཅིང་བདག་ཉིད་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན་ལ་ལ་ ཞིག་ཟས་དང་སྐོམ་གྱི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་བྲན་གྱི་དངོས་པོར་ཁས་ལེན་པ་དེ་བཞིན་དུ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་དམ་པ་འདོད་དོ། །ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱ་བར་འདོད། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ པར་འདོད་དེ།ཅི་དགའ་མགུར་བྱེད་དུ་འཇུག་པས་གཞན་དག་ལ་དབང་ཡོད་པ་དང་། རག་ལུས་པར་བྱེད་ཅིང་། བདག་ཉིད་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། མིག་དང་། མགོ་བོ་དང་། ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་རྣམས་འདོད་པ་དག་དང་། ཤ་དང་། ཁྲག་དང་། རྒྱུས་པ་ འདོད་པ་དང་།རྐང་གི་བར་དུ་འདོད་པ་དག་ལ་རྐང་གི་བར་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།

从菩萨地瑜伽行处力种类品第八。总纲：自性及一切，难行及诸门，具足胜士相，如是一切相，贫乏具欲相，此世他世乐，如是清净相，略说菩萨施。
于此菩萨次第圆满六波罗蜜多后，现证无上正等正觉菩提，即布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多、智慧波罗蜜多。
其中何为菩萨布施波罗蜜多？九种布施称为菩萨布施波罗蜜多，即布施自性、一切布施、难行布施、一切门布施、胜士布施、一切相布施、施予贫乏具欲者、此世他世安乐布施、清净布施。
何为布施自性？菩萨于一切资具及自身无执著，与无贪俱生之思，及由此所发起舍弃布施物之身语业，舍弃一切无过失布施物，住于律仪，见来者并观察果报，随其所欲而各别布施，当知是为菩萨布施自性。
其中何为一切布施？略说一切布施物有二种：内施与外施。其中，乃至舍弃自身手足，是为菩萨唯一内施舍。为饮食吐物为生的众生，菩萨食用饮食后令其呕吐，此为菩萨内外混合布施。除此所说外，其余布施物之舍弃，唯是外布施物之舍弃。
其中菩萨以二种方式布施自身予他人：随其所欲而令他人得自在，及令自身依赖他人而布施自身。譬如有人为求饮食而自愿为他人奴仆，如是菩萨具无所得心亦求殊胜菩提。欲利益安乐他人，欲圆满布施波罗蜜多，随其所欲而令他人得自在，令自身依赖他人而布施自身，布施手足、眼目、头颅、肢体、支分予求者，布施血肉筋脉予求者，乃至布施全身予求者。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་སྟེ། ཅི་བདེར་ལོངས་སྤྱོད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་བརྙན་པོར་སྦྱིན་པ་དང་། དེ་དབང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ ཅད་དུ་གཏོང་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།འོན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བྱེ་བྲག་མེད་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་ནི་མི་བྱེད་དོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་ ལས་ཅི་ཞིག་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད།ཅི་ཞིག་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད། ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པར་བྱེད། ཇི་ལྟར་ན་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཅེ་ན། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ལས་སྦྱིན་པ་གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བདེ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། ཕན་པར་མི་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་བདེ་བར་མི་འགྱུར་ ལ།ཕན་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་གང་ཕན་པར་མི་འགྱུར་ལ། བདེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ངེས་པའམ། ཡང་ན་བདེ་བར་ཡང་འགྱུར་ལ་ཕན་པར་ཡང་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་འདི་ནི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་སྦྱིན་པའི་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་མན་ཆད་ནི་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཕ་རོལ་བྲིད་པ་དང་། མི་རིགས་པས་བསྐྱེད་པས་བྱེད་དུ་བཅུག་ན་ཕ་ རོལ་དབང་ཡོད་པ་དང་།ཕ་རོལ་ལ་རག་ལས་པར་བྱེད་པར་བདག་ཉིད་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་དག་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲོག་ལན་བརྒྱའམ། ལན་སྟོང་ངམ། ལན་འབུམ་དུ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་ཁས་ལེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཕ་རོལ་གྱིས་བསྒོ་བ་ དང་།ཕ་རོལ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པའམ། ཕ་རོལ་གསོད་པའམ། ཕ་རོལ་འདྲིད་པར་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བསམ་པ་དག་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། དེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མང་པོ་བྱ་བ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན་ རང་གི་ལུས་དང་།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་སློང་བ་བྱུང་ཡང་། རང་གི་ལུས་དང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་རྣམས་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ་། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བསམ་པ་དག་པ་དེ་ནི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་འདི་ནི་སྦྱིན་ནོ། །འདི་ནི་མི་སྦྱིན་ནོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ཞུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་གང་གི་ཚེ་བསམ་པ་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །སེམས་ཅན་གྱི་དགོས་པ་འབྱུང་བ་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་ནི་དེའི་བསམ་པ་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་དགོས་པ་བྱུང་བ་ བཏང་སྙོམས་སུ་བྱས་ཏེ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།བདུད་ཀྱི་རིས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་ཐོ་འཚམས་པའི་བསམ་པས་སློད་དུ་འོང་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་དང་། ཕུང་བ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་ལུས་དང་ཡན་ལག་གསེ་ཞིང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། ། བདུད་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དེས་བྱིན་གྱིས་རློབས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྨྱོས་པ་དང་། སེམས་འཁྲུག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་གི་ལུས་དང་ཡན་ལག་གསེ་ཞིང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད དོ།།དེ་དག་ནི་རང་གི་སེམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། འདོད་པའི་ཕྱིར་སློང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་ལ་རང་དབང་མེད་པའི་ཕྱིར། བརླ་རྡོལ་ཙམ་དུ་ཟད་པས་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ལ་མ་གཏོགས་པར་དེ་ལས་བཟློག་པའི་འདོད་ པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རང་གི་ལུས་ཕ་རོལ་དབང་བར་བྱས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རམ།ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་གསེ་ཞིང་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནང་གི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། མི་སྦྱིན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

菩萨以两种方式布施外物给众生：为了让众生随意受用而借给他们，以及为了让众生完全拥有而以舍心完全布施。然而，菩萨并不是无差别地将一切内外之物都布施给众生。
那么，菩萨对于内外二种事物，哪些应该布施给众生？哪些不应该布施？如何布施？如何不布施呢？对于内外之物，如果布施只能带来快乐而不能带来利益，或者既不能带来快乐也不能带来利益，菩萨就不会布施给他人。如果布施虽不能带来利益但能带来快乐，或者既能带来快乐又能带来利益，菩萨就会布施给他人。
以上是关于布施与不布施的简要说明。以下是详细分析，应当了知：对此，如果他人以伤害、欺骗或不当方式要求菩萨让渡自主权或受制于人，菩萨就不会布施自身。虽然菩萨愿意百次、千次乃至十万次舍弃自己的生命，但是不会因他人的命令或取悦他人而去伤害、杀害或欺骗他人。
如果菩萨虽然发心清净想要布施，但当时有许多众生利益的事业需要完成，即使有人来乞求身体、肢体和器官，菩萨也不会布施自己的身体、肢体和器官。为什么呢？因为发心清净的菩萨绝不会以任何理由心生怯弱地想'这个该布施，这个不该布施'。因此，为了保持清净心，菩萨不会对众生的需求置之不理而布施。正因为菩萨发心清净，所以不会对众生的需求置之不理而布施。
对于怀着恶意前来索取的魔众天神，为了不让他们自身受到伤害和重大损失，菩萨也不会割舍和布施自己的身体和肢体。对于被魔众天神所控制的众生，也应当如此理解。菩萨也不会对疯狂和精神错乱的人割舍和布施自己的身体和肢体。
因为这些人既不能自主，也不是真心想要索取，由于他们心智不清，只是一时冲动，所以不予布施。除了这些情况之外，对于其他相反情况下的请求，菩萨会为了让他人完全拥有而布施自己的身体，也会割舍和完全布施自己的肢体和器官。以上就是应当了知的菩萨对于内物的布施与不布施。

།ཕྱི་རོལ་གྱི་ དངོས་པོ་ལས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དུག་དང་།མེ་དང་། མཚོན་ཆ་དང་། ཆང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའམ། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་དེ་སློང་ན། སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དུག་དང་། མེ་དང་། མཚོན་ཆ་དང་། ཆང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་འམ། ཕ་རོལ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་དེ། སློང་ན་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་རོལ་ཡིད་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པའི རྫས་ཀྱང་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྨྱན་བྱེད་ཅིང་ཕ་རོལ་གྱི་ཆུང་མ་བཀུག་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་སྲོག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་གང་དགའ་བ་དང་།རྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་བྱིན་ན་དེ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སེམས་དགའ་བ་ཙམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ གནོད་པ་ཆེས་ཆེ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་རྒྱུས་དེ་དག་རྒྱགས་པ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། ཉེས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པས་ལུས་ཞིག་ནས་ངན་སོང་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། ངན་སོང་དག་ཏུ་འགྲོ་བར་བྱེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ལ་སོགས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ན་ནི།དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་དང་རྩེད་མོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་དེ་སེམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་དེས་ཀྱང་སྡུད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློང་བ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་།རྩེད་མོའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད། ཇི་ལྟ་བུ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རི་དགས་བསད་པའི་ཐབས་བསླབ་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །མཆོད་སྦྱིན་ངན་པ་ཡོ་ལང་ཆེན་པོར་གང་དུ་སྲོག་ཆགས་ མང་པོ་བསགས་ནས་གསོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཆོད་སྦྱིན་དག་བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་བྱེད་ལ།གཞན་དག་ཀྱང་མཆོད་སྦྱིན་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་གོ། །ལྷ་རྟེན་རྣམས་སུ་ཕྱུགས་གསོད་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྲོག་ཆགས་མང་པོ་གནས་པའི་ས་ཕྱོགས་སྲོག་ཆགས་ ཆུ་ནས་སྐྱེས་པའམ།སྐོམ་ལས་སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པ་ལྟ་བུ་སྲོག་ཆགས་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློང་ན་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྒྱ་དང་རྔོན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་དང་། རྒྱ་དང་རྔོན་གྱི་འཁྲུལ་འཁོར་བསླབ་པ་ཡང་སྲོག་ཆགས་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློང་ན་སྦྱིན་པར་ མི་བྱེད་དོ།།སྤྱོ་བ་དང་། གསོད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། ཆད་པས་བཅད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དགྲ་རྣམས་ཀྱི་དགྲ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོའི་དངོས་པོ་སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ལ་ གནོད་པར་འགྱུར་བ་དང་།སེམས་ཅན་ཕ་རོལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ཐམས་ཅད་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གླང་པོ་ཆེ་དང་། རྟ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། འདེག་པ་དང་། བཞོན་པ་རྣམས་དང་། གོས་དང་རྒྱན་རྣམས་དང་། བཟའ་བ་དང་། བཏུང་ བ་དང་།བསོད་པ་རྣམས་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་བསླབ་པ་རྣམས་དང་། གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲའི་ཆ་བྱད་རྣམས་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་དང་། བྱུག་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྣོད་སྤྱད་སྣ་ཚོགས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ཁང་ཁྱིམ་དང་། དགའ་མགུར་སྤྱོད་པའི་བུད་མེད་རྣམས་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་དགའ་བ་དང་། རྩེད་མོའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློང་བ་རྣམས ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།

对于外在的事物，菩萨对于毒药、火、武器、酒等会对众生造成伤害的物品，如果有人为了伤害自己或伤害他人而索要，不应该给予索要者。对于毒药、火、武器、酒等能对众生有益的物品，菩萨为了利益自己或利益他人，如果有人索要，则应该给予索要者。
菩萨不应该将不可信赖的物品给予他人。菩萨不应该诱拐他人妻子后给予他人。不应该给予含有生命的饮食。
菩萨不应该将那些虽能带来欢乐和游戏但会对众生造成伤害的布施物品给予索要者。为什么呢？因为给予这些东西时，他们虽然会对菩萨生起暂时的欢喜心，但是这种布施反而会对他们造成更大的伤害，由于这个原因，他们会陷入骄傲、放逸、造作恶业，以致身坏命终后堕入恶趣。
如果是欢乐和游戏等物品，既不会导致堕入恶趣，也不会成为不善根等，那么这样的欢乐和游戏等物品，为了使他人心生欢喜，就应该给予索要者，因为这些物品也能摄受和成熟众生。
菩萨对于索要者，什么样的欢乐和游戏物品不应该给予，什么样的应该给予呢？比如说，菩萨不应该教授捕杀野兽的方法。对于那些在恶劣的大型祭祀中聚集许多生命后加以杀害的祭祀，自己不应该举行，也不应该让他人举行。不应该给予在神庙中宰杀牲畜的机会。
对于有许多生命居住的地方，比如水生或陆生生命居住的地方，如果有人为了伤害这些生命而索要，不应该给予。如果有人为了伤害众生而索要渔网和猎具及其制作方法，不应该给予。
不应该为了折磨、杀害、束缚、惩罚、伤害而将敌人交给敌人。总之，菩萨不应该将任何会对其他众生造成伤害或痛苦的欢乐和游戏物品给予索要者。
对于大象、马匹、车乘、驮运工具、骑乘工具、衣服装饰品、饮食、赞颂、歌舞、音乐教学、歌舞乐器、各种香料、花鬘、涂香、各种器具、园林、房舍、供娱乐的女人、各种工艺技能的教授等，这些欢乐和游戏物品，菩萨为了使人心生欢喜，应该给予索要者。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནད་པ་སློང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་ཟས་དང་བཏུང་བ་ཚོད་མ་ཟིན་པའམ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་བརྐམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་འབྲངས་པ་རྣམས་ལ་བཟའ་བ་དང་བཏུང་བ་བསོད་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། ། སེམས་ཅན་མྱ་ངན་གྱིས་གདུང་བ་རྣམས་རང་འགེག་པར་བྱེད་པའམ། རྡེག་པར་བྱེད་པའམ་དུག་འཐུང་བའམ། གཡང་དུ་མཆོང་བ་ལ་ཡང་དགའ་མགུར་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་གོ། །།བམ་པོ་བདུན་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་རྣམས་ལ་ཕ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་མ་ནི་བླ་མ་ལྟ་བུ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། ནུ་མ་སྣུན་པ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེད་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡུན་རིང་པོར་སྤྱི་བོ་ལ་ཁྱེར་ན་ཡང་སྐྱོ་བར་མི་བྱ་སྟེ། སྤུ་གཏའ་དང་། གཏར་གཞུག་ པ་དང་།བཙོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བདག་ཉིད་དེ་གཉིས་ལ་སྦྱིན་ཞིང་དབང་བ་དང་། རག་ལུས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་ཇི་ལྟར་སེམས་ཏེ། སྦྱིན་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྒྱལ་པོ་སྤྱི་བོ་ནས་དབང་བསྐུར་བའི་བདག་པོར་གྱུར་ན་ ཡང་བདག་གིས་རིས་སུ་གཏོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱི་བུ་དང་ཆུང་མ་གཞན་དག་ལས་ཕྲོགས་ཏེ།གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། ང་ལ་ཇི་ལྟར་གྱུར་པ་ལྟར་དེ་དག་ལའང་དེ་བཞིན་དུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་ནས་གྲོང་རིལ་པོ་འམ། གྲོང་གི་ ཕྱོགས་འགའ་འམ།ལྗོངས་རིལ་པོའམ། ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་འགའ་ལོངས་སྤྱོད་དུ་བྱ་བར་སྦྱིན་པར་ཟད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་གི་བུའམ་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་རྣམས་ལེགས་ པར་བརྡ་མ་སྤྲད་པའམ།མི་འདོད་པ་སྦྱིན་པ་དང་ཡིད་མི་དགའ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ལེགས་པར་བརྡ་སྤྲད་དེ་ཡིད་དགའ་ཞིང་འདུན་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་མཛའ་བ་རྣམས་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། སྲིན་པོ་རྣམས་དང་། བརྗེད་ ངས་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ་།བུ་དང་ཆུང་མ་སྐྱིད་དེ་བར་འདུག་པ་རིགས་ཀྱི་མི་ནི་བྲན་དུ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་པོ་ཤས་ཆེར་གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པར་ཞུགས་ཤིང་བརྗེད་ངས་པ་རྣམས་ལ་རྒྱལ་སྲིད་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དབྱུང་ བའི་མཐུ་ཡོད་ན་དེ་འདྲ་བའི་གང་ཟག་ནི་རྒྱལ་སྲིད་ལས་ཀྱང་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕ་མའི་ལོངས་སྤྱོད་ཕྲོགས་ཏེ། སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཕ་མ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ ཤས་འཚོ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཕ་མ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ནས་རྒྱས་པར་ལས་བྱེད་པ་དང་ཞོ་ཤས་འཚོ་བའི་བར་དག་ལ་གནོད་པ་བྱས་ནས་ཕ་རོལ་སློང་བ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱིས་ བབ་ཆོལ་མ་ཡིན་པར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་བསྒྲུབས་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི།ཆོས་མ་ཡིན་པས་མ་ཡིན། བབ་ཆོལ་དུ་མ་ཡིན། ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་བྱས་ཤིང་ཉམ་ང་བར་བྱས་པས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་བསླབ་པ་ལས་འགལ་བར་བྱས་ཏེ།སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཡང་མཛའ་བཤེས་དང་། དགྲ་དང་ཐ་མལ་པ་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་དང་། སྐྱོན་ཅན་རྣམས་དང་། དམའ་བ་རྣམས་དང་། མཚུངས་ པ་རྣམས་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱིད་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ཡོན་གནས་ཡིན་པའི་བློ་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྐད་སྨྲས་ པ་དང་།ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་ལས་བསྙུངས་ཏེ། སློང་བ་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཀྱི། མཚུངས་པའམ་ལྷག་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་དོ།

菩萨即使病人乞求，也不会给予不适量或有害的饮食。
对于贪婪本性的追随者们，也不会给予美味的饮食。
对于被忧愁所苦的众生，不会让他们欢喜地去自我禁闭、殴打、饮毒或跳崖。
第七品。菩萨不会在任何时候将父母全部施予乞求者，因为菩萨的父母是如同上师般至高无上的，他们哺育、养育和生育了自己。因此，菩萨即使长久将父母顶戴在头顶也不会厌倦，应当以剃发、放血、卖身的方式来供养他们二人，使自己归属于他们、依赖于他们。既然如此，菩萨怎么会想到将父母施予他人呢？更不用说真的这样做了。
菩萨即使成为受过灌顶的国王，也不会从他人那里夺取他人的儿子和妻子施予他人，而是想着'愿他们如我一般'，最多只会将整个村庄或部分村庄、整个地区或部分地区作为受用而施予。
菩萨不会在未善加告知或违背意愿的情况下，将自己的儿子、妻子、男仆、女仆、工人、佣人和所属之人施予他人，使他们不情愿。
即使善加告知并且他们欢喜愿意，也不会将他们施予怨敌、夜叉、罗刹等恶人。也不会将生活安乐的子女施予他人为奴。
菩萨不会将王位施予那些多行损害他人且为恶人的乞求者。如果有能力驱逐的话，还会将这样的人驱逐出王国。
菩萨不会夺取父母的财物施予乞求者。如同对待父母一样，对于儿子、妻子、男仆、女仆、工人、佣人等也是如此。
从伤害父母开始，乃至伤害工人和佣人等，都不会为了施予乞求者而损害他们来布施财物。
菩萨是以如法且不轻率的方式获得财物后进行布施，而不是以非法、轻率或损害他人使其恐惧的方式。
住于诸佛世尊教法中的菩萨，无论如何都不会违背戒律而行布施。
菩萨布施时，对于亲友、敌人、普通人、有功德者、有过失者、低贱者、平等者、殊胜者、快乐者、痛苦者，都应以其为福田之想，以平等心对一切众生行布施。
菩萨不会少于自己所说和承诺的而布施给乞求者，而是会给予相等或更多的布施。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དངོས་པོ་བཟང་པོ་སྦྱིན་པར་དམ་བཅས་ན། ངན་པ་དང་ཐ་ཆད་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། ངན་པ་དང་། ཐ་ཆད་སྦྱིན་པར་ དེས་དམ་བཅས་སུ་ཟིན་ཀྱང་།བཟང་པོ་ཡོད་ན་བཟང་པོ་འབའ་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡིད་མི་དགའ་བ་དང་། ཁྲོས་པ་དང་། ཡིད་འཁྲུགས་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྗོད་ཅིང་ཁྱོད་ནི་འདི་དང་འདི་ལྟ་བུར་ ངས་སྦྱིན་པས་ཕན་བཏགས་སོ་ཞེའམ།བསྐྱེད་དོ་ཞེའམ། དྲངས་སོ་ཞེས་སྨོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་ངན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ན་ཡང་བརྙས་ཤིང་མ་གུས་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ན་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་པོ་ལོག་ པར་བསྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དག་ལ་གནས་པ།རྒོད་པ་བདག་ཉིད་མ་བསྡམས་པ། གཤེ་བ། ཁྲོ་བ་སྤྱོད་འདེམས་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པས་སྐྱོ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཤས་ཆེར་ཉོན་མོངས་པས་བརླམས་ པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་རྟོགས་ནས།སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལྟ་བ་ངན་པ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། གནོད་པ་ཆེན་པོའི་མཆོད་སྦྱིན་རྣམས་དང་། འཚེ་བའི་སྦྱིན་པས་ཆོས་སུ་འགྱུར་ བར་མི་འཛིན་པ་དང་།དགེ་མཚན་དང་བཀྲ་ཤིས་དང་སྦྱར་ཏེ། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཙམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་ཡང་མི་འཛིན་ ཏེ།སྦྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་ཚོགས་ཙམ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པར་འཛིན་ཏོ། །འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་ཞིང་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ཞིང་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་།གཞན་གྱིས་བཀྲི་བ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དཔེར་ན། ཟས་བྱིན་པས་ནི་སྟོབས་ཅན་འགྱུར། །གོས་ བྱིན་པས་ནི་ཁ་དོག་ལྡན།།བཞོན་པ་བྱིན་པས་བདེ་འགྱུར་བསྟན། །མར་མེ་བྱིན་པས་མིག་དང་ལྡན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དབུལ་པོར་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་འཇིགས་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྙིང་རྗེའི་ བསམ་པ་འབའ་ཞིག་གིས་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་རྣམས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྡོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་། སྐོམ་ལྷག་མར་གྱུར་པའམ། ཕྱི་ས་དང་། གཅིན་དང་། མཆིལ་མ་དང་། སྣབས་དང་། སྐྱུགས་པ་དང་། དམྱང་བུ་དང་། རྣག་དང་། ཁྲག་གིས་འབགས་པ་དང་། ཞག་ལོན་པའི་ཁེངས་བུ་མ་བསྙད་མ་སྦྲན་པ། འབྲས་ཆན་དང་། ནས་ཆན་དང་། ཟན་དྲོན་དོར་བར་འོས་པ་རྣམས། དེ་བཞིན་དུ་སྒོག་བཙོང་མི་ཟ་བ་དག་ལ་སྒོག་བཙོང་གིས་འབགས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ ཤ་མི་ཟ་བ་དང་།ཆང་མི་འཐུང་བ་དག་ལ་ཆང་དང་འདྲེས་ཤིང་ཆང་དང་འབགས་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་མི་མཐུན་པའི་ལས་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྐྱེན་དུ་མི་འབབ་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་པོ་ཡང་དང་ཡང་བསླང་དགོས་པ་དང་། སོང་ཞིང་ཕྱིར་འོང་དུ་གཞུག་པ་དང་། བསྙེན་པས་འཚོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཉོན་མོངས་ཤིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། བསླངས་མ་ཐག་ཁོ་ནར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་བརྟན་ཅིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

菩萨若承诺布施美好之物，则不施劣物和下等之物。即便承诺施予劣物和下等之物，若有美好之物则唯施美好之物。菩萨不以不悦、愤怒、心乱而行布施。布施之后也不一再宣说：'我以此等布施而利益你'或'我以此等布施而成就你'或'我以此等布施而引导你'等贬低之语。
菩萨即便对恶人布施，也不以轻蔑不敬之心布施，更何况对有功德者。菩萨对于处于各种邪行中的乞者，放逸不自制者，辱骂者，发怒者，挑剔者，不因其邪行而心生厌倦而行布施。菩萨了知他们本性为烦恼所覆，唯以悲悯之心而行布施。
不以执持邪见而行布施。即不执持大规模祭祀和损害性布施为正法，也不依吉祥瑞相而行布施。也不执持仅以一切种类的布施清净便能成就世间和出世间的离欲清净，而是执持布施仅是成就清净的资粮而已。
不以观待果报而行布施。一切布施皆回向无上正等正觉。菩萨若见一切种类布施的一切果报如实成熟并生起确信，则不依赖他人，不为他人所引导而行布施。
例如：'施食得力量，施衣得妙色，施乘得安乐，施灯得眼目。'等等当广知之。菩萨不因恐惧贫穷而行布施，唯以悲心而行。
菩萨不以不适合乞者的物品布施。即对持戒精进者，不施剩余饮食，或沾染粪便、小便、痰、涕、呕吐物、脓疮、脓血的物品，或未经处理的隔夜馊食，或冷掉应弃之饭、大麦饭等。同样，对不食葱蒜者不施沾染葱蒜之物，对不食肉者和不饮酒者不施混有或沾染酒的物品。
同样不令从事不适宜的工作，也不对其他菩萨行不当布施。即不行此等不适宜的布施。菩萨不令乞者一再乞求，不令其往返奔波，不以亲近供养的方式而令其受苦而行布施，而是一经乞求即行布施。菩萨不为名声、赞颂、诗偈而行布施。

།ཕ་རོལ་ལ་ལན་འོང་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་། བདུད་ཉིད་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཕ་རོལ་རྒྱལ་པོ་དང་། ཞང་བློན་ཆེན་པོ་དང་། གྲོང་རྡལ་གྱི་མིའམ། ལྗོངས་ཀྱི་མི་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དང་། ཕྱུག་པོ་རྣམས་དང་། ཚོང་དཔོན་རྣམས་དང་། དེད་དཔོན་རྣམས་ཀྱིས་གཏོང་ཕོད་པ་དང་། སྦྱིན་བདག་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་བཀུར་སྟིར་བྱེད་བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད། མཆོད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཡང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་ཚུལ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཀྲེན་པའི་ཚུལ་དུ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ་། ཉུང་ངུ་ལས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་སྦྱིན་པར་བྱེད་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས་འདི་སྦྱིན་པ་དེས་བྲིད་དེ། ཡིད་ཆེས་པར བྱས་ལ།དེའི་འོག་ཏུ་བསླུ་བར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། གཞན་དག་ལ་གླགས་བཙལ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པས་གྲོང་ངམ། གྲོང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་གམ། ལྗོངས་སམ། ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གི་དབྱེན་བྱས་ཏེ། བདག་པོ་དག་ལས་ཕྲོགས་ལ་བཀུར་ བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་གཞན་དག་དང་དབྱེ་བའི་ཕྱིར།གཞན་དག་ལ་དབྱེ་བ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྒྲུབ་ཕོད་པ་དང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྟ་གོན་དུ་བསྡོགས་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བའི་སྔོན་དུ་ འགྲོ་བས།རང་གིས་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་སྦྱིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། བདག་ཉིད་སྙོམ་ལས་མེད་པར་བསྟེན་། གཞན་དག་སྦྱིན་དུ་འཇུག་ཅིང་མངག་པར་མི་བྱེད་དོ་། །སློང་བའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་འདུས་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་འདུས་ ཤིང་འཁོད་པར་ཤེས་ནས།རྒན་རིམས་ནས་གཞོན་རིམས་ཀྱི་བར་དུ་གྲལ་རིམ་བཞིན་དུ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་ཞིང་འོང་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་མང་པོ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རྒྱས་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ཉུང་དུ་སྦྱིན་པར་ མི་བྱེད་དོ།།གཞན་པ་དག་ལ་གཙོ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ་། གཤེ་བའམ། ཁྲོ་བའམ། བརྡེག་པའམ། བསྡིགས་པ་འམ། སྨད་པའམ། གསད་པའམ། བཅིང་བའམ། ཆད་པས་གཅད་པའམ། གོ་རར་གཞུག་པའམ། བསྐྲད་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ པར་མི་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཡིད་དགའ་ལ་སྦྱིན་པའི་ཚེ་ཡང་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་བྱིན་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པ་མེད་དོ། །ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བེ+ེ་ཌཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུ་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བར་བཅོས་པ་ རྣམས་ཀྱང་དེ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གཡོ་སྒྱུའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཉུང་དུའམ། མང་པོ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། སྔ་ནས་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མ་བཏང་བ་མེད་དེ། ཕྱིས་སློང་བ་པོས་བདག་གི་ ནོར་བརྙན་པོར་བཏང་བ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་ཕྱིར་འགུགས་པ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དུས་དུས་སུ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་དུས་མ་ཡིན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་ཕ་རོལ་ལ་རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་མི་རུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ ལ་བྱེད་ཀྱི་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།སེམས་མ་གཡེངས་པས་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི་སེམས་གཡེངས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་ལ་འཕྱ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་བསྟིང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། དེ་སྤ་གོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཁྲོ་གཉེར་ཅན་དུ་ཡང་མི་བྱེད་དོ། ། བཞིན་གྱི་མདངས་གསལ་ཞིང་སྔར་འཛུམ་ལ་གསོང་པོར་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་བརྒྱངས་ཏེ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི་ལ་གོར་དུ་མྱུར་དུ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མ་བསླངས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐབས་བྱེ་ཞིང་གཞན་དག་ལ་སུ་ཅི་འདོད་པ་དེ་ལ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །རང་རང་གིས བླངས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་རྗེས་སུ་གནང་བར་བྱེད་དོ།

不依靠他人的回报而布施，也不为了成为帝释天、魔王、转轮王、大自在天而布施。不为了让他方国王、大臣、城邑之人、地方之人、婆罗门、居士、富人、商主、船主等知道自己是慷慨的施主而获得尊敬、恭敬、礼拜、供养而布施。也不为了向他人炫耀而布施。
不以贫穷的方式布施，也不是为了以少量布施来欺骗他人说:'既然少量都能布施，更何况多量呢?'不为了寻找他人破绽而布施。
不为了分裂村庄、村庄的一部分、地方或地方的一部分，不为了从主人那里夺取而获得尊敬，不为了分裂他人而布施。
菩萨是善巧、精进、勇于实践且自己准备充分的，在布施之前就已经准备好了布施物，自己布施的同时也让他人布施，自己不懈怠地实践，而不是懒散地指使他人布施。
当知道有持戒和破戒的大众乞者聚集时，从年长到年轻依次往返布施一切布施物。
菩萨拥有广大丰富的受用时不会少量布施。不为了胜过他人而布施。不为了辱骂、愤怒、殴打、威胁、轻视、杀害、束缚、惩罚、囚禁、驱逐而布施。
菩萨在布施之前就心生欢喜，布施时心生欢喜，布施后也无后悔。对于仿制的宝石、珍珠、琉璃、贝壳、水晶、珊瑚等，也不以欺诈心布施给想要这些的众生。
菩萨对于布施物无论多少，早已在心中毫无保留地施予一切众生，就像后来乞者向菩萨借取财物一样。
菩萨适时布施而不非时布施。布施于自他相宜之物而不布施不相宜之物。如理作意而布施，不非理作意而布施。以专注心布施而不以散乱心布施。
菩萨不嘲笑乞者，不轻视他们，不使他们羞愧，不皱眉，而是面带光彩，微笑相迎，说话诚恳。不拖延布施而是迅速布施。
菩萨不待他人乞求，自己创造机会，给予他人所需之物。对于各自所求之物也随顺给予。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཆལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཁོ་ན་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཡོད་དེ།བདོག་ན་སློང་བ་མ་འོངས་པའི་སྔ་རོལ་ཉིད་ནས་སེམས་འདི་སྙམ་དུ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བདོག་ཀྱང་རུང་། མི་བདོག་ཀྱང་རུང་། ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་ཁྱིམ་པ་དབང་དུ་བྱས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱིད་ཅིང་བཀྲེན་པ་མ་ཡིན་ ལ།ཕོངས་པ་མ་ཡིན་པ། མགོན་དང་བཅས། རྟེན་དང་བཅས་པ་དང་། སྡུག་ཅིང་བཀྲེན་ལ་ཕོངས་པ་མགོན་མེད་པ། རྟེན་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཤིག་བདག་ལ་སློང་དུ་འོངས་ན་དེ་ལ་བདག་གིས་གལ་ཏེ་གཉི་ག་ཡང་ཡིད་ཚིམ་པར་ཡང་བྱ་བ་དང་། འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐང་ བའི་ལོངས་སྤྱོད་འབྱོར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་གིས་གཉི་ག་ཡང་ཚིམ་པར་བྱ་ཞིང་གཉི་གའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་བདག་གིས་གཉི་ག་ཚིམ་པར་བྱ་བའམ། འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བར་བྱ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་མ་འབྱོར་ན་ནི་སྐྱིད་པ་ཤོས་བཏང་སྟེ། སྡུག་པ་ཤོས་ ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ནོ།།བཀྲེན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཕོངས་པ་མ་ཡིན་ལ་མགོན་དང་བཅས། རྟེན་དང་བཅས་པ་བཏང་སྟེ། བཀྲེན་ཞིང་ཕོངས་པ་མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱའོ་སྙམ་མོ། །དེ་ལྟར་ན་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ནས། ཇི་ལྟར་མངོན་པར་འདུ་བྱས་པ་ཁོ་ན་ བཞིན་དུ་ལས་སུ་གྲུབ་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་སློང་བ་སྐྱིད་པ་ཤོས་ཀྱི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་བསྐང་བ་མ་ནུས་ན་ཡང་། དེས་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་རྟོག་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། སློང་བ་དེ་ལ་འདི་སྐད་དུ་སྡུག་པ་ཉིད་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་འདི་ངས་སྔ་ ནས་བཏང་ཟིན་ཏེ།སྔ་ནས་ཡི་དམ་དུ་བཅས་པའི་ཕྱིར་རམ། ངས་འདི་ལ་བྱིན་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱོད་ལ་སྦྱིན་མི་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བཞིན་བཟངས་ཁྱོད་ངོ་བཟློག་གོ་སྙམ་དུ་ང་ལ་མ་སེམས་ཤིག་ཅེས་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱས་ཏེ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཡོད་དེ།བདོག་ན་སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་དང་། མཆོག་ཏུ་སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ཁྱིམ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀུན་ཏུ་འཛིན་ཅིང་འཇུངས་ལ། ལན་འགའ་ཡང་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་གཏོང་མ་མྱོང་བའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སོང་ནས།ཡང་དག་པར་མགུ་བར་བྱས་ཤིང་བག་ཕེབས་པར་བྱས་ཏེ། འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་ཚུར་ཤོག། ཁྱོད་ནོར་འགོད་པ་མེད་པར་ང་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱིས་ཤིག། ངའི་ཁྱིམ་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ དག་ཡོད་དེ།ངའི་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློང་བ་པོ་འདོད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་ཁྱོད་སློང་བ་དང་ཕྲད་ན་བཟློག་སྟེ་མ་བཏང་བར་ཡང་ན་ནི་ངའི་ནོར་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ལས་ལོང་ལ་དེ་དག་ལ་ཅི་བདེར་བྱིན་ཅིག་།ཡང་ན་ནི་སློང་བ་དེ་དག་ངའི་ཐད་དུ་ཁྲིད་དེ་ ཤོག་ཤིག་།ངས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་ཡང་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བསྒོའོ། །དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལས་ཐོས་ནས། ནོར་མི་འགོད་ཅིང་དགའ་བར་བྱ་བས་རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་བདག་ཅག་ལ་སེམས་དགའ་བར་འགྱུར་སྙམ་སྟེ་དེ་བཞིན་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་དེས་དེ་དག་ལ་ཕྱི་མ་ལ་སེར་སྣའི་དྲི་མ་བསལ་བའི་ས་བོན་བཏབ་པ་ཡིན་ཏེ།རིམ་གྱིས་གོམས་པར་བྱས་པ་དེ་དག་ཤེས་རབ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དེས་ན་རང་རང་གིས་ཀྱང་ནོར་ཉུང་དུ་སྦྱིན་པ་བྱེད་ཅིང་མ་ཆགས་པ་ཉུང་དུ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲིང་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། འབྲིང་ལ་བརྟེན་ནས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

菩萨不以邪慧行布施。布施唯以具慧之布施而行布施。何为菩萨具慧之布施？此中菩萨若有可施之物，在未有乞者到来之前即作是念：'若我有可施之物或无可施之物，若有在家布施，设若有富裕而不贫穷、不匮乏、有依怙、有所依者，及贫穷匮乏、无依怙、无所依者二种人来向我乞求，我若有能令二者皆满意并如其所愿圆满受用之财物时，我当令二者皆满意并圆满其所愿。
若我无法令二者皆满意或如其所愿圆满受用之财物时，则舍弃富裕者而施予贫穷者。舍弃不贫穷、不匮乏、有依怙、有所依者，而施予贫穷匮乏、无依怙、无所依者。'如是发心已，即如其所发心而行。
若不能如富裕乞者之所愿而圆满时，则依据前述发心之想，对彼乞者如是言说：'此施物我已先施予贫穷者，因已先立誓愿，我已施予彼，并非不愿施予汝。是故贤者勿以为我拒绝汝。'如是解释而舍施。
复次，菩萨若有可施之物，则往诣悭吝之家及极为悭吝之家，彼等执著一切资具而吝啬，从未施予沙门、婆罗门可施之物，菩萨至彼等家中，善为安慰令其欢喜，如是言说：'嗟！汝来，无有吝惜财物而以大利益亲近于我。我家中有广大受用及广大可施之物，为圆满我布施波罗蜜故，若汝遇见乞者，勿拒绝而不施，或从我可施之财物中取用随意布施，或将彼等乞者引至我处。汝亦当随喜我行布施。'如是嘱咐。
彼等闻已，不吝惜财物而生欢喜，想：'此善男子于我等生欢喜心'，即如是而行。如是彼菩萨于彼等种下未来除悭吝垢之种子，彼等渐次熟习，以此智慧为先导之善巧方便，各自亦由少施而不执著少，依少得中，依中得大。

།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གང་དག་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། བརྐམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནམ། གང་དག བརྐམ་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཡང་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་མེད་དེ།འདོད་པས་ཕོངས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ལ་བརྟེན་པའམ། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྦྱིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བྱེད་པར་འདོད་པས་སྦྱིན་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་དེ་རྣམས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྦྱིན་ཞིང་དེ་དག་བྱེད་དུ་འཇུག་སྟེ་བདག་ཉིད་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་བྱས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤིན་ཏུ་མང་དུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ཁ་ཅིག་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་བཏུལ་བ་ཡིན། ཁ་ཅིག་གི་ཆོས་འདོད་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཡོད་དེ། བདོག་ན་སློང་བ་པོའི་བསམ པ་མཚན་མ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་ན་ཡང་ཅི་འདོད་པ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།གང་ཞིག་འདི་སྒྱུ་ཚོང་གིས་བྲིད་པར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཐད་དུ་འོངས་ན་ཡང་དེའི་བསམ་པ་རྟོགས་ནས་དེའི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་འཆབ་པར་བྱེད་ན་དེ་ཉིད་ལྟ་ལ་ཅི་ སྨོས།དེའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ལ། ཅི་ནས་ཀྱང་དེ་བུ་སྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མགུ་ཞིང་འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བས་ཕྱིར་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ། །གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཡོ་སྒྱུས་བྲིད་པར་གྱུར་ལ། བྲིད་པ་དེ་ཡང་དེས་སྔར་མ་ རྟོགས་ཏེ།ཕྱིས་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདྲིད་པའི་གང་ཟག་དེ་ལ་གཞི་དེས་གླེང་པའམ། དྲན་པར་མི་བྱེད་ལ། དེའི་སྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་བསམ་པས་རྗེས་སུ་དགའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པར་ བྱ་བའི་ཆོས་ཡོད་དེ།བདོག་པ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་མེད་དེ། མི་བདོག་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་སྦྱངས་པ་དེ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་ གནས་དེ་ལྟ་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་ཅིང་།དེས་ཚིགས་ཆུང་ངུས་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཏམ་སྣ་ཚོགས་དང་། སྙན་པའི་གཏམ་དང་། སྤོབས་པ་དགེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཅི་ནས་སེམས་ཅན་དབུལ་པོ་རྣམས་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་འདོད་ པར་གྱུར་ན།ཕྱུག་པོ་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་འཆལ་བ་དང་། སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ཀྱང་སྦྱིན་པ་བྱེད་པར་འདོད་པར་གྱུར་ན། སྟོང་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པ་དེ་ལྟ་བུར་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་སློང་བ་པོ་ལྷགས་ཤིང་ལྷགས་པ་ རྣམས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཁྱིམ་གང་དག་ན་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པའི་ཁྱིམ་དེ་དག་ཏུ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ།།བདག་ཉིད་ཀྱང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་ཞིང་བསོད་ནམས་བྱེད་པ་དག་ཏུ་སོང་ནས་མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་ མེད་པ་དང་།སྒྲུབ་ཕོད་པས་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ནས། ལུས་དང་ངག་གིས་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་ན། སྦྱིན་པ་དེ་ཡང་སློང་བ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ངོ་མ་སྙོམས་པ་དང་། ཚུལ་མ་ཡིན་པའམ། བརྗེད་ངས་ པས་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་དེ་ཉེས་པར་བྱིན་པར་འགྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ལོངས་སྤྱོད་དག་མེད་དེ། མི་བདོག་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

此外，如果菩萨的和尚、阿阇黎、同住弟子和梵行道友等，是贪欲性或贪婪性的人，或者虽然不是贪婪性的人，但没有可布施的财物而陷于贫困时，菩萨依止佛陀或依止法和僧伽，想要行持布施所生的福德事业，就将那些应布施的财物布施给他们，让他们去做，自己则不做。
通过这样做，这位菩萨自己也能生起极大的福德，也能调伏一些梵行道友的烦恼，也能圆满一些人的求法愿望，这样也能摄受众生，也能成熟众生。
此外，菩萨如果有可布施的财物，即使仅仅通过表相了知乞者的心意，也会布施他们所需要的一切财物。
如果有人心想'我要用欺诈手段骗取财物'而来到菩萨面前，菩萨了知其心意后，不但不揭露他的其他过失，更何况是揭露这件事。菩萨会满足他的愿望，并且让他不生后悔、无有恐惧、心生欢喜地离开。
如果有人用欺诈手段骗取菩萨的财物，菩萨当时没有察觉，后来才知道，也不会因此事而责备或提醒那个欺骗的人，对于他用欺诈手段所取得的一切财物，也都由衷随喜。如是相应，菩萨有可布施的财物时所行的布施，应当了知是具有智慧的布施。
此外，菩萨如果没有可布施的财物，就会修学各种工艺和事业，通过这些工艺和事业，以小小的付出积累大量财富而安住。
或者菩萨以各种言论、悦耳之语和善巧辩才为他人说法，使贫穷的众生也想要布施，更何况是富裕的人；使吝啬的人也想要布施，更何况是慷慨的人。
或者当乞者来到时，菩萨会将他们引导到那些具有信心、拥有广大受用、每日都在行持布施的家庭中。
菩萨自己也前往布施和修福的场所，以智慧、精进和勇猛使心生起欢喜，然后以身语尽己所能地实践，并且将布施善巧地给予乞者。
如此一来，就不会因为不公平、不如法或疏忽大意而导致布施有过失。
这样，菩萨在未获得清净意乐之前，即使没有受用，也能以具有智慧的方式行持布施。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ངན་སོང་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མུ་ སྟེགས་ཅན་གླགས་ཚོལ་བ་ལ་ཆོས་ཁས་འཆད་པའམ།གླེགས་བམ་དུ་བྱས་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གླེགས་བམ་འཚོང་བར་འདོད་པའམ། སྦེད་པར་འདོད་པའམ། དེ་ཤེས་པས་དོན་དུ་གཉེར་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། ། ཤེས་པར་འདོད་པ་ལ་ནི་གལ་ཏེ་གླེགས་བམ་བདག་ལ་དགོས་པའི་དོན་བྱས་ཟིན་ན། དེ་ལ་ཅི་བདེར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེས་རང་གི་དོན་དུ་གླེགས་བམ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་དོན་མ་གྲུབ་ན་ནི། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་དཔེ་གཞན་མཐོང་ན་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ནི གཞན་བྲིས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་དཔེ་གཞན་ཡང་མ་མཐོང་ངམ། འདྲི་ཡང་མ་ནུས་ན་ནི་དེས་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདག་གི་སེམས་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གི་སེམས་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་དྲི་མས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་མ་གྱུར་གྲང་། བདག་ཆོས་བྲིས་པ་སྙིང་ནས་སྦྱིན་པར་ མི་འདོད་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་གྲང་སྙམ་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་དེས་དེ་ལྟར་བརྟགས་པ་ན་བདག་ལ་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འདི་སྙམ་དུ་གལ་ཏེ་བདག་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་འདིས་ ཚེ་འདི་ལ་ལྐུགས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་ཡང་བདག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་དུ་བླང་བར་མི་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ངེས་པར་སྦྱིན་དགོས་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་མེད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དེས་ངེས་པ་ཁོ་ནར་སྦྱིན་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟོག་པ་ན་བདག་ལ་ནི་ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་དྲི་མ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། བདག་གིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་རམ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ བའི་ཕྱིར་རམ།སེམས་ཅན་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་འདི་སྦྱིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ན། ངས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མ་མཐོང་ལ། མ་བྱིན་ན་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེས་མང་དུ་མཐོང་ལ། བྱིན་ན་ནི་རྟོགས་པ་ཆེན་པོར་མི་འགྱུར་ཞིང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྙེད་པ་ ཆེན་པོར་འགྱུར་གྱི་ཆུང་བ་མ་ཡིན་ལ།མ་བྱིན་ན་ནི་ངས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་བསྒྲུབས་པས་སེམས་ཅན་འདི་དང་སེམས་ཅན་གཞན་ཐམས་ཅད་དགའ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་གྱི། བྱིན་དུ་ཟིན་ན་ནི་སེམས་ཅན་འདི་གཅིག་པུ་དགའ་བར་ འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་ནས་གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་བྱིན་ན་ནི། ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་ཡང་མི་འགྱུར། འགྱོད་པར་ཡང་མི་འགྱུར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ལས་ཀྱང་འགལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྦྱིན་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་ལ་ཁྱོད་ལ་མི་སྦྱིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་བརླང་པོས་ཕྱིར་ཟློག་པར་མི་བྱེད་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཐབས་མཁས་པས་དེ་བརྡ་སྤྲད་དེ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་ཐབས་མཁས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཐམས་ ཅད་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་ཕུལ་ཞིང་བསྔོས་ཟིན་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་གིས་སློབ་དཔོན་ནམ། མཁན་པོ་ལ་ཆོས་གོས་བསྔོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་ཡོ་བྱད་དང་། སྦྱིན་ པར་བྱ་བའི་ཆོས་སྣ་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་བསགས་པར་གྱུར་དུ་ཟིན་ཀྱང་འཕགས་པའི་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱའོ།།བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་བསོད་ནམས་དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་དེ་ལན་མང་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ པས།དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ལྡན་པར་མངོན་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།

具有清净增上意乐的菩萨，如何超越恶趣获得解脱，同样地在一切生世中将获得无尽受用。
此外，菩萨不应将法本讲解或经书赠予寻找过失的外道。也不应给予贪著本性、想要贩卖经书、想要隐藏经书，或非为求知而索要的人。
若有人想要求知，如果经书对自己所需已经完成，则可随意赠予。如果自己尚未完成经书所需修习，那么菩萨若见到其他副本则可赠予。或者抄写后赠予。
若既未见到其他副本，又无法抄写，则应首先观察自心：我的心是否被吝法的垢染所缠绕？我是否真的不愿从内心布施所写之法？应当如此观察。
若经如此观察后发现自己确实有些许吝法之垢染，那么该菩萨应当这样思维：即使我因布施法而在今生成为哑巴，我也不应随顺烦恼，更何况必须行法布施而无智慧资粮呢？如此作意后，应当决定行此法布施。
若经观察后发现自己毫无吝法之垢染，那么菩萨应当如此学习：我本应为断除烦恼、圆满智慧资粮或令众生欢喜而行此法布施，然而我既未见到烦恼，若不布施则今生来世将获得更多智慧资粮，若布施则不能获得大悟，而来世法财亦不会减少。
若不布施，我为利益安乐一切众生而修习智慧，将令此众生及其他一切众生欢喜；若布施则仅令此一众生欢喜。如此如实了知后，若菩萨不布施，既无过失，亦无悔意，也不违背菩萨行为。
如何不布施呢？菩萨不应以粗暴言语拒绝乞求者说'我不给你'，而应以善巧方便使其理解而放弃。
其中善巧方便是：菩萨从最初即以清净意乐将一切资具和一切应布施之法供养回向给十方诸佛菩萨，如同比丘将法衣回向给亲教师或和尚一样。
由于如此回向的缘故，即使积聚了广大众多的资具和应布施之法，也称为安住圣种的菩萨。将增长无量福德，其福德也因经常忆念而在一切时中相续增长。

།དེས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་གཏམས་ཏེ་གཞག་པ་དང་འདྲ་བར་འཆང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་སློང་བ་པོ་མཐོང་ལ་དེ་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཅི་ འདོད་པ་སྦྱིན་པར་འོས་པ་ཞིག་མཐོང་ན་ནི།དེ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་མ་བཏང་བ་དེ་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱས་ནས། སློང་བ་པོའི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་འོས་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ན་ནི་ དེས་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས།བཞིན་བཟངས་དག་འདི་ནི་གཞན་གྱི་ཡིན་ཏེ། ཁྱེད་ལ་སྦྱིན་པ་གནང་བ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལ་ཚིག་འཇམ་པོས་གོ་བར་བྱས་ཏེ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་དེ་གཞན་དེའི་ཉིས་འགྱུར་རམ། སུམ་འགྱུར་སྦྱིན་ཞིང་རིམ་གྲོ་དང་། བཀུར་སྟི་བྱས་ནས་གཏོང་ པར་བྱེད་དོ།།ཅི་ནས་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ནི་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ཏེ། བདག་ཅག་ལ་སྦྱིན་པར་མི་འདོད་པ་མ་ཡིན་གྱི། འདི་ནི་གླེགས་བམ་གྱི་ཆོས་འདི་ནི་སྦྱིན་པའི་དབང་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་གོར་མ་ཆག་སྟེ་དེའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་བྱེད་དེ། འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་རང་བཞིན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་གྲངས་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས བུ་དང་།རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་དང་། མཛའ་བཤེས་རྣམས་དང་། སྙིང་དུ་སྡུག་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ ཀྱི་བསམ་པས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱེད་པ་དང་། སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ།།དེ་ལ་སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱེད་པ་ནི་བཞི་སྟེ་། སྔོན་མ་གོམས་པ་དང་། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཉུང་སྟེ་མི་ལྡན་པ་དང་། དངོས་པོ་མཆོག་དང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ལ་ཞེན་པ་དང་། ཕྱི་མ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་ཞིང་མངོན་པར་དགའ་བའོ། །གང་གི་ཕྱིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ན་དེ་ཉེས་པ་འདི་ནི་བདག་མ་གོམས་པས་ལན་ནོ་སྙམ་དུ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང་འདི་ལྟར་ཡང་བདག་གིས་ནི་སྔོན་སྦྱིན་པ་མ བྱིན་པ་གོར་མ་ཆག་སྟེ།དེས་ན་བདག་ད་ལྟར་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་ལ། སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྦྱིན་པ་མ་བྱས་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདག་སྦྱིན་པ་ལ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་ བྱེད་དེ།དེས་དེ་ལྟར་རྟོགས་པ་ནས་ཀྱང་སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ཀྱི། མ་གོམས་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་ཞིང་དེའི་དབང་དུ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

他也应当如同佛陀和菩萨们所寄托保管那样持守这些应当布施的法。如果见到乞求者，并且见到有适合布施给他所需求的法，就应当了知'佛陀和菩萨们对众生无有不舍'，而满足乞求者的愿望。
如果见到不适合布施，就依据这个判断，以柔和的言语告诉他说：'贤者，这是属于他人的，未获准许不能布施给你'，然后送他离开。或者给予他人两倍或三倍的布施，并且恭敬供养后送他离开。
为了使他了知'这位菩萨并非贪执之人，并非不愿布施给我们，而是确实对这部经典没有布施的权力，所以不布施'。这也应当了知是菩萨的法布施中具有智慧的布施。
此外，菩萨对于一切法布施和财物布施的自性，从其分类、特征、词义、因果和差别等方面如实了知后而行布施，这也应当了知是菩萨具有智慧的布施。
此外，菩萨以慈心的意乐对损害众生者行布施；以悲心的意乐对受苦者，以喜心的意乐对具德者，以舍心的意乐对予以利益者、亲友和亲爱者行布施，这也应当了知是菩萨具有智慧的布施。
此外，菩萨如实了知布施的障碍及其对治。其中布施的障碍有四种：先前未曾习惯、所拥有的应施之物稀少匮乏、执著殊胜悦意的事物、期望未来获得圆满受用果报而欢喜。
因此，当菩萨虽有应施之物而乞求者善来时不能生起布施心，便迅速以智慧觉察到'这过失是由于我未曾习惯的缘故'，并且也这样认识到：'我确实往昔未曾布施，因此现在虽有受用，乞求者善来时却不能生起布施心。'
如果这样观察后不行布施，未来我也将厌恶布施'，如是觉察后，依止布施障碍的对治而观察后布施，而不随顺未习惯所生的过失并受其支配。

།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་ན་ ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བས་སྦྱིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་མི་འཇུག་ན་དེས་སྦྱིན་པའི་གེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཕོངས་པ་ལས་གྱུར་པ་དེ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས།ཕོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་དུ་བླངས་ཏེ། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་ པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་འདི་སྙམ་དུ་འཁོར་བ་ནས་ཕ་རོལ་ལ་ཕན་བཏགས་པ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་ཉེས་པའམ། གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པས་བདག་གིས་བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་བླགས་མེད་པ་མང་དུ་མྱོང་བར་འགྱུར་གྱིས། གལ་ཏེ་ཚེ་འདིའི་སྡུག་ བསྔལ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྦྱིན་པ་དེས་བདག་འཆི་ཞིང་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་དུ་ཟིན་ནས་ཀྱང་བདག་ལ་ནི་སྦྱིན་པ་ཁོ་ན་ལེགས་པར་འགྱུར་གྱི།སློང་བ་པོ་ཕྱིར་བཟློག་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་གྱི། དེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཁ་ཅིག་སྔོ་རྔད་ཅི་ཡང་རུང་བཙམ་གྱིས་འཚོའོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕོངས་པ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དང་དུ་བླངས་ནས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་འབྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་ན། གལ་ཏེ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཤས་ཆེར་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པ་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མི་འཇུག་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཞེན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་དེ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས་བདག་སྡུག་བསྔལ་ལ་བདེའོ་སྙམ་དུ་བདག་གི་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་འདི་ནི་ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས།དེ་སྤངས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་དངོས་པོ་དེ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གལ་ཏེ་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན་ལ་ལྟ་བར་གྱུར་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕན་ ཡོན་ལ་མི་ལྟ་བར་གྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོག་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ཉེས་པ་དེ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་ནས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོགས་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་འཇིག་ པའི་ངང་ཅན་དང་།འབྲས་བུ་ལོངས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་ཟད་ནས། འཇིག་པའི་ངང་ཅན་དང་བྲལ་བས་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་ནོ་སྙམ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ན་འབྲས་བུ་ལ་ལྟ་བ་སྤངས་ནས་སྦྱིན་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་ སུ་བསྔོས་པ་ཁོ་ནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་རྣམ་པ་བཞི་ཤེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པ་དང་།འདུ་བྱེད་ལ་སྙིང་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོ་ཤེས་པ་སྔ་མ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །གཉེན་པོ་ཤེས་པ་ཐ་མ་གཅིག་གིས་ནི་ཡང་དག་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ པར་བྱེད་དེ།འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབེན་པར་སོང་སྟེ། ནང་དུ་བསྡུས་ནས་བསམ་པ་དག་ཅིང་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དང་བས་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དག་གིས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ ཚོགས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་མོས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་སྦྱིན་པ་སྟོབས་པར་འདོད་དོ།།དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེགས་ཆུང་དུས་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ།

再者，如果乞求者善来时，由于受用微少而菩萨不发心布施，则他应当以智慧迅速了知布施障碍的贫穷因由，接受贫穷所生的痛苦，如理观察后以悲心行布施。
他如是思维：'从轮回以来，由于往昔业的过失或受他人控制，我曾多次难以忍受地感受饥渴等痛苦。即便此生的痛苦是由利他布施而致，纵使因此而死亡，对我而言布施才是善妙的，而拒绝乞求者则不然。即使没有布施，有些人仅靠采摘青草也能活命。'菩萨如是接受贫穷所生的痛苦而行布施。
再者，当乞求者善来时，如果因布施物极为悦意殊胜而菩萨不发心布施，菩萨应当以智慧迅速了知执著所生的过失，认识到'我对痛苦执为安乐的这种颠倒认知会在未来产生痛苦'，了知此颠倒后断除之，如理观察后布施彼物。
再者，如果菩萨布施后观待布施果报的广大受用利益，而不观待无上正等正觉的利益，菩萨应当以智慧迅速了知观待邪果的过失，如实了知一切有为法无实质，一切有为法皆刹那坏灭，受用果报终将耗尽，本性坏灭，离坏灭性亦成坏灭。如是观察时，断除对果报的执著，凡所布施一切皆以回向大菩提而行布施。
应当了知，这是菩萨布施的四种障碍及其四种对治：了知、忍受痛苦、通达颠倒、观待有为法无实质。其中前三种对治令菩萨决定善行布施，最后一种对治令其圆满摄受真实福德果报。这也应当了知是菩萨具慧的布施。
再者，菩萨前往寂静处，内心收摄，以清净意乐及至诚心，以种种善妙分别，信解广大无量的布施诸法，欲予众生布施。由此菩萨以小功用而增长无量福德。这也应当了知是菩萨具慧的布施。
这就是菩萨具足大智慧的具慧布施。

།དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུ་ན་ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པར་གཏོགས་པའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་བདོག་པ་རྣམས་དང་། མི་བདོག་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སོ་སོ་ཡང དག་པར་རིག་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པའི་གཉེན་པོའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པས་མོས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁོ་ནའི་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་མན་ཆད་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྦྱིན་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་བྱ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་བདོག་ན་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པར་བྱས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་ནས་གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་པོའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་བྱམས་པའམ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པར་རམ། ཤས་ཆེར་ཕན་པའམ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མཆོག་དང་རབ་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཞེན་པ་བསལ་ནས། གཞན་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས དཔའི་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་གཉིས་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཚེགས་ཆེན་པོས་བསྒྲུབས་པ་རྣམས། གཞན་དེ་དག་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱིའམ། ཡང་ན་གཞན་དག་ལས་བསླངས་ནས་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདག་གི་ཚལ་ཟ་དང་། ཕ་མ་དང་། བུ་དང་། ཆུང་མ་དང་། བྲན་ཕོ་དང་། བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་རྣམས་སམ། ཡང་ན་གཞན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། རང་གི་ལག་པ་དང་། དུས་ལ་བབ་པ་དང་། གཞན་ལ་མི་གནོད་པ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།མི་བརྟེན་པར་སྦྱིན་པ་དང་། མི་བསྲི་བར་སྦྱིན་པ་དང་། དགའ་བས་སྦྱིན་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། སྣོད་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། སྣོད་མ་ཡིན་པ་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པ་ དང་།ཀུན་ལ་སྦྱིན་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། ནོར་དང་འབྲུའི་དངོས་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།

如是总之，属于财物布施的所有可施之法和不可施之法，如是依于法布施，依于各别正知，依于增上意乐布施，依于对治布施障碍的智，依于增上意乐信解的布施，应知唯是菩萨不共法。应知菩萨内外一切事物布施广大差别即是如此。此下难行布施等其余一切，应知皆是此布施的差别。
其中，何为菩萨难行布施？菩萨若有少许可施之物，虽令自身受损，忍受痛苦而施与他人，此即是菩萨第一难行布施。菩萨对可爱事物，或本性慈爱，或长期熟悉，或大有利益，或最上最胜可施之物，断除执著而施与他人，此即是菩萨第二难行布施。菩萨以大功用所成就的可施之法，施与他人，此即是菩萨第三难行布施。
其中，何为菩萨一切门布施？菩萨或以自有，或从他人处求得可施之物，施与自己的园丁、父母、子女、妻子、男仆、女仆、工人、佣人、亲友、谋友、亲属、长辈等，或施与其他有所求者，此四种总之即名为菩萨一切门布施。
其中，何为菩萨善士善士布施？菩萨以信心、恭敬、亲手、应时、无害他而行布施，此即名为菩萨善士善士布施。
其中，何为菩萨一切种布施？不依止而施、不吝惜而施、欢喜而施、相续不断而施、施予堪能者、施予不堪能者、一切皆施、普施一切、一切时施、无过失布施、施予有情事物、施予境事物、施予财谷事物，此十三种布施即名为菩萨一切种布施。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟས་དང་སྐོམ་གྱིས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། བཞོན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཞོན་པ་དང་། གོས་འདོད་པ་ རྣམས་ལ་གོས་དང་།རྒྱན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱན་དང་། སྣོད་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣོད་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། གནས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ གནས་དང་།སྣང་བས་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་གང་ ཞེ་ན།ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདི་དང་གཞན་དག་ཏུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟང་ཟིང་གི་སྦྱིན་པ་དེ་ནི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་དང་། སོག་འཇོག་གི་དྲི་མ་བསལ་ནས་ བཟང་པོ་དང་།གཙང་བ་དང་། རུང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སེར་སྣའི་དྲི་མ་བསལ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོག་འཇོག་གི་དྲི་མ་བསལ་བ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་ཀུན་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་ ནི་སེང་གེ་དང་།སྟག་དང་། ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲི་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཆུ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་སྐྱོབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། རིགས་པར་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་ དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པའི་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་ཟང་ཟིང་དང་། མི་འཇིགས་པའི་སྦྱིན་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་ཚེ་འདིའི་བདེ་བའོ། ། ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་གང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་གཞན་ན་བདེ་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པ་དང་། བསགས་པ་མེད་པ་དང་། ཁེངས་པ་མེད་པ་དང་། མི་བརྟེན་པ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། ངན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མེད་པ་དང་། ལན་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བའོ། །དེ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་ནས་མི་སྐྱོ་བར་ལ གོར་དུ་སྐྱེན་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྐྱེན་དུ་བྱེད་པ་ལྟ་བུར་ནི་སློང་བ་པོས་རྙེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ལྟར་སྐྱེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་སྦྱིན་པ་ འདིའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེའམ།འཚེ་བའི་སྦྱིན་པས་ཆོས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེའམ། སྦྱིན་པ་ཤིན་ཏུ་རྫོགས་པ་ཙམ་གྱིས་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ལྟ་བས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བསགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཡུན་རིང་པོར་བསགས་ཤིང་ཚོགས་བྱས་ནས། ཕྱིས་ཅིག་ཅར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།

什么是菩萨对贫穷和有需求者的布施呢？在此，菩萨对于缺乏和需要饮食的人们布施饮食，对需要乘骑的人布施乘骑，对需要衣服的人布施衣服，对需要装饰品的人布施装饰品，对需要各种器具的人布施各种器具，对需要香、花鬘和涂香的人布施香、花鬘和涂香，对需要住处的人布施住处，对缺乏和需要光明的人布施光明。应当了知这八种是菩萨对贫穷和有需求者的布施。
什么是菩萨使众生今世和他世获得安乐的布施呢？简而言之，应当了知财物布施、法布施和无畏布施是使众生今世和他世获得安乐的布施。其中财物布施是去除悭吝垢染和积蓄垢染后，布施美好、清净、适宜之物。其中去除悭吝垢染是因为完全放弃了心的执著，应当了知去除积蓄垢染是完全放弃了受用的执著。
应当了知无畏布施是从狮子、虎、鳄鱼、盗贼、国王、强盗以及水等的恐惧中救护。法布施是无颠倒地说法、如理说法、令受持正确的学处。菩萨这九种布施的所有方面总集为一，即是使众生今世和他世获得安乐。其中财物布施和无畏布施及其分类是今世的安乐，法布施及其分类是他世的安乐。
什么是菩萨的清净布施呢？应当了知有十种：无滞碍、无执著、无积蓄、无傲慢、不依赖、无怯懦、非劣等、不背弃、不求回报、不求异熟果报。其中什么是无滞碍布施呢？在此，菩萨对于善来的乞求者不生厌烦而迅速布施。菩萨如此迅速行布施，而乞求者获得时却不如此迅速。
什么是无执著布施呢？菩萨不以'此布施无果报'或'有害的布施成为正法'或'仅以圆满布施便能获得世间和出世间的清净'等见解而执著。什么是无积蓄布施呢？菩萨不是长期积蓄、聚集应布施之物后再一次性布施。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་གང་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་ཕྱིར་བཟློག་པར་མི བྱེད་ལ།གང་གིས་ཕྱིར་བཟློག་པར་བྱ་བའི་འོས་ཀྱང་མི་མཐོང་ན་སོགས་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་བསགས་པའི་སྦྱིན་པ་ལས་བསོད་ནམས་འདུ་བའི་སྒོ་ལྷག་པར་འགྱུར་བར་མ་མཐོང་སྟེ། སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡང་མཚུངས་ལ། སློང་ བ་པོ་སྔ་ཕྱི་དང་མགོ་མཉམ་དུ་འོངས་པ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ལ་མཐར་གྱིས་སྦྱིན་པ་དང་།ཅིག་ཅར་སྦྱིན་པ་ན། ཅིའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་སྙམ་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསགས་པའི་སྦྱིན་པ་ནི་ཁ་ ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་ནི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་མཐོང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བསགས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པས་ནི། སློང་བ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསླངས་ན་སྔར་སློང་བ་བརྒྱ་ཕྱིར་བཟློག་ནས་དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། མི་བཟོད་པ་དང་། ཡིད་མི་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པའི་འོག་ཏུ་མ་བསླངས་པར་ཡང་ཁ་ཅིག་ལ་བསགས་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསགས་ཏེ་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཁེངས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ནི་སློང་བ་པོ་ལ་དམའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གཞན་ལ་འགྲན་པའི་ཕྱིར་ཡང་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས་ཀྱང་བདག་ཉིད་ནི་གཏོང་ཕོད་ཅིང་སྦྱིན་པའི་བདག་པོ་ཡིན་གྱི། གཞན་དག་དེ་ནི་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སྦྱིན་པ་དེས་རློམ་སེམས་སུ་མི་བྱེད་དོ། ། མི་བརྟེན་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ་། གྲགས་པ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཡི་གེ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྒྲ་ཙམ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། ལོ་མ་སྐམ་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་འཛིན་པའི ཕྱིར་རོ།།ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཡིད་དགའ་ཞིང་སྦྱིན་པའི་ཚེ་སེམས་དང་བར་བྱེད་ལ་བྱིན་ནས་ཀྱང་འགྱོད་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་ཡངས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དག་ཐོས་ ན་ཡང་བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་ཞུམ་པར་མི་བྱེད་དོ།།ངན་པ་མ་ཡིན་པ་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དག་ལས་ནན་ཏན་དུ་གདམས་ཤིང་གདམས་ཤིང་ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་མཆོག་དང་། རབ་མཆོག་ གང་ཡིན་པ་དེ་དག་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙོམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཛའ་བོ་དང་། དགྲ་དང་། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ལ་ཕྱོགས་སུ་འབྱེད་པ་མེད་པར་སྙོམས་པའི་སྙིང་རྗེས་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ལན་ལ་མི་ལྟ་ བའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པར་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་ནི་ཕ་རོལ་ལས་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་སུ་རེ་བ་མེད་དོ། །སྐྱེ་བོ་བདེ་བར་འདོད་པ་དང་། སྲེད་པའི་མེས་ཚིག་པ་དང་། མཐུ་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་ བ་དག་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་མི་ལྟ་བའི་སྦྱིན་པ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པ་བྱིན་ནས། ཕྱི་མ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའམ། ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གྱུར་པར་སྦྱིན་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བ་མེད་དོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ ཅད་ནི་སྙིང་པོ་མེད་པར་ལྟ་ལ།བྱང་ཆུབ་མཆོག་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།

为什么这样说呢？菩萨在有可布施的法时，不会拒绝善来的乞者，既然连应当拒绝的对象都不见，又怎会吝惜呢？菩萨未见积聚布施的福德之门胜过随缘布施，因为布施之物相同，对于先后和同时来的乞者相同，若渐次布施或同时布施，为何会执著福德有差别呢？
再者，菩萨积聚布施是有过失的，而随缘布施则是无过失的。为什么这样说呢？因为积聚布施时，会使百位乞者被拒绝后生起恼怒、不忍和不信，之后又在他们未乞求时给予某些人积聚的布施。因此，菩萨不作积聚布施。
什么是无慢布施？菩萨不以轻慢心对乞者布施。也不为与他人竞争而布施。布施后也不会因布施而生起我慢，认为'我是慷慨的施主，而他人不是'。
什么是不依止布施？菩萨不依止名声、称赞和偈颂而布施，因为了知名声是从分别文字而生，仅与声音相关，如同枯叶一般。
什么是无怯布施？此中菩萨于布施前心生欢喜，布施时心生净信，布施后无有后悔。即使听闻诸菩萨广大殊胜的布施，也不轻视自己而生怯弱。
什么是非劣布施？菩萨从布施之物中精心挑选，以饮食、乘具、衣服等上等、最上等之物布施。
什么是无背布施？菩萨以平等心对待亲友、怨敌、中庸者，无有分别，以平等的悲心布施。
什么是不求报布施？菩萨以悲心、慈心布施时不期望他人回报。因为见到众生希求安乐、为贪欲火所烧、无有力量、本性痛苦的缘故。
什么是不求异熟布施？菩萨布施后不期望后世获得圆满受用或圆满身体等布施果报。因为见一切有为法无有实质，而视菩提为殊胜利益的缘故。
以此十种方式，诸菩萨的布施得以清净、极为清净。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་འདི་དག་ ལ་བརྟེན་ཏེ།སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་སྦྱིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་དགུ་པའོ།། །།བམ་པོ་ བརྒྱད་པ།སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཐམས་ཅད་དང་། །དཀའ་བ་དང་ནི་སྒོ་ཀུན་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལྡན་པ་དང་། །དེ་བཞིན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལྡན་པ་དང་། །འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་འགྱུར་དང་། །རྣམ་པར་དག་དང་རྣམ་དགུ་སྟེ། །མདོར་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ དེ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དང་། དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་ དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་ཡོན་ཏན་ རྣམ་པ་བཞི་དང་ལྡན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ལས་ལེགས་པར་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཉམས་པར་གྱུར་ན་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉམས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གུས་པ་བསྐྱེད་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པའོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ལས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པ་ལས་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ན་ཕ་རོལ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་བསླབ་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་ན་བདག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།བསླབ་པའི་གཞི་ཉམས་པ་རྣམས་སོར་ཆུད་ནས་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་གུས་པ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་འདི་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་སྐྱེད་དོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ བསྲུང་བར་འགྱུར་རོ།།བསྲུངས་ནས་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕ་རོལ་ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་མི་ཉམས་པ་ལས་ཕྱིར་གསོ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་ གུས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་གཉིས་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ལས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་གུས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་འདི་གསུམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉམས་པ་ལས་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པས་ནི་ཞིག་པ་ལས་ཕྱིར་འཆོས་ཤིང་སློང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་། རྗེས་སུ་སློབ་པས་བདག་ལ་ཕན་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དགེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི བསླབ་པའི་གཞི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་གནས་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་འབྲས་བུ་དང་ཕན་ཡོན་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

如是菩萨依止此九种布施，圆满布施波罗蜜后，将现前证得无上正等正觉。菩萨地基瑜伽处布施品第九。
第八品。总摄：自性及一切，难行与诸门，具足胜士性，如是一切相，具足贫与欲，此世他世乐，清净共九种，略说是戒律。
其中，菩萨之戒律为何？应知有九种：戒律自性、一切戒律、难行戒律、一切门戒律、胜士戒律、一切相戒律、贫欲戒律、此世他世安乐戒律、清净戒律。
其中，何为戒律自性？略说具足四种功德者，应知是菩萨戒律自性。何为四种？从他正善受持、意乐极为清净、若有毁犯则能还净、为不毁犯而生恭敬住于正念。
其中，由从他正受戒律故，菩萨若毁学处则依他生惭。由意乐极为清净故，菩萨若毁诸戒则依自生愧。
由此二因，还净学处并从初始不毁而生恭敬，菩萨将无追悔。如是菩萨依止正受及意乐清净，生起惭愧。若生惭愧，则能守护正受戒律。
守护后即无追悔。其中，从他正受及增上意乐清净此二法，能引导不毁还净及不毁生敬此二法。
其中，应知由从他正受、增上意乐极为清净、为不毁而生恭敬此三法，菩萨戒律不毁。由还净则能从毁坏中修复摄受。
菩萨戒律自性具足四种功德，应知由正受及随学故，能利益自己、利益他人、利益众多有情、安乐众多有情、悲愍世间、为天人义利、利益安乐。
应知由摄受无量菩萨学处故为无量。应知由为一切有情利益安乐而住故，是饶益一切有情。应知由摄受无上正等正觉果位故，果报功德广大。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ།།ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་རིས་བདུན་པོ་དགེ་སློང་དང་། དགེ་སློང་མ་དང་། དགེ་ཚུལ་དང་། དགེ་ཚུལ་མ་དང་། དགེ་བསྙེན་དང་། དགེ་བསྙེན་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་ བའི་ཕྱོགས་ལ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་འོག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་ལུས་དང་ངག་གིས་དགེ་བ་བསགས་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན།དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ནས། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་དགའ་ བ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་བླ་མ་རྣམས་ལ་དུས་དུས་སུ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མྱུར་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དུས་དུས་སུ་བླ་མ་དེ་དག་ཉིད་ལ་གུས་པར་རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ནད་པ་རྣམས་ལ་རིམ་གྲོ་བྱས་ཏེ། སྙིང་རྗེས་ནད་གཡོག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཟག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་བསྔགས་པ་ཀུན་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱོགས་བཅུའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད ནམས་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་དགའ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་གིས་ཉེས་པ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་དགེ་བ་ བྱས་པ་དང་།མ་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དུས་སུ་ཡང་དག་པར་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདེབས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྟག་ཏུ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་བརྩོན་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དེ།བག་ཡོད་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །ལུས་དང་ངག་གིས་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ལ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྲུང་ཤིང་ཟས་ཀྱི་ ཚོད་རིག་པ་ཡིན་ནོ།།ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་གི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་ཉེས་པར་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་ཤིང་ཉེས་པར་མཐོང་ ནས་ཀྱང་གཏོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།འཁྲུལ་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་འཆགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒྲུབ་པ་དང་། སྲུང་བ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།

那么，什么是菩萨的一切戒律呢？简而言之，菩萨戒包括在家众方面的戒律和出家众方面的戒律，这就是所谓的一切戒律。
依止在家众方面和依止出家众方面的这些戒律，简而言之有三种：别解脱戒、摄善法戒和饶益有情戒。
其中，菩萨的别解脱戒是指正确受持七众别解脱戒，即比丘、比丘尼、沙弥、沙弥尼、优婆塞、优婆夷的戒律，这些应当根据在家众和出家众的不同情况来理解。
其中，摄善法戒是指菩萨在正确受持别解脱戒之后，为了证得大菩提而以身语所积累的任何善业，简而言之，这一切都称为摄善法戒。
这又是什么呢？在此，菩萨依止戒律并安住于戒律之后，精进于闻法、思维、修习止观以及专一欢喜。
同样地，对诸上师经常恭敬言说、顶礼、迅速起身、合掌。
同样地，经常对这些上师恭敬承事。
对病人进行照料，以悲心护理病人。
同样地，对善说予以赞叹。
宣说具德者的真实功德。
同样地，对十方一切众生的一切功德，以至诚心生起欢喜心，并且口中称赞随喜。
同样地，对他人所造的一切过失，经过观察后予以宽恕。
同样地，将身语意所造的一切善业和未造的善业，全部回向无上正等正觉。
经常发起各种各样的清净愿望，并对三宝作广大的一切供养。
恒常不断地精进于诸善法，发起精进而安住于正念。
以念知正知而行持，全面守护身语诸学处。
守护诸根门并知食量。
初夜后夜不眠而精进修持。
亲近善士，依止善知识。
完全了知自己的过失并视为过患，了知并见到过患后也能舍弃。
对于过失也向诸佛、诸菩萨和如法者忏悔，如是随顺修持、守护、增长诸善法的戒律，这就是菩萨的摄善法戒。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་དོན་དང་ ལྡན་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལ་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནད་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་ནད་གཡོག་ལ་སོགས་པས་གྲོགས་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཐབས་ བསྟན་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་རིགས་པ་སྟོན་པ་དང་།ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་རྗེས་སུ་བསྲུང་ཞིང་འཚམ་པར་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། སེང་གེ་དང་། སྟག་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཆུ་དང་མེ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པའི་གནས་ རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་དང་། གཉེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་མྱ་ངན་སེལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་རིགས་པས་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་རྟེན་སྦྱིན་པས་ཆོས་ ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་།སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། སོ་སོར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བས་དུས་དུས་སུ་ཐད་དུ་འགྲོ་བ་དང་། གཞན་ལས་ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། བོས་ན་འོང་ཞིང་འགྲོ་བ་དང་། མདོར་བསྡུ་ན་ དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་མ་གཏོགས་པ་ལ་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལྐོག་གམ། མིང་སྔར་བསྒྲགས་པས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། འདི་ལྟ་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ གནས་ནས་བསླང་སྟེ།དགེ་བའི་གནས་ལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་པའི་ཕྱིར་ནང་གི་སེམས་འཇམ་ཞིང་ཕན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པས་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བ་སྨ་དབབ་པ་དང་། ཆད་པའི་ལས་བྱེད་དུ་གཞུག་པའམ། བསྐྲད་པ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟན་པས་མི་དགེ་བ་ལས་སྐྱོ་བར་བྱེད་ཅིང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པར་བྱེད་མགུ་བར་བྱེད་ཡ་མཚན་དུ་འཛིན་པར་བྱེད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། དགེ་བ་ཆོས་ སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟར་ན་ལེགས་པར་གདམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་། དགེ་བ་ལེགས་པར་བསྡུས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ དུ་འགྱུར་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ། གལ་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱང་བོར་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བར་གྱུར་ན། དེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲིད་དེ་ལ་འདི་ལྟར་མི་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྩཝའམ། མི་གཙང་བ་ལ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་མི་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ནི་མི་ངན་པ་འཚོ་བའི་བསམ་པ་ཅན་འདོད་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་འདོད་པ་ཐ་ཆད་ དེ་དག་ལ་མི་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་རོ།

那么，什么是菩萨利益众生的戒律呢？简而言之，应当了知有十一种。什么是十一种呢？
对于众生各种有意义的事情作为助伴，对于众生遭受疾病等一切痛苦时以护理等方式作为助伴；
同样，对于世间和出世间的义利，以宣说佛法为先导，以宣说方便为先导而开示正理；
对于曾施恩惠的众生，以感恩心守护并以适当的回报来利益他们；
从狮子、虎、国王、盗贼、水火等各种危险处保护众生；
对于遭受财产和亲眷痛苦的众生予以安慰；
对于缺乏资具的众生，以适当方式供给一切资具；
以正确的依止布施来摄集法的资粮；
以言语、交谈和随喜，适时前往探望；
从他人处接受饮食等，随顺世间义利而行，受邀则往来；
简而言之，除了无意义且不悦意的一切行为外，皆随顺众生心意而行；
或暗中或当面宣说其真实功德而令欢喜；
也就是说，以柔和、利益的内心和增上意乐，为了使其从不善处提起而安置于善处，而予以调伏、降服、惩戒或驱逐；
以神通力显示地狱等众生趣，使其厌离不善，为令其趣入佛法而使其生起欲求、欢喜和惊叹。
菩萨住于律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒，如何成为善受教诫的持戒者、善摄集善法的持戒者和成办一切种类利益众生事业的持戒者呢？
对此，住于别解脱戒的菩萨，即使舍弃转轮王的王位而出家，也不会如此看待那转轮王位，就像看待毒药或不净物一样。
就像菩萨依于清净意乐，对所有不欲出家者中最胜的转轮王欲乐不作观视一样，具有恶劣生计意乐者舍弃一切欲乐而出家，也不会如此看待那些最下等的欲乐。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདོད་པ་དེ་དག་འཇིགས་པ་ཆེན་པོ་སྣ་ཚོགས་གཟིང་གཟིང་བར་འཇུག་པ་ལྟ་བུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར། མ་འོངས་པ་དག་ན་ཡང་བདུད་ཀྱི་གནས་སུ་གཏོགས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མངོན་པར་ དགའ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་དོན་དུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ལྷ་རྫས་རྣམས་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་ཡང་སེམས་ཅན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་གི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་ཁ་ཟས་ཀྱི་ སྐྱུགས་པ་དང་འདྲ་བར་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཐོང་སྟེ།རོ་མྱོང་བར་མི་བྱེད་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདག་གི་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ཐ་ཆད་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། གཅིག་པུ་རབ་ཏུ་དབེན་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡིན་ལ། དགེ་འདུན་ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་འདུག་ཀྱང་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ དབེན་པར་གནས་ཏེ།དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་གྱི། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དབང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་འཛིའི་ནང་ན་ འདུག་ཀྱང་ངན་པའི་གཏམ་དང་།ངན་པའི་ཚིག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ལ། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ན་འདུག་ཀྱང་རྟོག་པ་ངན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སེམས་སོ། །བརྗེད་ངས་པས་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་འགྱོད་པ་དྲག་པོ་དང་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུན་མི་ འཆད་པར་འགྱོད་པ་དང་ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་བ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངན་པའི་གཏམ་དང་།རྟོགས་པ་ངན་པ་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་མི་བྱ་བའི་སེམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་འདོར་བར་འགྱུར་རོ། །འདོར་བ་ལ་གོམས་ན་རིམ་གྱིས་སྔོན་ཇི་ལྟར་དེ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ པ་ལ་དགའ་བར་གྱུར་པ་དེ་ལྟར་དེ་ཀུན་ཏུ་མི་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་།ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཐུན་པར་ཡང་གནས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཆེན་པོར་ཆུད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པའི་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་དཔག་ཏུ་མེད་ལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་། ད་ལྟ་རིང་དུ་ལོན་ པ་དང་།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ཐོས་ན་ཡང་སེམས་སྐྲག་པའམ། ཞུམ་ཞིང་འགོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་འདི་སྙམ་དུ་དེ་དག་ཀྱང་མིར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་རིམ་གྱིས་བསླབས་པས་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ པ་དག་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པར་ཟད་པས།བདག་ཀྱང་མིར་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་གྱིས་བསླབས་ན་ལུས་དང་ངག་གི་སྡོམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་དག་གདོན་མི་ཟ་བར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ ལ་གནས་པ་ནི་བདག་གི་ཉེས་པ་དང་འཁྲུལ་པ་ལ་རྟོག་པར་བྱེད་ཀྱི།གཞན་གྱི་ཉེས་པ་དང་འཁྲུལ་པ་ལ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆོས་བཞིན་གྱིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་མེད་དེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤས་ཆེར་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། བྱེད་འདོད་པའི་སེམས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། དབྱུག་པ་དང་། མཚོན་ཆས་བསྣུན ཀྱང་གཞན་དག་ལ་སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡང་བར་མི་བྱེད་ན།སྡིག་པའི་ཚིག་འབྱིན་པའམ། ཕྱིར་རྡེག་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད་དེ། སྤྱོ་བའམ། ཁྲོ་བའམ། བརྒྱད་བཀག་པ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བར་འགྱུར་བའི་གནོད་པ་ཆུང་ངུ་དག་གིས་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔས་པ་སྡུས་པའི་བག་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔ་ནས་བྱ་བ་དང་། ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའོ།

菩萨如实见到那些欲望如同各种大恐怖纷乱一般，因此对于未来属于魔境的诸欲也不生欢喜，既然不为那些而发愿修习梵行，何况其他天界之物。
出家菩萨即便在现在也以正确的智慧见到广大众生的利养恭敬如同呕吐之物一般，既然不去品尝，何况一切众生对我的卑微利养恭敬。
独自喜欢极为寂静，即便住在僧众之中也时常保持心的寂静，他不以仅守持戒律为满足，而是依止住于戒律后为了成就和获得无量菩萨禅定而精进。
即便住在喧闹之中也不接受任何恶言恶语，即便住在极为寂静处也不生起丝毫恶念。
由于忘失而行持那些时，时时生起强烈悔意和见过患，依靠相续不断的悔意和见过患，一旦生起恶言和恶念便迅速安住正念并获得不作之心，由此得以舍弃。
若习惯于舍弃，则如同之前喜欢行持那样逐渐喜欢不行持，并且与行持相违而住。
对此，已入大地的诸菩萨的菩萨学处广大无量不可思议，即便现在听闻一切久远和最极欢喜的，心也不会恐惧或怯弱退缩，他这样想：'那些也是人，由于逐渐学习菩萨学处而具足无量不可思议的身语律仪而已，我也是人，如果逐渐学习，必定能获得那些圆满的身语律仪'。
住于戒律的菩萨观察自己的过失和错误，而不观察他人的过失和错误。
依于如法的大悲心，对一切恶劣和破戒的众生也无有损恼心和嗔恨心，菩萨对他们多有悲悯心，并且安住欲作之心。
住于律仪戒的菩萨即便被手、石块、棍棒、武器所击打，也不以心嗔恨他人，更何况出恶语或还击，何况以轻蔑、嗔恨或阻碍等造成微小痛苦的伤害。
住于律仪戒的菩萨具足五支所摄的正知，即：与前际相应、与后际相应、与中际相应、先作及同时随行。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བསླབ་པ་དག་ལ་སློབ་པ་ནི་འདས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་པ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེས་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་བཅོས་པ་དེ་ནི་དེའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པའོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པར་ འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེའི་ཕྱི་མའི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པའོ།།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ལ་བརྟེན་ནས། ཉེས་པ་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པ་དེ་ནི་དེའི་དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པའི་བག་ཡོད་པའོ། །ཉེས་པ་མ་བྱུང་བ་ནི་སྔ་རོལ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་གནས་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་རབ་ཏུ་སྒྲིམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔ་ནས་བྱ་བའི་བག་ཡོད་པའོ།།དེ་སྔ་ནས་བྱ་བའི་བག་ཡོད་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་ཇི་ ལྟ་ཇི་ལྟར་གནས་ན་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྤྱོད་ཅིང་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྷན་ཅིག་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པའི་བག་ཡོད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་ཤིང་སྡིག་པ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། འདོད་པ་ཆུང་བ་དང་། ཆོག་ཤེས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། རྒོད་པ་མེད་པ་དང་། ཡེང་ཡེང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པ་སྟེ། ཡན་ལག་བཅུ་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་པའི་འདོད་པ་རྣམས་ལ་མི་ལྟ་བ་དང་། མ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་མེད་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ ན་གནས་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་།ངག་དང་རྟོགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་པ་དང་། དེས་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཆོ་ག་དང་། འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་གདམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ནི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་ལྟ་བ་བྱུང་བ་ཆུང་ངུ་ཡང་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་ན་མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས།འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་ ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། འཁོན་པའི་སེམས་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་སྐྱེས་པ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་མྱོང་བ་དང་། སྙོམས་ པར་འཇུག་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།གནས་ལྔ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དགེ་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །དགེ་བའི་རྒྱུ་དང་། དགེ་བའི་རྒྱུའི་འབྲས་བུ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་ནས། དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དགེ་བའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་ལྟ་བར་མི་འགྱུར། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དགེ་བ་སྡུད་པའི་བར་དུ་གཅོད་པ་ཡང་རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

菩萨修学菩萨学处时，对于依过去时所生之过失，如法忏悔，此乃具前际之正知。
对于依未来时将生之过失，亦如法忏悔，此乃具后际之正知。
对于依现在时所生之过失，亦如法忏悔，此乃具中际之正知。
对于未生之过失，菩萨提前思维：'我应如何行持、如何安住才能不生过失'，如是行持、如是安住，此乃菩萨之预先正知。
依彼预先正知，如何行持、如何安住才能不生过失，即如是行持、如是安住，此乃其同时随行之正知。
菩萨住于律仪戒时，不夸善行而辨别恶行，少欲、知足、于苦无所谓、无热恼性、不轻浮、不散乱、行为寂静，断除伪装等一切邪命法。
具足此十支之菩萨住于律仪戒，即：不顾过去欲、不喜未来欲、不贪现在欲、喜住寂静处、清净语言与思维、不轻视自己、调柔、忍辱、正知、为清净仪轨与生计而善受戒律。
又，菩萨住于摄善法戒时，对于身与受用生起微小贪著亦不接受，何况众多。
对于破戒之基础烦恼与随烦恼、嗔恨、怨恨等一切所生皆不接受。
对他人生起恼害心、嗔恨心、怨恨心皆不接受。
生起懈怠与懒惰皆不接受。
生起禅定之味著与禅定烦恼皆不接受。
如实了知五处，如实了知善果之功德。
如实了知善因、善因之果报之颠倒与无颠倒，以及障碍摄善。
菩萨见善果之功德后，为摄善而寻求善因。
菩萨如实了知颠倒与无颠倒后，获得善果而不视无常为常，不视苦为乐，不视不净为净，不视无我为我。
了知障碍摄善后即断除之。

།རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་གིས་དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དེ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དགེ་བ་སྡུད་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྡུད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཉེར གནས་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེར་གནས་དང་། བཟོད་པའི་ཉེར་གནས་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཉེར་གནས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཉེར་གནས་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་རྣམ་པ་ལྔས་སྡུད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་གནས་པ་ནི་རྣམ་པ་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བ་ན། བྱ་བ་སེམས་པ་དང་། བྱ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པ་དང་། ལམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་འོང་བ་དང་། ཡང་དག་ པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་བསྲུང་བ་དང་། བྱ་བ་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྡུམ་པ་དང་། དགའ་སྟོན་དང་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལ་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བར་བྱེད་དོ་། །སེམས་ཅན་ནད་ཀྱིས་ ཐེབས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནད་གཡོག་བྱེད་དོ།།ལོང་བ་རྣམས་ཁྲིད་ཅིང་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །འོན་པ་རྣམས་ལ་མིང་གི་མཚན་མ་སྟོན་པའི་སྒོ་ནས་ལག་བརྡས་དོན་གོ་བར་བྱེད་དོ། །རྐང་ལག་མེད་པ་རྣམས་ལ་མགོ་བོའམ། བཞོན་པས་བཏེག་སྟེ་ཁྱེར་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་འདོད་པའི་ འདུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་འདུན་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་གྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་འདོད་པའི་རྟོག་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་རྟོག་པ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་རྟོག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནོད་སེམས་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ཉེ་དུ་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་དང་། མི་འཆི་ བའི་རྟོག་པ་དང་།ཁྱད་དུ་གསོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པའི་རྟོག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གཞན་གྱིས་སྨ་ཕབ་ཅིང་ཕམ་པར་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་གྱིས་སྨ་ཕབ་ཅིང་ཕམ་པར་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ལམ་གྱིས་ངལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་གནས་དང་སྟན་སྦྱིན་པ་དང་། ལུས་མཉེ་བས་ངལ་དུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རིགས་པས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་འབྲུ་འབྱོར་པ་རྣམས་དང་།འབྲེལ་པ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་འཕྲོད་པ་རྣམས་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། འཚམ་པ་རྣམས་དང་། མཐུན་པ་རྣམས་དང་། འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་རྣམས་ ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་ཏོ།།ཡང་ན་ཐབས་མཁས་པས་ཀྱང་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེར་སྣ་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣ་སྤང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་དག་པ་དང་། ཚོགས་ཆུང་ངུས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་ བསྒྲུབ་པ་དང་།བསྲུང་བ་དང་། བསྟན་པ་འདི་ལ་ལྟ་བ་རྣམས་དད་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་ངན་སོང་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་མཐར་ཐུག་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་བྱ་བ་ ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་བ་སྟོན་པའི་ཚེ་མཐོང་ན་གུས་པར་བྱས་ཏེ། ཚུར་སྤྱོན་ལེགས་པར་བྱོན་ཏོ་ཞེས་བརྗོད་པས་སྨྲ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་ལ། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད། སྟན་དང་གནས་སྦྱིན་པས་ ཀྱང་བསུ་བར་བྱེད་དོ།།དེའི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་ལན་དེ་དང་མཉམ་པ་དང་། ལྷག་པར་ཉེ་བར་གནས་པར་བྱེད་ཀྱི། ཆུང་ངུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

通过这十二种方式安住于摄集善法的戒律者，将迅速地摄集善法，并且能摄集一切善法。即：布施所依、持戒所依、忍辱所依、精进所依、禅定所依以及以五种智慧的方式来摄集。
再者，菩萨以十一种方式安住于一切利益有情的戒律，每一种方式都具备一切的功德。在此，菩萨为众生做各种事情时作为助伴：思考事情、决定事情、往来道路、从事正当的事业、守护财物、调解事务、作为喜庆与福德事业的助伴。
再者，菩萨为受苦者作助伴。为患病众生照料疾病。为盲人引路指向。为聋者通过示意名相的方式用手势表达意思。为无手足者用头顶或骑乘载运。
为那些被贪欲缠绕而痛苦的众生消除贪欲缠绕的痛苦。为那些被害心、昏沉、睡眠、掉举、后悔、疑惑所缠绕而痛苦的众生消除疑惑缠绕。为那些被贪欲寻思缠绕而痛苦的众生消除贪欲寻思。
如同贪欲寻思一样，对于害心、伤害、亲属、乡人、不死、轻蔑以及具有家庭财富的寻思也应当如此理解。为那些被他人贬低打击而痛苦的众生消除被他人贬低打击的痛苦。为那些因路途疲惫的人提供住处和座位，通过按摩消除疲劳的痛苦。
再者，菩萨以正理教导众生。为了使行不善行的众生断除不善行，以具足文句、相关、随顺、适宜、具有方便、恰当、和谐以及修持支分的教法来说法。或者以善巧方便来教导。
为了使行不善行的众生断除不善行，如是对于断除悭吝者的悭吝、以现世正当且少许资具成办受用、守护、令持邪见者获得信心、以清净见超越恶趣、以一切结使究竟而超越一切痛苦等也是如此。
再者，菩萨对于有恩的众生表示感恩时，见到则恭敬，以'请来，善来'等言语问候交谈，生起欢喜，以座位和住处迎接。
对于他的利养和恭敬以相等或更多的方式回报，而不是以较少的方式。

།དེ་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ནི་མ་བཅོལ་བར་གྲོགས་སུ་འགྲོ་ལ་བཅོལ་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་དང་། འཇིགས་པའི་སྐྱབས་བྱ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་མྱ་ངན་བསལ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། གནས་སྦྱིན་པ་དང་། སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ནང་གི་སེམས་འཇམ་པོས ཚར་གཅད་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྐྲག་པར་བྱ་བ་དང་། འདུན་པར་བྱ་བ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་འཇིགས་པ་རྣམས་འཇིགས་པ་དག་ལས་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །གཅན་གཟན་གྱི་གནོད་པའི་འཇིགས་པ་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ རྣམས་སྲུང་ངོ་།།ཀློང་དང་ཆུ་སྲིན་འཛིན་ཁྲིའི་འཇིགས་པ་དང་། རྒྱལ་པོའི་འཇིགས་པ་དང་། ཆོམ་རྐུན་གྱི་འཇིགས་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བས་འཇིགས་པ་དང་། རྗེ་བོ་དང་བདག་པོའི་འཇིགས་པ་དང་། འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། མི་སྙན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་ དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་དང་།མི་མ་ཡིན་པའི་འཇིགས་པ་དང་། རོ་ལངས་ཀྱི་འཇིགས་པ་ལས་ཀྱང་སྲུང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ཞིང་འདུག་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་སེལ་བར་བྱེད་དེ། གཉེན་བཤེས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ ཕ་མ་ཤི་ན་ཡང་མྱ་ངན་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།བུ་དང་ཆུང་མ་ཤི་བ་དང་། བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཤི་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། རྒན་རབས་ཤི་བ་དང་། སློབ་དཔོན་དང་། མཁན་པོ་དང་། བླ་མ་ལྟ་བུ་ཤི་ན་ཡང་མྱ་ངན་ སེལ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་དག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱལ་པོས་ཕྲོགས་ན་ཡང་དེ་ལ་མྱ་ངན་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཆོམ་རྐུན་གྱིས་ཕྲོགས་པར་གྱུར་པའམ། མེས་ཚིག་གམ། ཆུས་ཁྱེར་རམ། གཏེར་དག་ཏུ་ལེགས་པར་མ་སྦས་ པས་ཆུད་ཟོས་པའམ།ལས་རྣམས་ནན་ཏན་དུ་མ་བྱས་པས་མ་རུངས་པས་གྱུར་པའམ། བགོ་སྐལ་ལ་སྤྱོད་པ་མི་མཛའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྱེར་བར་གྱུར་བའམ། ཁྱིམ་དུ་ཁྱིམ་གྱི་ཕུང་ཁྲོལ་བྱུང་བར་གྱུར་བའམ། གང་གིས་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་སྡུག་བསྔལ་ བྱས་པར་གྱུར་ཏེ།གཞི་དེ་ལས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཡང་དག་པར་སེལ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དེ་། ཟས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ ཟས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སྐོམ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་བཞོན་པ་དང་། གོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གོས་དང་། རྒྱན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱན་དང་། སྣོད་སྤྱད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣོད་སྤྱད་དང་། སྤོས་དང་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ སྤོས་དང་།མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པ་དང་། གནས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གནས་དང་། སྣང་བ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡོངས་སུ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པར་ བྱེད་དེ།སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཐོག་མར་ཇེ་གནས་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་དང་། ཁྱིམ་བདག་དད་པ་ཅན་རྣམས་ལས་ཆོས་བཞིན་དུ་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་ སྨན་དང་།ཡོ་བྱད་རྣམས་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །རང་གི་གོས་དང་། ཟས་དང་མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཆོས་དང་མཐུན་ཞིང་ཆོས་བཞིན་དུ་རྙེད་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། སྦེད་ཅིང་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་དུས་ སུ་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

对于这些事情，不用嘱托就会去帮助，更何况是受人所托。对于这些事情，要如实地对待痛苦的人们，如法地教导，给予恐惧者庇护，为处于痛苦中的人消除忧愁，供给所需物品，提供住处，使其心意相合，以真实的功德令其欢喜，以柔和心调伏，以神通令其恐惧，使其生起信心等，都应当如是运用。
再者，菩萨要保护恐惧众生免于各种恐惧。保护众生免于野兽的危害恐惧，深渊和鳄鱼的恐惧，国王的恐惧，盗贼的恐惧，敌人的恐惧，主人和所有者的恐惧，无生计的恐惧，恶名的恐惧，众中怯懦的恐惧，非人的恐惧，以及起尸鬼的恐惧。
再者，菩萨要为处于痛苦中的众生消除忧愁。从亲友的痛苦开始，父母去世时也要为其消除忧愁。儿子和妻子去世，奴仆和婢女去世，工人和佣人去世，亲友和商业伙伴去世，亲戚和长辈去世，以及师长、亲教师和上师等去世时，也要为其消除忧愁。
再者，从财物的痛苦开始，如果他人的财物被国王夺走，也要为其消除忧愁。被盗贼抢走，或被火烧毁，或被水冲走，或因未妥善藏于宝库而损失，或因未认真做事而失败，或共有财产被不友好的人拿走，或家中发生家庭纷争，或因非法手段对这些财物造成损害，由此因缘而生起的众生小、中、大等忧愁，菩萨都要真实地消除。
再者，菩萨要为需要物品的人供给物品。给予需要食物的人食物，给予需要饮品的人饮品，给予需要车乘的人车乘，给予需要衣服的人衣服，给予需要装饰品的人装饰品，给予需要器具的人器具，给予需要香、花鬘、涂香的人香、花鬘、涂香，给予需要住处的人住处，给予需要光明的人光明。
再者，菩萨以摄受戒律以摄受方式摄受众生，即以慈悲心为先导，以无所求的心首先给予住处。之后为了他们的利益，如法地向具信的婆罗门和居士们寻求衣服、饮食、卧具、坐具、医药和资具等。自己如法获得的衣服、饮食、卧具、坐具、医药和资具等也要共同享用，不会隐藏独享。
适时给予八种相应的教诫，也给予五种随教。教诫和随教如力种性品中所说，此处也应当如是了知。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ན།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ཁམས་ཤེས་སོ། །བསམ་པ་དང་། རང་བཞིན་དང་། ཁམས་ཤེས་ནས་སེམས་ཅན་གང་དག་དང་ཇི་ ལྟར་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་བྱ་བ་ལྟར་དེ་དག་དང་གནས་སོ།།སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གང་གི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་འདོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལུས་དང་ངག་གི་དངོས་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་འདྲ་བས་དེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་མཐོང་ལ། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དེས་ཀྱང་དེ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ་། དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ལུས་དང་ངག་གིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ པ་དེ་བསྒྲིམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་སྤོང་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་དོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དེས་ཀྱང་དེ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ་དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་མཐོང་ན་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ།གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་ལས་ལུས་དང་། ངག་གི་དངོས་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་གིས་གཞན་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་དེ་ཡང་གཞན་དག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ ཏེ་།དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་མི་འགྱུར་ན་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་གཞན་དག་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་སམ། དེ་ གཉི་ག་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ་།དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་མཐོང་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་གིས་དངོས་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་གང་གིས་ཕ་རོལ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་སྐྱེ་བར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ། ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་ཡང་བསླབ་པའི་གཞིར་གཏོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དེས་ཀྱང་གཞན་དག་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་གྱི་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དེ་གཏོང་བར་བྱེད་དོ། ། དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིགས་པར་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། ཅི་རིགས་པར་རྒྱས་པར་རིགས་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་ཁྲོ་བའི ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལ་ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པར་མ་གྱུར་གྱི་བར་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བསྔགས་པ་ཡང་མི་བརྗོད་ན་བསྔགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ་ཤད་ཀྱིས་སྦྱང་བར་མི་བྱེད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི། གཞན་མི་སྨྲ་བ་ལ་ཡང་སྨྲ་ཞིང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་ན། སྨྲ་བ་དང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་དེ། དེ་དག་ཉིད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་སྨ་དབབ་པར་འདོད་པར ཟད་དེ།དབང་པོ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བས་སྨ་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་འཕྱ་བར་ཡང་མི་བྱེད། བསྟིང་བར་ཡང་མི་བྱེད་ལ། དེ་བག་འཁུམས་པར་མི་བྱེད་དོ།

再者，菩萨以随顺心的戒律来随顺众生之心时，首先了知众生的意乐、本性和界。了知意乐、本性和界之后，应当与何等众生共住，即如是与彼等共住。对于何等众生应当如何成办，即如是为彼等成办。
菩萨欲随顺某众生之心时，若见以如是身语行为会使其生起痛苦和忧恼，而且以此痛苦和忧恼也不能使其从不善处提起而安置于善处，则菩萨当审察后严加防护，完全舍弃并不行持此身语行为。
若见以此痛苦和忧恼能使其从不善处提起而安置于善处，则菩萨唯持悲悯心，审察后不随顺他心。对于从他人处所生起的身语行为，若使他人生起痛苦和忧恼，而且不能使他人及其他众生从不善处提起而安置于善处，则菩萨也当审察后，为不随顺其他众生之心，而舍弃此身语行为。
若见能使他人及其他众生或二者从不善处提起而安置于善处，则菩萨唯持悲悯心，审察后行持身语行为，而不随顺彼等众生之心。
菩萨若真实见到自己的身语行为会使他人生起痛苦和忧恼，而此身语行为既不属于学处，也不具足福慧资粮，且以此痛苦和忧恼也不能使他人从不善处等等，应如前理解，菩萨为护他心而舍弃此身语行为。
与此相反的行为也应如前理解。如同痛苦和忧恼，快乐和喜悦也应如是，应当随理广解。
菩萨随顺他心时，对于被嗔恨缠缚所缠缚者，在其嗔恨缠缚未息之前，甚至不说当面赞叹的话，更何况非赞叹，也不以呵责调伏。
再者，菩萨随顺他心时，对于不说话者尚且与之交谈并真实欢喜，更何况对于说话和真实欢喜者。
菩萨随顺他心时，不与他人争执，仅仅是为了悲悯他们而欲调伏，以寂静诸根而作调伏。
菩萨随顺他心时，不讥讽他人，不轻蔑他人，也不使其畏缩。

།བདེ་བ་ལ་རེག་པར་མི་གནས་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་སློང་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།།ཆད་པས་བཅད་ཅིང་སྨ་བབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་ཆད་པའི་གནས་ཀྱིས་གླེང་བར་མི་བྱེད་དོ། །དགའ་བའི་ཤས་ཆུང་བ་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་མཐོ་བར་མི་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ནི་གཞན་དག་ལ་མི་ བསྟེན་པར་ཡང་མི་བྱེད།ཧ་ཅང་བསྟེན་པར་ཡང་མི་བྱེད། དུས་མ་ཡིན་པར་ཡང་བསྟེན་པར་ཡང་མི་བྱེད། དེ་དག་གི་མདུན་དུ་མཛའ་བོ་ལ་སྨོད་པར་ཡང་མི་བྱེད། མི་མཛའ་བའི་བསྔགས་པ་ཡང་མི་བརྗོད། མ་འདྲིས་པ་ལ་ཡིད་རྟོན་པར་ཡང་མི་བྱེད། རྒྱུན་དུ་སློང་བར་ཡང་མི་བྱེད། བླང་བ་ ལ་ཡང་ཚོད་ཤེས་པ་ཡིན།ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ལ་བོས་ན་ཡང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་ན་ཆོས་དང་མཐུན་པར་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་ པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ན།དད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་དད་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། ། ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐོས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །གཏང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཏོང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་འབྲེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚར་གཅོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཚར་གཅོད་པར་བྱེད་དེ། ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འགལ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ནི་བསམ་པ་འཇམ་པོ་དང་སྡང་བ་ མེད་པས་སྨ་དབབ་པ་ཆུང་ངུས་སྨ་འབེབས་པར་བྱེད་དོ།།ཉེས་པ་འབྲིང་དང་། འགལ་བ་འབྲིང་ལ་ནི་སྨ་དབབ་པ་འབྲིང་གིས་སྨ་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། །ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དང་འགལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་སྨ་དབབ་པ་ཆེན་པོས་སྨ་འབེབས་པར་བྱེད་དོ། །སྨ་དབབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆད་པས་བཅད་ པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ཉེས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། འགལ་བ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་ཉིད་དང་གཞན་དག་ལ་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱིར་དགུག་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་པའི་ ཚུལ་གྱིས་སྐྱོད་པར་བྱེད་དོ།།ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དང་འགལ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་དེ་དག་བསྟན་པ་འདི་ལ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཆེས་མང་དུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་དག་ལ་ཡང་ཕན་པར་འདོད་པས་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ ཕྱིར་ཕྱིན་ཆད་འགྲོགས་པར་མི་བྱ་བ་དང་།ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱ་བ་དང་། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡང་ཕྱིར་མི་དགུག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྲོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྲག་པར་བྱེད་འདོད་པ་དང་། འདུན་པར་བྱེད་འདོད་པ་ནི་ སེམས་ཅན་ཉེས་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པར་སྤྱད་པར་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ངན་སོང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། གྲང་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་དང་། ཉི་ཚེ་བའི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་བསྙེན་ ཅིང་སྟོན་པར་བྱེད་དེ།མིར་གྱུར་པ་དག་གིས་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་བྱས་ཤིང་བསགས་པའི་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མི་བཟད་ཅིང་། མཆོག་ཏུ་ཚ་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་དག་ལ་ཁྱེད་ལྟོས་ཞེས་བསྒོ་ནས། དེ་དག་གིས་ཀྱང་དེ་མཐོང་སྟེ། སྐྲག་ཅིང་སྐྱོ་བར་གྱུར་ནས་ ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ།

为了不住于安乐，也不生起怀疑。对于已受处罚并已降伏者，也不以处罚事由重提。对于喜乐微少者，也不显示自己高傲。菩萨随顺他人心意时，既不过分亲近他人，也不太过疏远，也不在非时亲近。在他们面前既不诽谤亲友，也不称赞敌人。对不熟悉的人也不轻信。不常常索取，对于获取也知节制。
若被邀请饮食等，也不拒绝。或者依法善巧方便。又菩萨以真实功德令众生欢喜的戒律，使众生真实欢喜时：对具信仰功德者，以信仰功德相关之语令其欢喜；对具戒律功德者，以戒律功德相关之语令其欢喜；对具闻法功德者，以闻法功德相关之语令其欢喜；对具布施功德者，以布施功德相关之语令其欢喜；对具智慧功德者，以智慧功德相关之语令其欢喜。
又菩萨以调伏戒律调伏众生：对于小过失和小违犯，以柔和无瞋心用小呵责而呵责；对于中等过失和中等违犯，以中等呵责而呵责；对于大过失和大违犯，以大呵责而呵责。如是呵责，处罚也应如是理解。
对于小过失、中等过失、小违犯、中等违犯，菩萨为了善巧教导他们自身及他人，以慈悲心和利益心，为了召回他们，以暂时方式驱离。对于大过失和大违犯，为了慈悲他们自身，使他们在此教法中不积累更多非福，也为了利益其他人，善巧教导故，以永不共住、不共受用、终生不召回的方式驱离。
又菩萨欲以神通力令众生恐惧和向往时，对行不善业的众生显示不善业行的异熟果报：诸恶趣地狱、大地狱、寒地狱、孤独地狱等处，告诫说：'你们看这些作为人时造作积累恶业的丑陋果报，难忍极热，各自感受'。他们见此后，恐惧厌离，便断除不善业。

།སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་ཆེན་པོའི་ནང་ན་འདུག་པ་ལ་དྲི་བས་སྨ་དབབ་པས་ཚིག་མི་བཙུན་པར་བྱ་བར་འདོད་པ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལག་ན་རྡོ་རྗེའམ། གནོད་སྦྱིན་ཁ་དོག་སྤ་ཞིང་ལུས་ཆེ་ལ་སྟོབས་ཆེ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ ཞིག་ཏུ་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས་འཇིགས་པར་བྱེད།སྐྲག་པར་བྱེད་དེ། རྒྱུ་དེས་ཡིད་ཆེས་པ་སྐྱེས་ཤིང་གཅེས་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ་གུས་པ་བྱེད་པར་གྱུར་པ་ལ་དྲི་བ་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་ལུང་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་དེ་དག་སོ་སོར་དྲིས་པ་ལན་བཏབ་པ་ དེས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་རྫུ་འཕྲུལ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་པོར་འགྱུར་བ་དང་། མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དང་། རྩིག་པ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། རི་བྲགས་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་འགྲོ་བ་དང་། ར་བ་ལ་ཡང་ཐད་ཀར་ འགྲོ་བ་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བ་ནས།རྒྱས་པར་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བར་དུ་ལུས་ཀྱིས་དབང་བྱེད་པ་དང་། མེའི་ཁམས་ལ་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་ཆོ་འཕྲུལ་ཕྲུགས་སུ་སྟོན་པ་དང་། ཡང་ན་ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་བསྟན་པས་འདུན་པར་བྱས། མགུ་ བར་བྱས།ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱས་ནས། མ་དད་པ་ནི་དད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད། ཐོས་པ་ཉུང་ངུ་ནི་ཐོས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད། སེར་སྣ་ཅན་ནི་གཏོང་བ་ཕུན་ སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད།ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ གསུམ་པོ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་པ་དང་།དགེ་བ་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་དག་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་ པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་སློབ་པར་འདོད་ཅིང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་ཆོས་མཐུན་པ་བཞུ་། སྡོམ་པ་བླངས་ པ་མཁས་པ།ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཀྱི་དོན་འཛིན་པ་དང་། གོ་བར་ནུས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྐང་པ་གཉིས་ལ་ཐོག་མར་ཕྱག་བྱས་ནས་གསོལ་བ་གདབ་པར་བྱ་སྟེ། འདི་སྐད་ཅེས་བདག་རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་ དག་པར་བླང་བ་མནོད་པར་འཚལ་གྱིས།དེ་ལས་གནོད་པ་མ་མཆིས་ན་བདག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་སླད་དུ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གསན་ཅིང་སྩལ་བའི་རིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནུས་པ་དེས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྡོམ་པའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེར་བརྗོད་ནས།སྡོམ་པ་འདོད་པ་དེ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྕི་ཡང་དག་ཀྱང་བརྗོད་ཅིང་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པར་ཡང་བྱ་སྟེ། འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་ཉོན་ཅིག་།ཁྱོད་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་མ་རྒལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་རྣམས་དགྲོལ་ བ་དང་།དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གདུང་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འདོད་དམ། དེ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་བརྟན་པ་དང་། ཡི་དམ་བརྟན་པར་ཡང་བྱའོ་ཞེས་ དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་རིགས་མཐོང་ནས།སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱའོ།

对于某些众生在菩萨大众中提出不恭敬的问题时，菩萨会化现为金刚手或者一位肤色黝黑、身形高大、力量强壮的夜叉来令其恐惧、害怕。由此使他们生起信心、珍重并恭敬，然后才对其善巧地授记解答。为了调伏大众，对各人所问的问题一一作答。
或者显现各种神通变化，如化一为多、化多为一，穿墙透壁、穿山越岭、穿越篱笆等无碍而行，乃至以身自在通达梵天界。入于火界等持并示现神变，或者显现与声闻共同的神通，令其欢喜、满意、生起真实的欢悦。
引导不信者趣入圆满信心，引导破戒者趣入圆满戒律，引导少闻者趣入圆满多闻，引导悭吝者趣入圆满布施，引导恶慧者趣入圆满智慧。
如是，菩萨以一切方便具足利益众生的戒律。菩萨三聚戒蕴中的律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒，这些戒蕴都是无量福德蕴。
对此，在家或出家的菩萨若欲学习菩萨三聚净戒，并发愿证得无上正等正觉，应当先向已发菩提愿、善巧受持戒律、通达并能解说语言表义的菩萨双足顶礼，然后如是祈请：'我愿从您这位善男子处，正受菩萨戒律。若无妨碍，祈请您慈悲垂听并为我授予。'
然后有能力的菩萨应当向发心求戒者广说菩萨戒的功德，并说明戒律轻重，令其生起欢喜心。应当如是说：'善男子请听，你是否愿意度化未度的众生、解脱未解脱的众生、安慰未得安慰的众生、令未涅槃的众生趣入涅槃、令佛种不断？对此你应当生起坚定的发心和誓愿。'见到不了解的根机时，应当为令其生起欢喜心而如是宣说。

།དེ་ནས་འདོད་པ་དེས་ལེགས་པར་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་ཏེ། འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པ་ཡེ་ཤེས་དང་།མཐུ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ནས། དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པ་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་དང་བའི་སེམས་སམ། ཡང་ན་དེས་ཅི་ནུས་པ་དང་། རྒྱུའི་སྟོབས་ ཅི་ཡོད་པས་ཆུང་ངུ་ཡང་བསྐྱེད་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་མདུན་དུ་བཞག་སྟེ། ལེགས་པར་མཆོད་པར་བྱས་ནས་གདུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་པུས་མོའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་པའམ། ཅོག་ཙོག་པོར་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་དེ་ལ་འདི་སྐད་ ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།རིགས་ཀྱི་བུའམ། ཚེ་དང་ལྡན་པའམ། བཙུན་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བདག་ལ་སྩལ་དུ་གསོལ་ཞེས་སྨྲས་ནས། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བཞག་སྟེ། སེམས་དང་པོ་ཁོ་ན་བསྐྱེད་ནས། ང་ནི་བདག་ གིས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་བསོད་ནམས་ཀྱི་གཏེར་ཆེན་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཟད་མི་ཤེས་ཤིང་།དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དོན་དེ་ཉིད་རྗེས་སུ་བསམ་ཞིང་ཅང་མི་སྨྲ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པས་འགྲེང་ཡང་ རུང་།སྟན་ལ་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེས་སེམས་མ་ཡེངས་པར་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུའམ་ཆོས་ཀྱི་སྤུན་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནམ། བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་ལམ་བཏབ་བམ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག་།དེས་ཀྱང་ལགས་སོ་ཞེས་ཁས་ལོང་ཤིག་། དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལ་ཡང་འདི་སྐད་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་བྱེད་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས ཅད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་ན་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་གང་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་བསླབ་པའི་གཞི་གང་ དག་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་གང་དག་ལ་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསླབ་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སློབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་ན་སློབ་པ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ང་ལས་ནོད་དམ་ཞེས་སྨྲོས་ཤིག་།དེས་ཀྱང་ནོད་ལགས་ སོ་ཞེས་ཁས་ལོང་ཤིག་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་དེས་ཀྱང་དེ་ལྟར་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དྲིས་ན་ནོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཀྱང་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

然后，那位渴求者恭敬地祈请后，将上衣搭在一肩上，向过去、未来、现在的一切佛世尊以及安住于大地的菩萨、获得智慧与大威力、安住于十方的诸位菩萨作供养。对他们的功德生起现前信解，从内心深处生起净信心，或者随其所能及因缘力所及，即使微小也应生起。
在如来身像前摆设供品，作善妙供养后，以恳切方式双膝着地，或以蹲坐姿势，对那位智者菩萨如是说道：'善男子或具寿或尊者，请授予我菩萨戒的清净律仪。'
说完后，应一心专注，生起最初的发心，心想：'我不久将获得无上广大、无尽无量的福德宝藏。'应如是思维其义而保持沉默。
对如是入座的菩萨，智者菩萨或站立或坐于座位上，应以不散乱心如是说道：'善男子或法兄某某，你是菩萨吗？你发菩提愿了吗？'他应回答：'是的。'
之后，又对他如是说道：'善男子某某，你是否愿从我处受持一切过去菩萨的学处与戒律，一切未来菩萨的学处与戒律，以及现今十方一切现在菩萨的学处与戒律？即是一切过去菩萨已学，一切未来菩萨将学，现今十方一切现在菩萨正在学习的一切菩萨学处与一切菩萨戒律，包括律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒？'他应回答：'愿意受持。'
智者菩萨应如是问询三遍。受戒的菩萨也应三次作答。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་དེས་ནོད་པའི་བྱང ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཕོག་སྟེ། ཁས་ལེན་དུ་ཡང་བཅུག་ནས་ནོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་མ་ལངས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་ཕྱོགས་བཅུའི་ སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་ཤིང་འཚོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་ནས་འདི་ལྟར་མཁྱེན་པར་མཛད་དུ་གསོལ་བ་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་འདིས། བདག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ལས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་མནོས་ལགས་ཏེ།བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་འདིའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་བདག་དབང་དུ་གྱུར་པ་ ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ན་བཞུགས་པའི་འཕགས་པའི་མཆོག་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཐུགས་མངའ་བ་རྣམས་ལ་མཁྱེན་པར་གསོལ་ལོ་ཞེས་དེ་སྐད་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བརྗོད པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་དགུ་པ། འདི་ནི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་མ་ཐག་ཏུ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་དང་། ས་ཆེན་པོ་ལ བཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཞུགས་ཏེ།འཚོ་བ་རྣམས་ལ་གང་གིས་དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཡང་དག་པར་མནོས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ལྟས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་རྗེས་ལ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་དགོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགོངས་པར་གྱུར་ན་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་འཇུག་གོ་།དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་དེས་འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ག་གེ་མོ་ཞིག་ཏུ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མིང་འདི་ཞེས་བྱ་བ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལེགས་པར་མནོས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དེ་ལ་བུ་དང་འདྲ་བ་དང་། སྤུན་དང་འདྲ་ བར་དགོངས་པ་བཟང་པོས་སོ་སོ་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛད་དོ།།དེ་ལྟར་དགོངས་པ་བཟང་པོས་སོ་སོ་ནས་ཐུགས་བརྩེ་བར་མཛད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་མཁྱེན་པར་གསོལ་བ་དེ་ཡང་དེ་དག་གིས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ལས་དེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་གཉིས་ཀས་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལ་མཆོད་པ་བྱས་ལ་ཞབས་ལ་གཏུགས་ཏེ་ལྡང་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིན་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་མཆོག་ཏུ་དགེ་བས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནོ།།སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ནི། བརྒྱའི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ། །སྟོང་གི་ཆ་དང་། གྲངས་དང་། ཆ་དང་། བགྲང་བ་དང་། དཔེ་ དང་།རྒྱུར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོའོ།

如是，那位善巧的菩萨对受戒的菩萨三次授予菩萨戒律仪，并令其承诺后，受戒的菩萨不起身，在如来像前，向十方一切现住的诸佛菩萨顶礼，合掌祈请道：
'某名菩萨从某名菩萨处三次受得菩萨戒律仪。我某名从某名菩萨处受得菩萨戒律仪，为此，我祈请十方无量无边世界中所住的圣者，虽然隐蔽于我，但对一切众生无所不知者证知。'如是重复三遍。
卷第九
此乃法性，如是圆满受持戒律仪后，十方无量无边世界中的如来及住于大地的菩萨们，会出现令他们了知'此菩萨已正受菩萨戒律仪'的瑞相。
此后，他们也会关注该菩萨，关注时智慧观察随之而起。以其智慧观察，如实了知某名菩萨于某世界中从某名菩萨处善得菩萨戒律仪。他们皆以善意慈悲地视其如子如兄弟。
如是以善意慈悲对待的菩萨，其善法增长广大，应知不会衰退。应知他们已了知受戒祈请之事。
菩萨戒律仪受持圆满后，二位菩萨皆应供养礼敬十方无量无边世界中所住的诸佛菩萨后起身。
此菩萨戒律仪超胜一切戒律仪，是无上的，具足无量福德蕴，由殊胜善意所生，是对治一切众生诸过失的对治。
所有别解脱戒律仪，即依止摄受福德而受持的戒律仪，百分之一也不及此戒，千分之一、数分之一、部分、算数、比喻、因分之一也不及。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་འདི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བརྟག་ཅིང་བརྟག་ཅིང་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱ་བའི་ཆ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བྱ་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་ སྙམ་ནས།དེ་ཕྱིན་ཆད་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ལས་སུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཞིང་བསྲུང་བར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྣོད་ལས་ཀྱང་བསྒྲིམས་ཏེ། མཉམ་པའམ། ཡང་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་བསྡུས་པ་འདི་ལས་ཀྱང་མཉན་ཏེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་གསུངས་པ་དག་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསླབ་པར་བྱའོ།།མཁས་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་མནོད་པར་མི་བྱ་སྟེ།དད་པ་མེད་པ་གང་ཐོག་མར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་འདི་ལ་མ་མོས་ཤིང་མི་འཇུག་ལ་མི་རྟོག་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ། །བརྐམ་ཆགས་ཅན་དང་། ཆགས་པས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། འདོད་ པ་ཆེ་བ་དང་།ཆོག་མི་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་དང་། བསླབ་པ་དག་ལ་གུས་པར་མི་བྱེད་དེ། ལྷོད་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ། །ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། མི་བཟོད་པའི་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་ཉེས་པ་མི་བཟོད་པ་ལས་ མནོད་པར་མི་བྱའོ།།སྙོམ་ལས་ཅན་དང་། ལེ་ལོ་ཅན་དང་། ཤས་ཆེར་ཉིན་མཚན་དུ་གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་དང་། འདུ་འཛིའི་གཏམ་གྱིས་དུས་ཡོལ་བར་བྱེད་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་ གཡེངས་ཏེ།ཐ་ན་འཇོས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དགེ་བ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསྒོམ་མི་ནུས་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ། །ཡིད་རྟུལ་བ་དང་། རྨོངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དང་། ཧ་ཅང་སེམས་ཞུམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ལས་ཀྱང་མནོད་པར་མི་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཆོ་ག་འདི་བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སྡང་ཞིང་མ་དད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གྱ་ཚོམ་དུ་ བསྒྲག་པར་མི་བྱ་ཞིང་ཤེས་པར་མི་བྱའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་དག་གིས་ཐོས་ན་མ་མོས་ཤིང་མི་ཤེས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲིབས་པས་སྐུར་བ་འདེབས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དེ་ནི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསོད་ ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཇི་ཙམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཙམ་དུ།དེ་ནི་སྡིག་པའི་ཚིག་དང་། སྡིག་པའི་ལྟ་བ་དང་། སྡིག་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་དེ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པའི་བར་དུ་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཙམ་ཁོ་ན་ དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་འདོད་པ་ལ་སྔ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་འདི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་དང་། ཉེས་པའི་གནས་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་བསྒྲག་པར་བྱ་ སྟེ།གལ་ཏེ་སྙིང་ནས་བརྟགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། སྤྲོས་པར་གྱུར་ལ་ཕ་རོལ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། ཕ་རོལ་དང་འགྲན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་འདི་ཆོ་ག་འདི་བཞིན་དུ་དེས་ཀྱང་མནོད་པར་བྱ་ཞིང་དེ་ལ་དབོག་པར་ཡང་བྱའོ།

住于菩萨戒律正受的菩萨，应当这样反复观察：'这是菩萨应当做的事，这不是应当做的事'，从此以后应当如实地实践和守护。
也应当专注地听闻菩萨经藏，或者听闻这个菩萨经藏的摄要。如是世尊在诸经中宣说菩萨们的数千学处，为了实践这些，应当如实地学习。
即使是智者，菩萨也不应从所有菩萨处受持菩萨戒律。对于无信者，最初对这个戒律正受不信仰、不趣入、不思维的人，不应从他们处受戒。
不应从贪婪者、被贪欲胜伏者、欲望大的人、不知足的人处受戒。
不应从破戒者、对学处不恭敬而放逸的人处受戒。
不应从愤怒的人、怀恨的人、不能忍耐的人、不能容忍他人过失的人处受戒。
不应从懈怠的人、懒惰的人、日夜多贪睡眠安乐、倚靠安乐、卧具安乐、耗时于闲谈的人处受戒。
不应从心散乱、乃至一刹那也不能专注修习善法的人处受戒。
不应从愚钝的人、愚痴性的人、过分怯弱的人、诽谤菩萨经藏和菩萨藏摄要的人处受戒。
菩萨虽然已经掌握并完全了解这个正受戒律的仪轨，也不应随意向憎恨和不信仰菩萨藏的众生宣说和告知。
为什么呢？因为如果他们听闻后由于不信解、无知的大障蔽而诽谤，对于诽谤者来说，住戒菩萨将获得无量福德蕴，而诽谤者在完全断除恶语、恶见和恶分别之前，将获得同等的无量非福德蕴。
对于想要受持菩萨戒律正受的人，应当先宣说此菩萨经藏摄要中所说的菩萨学处和过失处。
如果他从内心观察并以智慧详细观察，不是为了炫耀，也不是为了让他人接受，也不是为了与他人竞争，应当知道这是坚定的菩萨，应当让他如法受持这个戒律正受，也应当授予他。

།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་ཕས་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་ཡོད་དེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ཏེ། བདག་ལ་ བསྟོད་པ་དང་།གཞན་ལ་སྨོད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕས་སྤུ་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དག་ཡོད་དེ། བདོག་བཞིན་དུ་ཆགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བཀྲེན་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་དང་། རྟེན་མེད་པའི་སློང་བ་པོ་ལེགས་པར་འོངས་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་ སྲ་བས་ཟང་ཟིང་མི་གཏོང་བ་དང་།ཆོས་ལ་སེར་སྣ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དུ་གཉེར་བ་ལེགས་པར་འོངས་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་བགོ་བཤའ་མི་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་། གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་རྩུབ་པོས་སྨྲས་པ་ཙམ་གྱིས་གཏོང་བར་ མི་བྱེད་དེ།ཁྲོ་བའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དེ་ལྟ་བུ་འཕེལ་བར་བྱེད་ལ། ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ནས། ལག་པའམ། བོང་བའམ། དབྱུག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྡེག་པར་བྱེད། རྣམ་པར་འཚེ་བར་བྱེད། རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པར་བྱེད་པ་ལ། གཞན་དག་གིས་འགལ་བ་ཤད་ཀྱིས་ སྦྱངས་ཀྱང་ཁྲོ་བའི་བསམ་པས་བསྔོ་བའི་ཁོ་ན་ཞེ་ལ་བཟུང་སྟེ།མི་ཉན་ཅིང་མི་བཟོད་ལ་བསམ་པས་མི་གཏོང་བ་འདི་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སྐུར་བ་བཏབ་པས་འདེབས་པ་དང་། བདག་ཉིད་དམ། གཞན་ དག་གིས་གཡམ་ལ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་ལ་མོས་ནས་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བ་དང་།སྟོན་པ་དང་། འཇོག་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་སོ། །བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལས་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་གང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ན་ཡང་ཚེ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱས་ན་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་གྱི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་ཡིན་ནོ།།ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་གིས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཏང་བར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་ནི་གཏང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པོ་འདི་དག་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་ཡང་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། དེས་མགུ་བར་བྱེད་ཅིང་དེ་ ལ་དགའ་བ་དང་།དེ་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་བ་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཕམ་པའི་ཆོས་རྣམས་བྱས་པའི་དགེ་སློང་གིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་བཏང་བར་འགྱུར་བ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ལན་ཅིག་ཙམ་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བཏང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཕྱིར་མནོད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དགེ་སློང་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་ཕམ་པ་བྱུང་བཞིན་དུ་སྐལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་གཉིས་ཁོ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གཏང་བར་འགྱུར་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སྨོན་པ་ཡོངས་སུ་བཏང་བ་དང་། ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའོ།

如是，住于菩萨戒律的菩萨有四种堕罪法：贪著利养恭敬，赞叹自己而诽谤他人，是菩萨堕罪法。
虽有财物，却因吝啬之心，对于善来的贫穷、无依、无怙的乞丐不行布施，以及因吝法而对于善来求法者不予分享佛法，是菩萨堕罪法。
对于以恶语辱骂者不能宽恕，反而增长嗔恨心，被嗔恨所胜，以手、石块或棍棒殴打众生，伤害众生，加害众生，即使他人善意劝解，仍因嗔恨心执意不听，不能忍受，心意不舍，这也是菩萨堕罪法。
诽谤菩萨藏，自己或他人对伪造的正法生起信解，喜爱伪法，并宣说、建立，是菩萨堕罪法。
这四种即是堕罪法。菩萨若犯其中任何一法，于今生中将无缘积集广大菩提资粮及摄受，何况全犯。今生中也无缘获得清净意乐，此乃伪装的菩萨，非真实菩萨。
对于这四种堕罪法，以小、中烦恼现行时，菩萨不会舍弃如实受持的戒律。以大烦恼现行时则会舍弃。因为菩萨若相续不断地行持这四种堕罪法，不生起丝毫惭愧心，反而以此为乐，欢喜于此，视之为功德，应知这即是大烦恼现行。
譬如犯堕罪法的比丘将舍弃别解脱戒一样，菩萨仅一次行持堕罪法，不会舍弃如实受持的菩萨戒律。
菩萨即使舍弃了如实受持，于今生中仍有机会重新受持菩萨戒律，譬如住于别解脱戒的比丘犯堕罪时，并非完全无有机会。
总之，以两种因缘舍弃如实受持的菩萨戒律：舍弃无上正等正觉的发心，以及以大烦恼现行而行持堕罪法。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་སྨོན་ལམ་ཡང་ མ་བཏང་ལ།ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ཀུན་ཏུ་མ་སྤྱད་ན། ཚེ་བརྗེས་སུ་ཟིན་ཀྱང་འོག་དང་སྟེང་དང་ཐད་ཀ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེས་པ་ནས་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་སྤོང་ བར་མི་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་བརྗེས་ཏེ་བརྗེད་ན་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས། དྲན་པ་གསོ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དང་ཡང་ནོད་པར་བྱེད་པར་ཟད་ཀྱི། གསར་དུ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ སྡོམ་པ་ལ་གནས་པའི་ཉེས་པའམ་།ཉེས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་ཡང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པས་ཉིན་གཅིག་ བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ནམ། ཆོས་སམ། ཆོས་ཀྱི་གླེགས་བམ་དུ་བྱས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་དམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོའམ། དགེ་འདུན་ལ་ཡང་རུང་སྟེ། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་ས་ཆེན་ པོར་ཆུད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་འདུན་གང་ཡིན་པ་ལ་མཆོད་པའི་བྱ་བ་ཆུང་ངུའམ།ཆེན་པོ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། ཐ་ན་ལུས་ཀྱིས་ཕྱག་གཅིག་ཙམ་འཚལ་བ་དང་། ཐ་ན་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ་ཚིག་བཞི་པའི་ ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཅིག་ཙམ་ཅིག་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་དང་།ཐ་ན་སེམས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་གྱི་ཡོན་ཏན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དང་བ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་བྱས་པར་ཉིན་མཚན་འདའ་བར་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ འགྱུར་ཏེ།གལ་ཏེ་མ་གུས་པ་དང་། སྙོམ་ལས་དང་། ལེ་ལོས་ཉེས་པ་བྱུང་ན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་བརྗེད་པས་ཉེས་པ་བྱུང་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བསམ་པ་ དག་པའི་སར་ཆུད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་དགེ་སློང་གིས་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ཅིང་མཆོད་པ་དམ་པས་མཆོད་པ་ བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདོད་པ་ཆེ་བ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཆགས་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤང་པའི་ཕྱིར་འདུན་ པ་སྐྱེས་ཤིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས་དེའི་གགས་ལ་གནས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ཟིལ་གྱིས་མནན་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེས་རྒན་ཞིང་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ལ། བཀུར་ སྟི་བྱ་བར་འོས་པ་ཆོས་མཐུན་པ་མཐོང་བ་ན།ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་ཏམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཡང་རུང་སྟེ། ལངས་ཤིང་སྟན་མི་སྟོབས་པ་དང་། གཞན་དག་ལ་སྨྲ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་ལ། ཡང་དག་པར་དགའ་ བར་བྱེད་ཅིང་འདྲི་བ་ལ་ང་རྒྱལ་ཁོ་ནས་ནོན་ཏམ།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཡང་རུང་སྟེ། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཚིག་སླར་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པ་མ་ཡིན། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། སྙོམ་ལས་དང་། ལེ་ལོའམ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སམ། བརྗེད་པར་བྱས་ན་། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ འགལ་བ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

如果菩萨既未舍弃誓愿，又未完全造作如同他胜处法的大烦恼，即使转生，在上下四方一切处所受生，菩萨也不会舍弃正受的菩萨戒律。菩萨转生后若有忘失，也只是依止善知识，为了忆念而一再受持，并非重新正受。
如是应当了知住于菩萨戒律者的过失与非过失、有烦恼与无烦恼、小中大等。如是住于菩萨戒律的菩萨，若于一日之中，对如来或如来塔庙、或法、或法经书、或菩萨经藏、或菩萨经藏母论、或僧众，乃至十方大地菩萨僧众，不作大小供养，乃至不作一次顶礼，乃至不诵一首四句偈颂赞叹佛法僧功德，乃至不以心念随念佛法僧功德而生一次净信，便让日夜空过，即成有过且违犯。
若由不恭敬、懈怠、懒惰而生过失，即成有烦恼过失。若由忘失而生过失，即成无烦恼过失。心乱者无过失。入清净意乐地者无过失。如是菩萨因意乐清净，譬如比丘获得净信后，于一切时自然恭敬承事供养导师、法、僧众，以殊胜供养而作供养。
菩萨若生大欲、不知足、贪著利养恭敬，即成有过且违犯，是为有烦恼过失。为断除此过而生起欲乐、发起精进、摄受对治，于此障碍中安住，因自性烦恼炽盛而被降伏，若一再实行则无过失。
菩萨见年长具德应受恭敬如法者时，若以慢心或怀恼害心或嗔恚心，不起立让座，不与他人言说交谈，若以慢心或怀恼害心或嗔恚心，不如理回答询问，即成有过且违犯，是为有烦恼过失。
若非为慢心所压，非具恼害心，非具嗔恚心，而是由懈怠、懒惰，或无记心，或忘失而作，即成有过且违犯，但非有烦恼过失。

།ནད་ཚབས་ཆེ་བའམ། སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ལས་སད་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་འཁྱུད་པར་བྱེད་པ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་ དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་།འདྲི་བ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པའམ། འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ཆོས་སྟོན་པའམ། འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་རྣ་བླགས་ཏེ་ཉན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་གཏམ་ལ་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་སྨྲ་བའི་སེམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་སེམས་ཅན་དེ་དག་དུལ་བར་བྱེད་ཅིང་འདུལ་ལ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་ལ་འགོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཆེས་མང་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་གིས་ཁྱིམ་མམ། གཙུག་ལག་ཁང་གཞན་ནམ། ཁྱིམ་གཞན་དུ་ངས་ཞུ་དང་སྐོམ་དང་། གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་བོས་པ་ལས་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་ཏམ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ཡང་རུང་སྟེ། མི་འགྲོ་ཞིང་བོས་པ་བདག་གིར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོའི་དབང་གིས་མ་སོང་ན་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ན་སྟེ་མི་ནུས་པའམ། སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡུལ་འཛང་མ་རིང་དུ་གྱུར་པའམ། ལམ་ན་འཇིགས་པ་ཡོད་ན་ཉེས པ་མེད་དོ།།ཐབས་དེས་དེ་དུལ་བར་བྱེད་འདོད་ཅིང་འདུལ་བར་འདོད་ལ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ་། དགེ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཚེ་སྔར་གཞན་ལ་ཁས་བླངས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྒྱུན་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ མ་སོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཆོས་ཀྱི་དོན་དང་ལྡན་པ་སྔོན་མ་ཐོས་པ་ཉན་པ་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་པའི་ཕྱིར་མ་སོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་མཉན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འབྲེལ་པའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐོ་ འཚམས་པའི་བསམ་པས་བོས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གཞན་ཆེས་མང་བ་དག་གི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ལ་གསེར་དང་། དངུལ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་ དང་།བཻ་ཌཱུརྱ་ལ་སོགས་པ་ནོར་གྱི་སྣ་གྲངས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་མཆོག་རྣམས་ཐོབ་ཅིང་། དུས་ཀྱིས་བསྟབས་པ་ལས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ལེན་དུ་མི་བཏུབ་ཅིང་སྤོང་བར་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་ བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་ཡལ་བར་འདོར་བའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་ལེན་པར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ནི་འགྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ འཁྲུགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དེ་བླངས་པས་སེམས་ཆགས་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཕྱིས་འགྱོད་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེས་སྦྱིན་པ་འཁྲུལ་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཀུན་ཏུ་འཛིན་པ་བཏང་བ་དེའི་རྒྱུས་སྦྱིན་བདག་ དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དགེ་འདུན་གྱིའམ། མཆོད་རྟེན་གྱི་ཡིན་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ལས་མི་རིགས་པར་ཕྲོགས་པ་ཡིན་དུ་དོགས་ཏེ། རྒྱུ་དེས་བསད་པའམ། བཅིང་བའམ། ཆད་པས་བཅད་པའམ། གནོད་པར་འགྱུར་བའམ། སད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།

对于病情严重或心神不安者无过失。对于从睡眠中醒来的人，以醒来的认知而拥抱、说话、交谈、表示欢喜和询问等无过失。
对于为他人说法或专注于讨论相关话题者无过失。对于其他人表示欢喜也无过失。
对于专心倾听他人说法或讨论相关话题者无过失。为了避免对法语生厌或为了保护说法者的心意，不听闻也无过失。
如果用这种方法调伏众生，使其从不善处引导至善处，则无过失。
为了维护僧团内部规矩无过失。为了保护大多数人的心意无过失。
若其他菩萨邀请到家中或其他寺院、其他住处享用饮食、衣服等用品，而因傲慢或怀恨心或瞋恨心而不去、不接受邀请，则有过失且违背戒律，是烦恼性的过失。
若因懈怠懒惰而不去，则是非烦恼性的过失。
生病无力或心神不安者无过失。若目的地太远或路途有危险则无过失。
若是为了调伏教化对方，欲使其从不善处引导至善处，则无过失。
若先前已对他人承诺则无过失。为了避免妨碍持续行善而不去则无过失。
若担心错过听闻未曾听过的法义则不去无过失。对于如法讨论相关话题也应当如是理解。
若对方怀着轻蔑之心邀请则无过失。为了保护大多数人免于生起怨恨心则无过失。为了维护僧团内部规矩则无过失。
若其他菩萨获得黄金、白银、宝石、珍珠、琉璃等众多殊胜财物，而自己因时机成熟却因怀恨心或瞋恨心而不接受、舍弃，则有过失且违背戒律。因为舍弃众生故，是烦恼性的过失。
若因懈怠懒惰而不接受，则有过失且违背戒律，但非烦恼性过失。
心神不安者无过失。若见到接受后会生起贪著心则无过失。若担心此人日后会后悔则无过失。若怀疑此人布施有误则无过失。
若担心因接受布施而导致施主贫穷困乏则无过失。若怀疑是僧团或佛塔之物则无过失。
若怀疑是从他人非法掠夺而来，因此可能导致杀害、囚禁、惩罚、伤害或诽谤等则无过失。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ། རང་བཞིན་གྱིས་ཕྲག་དོག་ཅན་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། ཆོས་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ནི་འགྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་གླགས་ཚོལ་བ་ལ་མ་བྱིན་ ན་ཡང་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ནད་ཚབས་ཆེ་བ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་འདུལ་བར་བྱེད་འདོད་ཅིང་འདུལ་བར་འདོད་ལ། མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་མི་ཤེས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། གལ་ ཏེ་མ་གུས་ཤིང་ཞེས་མེད་ལ་སྤྱོད་ལམ་ངན་པས་ནོད་པ་ལ་མ་བྱིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསྟན་པས། ཆོས་ཐོས་པས་སྐྲག་ཅིང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གནོད་པ་དང་། ཉམས་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེའི་ ལག་ཏུ་སོང་ན་གཞན་སྣོད་དུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་འཕེལ་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་མ་རུངས་པ་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ཡིན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ནམ།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་ཡལ་བར་འདོར་བའམ། ཁྱད་དུ་གསོད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་ཡལ་བར་འདོར་བ་དང་། བརྗོད་ པས་ཁྱད་དུ་བསད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ནི་འགྱུར་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་རྣམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ རྒྱུ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་བྱེད་འདོད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ལྟ་བུར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཞིང་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ཞི་བ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་འཁྲུགས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་དེ་ འདུལ་བར་བྱེད་འདོད་པ་ལས་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།གཞན་མང་པོ་དག་གི་སེམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་དག་གི་སེམས་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་མ་དད་པ་ རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་།དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་དབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སོ་སོ་ཐར་པའི་འདུལ་བ་ལས་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་སློབ་སྟེ། ཐ་དད་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ རྣམས་ནི་བདག་གི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ན།དེ་དག་ཀྱང་མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཡིད་མི་སྲུང་བར་མི་བྱེད་དེ། བསླབ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པ་རྣམས་ལྟ་ ཅི་སྨོས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཉུང་བ་དང་། བྱ་བ་ཉུང་བ་དང་། སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་དེ་ལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་མཚུངས་པར་སློབ་པར་མི་བྱེད་དོ།

如果菩萨对其他求法者怀有恼害心或者嗔恨心，或者本性嫉妒，而不布施法，就成为有过失和违犯，是烦恼性的过失。如果因懈怠和懒惰而不布施，虽然成为有过失和违犯，但不是烦恼性的过失。对于寻找过失的外道不布施也无过失。对重病者和心乱者无过失。如果想用方便调伏他们，想从不善处引导安置于善处，则无过失。如果不懂法则无过失。如果对方不恭敬、无惭愧、威仪恶劣而不布施，则无过失。
如果担心钝根者听闻广大法会因此恐惧而生邪见、邪执著、损害和退失，则无过失。如果担心落入他人手中会传播给不适合的人，则无过失。如果菩萨因为众生凶恶、破戒的缘故而怀有恼害心或嗔恨心，轻视或抛弃他们，就成为有过失和违犯，是烦恼性的过失。如果因懈怠和懒惰而抛弃、轻视他们，虽然成为有过失和违犯，但不是烦恼性的过失。
为什么呢？因为菩萨对凶恶、破戒、处于痛苦因的众生应当像对持戒、身语意行为寂静者那样以悲心对待，而不是相反。对心乱者无过失。如果想用方便调伏他们，如前所说无过失。为了护持众多他人的心无过失。为了护持僧团的规矩无过失。
菩萨为了护持他人的心，为了使不信者生信、使有信者更加增长，对于世尊在别解脱律中制定的过失，应当和声闻一样学习，不应有差别。为什么呢？声闻仅仅以自利为主，他们尚且为了使不信者生信、使有信者更加增长而不能不护持他人的心，学习诸学处，更何况是以利他为主的菩萨。对于世尊针对声闻少分利益、少分事业、安住小心而制定的过失，菩萨则不必和声闻一样学习。

།དེ་ ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཉན་ཐོས་བདག་གི་དོན་ལྷུར་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མི་ལྟ་བས། གཞན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་ལ། སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ནི་མཛེས་ཀྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གྱི་དོན་ལྷུར་ལེན་པས། གཞན་གྱི་ དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ།དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་ལ་སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ནི་མཛེས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་གི་དོན་དུ་གོས་བརྒྱ་སྙེད་དང་། གོས་སྟོང་སྙེད་ཉེ་དུར་མི་འོང་བའི་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་རྣམས་ལས་བཙལ་བར་བྱ་སྟེ། སྐབས་ འབྱེད་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ཆོག་གམ་མི་ཆོག་བརྟགས་ནས།ཅི་ཙམ་དགོས་པ་བླང་བར་བྱའོ། །གོས་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷུང་བཟེད་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་བཙལ་བར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་སྐུད་པ་བླངས་པ་ཉེ་དུར་མི་འོང་བའི་ ཐག་པ་ལ་འཐག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།གཞན་དག་གི་དོན་དུ་མོན་དར་གྱི་མལ་སྟན་བརྒྱ་སྙེད་དང་། སྟན་དུ་གདེང་བ་བརྒྱ་སྙེད་ཀྱང་བསྟབ་པར་བྱའོ། །གསེར་དངུལ་སྲང་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་པས་ལྷག་པ་ཡང་བདག་གིར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་སོགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་ལ་སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་མཚུངས་པར་སློབ་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ཉུང་ལ། སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་དོན་ཉུང་ཞིང་བྱ་བ་ ཉུང་ལ་སྙིང་ལས་ཆུང་ངུར་གནས་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ནི་འགྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།།རང་བཞིན་གྱིས་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐབས་མཁས་པ་དེ་ལྟ་བུས་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་ན་དེས་ཉེས་ པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཆོམ་པོ་དང་རྐུན་པོས་སྲོག་ཆགས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོ་དག་ཟང་ཟིང་ཅུང་ཟད་ཀྱི་ཕྱིར་གསད་པར་ཆད་དེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་མང་པོ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་མཐོང་ལ། མཐོང་ནས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། སྲོག་ཆགས་འདི་བསད་ན་བདག་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་མོད་ཀྱི་བདག་སེམས་ཅན་དམྱལ བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མདོ་མེད་དེ་།སེམས་ཅན་འདིས་མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འགྲོ་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དགེ་བའི་སེམས་སམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་སུ་རིག་ནས་འཛེམ་བཞིན་དུ་ཕྱི་མ་ལ་ སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ནས་སྲོག་ཆགས་དེ་བསད་ན།ཉེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནུས་ན། སེམས་ཅན་རྒྱལ་པོའམ། བློན་པོ་ཆེན་པོ་གང་དག་ཤས་ཆེར་བརླང་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ སྙིང་རྗེ་མེད་ལ།གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ཕ་རོལ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་།གང་ལ་གནས་ན་གཞི་དེས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ཕན་པའི་བསམ་པས་རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་དབང་བ་དེ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་ དོ།།ཆོམ་པོ་དང་རྐུན་པོ་གཞན་གྱི་ནོར་འཕྲོགས་པ་གང་དག་གིས་དགེ་འདུན་དང་མཆོད་རྟེན་གྱི་ནོར་མང་པོ་ཕྲོགས་ནས་བདག་གིར་བྱས་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནོར་ཕྱིར་ཕྲོགས་ཏེ། ནོར་ལོངས་སྤྱོད་པས་དེས་དེ་དག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་ གནོད་པ་དང་།ཕན་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས། རྐྱེན་དེ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་སླར་ཕྲོགས་ཏེ། དགེ་འདུན་གྱི་ནི་དགེ་འདུན་ལ་འབུལ་བར་བྱེད། མཆོད་སྦྱིན་གྱི་ནི་མཆོད་རྟེན་ལ་འབུལ་བར་བྱེད་དོ།

为什么这样说呢？声闻重视自己的利益而不顾及他人的利益，因此从利他的角度来说，少事少业，安于微小的心力是适宜的。但菩萨重视利他，从利他的角度来说，少事少业，安于微小的心力是不适宜的。
比如，菩萨应当为了他人的利益，向非亲属的婆罗门和居士们乞求上百件、上千件衣服。如果有机会的话，也要观察那些众生是否满足，根据需要而取用。如同衣服一样，钵盂也是如此。
就像应当乞求那样，自己取得线料让非亲属的织工织布也是如此。为了他人的利益，也应当准备上百件绸缎卧具和上百件坐垫。也应当接受超过十万亿两的金银。
住持菩萨戒律的菩萨，对于声闻们少事少业，安于微小心力的戒条，如果是因为利益众生而以嗔恨心、愤怒心违犯这些戒条，则成为有过失和违犯，是烦恼性的过失。
如果是因为懈怠和懒惰而少事少业，安于微小心力，虽然是有过失和违犯，但不是烦恼性的过失。
对于某些本性上的罪过，如果菩萨以这样的善巧方便去行持，不仅不会有过失，而且会增长许多福德。
比如，当菩萨看见盗贼为了些许财物要杀害数百位具有重大意义的声闻、独觉和菩萨，即将造作众多无间业时，菩萨心里这样想：'如果杀死这些众生，我将转生地狱。但我转生地狱是无所谓的，不能让这些众生造作无间业而堕入地狱。'以这样的发心，菩萨在明知是善心或无记心的情况下，出于对后世的慈悲心而杀死那些众生，不仅没有过失，而且会增长许多福德。
同样，如果菩萨有能力，对于那些性情暴戾、对众生毫无慈悲、一心只想伤害他人的国王或大臣，如果让他们继续掌权将会增长许多非福德，菩萨就应当以慈悲心和利益心使他们失去王权。
对于那些抢夺他人财物的盗贼，如果他们抢夺了僧团和佛塔的许多财物据为己有想要享用，菩萨应当从他们手中夺回财物。因为想到如果让他们享用这些财物，将会长期对他们造成伤害和不利，所以基于这个原因而夺回财物，将僧团的财物归还僧团，将佛塔的财物归还佛塔。

།ཞལ་ཏ་བྱེད་པའམ། སྐྱེད་མོས་ཚལ་བསྲུང་བ་གང་དག་གིས་དགེ་ འདུན་ནམ།མཆོད་རྟེན་གྱི་ནོར་མི་རིགས་པར་ཆུད་གསོན་པ་དང་། གང་ཟག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྤྱད་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ལས་དེ་དང་ལོག་པར་ལོངས་སྤྱད་པ་དེས་དེ་དག་ལ་ཡུན་རིང་པོར་གནོད་པ་དང་། ཕན་པ་མ་ ཡིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས་དབང་བྱེད་པ་དེ་ལས་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་རྣམ་གྲངས་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་བྱིན་པར་ལེན་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱང་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པས་ བུད་མེད་མགོ་གཙང་མི་ཚངས་པར་སྤྱད་པར་འདོད་པས་གཟིར་བ་དང་།འབྲེལ་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས། ཅི་དགའ་དགུར་དགེ་བའི་རྩ་ བ་ལ་གཟུད་པ་དང་།མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་གཏོང་དུ་གཞུག་པ་ལ་དབང་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟེན་ན་མི་ཚང་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་བསྟེན་ཀྱང་ཉེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ལ་བསོད་ནམས་ཀྱང་མང་དུ་འཕེལ་ བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བསྟན་པ་མི་འཇིག་པར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བས་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་བྱའོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་མང་པོ་སྲོག་ཐར་བར་བྱ་བ་དང་། བཅིངས་པ་ལས་ཐར་ བར་བྱ་བ་དང་།ལག་པ་དང་། རྐང་པ་དང་། སྣ་དང་རྣ་བ་བཅད་པ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བ་དང་། མིག་དབྱུང་བ་ལས་བསྐྱབ་པའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བདག་གི་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་གྱི་ཚིག་མི་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་དོན་གྱི་ཕྱིར་སོ་སོར་ བརྟགས་ནས་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ།དེ་ལྟར་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་དང་ཅིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཁོ་ན་མཐོང་བའི་དོན་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ཀྱང་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་གཞི་འབའ་ཞིག་གིས་ འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་ཏེ།ཤེས་བཞིན་དུ་ཚིག་གཞན་ལ་སྨྲ་ལ། སྨྲ་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དེ་དག་ལ་སྙིང་བརྩེ་ བའི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་འདི་དག་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་དང་བསྟེན་པས་ཡུན་རིང་པོར་གནོད་པ་དང་།ཕན་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་སྟེ། ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཚིག་སྨྲ་བར་བྱེད་དེ། དེས་དག་ལ་ཞིང་དབྲལ་ བར་ཀུན་ཏུ་དགའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྣམ་གྲངས་དེས་མཛའ་བའི་དབྱེན་བྱས་ཀྱང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། བསོད་ནམས་མང་པོ་ཡང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ།

凡是管理者或园林守护者，如果不当挥霍僧团或佛塔的财物，或个人私自享用，菩萨应当详细观察，若由于这些行为和不当享用会给他们带来长期的危害和不利，认为这是不应该的，就将其从管理职位上免除。如此，以这种方式，菩萨虽然取走未经给予之物，却不会成为过失，而且会增长许多福德。
如是，若在家菩萨见到妇女因欲行不净行而受折磨，内心充满执著，若任其发展会增长许多非福德，认为这是不应该的，于是思维如何引导其趣入善根，放弃不善根。若仅怀着慈悲心与其行淫欲法，虽行不净行仍不构成过失，反而会增长许多福德。
出家菩萨为了护持声闻教法不灭，在任何情况下都不应行不净行。
如是，菩萨为了解救众多众生的生命，使其从束缚中解脱，使其免于手脚、鼻耳被割断，使其免于双目被挖出，菩萨即使为了自己的生命也不应该故意说妄语，但为了这些众生的利益，经过详细观察后可以说妄语。
因此，总之，菩萨无论做什么都是只为众生利益，绝非为了非利益之事。自己也具有无所贪著之心，仅仅基于利益众生的意愿而改变认知，明知而对他人说其他言语，虽然说了也不会成为过失，反而会增长许多福德。
如是，菩萨对于那些被恶知识所摄受的众生，唯依慈悲心而思维：'这些众生若长期亲近恶友，将会带来危害和不利。'认为这是不应该的，于是尽其所能说些令其远离恶知识的言语，欣然致力于使他们分离。
菩萨以这种方式制造亲友间的分离，也不会成为过失，反而会增长许多福德。

།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ལམ་ལོག་པར་ཞུགས་ཤིང་མི་རིགས་པ་རྣམས་བྱེད་པ་དག་ ལ་ཐབས་དེས་ཅི་ཙམ་དུ་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ།དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཚིག་རྩུབ་མོ་དྲག་པོས་སྨྲ་འབེབ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་རྩུབ་པོ་སྨྲས་ཀྱང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱང་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ རོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་ལ་མོས་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། སྨད་འཚོང་མ་དང་། ལམ་སྲང་གི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་ མོའི་སྒྲ་དང་།གཏམ་སྣ་ཚོགས་ལ་མཁས་ཏེ། སྙིང་བརྩེ་བའི་བསམ་པས་གར་དང་། གླུ་དང་། རོལ་མོའི་སྒྲ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་མགུ་བར་བྱས་ཤིང་འདུན་པར་བྱས་ཏེ། དབང་དུ་བྱེད་ཅིང་ངག་གཉན་དུ་བཅུག་ནས། མི་དགེ་བའི་གནས་ ནས་བསླང་སྟེ།དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚིག་ཀྱལ་པ་སྨྲ་ཡང་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་ལ། བསོད་ནམས་ཀྱང་མང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་འཆོས་པ་དང་། ཁ་གསག་དང་། གཞོགས་སློང་དང་། ཐོབ་ཀྱིས་འཇལ་བ་དང་། རྙེད་པས་རྙེད་པར་བྱེད་འདོད་པ་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་བྱུང་བ་རྣམས་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་དག་གིས་མི་འཛེམ་ལ་སེལ་བར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས པར་འགྱུར་རོ།།དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེ་ཞིང་འབད་པ་རྩོམ་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཏེ། ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་ན་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་། རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་ལ་ དགའ་བ་རྟ་གད་དུ་དགོད་པ་དང་།ཀུན་ཏུ་རྩེ་ཞིང་། ཀུན་ཏུ་ཅ་ཅོ་འདོན་ལ་། དགོད་ཅིང་གཡེང་བ་སྟོན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལ་དག་དགོད་དུ་གཞུག་པར་འདོད་ཅིང་དགའ་བར་བྱ་བར་འདོད་ན། རྐྱེན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗེད་པས་བྱས་ན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བསྩལ་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དག་གི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་སྐྱེས་པ་ཐབས་དེས་ཕྱིར་བསྩལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། གཞན་དག་གི་མྱ་ངན་སྐྱེས་པ་བསལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དེའི་རང་བཞིན་ཅན་དེ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་བསྡུ་བའམ། གཙུགས་པ་བསྲུང་བའམ། དེ་དང་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་མི་དགའ་བར་གྱུར་དུ དོགས་པ་དང་།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་དང་། རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པར་གྱུར་དུ་དོགས་པ་རྣམས་ལ་དགའ་བའི་བཞིན་གྱིས་ནང་གི་བསམ་པ་དག་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་ དགའ་བས་གནས་པར་མི་བྱའི།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཏེ་གནས་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འཇིགས་པར་མི་བྱའོ། །དེ་དག་ལས་སེམས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་དབེན་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྐལ་ པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་འཁོར་བ་ན་འཁོར་ཞིང་།བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་དགོས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་དེ་སྐད་སྨྲ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།

菩萨对于入邪道而行不当之众生，为了使他们从不善处提起而安置于善处，经常以粗暴严厉的言语呵斥。如是菩萨虽说粗暴语，也不成过失，且能增长广大福德。
如是菩萨对于喜好歌舞音乐之声的众生，以及喜好国王、盗贼、饮食、饮品、妓女和街谈巷议等的众生，善巧于歌舞、音乐之声和各种谈论。以慈悲心用歌舞、音乐之声及种种戏语言谈令其欢喜爱乐，使其降伏并听从教诲，从不善处提起而安置于善处。如是菩萨虽说戏语，也不成过失，且能增长广大福德。
菩萨若对伪装、谄媚、阿谀、以得报得及以利求利等邪命法生起随顺，对此等不加防护也不断除，则成有过失及违犯，是烦恼性过失。
为了断除此等而生起欲乐并精进修行，因烦恼炽盛而心被压制，若行持则无过失。
菩萨若以掉举所摄持的心不寂静，喜好不寂静，大笑嬉戏，喧哗嘈杂，显露散乱，想要令他人发笑欢喜，以此因缘成有过失及违犯，是烦恼性过失。
若因忘念所作则成非烦恼性过失。为断除此而生起欲乐则无过失，如前所说。
若为断除他人所生嗔恨心而欲以此方便则无过失。欲除他人所生忧恼则无过失。
为摄受喜好此等自性者，或为守护誓言，或为与彼相顺而作则无过失。
对于可能对菩萨不生欢喜、嗔恨、背离者，为显示内心清净而以欢喜面容对待则无过失。
若有菩萨认为'菩萨不应以欢喜心住于涅槃，应背离涅槃而住。也不应畏惧烦恼及随烦恼，心也不应极为远离彼等。如是菩萨应于三无数劫中轮回，应当成就正等菩提'，如是见解并如是宣说，则成有过失及违犯，是烦恼性过失。

།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ་ཞིང་།ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་སེམས་སྐྱོ་བར་བྱ་བ་དེ་ལས་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཀུན་ཏུ་བསྟེན་པར་བྱ་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་སེམས་སྐྱོ་བ་བསྒོམ་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་ནི་བདག་གཅིག་པུའི་དོན་ལ་བརྩོན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན་ལ། དེས་དེ་ལྟར་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ལ་གོམས་པར་བྱ བ་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་དགོས་ཏེ།དེ་ནི་འདི་ལྟར་དགྲ་བཅོམ་པ་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པས་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་གི་ཚིག་མི་བཙན་པར་ འགྱུར་བའི་དྲི་ངས་དང་།མི་སྙན་པ་དང་། གཏམ་ངན་པར་འགྱུར་བ་བདེན་པའི་དངོས་པོ་མི་སྲུང་ཞིང་སྤེལ་བར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བདེན་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྲུང་ཞིང་སེལ་བར་མི་བྱེད་ ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་མི་འགྱུར་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་ནམ། གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། སློང་མོ་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་བ་སྤྱོད་པའི་ གཞིས་མི་སྙན་པར་བརྗོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཁྲོ་བས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཅིང་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་བརྗོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གནོད་པའི་ཐབས་དང་ཐབས་དྲག་པོ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བཞིན་དུ་ཡིད་མི་དགའ་བར་འགྱུར་བ་བསྲུང་ བའི་ཕྱིར་ཐབས་དེ་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཚེ་འདིའི་དོན་ཆུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གཞན་དག་གཤེ་བ་ལ་ཕྱིར་གཤེ་བ་དང་།ཁྲོ་བ་ལ་ཕྱིར་ཁྲོ་བ་དང་། རྡེག་པ་ལ་ཕྱིར་རྡོག་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་ལ་ཕྱིར་མཚང་འབྲུ་བར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་ དག་ལ་ཉེས་པར་བྱས་སམ།ཉེས་པ་བྱས་སུ་དོགས་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པས་མཐུན་པར་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་མི་བྱེད་དེ། ཡལ་བར་འདོར་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།སྙོམ་ལས་སམ། ལེ་ལོའམ། བག་མེད་པས་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་མ་བྱས་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་ནི་འགྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །ཐབས་དེས་དུལ་བར་བྱ་བར་འདོད་ཅིང་། འདུལ་བར་འདོད་ལ་མི་དགེ་ བའི་གནས་ནས་བསླང་སྟེ།དགེ་བའི་གནས་སུ་འགོད་པར་འདོད་པ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པས་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བ་བྱེད་དུ་འཇུག་པར་འདོད་པ་ཞིག་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ གྱིས་འཐབ་ཀྲོལ་བ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཏེ།རྩོད་པ་བྱེད་ལ། ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱས་ན་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་ཏེ། ཤེད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཕ་རོལ་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་ཞིང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་དུ་རེ་ལ་གཞན་ལ་ཉེས་པ་བྱས་པ་ལས་ བརྩམས་ཏེ།ཤད་ཀྱིས་སྦྱང་བ་བྱེད་པས་ཤིན་ཏུ་ངོ་ཚ་བར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།

为什么这样说呢？菩萨应当比声闻对涅槃的欢喜修习千万亿倍的对涅槃的欢喜，应当对烦恼和随烦恼修习厌离之心。这是因为声闻只是为自己一个人的利益而精进，而菩萨则是为一切众生的利益而精进。因此，他应当这样修习无烦恼的心，应当如实成就。虽然他不是阿罗汉，但由于具有殊胜的无烦恼，在有漏尽的事物上行持，所以比阿罗汉更为殊胜。
如果菩萨因为自己的话语不被采纳而产生臭气、不悦耳、恶名声，不护持和宣说真实之事，就有过失且有违背，这是染污的过失。如果不护持和宣说非真实之事，则无过失且无违背，也不是染污的过失。如果对方是外道或任何执著者，则无过失。如果因出家、乞食、行善而被诽谤，则无过失。如果因愤怒压制而心颠倒而说，则无过失。
如果菩萨见到能利益众生的损害方便和猛烈方便，却因保护令人不悦的心而不采用这些方便，就有过失且有违背，这是非染污的过失。如果是今生小小的利益，而因此会产生大的不悦，则无过失。
如果菩萨对他人的谩骂以谩骂回应，对愤怒以愤怒回应，对打击以打击回应，对揭短以揭短回应，就有过失且有违背，这是染污的过失。
如果菩萨对他人造作过失或怀疑有过失，因具有嫌恨心和被傲慢压制而不和解，置之不理，就有过失且有违背，这是染污的过失。如果因懈怠、懒惰或放逸而不和解，虽有过失且有违背，但不是染污的过失。如果是为了调伏他们，想要教化他们，想要使他们从不善处提升到善处，则无过失。如果对方是外道，则无过失。如果对方想要通过和解来行持不适当的过失之事，则无过失。
如果对方本性好争吵，喜欢争论，若与之和解反而更加激怒他们，使他们更加暴躁，则无过失。如果对方具有忍辱的性格，无嫌恨的性格，而因他人过失请求和解时会感到十分惭愧，则无过失。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྩོད་པ་གང་ལ་གཞན་ཉེས་པ་བྱུང་བ་དག་ཆོས་བཞིན་དུ་མཐུན་པར་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱེད་ཀྱང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་གཞན་ལ་ཐོ་ འཚམས་པའི་བསམ་པས་ཤད་ཀྱིས་སྦྱངས་པ་མི་ཉན་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་མི་ལྡན་གྱི། མི་བཟོད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་མི་ཉན་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ ཉེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཐབས་དེས་ཕ་རོལ་གདུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། མཐུན་པ་མ་ཡིན་པར་ཤད་ཀྱིས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ལ་ཁྲོ་བའི་བསམ་པ་འབྱུང་ཞིང་ འཛིན་ལ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་པ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་ བྱ་བ་ལ་ཡོངས་སུ་ཞེན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ།ཟང་ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་སྡུད་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་བསམ་པས་རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་བདག་ གིར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་སྐྱེས་ཏེ། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དུས་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོད་མ་ཡིན་པར་བདག་གིར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལམ་གྱིས་དུབ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་འཛིའི་གཏམ་ལ་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པའི་སེམས་ཀྱིས་དུས་ཡོལ་བར་ བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗེད་པས་ཡོལ་བར་བྱས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕ་རོལ་སྨྲ་ཞིང་འདུག་ལ་དེ་ཡང་དྲན་པ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་གྱི་ངོར་སྐད་ཅིག་ གཅིག་ཙམ་ཉན་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཡ་མཚན་དུ་འཛིན་ཏེ། འདྲི་བ་ཙམ་དང་། དྲིས་པའི་ལན་འདེབས་པ་ཙམ་བྱེད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་གཞག་པར་འདོད་ལ། ཀུན་ ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། གདམས་ངག་ནོད་དུ་མི་འགྲོ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་བྱས་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་ འགྱུར་རོ།།ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གདམས་ངག་ལོག་པར་འབྱུང་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་སམ། དེས་གདམས་ངག་གིས་གདམས་པའི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་སྒྲིབ་པ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་ཅིང་སེལ་བར་མི་བྱེད་ན།ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་ཤིང་འབད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོས་སེམས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་ཏེ། ཀུན་ ཏུ་སྤྱོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བར་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱོང་བ་ ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འདུན་པ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

菩萨对于争论中他人所生过失，虽然如法调解，但若怀着恼害心及伤害他人之心而调解却不被接受，则成有过且违犯，是烦恼性过失。若非怀着恼害心，而是因性情暴躁而不接受，则成为烦恼性过失。若以此方便欲调伏他人则无过。如前所说一切应当了知。若非如法且不调解而行持则无过。
菩萨对他人生起嗔恨心并接受此心，则成有过且违犯，是烦恼性过失。为断除此心而生起欲乐心则无过，如前所说。
第十品：菩萨若因执著于承事供养，以有所求之心摄受眷属，则成有过且违犯，是烦恼性过失。以无所求之心承事供养则无过。
菩萨生起懈怠懒惰，于非时非量贪著睡眠之乐、卧具之乐、倚靠之乐，则成有过且违犯，是烦恼性过失。若因病而无力则无过。因路途疲惫则无过。为断除此心而生起欲乐心则无过。如前所说应当了知。
菩萨以贪著心于闲谈中耽误时间，则成有过且违犯，是烦恼性过失。因忘失而耽误则成非烦恼性过失。对方在说话且自己保持正念时，为顾及对方而暂时倾听则无过。若感兴趣而仅作询问及回答则无过。
菩萨为令心安住，欲令心等持，却因怀着恼害心及我慢心而不去求教诫，则成有过且违犯，是烦恼性过失。若因懈怠懒惰则成非烦恼性过失。若因病而无力则无过。若怀疑教诫有误则无过。若自己多闻且能令心等持，或已完成教诫所教导之事则无过。
菩萨接受贪欲盖障且不予以对治，则成有过且违犯，是烦恼性过失。为断除此心而生起欲乐心并精进，但因强烈烦恼压制心识而行持则无过。
如同贪欲一样，对于害心、昏沉、睡眠、掉举、后悔、疑惑等亦当如是了知。
菩萨贪著禅定之味且视之为功德，则成有过且违犯，是烦恼性过失。为断除此心而生起欲乐心则无过，如前所说。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ ལྡན་པའི་ཆོས་མཉན་པར་མི་བྱའོ།།གཟུང་བར་མི་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པར་ཡང་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། བཟུང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་བསླབ་མི་དགོས་སོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ལྟ་ཞིང་། དེ་སྐད་སྨྲ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་ འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལ་ཡང་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས། གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དེ་ལྷུར་ལེན་པའི་འདུན་པ་བཟློག་ པའི་ཕྱིར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཡོད་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྩོན་པར་མ་བྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཡལ་བར་བོར་ནས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ཡོད་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་བརྩོན་པ་མ་བྱས་པར་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས། ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་ བཅོས་དག་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཤིན་ཏུ་ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། ལོ་བས་སྐྱེན་པ་དང་། ཡུན་རིང་དུ་མི་བརྗེད་པར་ནུས་པ་དང་། དོན་སེམས་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱེད་ནུས་པ་ དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་རིག་པས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བློ་མི་འགྱུར་བ་དང་ལྡན་ཏེ། དེ་ལས་ཉིས་འགྱུར་དུ་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དང་ཡང་མ་འགལ་བར་མུ་ སྟེགས་ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་ཕྱི་རོལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་དག་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པ་ན།དེར་མངོན་པར་དགའ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱེད་ཅིང་དེས་དགའ་བར་འཛིན་ལ་དེས་རངས་པར་བྱེད་དེ། སྨན་ཚ་བ་བསྟེན་པ་བཞིན་དུ་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནམ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཟབ་པ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གནས་དག་ཐོས་ནས། མ་མོས་ཤིང་སྐུར་པ་འདེབས་ཏེ། འདི དག་ནི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན།ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ན། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ། གཞན་གྱི་ རྗེས་སུ་ཞུགས་པས་སྐུར་བ་འདེབས་ཀྱང་རུང་སྟེ་།ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟབ་ཅིང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གནས་དག་ཐོས་ནས། སེམས་མོས་པར་གྱུར་ན། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔས་དད་པ་དང་གཡོ་མེད་པས་འདི་ལྟར་བདག་ནི་ལོང་བར་གྱུར་ཏེ།མིག་མེད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྤྱོད་པར་ཟད་པས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགོངས་ཏེ་གསུངས་པ་སྤངས་པ་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་བདག་ཉིད་མི་ཤེས་པར་བརྩིས་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཆོས་དེ་དག་ལ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པར་ཡང་དག་པར་ལྟ་ན།དེ་ལྟར་ན་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་སྐུར་བ་མི་འདེབས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཟང་ ཟིང་དང་བཅས་པའི་སེམས་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་དག་ལ་བདག་ལ་བསྟོད་ཅིང་གཞན་དག་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་པ་གནས་པར་བྱ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པར་འདོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཐབས་དེས་གང་ཟག་དེ་ཉིད་འདུལ་བར་འདོད་པ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།

菩萨不应听闻声闻乘相应之法，不应受持，也不应修学。若菩萨认为'菩萨何须听闻、受持声闻乘相应之法，不必修学'，如是见解并作此说，即成有过且违犯，是烦恼所生过失。如是，菩萨尚且应当精进于外道论典，何况佛说？为遮止专一决定之意乐，则无过失。
菩萨有菩萨藏，若不精进于菩萨藏而完全舍弃一切菩萨藏，转而精进于声闻藏，即成有过且违犯，是烦恼所生过失。菩萨有佛说，若不精进于佛说而精进于外道论典、世间论典，即成有过且违犯，是烦恼所生过失。
若具足极其专注、聪慧敏捷、长时不忘、思维义理、能够通达、于佛说具择法慧而心不变异，且于佛说每日精进加倍，则无过失。菩萨若不违如是法则而通达外道论典、世间论典时，若以欢喜方式行持且以此为乐为悦，而非如服苦药般行持，即成有过且违犯，是烦恼所生过失。
菩萨从菩萨藏中，若听闻关于真实义或佛菩萨威力的甚深极甚深处，而不信解且诽谤说：'此等无有意义，不合正法，非如来所说，不能利益安乐众生'，无论是自己非理作意或随他而诽谤，皆成有过且违犯，是烦恼所生过失。
菩萨听闻甚深极甚深处后若生信解，则菩萨应以信心无诳如是真实学习：'我如盲人无目，唯随如来慧眼而行，舍弃如来密意所说非我所应。'如是菩萨自认无知，而视如来于彼等法无所隐晦，如是即为正行。纵无信解，若不诽谤则无过失。
菩萨若以贪著心及嗔恨心对他人赞己毁他，即成有过且违犯，是烦恼所生过失。为令教法住世而欲降伏外道者无过失，以此方便欲调伏彼补特伽罗者无过失。广说如前。

།མ་དད་པ་རྣམས་དད་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྒྲོགས་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱིས་འབེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན། ང་རྒྱལ་གྱིས་ནོན་པ་དང་། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་མི་འགྲོ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་མི་འགྲོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་ཚོར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ལོག་པར་སྟོན་དུ་དོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཆོས་སྨྲ་བའི་ སེམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཡང་དང་ཡང་དུ་ཐོས་ཤིང་བཟུང་ལ་ཤེས་ཟིན་པའི་དོན་གྱི་གཏམ་ཡིན་པར་ཤེས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མང་དུ་ཐོས་པ་དང་། ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་། ཐོས་པ་བསགས་པ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྟག་ཏུ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་གནས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་པར་བསྒྲུབ་པ་ལ་བརྩོན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཤིན་ཏུ་ཤེས་རབ་རྟུལ་ཏེ་ཆོས་ལེན་པ་ལ་ཞན། འཛིན་པ་ལ་ཞན་ཅིང་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལ་ཞན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ ལ་བསམས་བཞིན་དུ་ཁྱད་དུ་གསོད་ཅིང་བཀུར་སྟི་མི་བྱེད་ལ།འཕྱ་ཞིང་སྟིང་བར་བྱེད་པ་དང་། ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་གྱི་དོན་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྡོམ་པ་ལ་ གནས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་འདི་ལྟ་སྟེ།བྱ་བ་གཏན་ལ་འབེབས་པའམ། ལམ་དུ་འགྲོ་ཞིང་འོང་བའམ། ཡང་དག་པའི་ཐ་སྙད་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལ་སྦྱོར་བའམ། ལོངས་སྤྱོད་བསྲུང་བའམ། བྱེ་བ་བསྡུམ་པའམ། དགའ་སྟོན་ནམ། བསོད་ནམས་བྱེད་པ་ལ་ཀུན་ནས་མནར་ སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་གྲོགས་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་གྲོགས་བྱེད་དུ་མི་འགྲོ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རང་བྱེད་ནུས་པ་དང་། རྟེན་ཡོད་དེ་མི་འཆོལ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གནོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པའི་བྱ་བ་ལ་མ་སོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ལ་ཆེས་སྔར་ཁས་བླངས་ཟིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ནུས་པ་གཞན་ལ་བཅོལ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། ། རང་བཞིན་གྱིས་ཡིད་རྟུལ་ཞིང་ལུང་འབོགས་མི་མཁས་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། ། གཞན་ཆེས་མང་བ་དག་གི་སེམས་བསྲུང་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནད་པ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དང་ཕྲད་པ་ན་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན པས་རིམ་གྲོ་དང་བསྙེན་བཀུར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་མི་བྱེད་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཉིད་ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཕ་ རོལ་ནུས་ཤིང་མཐུན་པ་ལ་བཅོལ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ནད་པ་མགོན་ཡོད་ཅིང་རྟེན་ཡོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་གི་རིམ་གྲོ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ནད་རྒྱུན་རིངས་ཀྱིས་ཐེབས་ཏེ་སོ་ཙམ་དུ་འདུག་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་རྒྱ་ཆེན་ པོ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་ཏེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་བར་ཆད་དུ་འགྱུར་བ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།ཤིན་ཏུ་ཤེས་རབ་རྟུལ་སྡེ་ཞིང་ལེགས་པར་ཆོས་སྟོན་མི་ནུས་ལ། ལེགས་པར་འཛིན་མི་ནུས་ཤིང་དམིགས་པ་ལ་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།

为了使不信者生起信心，已信者更加增上，如此行事则无过失。
菩萨宣说佛法，以正法相关的言论作抉择时，若因傲慢所压、怀恼害心、怀嗔恨心而不去，则有过失且有违犯，是染污罪。
若因懈怠和懒惰而不去，是无染污罪。
若未察觉则无过失。
若生病而无力则无过失。
若担心说法有误则无过失。
若为护持说法者的心则无过失。
若知是已经反复听闻、受持并了知的义理，则无过失。
若是多闻者、持法者、积闻者则无过失。
若常住所缘，精进成就菩萨三昧则无过失。
若智慧极钝，于受持法、领受法及心住所缘皆弱，则无过失。
菩萨若故意轻视说法者而不恭敬，讥讽嘲弄，执著文字而不依义理，则有过失且有违犯，是染污罪。
菩萨对于住于律仪的众生之事，如：决定事务、往来道路、如法言谈、从事事业、守护受用、调解纠纷、庆典或修福等，若因怀恼害心及嗔恨心而不去助伴，则有过失且有违犯，是染污罪。
若因懈怠和懒惰而不去助伴，是无染污罪。
若自己能做且有依靠而不委托他人则无过失。
若是有害且非如法之事而不去则无过失。
若欲以此方便调伏则无过失，详如前述。
若已先答应他人则无过失。
若委托其他有能力者则无过失。
若常精进于善法则无过失。
若本性愚钝且不善开示则无过失，如前所述。
若欲护持众多他人之心则无过失。
若欲护持僧团规律则无过失。
菩萨遇见病人被病所困时，若因怀恼害心及嗔恨心而不予照料和供养，则有过失且有违犯，是染污罪。
若因懈怠和懒惰而不做，是无染污罪。
若自己生病而无力则无过失。
若委托他人有能力且适合者则无过失。
若病人有护理者和依靠则无过失。
若病人自己能照料和供养自己则无过失。
若因长期疾病而仅能勉强维持则无过失。
若为护持不令广大善法受到障碍而常精进于善法而不做则无过失。
若极其愚钝而不能善说正法，不能善加领受且不能令心安住于所缘则无过失。

། གཞན་ལ་ཆེས་སྔར་ཁས་བླངས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ནད་གཡོག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་གྲོགས་བྱ་བ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ལ་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་ཞུགས་པ་དག་མཐོང་ན། ཀུན ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་རིགས་པ་དང་ཚུལ་བཞིན་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་སྟོན་པར་མི་བྱེད་ན་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།བདག་གིས་མི་ཤེས་ཏེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞན་ནུས་པ་ལ་བཅོལ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གཞན་གྱིས་ཟིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་གདུལ་བར་འདོད་ ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གང་ལ་རིགས་པས་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་ཞིང་བཀའ་བློ་མི་བདེ་བས་ལོག་པར་འཛིན་པ་དང་། དགའ་ཞིང་གུས་པ་མེད་པས་དམུ་རྒོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་བྱས་པ་མི་གཟོ་ཤིང་བྱས་པ་མི་ཚོར་ཏེ།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་མཐུན་པའི་ཕན་གདགས་པས་ལན་དུ་ཕན་མི་འདོགས་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་ པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ།།སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་མི་བྱེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྒྲིམས་བཞིན་དུ་མ་ནུས་ཤིང་མ་ལྕོགས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་འདུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་ པར་མི་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཉེ་དུ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་བྱུང་བ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་སེལ་བར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོས་སེལ་བར་མི་བྱེད་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེས་པར་མི་འགྱུར་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱ་བ་དག་ལ་གྲོགས་མི་བྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར་སློང་བ་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པས་མ་བྱིན་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་དང་བག་མེད་པས་མ་བྱིན་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལོངས་སྤྱོད་དག་མེད་དེ་མི་བདོག་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་འཕྲོད་པ་སློང་བ་ན་ཉེས་པ་ མེད་དོ།།ཐབས་དེས་གདུལ་བར་བྱ་བར་འདོད་ཅིང་འདུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །རྒྱལ་པོ་ལ་གནོད་པ་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བསྡུས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ སེམས་དང་ལྡན་པས་དུས་དུས་སུ་ལེགས་པར་མི་འདོམས་ཤིང་ལེགས་པར་རྗེས་སུ་མི་སྟོན་པ་དང་།ཕོངས་པ་དེ་དག་གི་ཕྱིར་བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ལས་གོས་དང་། ཟས་དང་མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ཆོས་བཞིན་དུ་ཡོངས་ སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་ན།ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་སམ་ལེ་ལོའམ། བག་མེད་པས་མི་འདོམས་ཤིང་རྗེས་སུ་མི་སྟོན་ལ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཐབས་དེས་དུལ་བར་བྱ་བར་འདོད་ཅིང་དུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ན་སྟེ་སྦྱོར་མི་བཟོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ནུས་པ་གཞན་དག་ལ་བཅོལ་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།

如果很早以前对他人承诺过则无过失。对于护理病人，应当了知像这样做一个帮助解除痛苦的伴侣也是同样的。菩萨见到有人在今生来世的事情上以不如法的方式行事时，如果以恼害心和嗔恨心而不如理如法地教导，则有过失且有违犯，这是染污的过失。如果由懈怠和懒惰而不教导，则是非染污的过失。
如果自己不知道且不能做则无过失。如果委托其他有能力的人则无过失。如果他自己能做则无过失。如果被其他善知识摄受则无过失。如果想以这种方法来调伏则无过失。详细内容如前所述。
如果应当以正理教导的那个人具有恼害心且不信受教诲而颠倒执著，以及由于不欢喜且不恭敬而具有野蛮的性格，则无过失。菩萨对于对自己有恩惠的众生，如果以恼害心而不知恩不感恩，不以相应的利益来报答，则有过失且有违犯，这是染污的过失。
如果由懈怠和懒惰而不做，则是非染污的过失。如果尽力而为但仍无能为力则无过失。如果想以这种方法来调伏则无过失，如前所述。如果他自己不想接受报答则无过失。
菩萨对于处于亲属和财物所生痛苦中的众生，如果以恼害心而不去消除他们的忧愁，则有过失且有违犯，这是染污的过失。如果由懈怠和懒惰而不去消除，则是非染污的过失。不成为过失的情况，即从不做事情的帮助开始，应当如前所述般了知。
菩萨对于正当请求饮食等物的人，如果以恼害心和嗔恨心而不给予饮食等资具，则有过失且有违犯，这是染污的过失。如果由懈怠、懒惰和放逸而不给予，则是非染污的过失。如果没有财物可给则无过失。对于请求不适合或不相宜之物则无过失。
如果想以这种方法来调伏则无过失，如前所述。如果要守护国王的利益则无过失。如果要守护僧团的内部规矩则无过失。
菩萨对于所摄受的眷属，如果以恼害心而不在适当时候善加教导和开示，以及为了那些贫穷者而不如法地向具信心的婆罗门和居士们寻求衣服、饮食、卧具、坐具、医药和资具，则有过失且有违犯，这是染污的过失。如果由懈怠或懒惰或放逸而不教导开示且不寻求，则是非染污的过失。
如果想以这种方法来调伏则无过失，如前所述。如果要守护僧团的内部规矩则无过失。如果生病而无法实行则无过失。如果委托其他有能力的人则无过失。

།འཁོར་བསོད་ ནམས་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའམ།ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ནུས་པར་ཤེས་པ་དང་། དེ་དག་གིས་གདམས་ངག་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་བྱ་བ་བྱས་ཟིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སྔོན་མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་པ་ལས་ ཆོས་རྐུར་འོངས་པ་དེར་ཡང་འདུལ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་གཞན་དག་གི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ན། ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་ པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ་། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པས་མཐུན་པར་མི་བྱེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དག་གི་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་འཕྲོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ན་སྟེ་སྦྱོར་མི་ བཟོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དེའི་འདོད་པ་འཕྲོད་པ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། གཞན་ཆེས་མང་བ་དག་གི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་འཕྲོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །མུ་སྟེགས་ཅན་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་དུལ་བར་བྱ་ བར་འདོད་ཅིང་དུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པས་གཞན་དག་གི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རྗོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་བསྔགས་པ་མི་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལ་ལེགས་སོ་ ཞེས་བྱ་བ་མ་བྱིན་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པས་མ་སྨྲས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །རང་བཞིན་གྱིས་འདོད་པ་ཆུང་ངུ་ཡིན་པར་ དཔགས་ཏེ།དེ་དང་མཐུན་པར་བྱེད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ན་སྟེ་མི་ནུས་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐབས་དེས་འདུལ་བར་བྱ་བར་འདོད་ཅིང་འདུལ་བར་འདོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དགེ་འདུན་གྱི་ནང་ཁྲིམས་བསྲུང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞི་དེས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། གནོད་པར་འགྱུར་དུ་དོགས་ཏེ། དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ཡོན་ཏན་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡང་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ ཡིན་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།མུ་སྟེགས་ཅན་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཏམ་རྫོགས་རྫོགས་སུ་སྡོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྨ་དབབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆད་པས་གཅད་པའི་རིགས་པ་དང་། བསྐྲད་པའི་རིགས་པ་རྣམས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱིས་སྨ་མི་འབེབས་སམ།སྨ་འབེབས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆད་པས་བཅད་པས་མི་འཆོས་སམ། འཆོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྐྲོད་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། ། སྙོམ་ལས་དང་ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པས་སྨ་འབེབས་པར་མི་བྱེད་པ་ནས། སྐྲོད་པའི་བར་དུ་མི་བྱེད་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོས་སུ་མི་རུང་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་སྟེ། གཏམ་བྱར་མི་རུང་བ་དང་། བཀའ་བློ་མི་བདེ་ཞིང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་ཤས ཆེ་བ་ལ་ཡལ་བར་བོར་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།།དུས་ལས་སྡོད་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །གཞི་དེ་ལས་འཐབ་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པར་འགྱུར་བར་མཐོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །དགེ་འདུན་འཁྲུག་ཅིང་འབྱེ་བར་མཐོང་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གཡོ་ མེད་དེ།ཤས་ཆེར་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་མཐུན་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན་ཉེས་པ་མེད་དོ།

眷属具有大福德，或者知道自己能够寻求法衣等物，由于他们已经通过教诫和随教而完成教诫和随教之事，则无过失。
若是从前为外道而来窃法者，若其性质为无调伏之缘者，则无过失。
菩萨若以恼害心而不随顺他人之心，则有过失且有违犯，成为烦恼性过失。
若因懈怠、懒惰和放逸而不随顺，则成为非烦恼性过失。
若他人所欲不适宜，则无过失。
若病而不能行，则无过失。
若为守护僧团内规，则无过失。
即使适合其所欲，但若不适合且非更多他人所欲，则无过失。
若为降伏外道，则无过失。
若欲以此方便调伏且欲调伏，则无过失，如前所述。
菩萨若以恼害心而不说他人真实功德，不说真实赞叹，对善说不予'善哉'赞叹，则有过失且有违犯，成为烦恼性过失。
若因懈怠、懒惰和放逸而不说，则成为非烦恼性过失。
若推度其本性少欲，而随顺于彼，则无过失。
若病而不能，则无过失。
若虑及因此事而生烦恼、骄傲、傲慢和损害，为除此故，则无过失。
若诸功德是伪装的功德而非真实，善说也是伪装的善说而非真实，则无过失。
若为等待谈话结束，则无过失。
菩萨对于应当呵责、应当惩罚、应当驱摈的众生，若以烦恼心而不呵责，或虽呵责但不以惩罚教化，或虽教化但不驱摈，则有过失且有违犯，成为烦恼性过失。
若因懈怠、懒惰和放逸而不行呵责乃至驱摈，则成为非烦恼性过失。
若为不可教化之性者，不堪言说，且不信教诫而多恼害心，置之不理，则无过失。
若待时机，则无过失。
若见因此事将生争斗、挖苦、打斗和诤论，则无过失。
若见僧团将起纷争分裂，则无过失。
若彼等众生无诳，多具惭愧，能迅速随顺，则无过失。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་དང་། མཐུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་ལ། སེམས་ཅན་སྐྲག་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་རྣམས་སྐྲག་པར་ བྱ་བ་དང་།སེམས་ཅན་འདུན་པར་བྱ་བའི་རིགས་པ་རྣམས་འདུན་པར་བྱ་བ་དང་། དད་པས་བྱིན་པ་སྤོང་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྐྲག་པར་མི་བྱེད་འདུན་པར་མི་བྱེད་ན་ཉེས་པ་དང་བཅས་ཤིང་འགལ་བ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་གང་དུ་ཤས་ཆེར་མངོན་པར་ཞེན་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ཅིག་ན་མ་བསྟན་ཀྱང་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བས་ཉེན་པ་དང་། སྡོམ་པ་ མ་མནོས་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉེས་པ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་གཞི་འདི་དག་ནི་དངོས་སུ་བྱུང་བ་ཤ་སྟག་སྟེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བརྩམས་ ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་ཐོར་བུ་ཐོར་བུར་གསུངས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་འདིར་ཚང་བར་བཤད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གུས་པ་སྐྱེས་པས་དེ་དག་ལ་སློབ་པར་འདོད་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་འདོད་ པའི་བསམ་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་པས་གཞན་ལས་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱས་ནས་མཆོག་ཏུ་གུས་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པར་བྱའོ། །ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཀྱང་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བར་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་གསོ་བས་ ཉེས་པ་ལས་གསོ་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉེས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེས་བྱས་སུ་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ་། །ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའམ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་པ་གང་ཡང་རུང་སྟེ། གང་དག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དེ་དག་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་འཛིན་ནུས་པ་ལ་བཤགས་པར་བྱའོ། ། གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆེན་པོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བྱུང་བར་གྱུར་ན་དེས་སྡོམ་པ་བཏང་བ་ལན་གཉིས་སུ་སླར་ཡང་མནོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་འབྲིང་གིས་ཉེས་པ་བྱུང་བ་ན་ནི་དེས་གང་ཟག་གསུམ་མམ། དེ་ཡན་ཆད་ལ ཉེས་བྱས་བཤགས་པར་བྱ་སྟེ།མདུན་དུ་འདུག་ནས་ཐོག་མར་དངོས་པོ་བརྗོད་དེ། འདི་སྐད་ཅེས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དགོངས་སུ་གསོལ། བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ལ་ཇི་སྐད་ཡོངས་སུ་བརྗོད་པའི་གཞི་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདུལ་བ་དང་འགལ་བ་ཉེས་བྱས་ཀྱི་ནོངས་པ་བྱུང་ སྟེ་ཞེས་བརྗོད་ལ།ལྷག་མ་ནི་དགེ་སློང་ཉེས་བྱས་འཆགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཆུང་ངུས་ཕམ་པའི་གནས་ལྟ་བུའི་ཆོས་བྱུང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཉེས་པ་རྣམས་ནི་གཅིག་གི་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གང་ གི་མདུན་དུ་བཤགས་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་མཐུན་པ་མེད་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཕྱིན་ཆད་མི་བྱ་བར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་བསྡམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཉེས་པ་དེ་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱའོ།

菩萨具有神通、变化和种种威力，对于应当令其恐惧的众生使其恐惧，对于应当令其欢喜的众生使其欢喜，为了令信施舍弃，如果不以神通令其恐惧和欢喜，就成为有过失和违犯，成为非烦恼性的过失。
对于众生大多执著的外道、诽谤圣者、具有邪见者，即使不示现神通也无过失。对于一切心乱者、为苦受所逼恼者、未受戒律者，应当了知完全无过失。
这些菩萨学处都是实际发生的，世尊从律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒出发，在其他诸经中零散宣说的内容，在这菩萨藏的根本论中完整解说。
菩萨生起恭敬心，以清净的欲学之心、求菩提之心、利益众生之心，从他人正受戒律后应当至为恭敬而学习。从最初就应当生起恭敬心以不生过失。若有过失也应当如法对治而从过失中恢复。
应当了知这一切菩萨过失都归类为突吉罗。无论是声闻乘还是大乘，对于能够理解并受持这些表罪的人应当忏悔。
如果由重烦恼而菩萨生起类同他胜处法，则应舍戒后再二次受戒。如果由中等烦恼生起过失，则应向三人或更多人忏悔突吉罗，在其面前坐下，首先陈述事实，说：'具寿请听！我某某从所说根本违犯菩萨律仪突吉罗罪'，其余如比丘忏悔突吉罗那样宣说。
由小烦恼生起类同他胜处法及其他过失，应当了知向一人忏悔。若无适合向其忏悔的对象，菩萨应当从内心发誓今后不作，并且今后也应当约束。如此行持则从彼过失中解脱。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་ དག་པར་བླང་བ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་མེད་པར་གྱུར་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྤྱན་སྔར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྤྱན་སྔར་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ལ་གཟར་ནས་པུས་མོ་གཡས་པའི་ལྷ་ང་ས་ལ་བཙུགས་ནས་སམ། ཙོག་ཙོག་པོར་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་བདག་མིང་འདི་ཞེས་བགྱི་བ་ཕྱོགས་བཅུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ ཐམས་ཅད་ལ་གསོལ་བ་འཚལ་ཏེ།དེ་དག་གི་སྤྱན་སྔར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་དེ། སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཚུལ་ ཁྲིམས་གང་ལ་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསླབས་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་སློབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་ན་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ད་ལྟར་སློབ་པ་རྣམས་བདག་གིས་ཡང་དག་པར་བླང་ ངོ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་བརྗོད་ནས་ལྡང་བར་བྱའོ། །ལྷག་མ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉེས་པའི་ལམ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་ལྷག་མ་ཡང་མེད་པ་ནི་མེད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཉེས་པ་ནི་ཕལ་ཆེར་ཞེ་སྡང་ལས་འབྱུང་གི།འདོད་ཆགས་ལས་བྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་ཤིང་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས་གང་ཅི་སྤྱོད་ཀྱང་རུང་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།མི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བའི་རིགས་པ་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་མི་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྡང་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ལ་ཕན་པར་སྤྱོད་པ་ མ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་བྱེད་པ་ནི་ཉེས་པར་འགྱུར་བར་རིགས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཉེས་པ་རྣམས་ནི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། གཞི་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རང་གི་འདུལ་བ་ལ་བསླབ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་སོ། །དེ་ལ་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་འདྲལ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཉེས་པ་རྒྱུན་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། སྡིག་པ་འཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་སྦྱོར་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན།ཆོས་ཀྱི་བསམ་པས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། འཚོ་བའི་བསམ་པས་མ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་མ་ཡིན། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་གྱི། དོན་དུ་མི་གཉེར་བ་ མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་དེ་ལྟར་དོན་དུ་གཉེར་བས་ལེ་ལོས་གནས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། བརྩོན་འགྲུས་མི་ཞན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཡང་འབྱུང་བ་པ་དང་། རིམས་ནད་དང་བཅས་པ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤིར་འགྱུར་བའི་སྡིག་ པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མ་འདྲེས་པ་སྟེ།དེ་ནི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།

如果没有具备那些功德的人，菩萨应当在如来像前自己正受菩萨戒律。即在佛前偏袒右肩，右膝着地或蹲踞而坐，如是说道：'我某某名，向十方如来和入大地的一切菩萨祈请。在他们面前，我将正受一切菩萨学处和一切菩萨戒律，即律仪戒、摄善法戒、饶益有情戒。这些戒律是过去一切菩萨所学，未来一切菩萨将学，现在十方一切菩萨正在学习的，我今正受。'如是说二遍三遍后起立。
其余一切如前应知。关于菩萨的过失之道，也没有无余过失的。世尊说菩萨的过失大多从嗔恨而生，不是从贪欲而生，应当了知。对此意趣应当如是理解：菩萨对众生有爱著，以慈爱众生的缘故，无论做什么都是菩萨应做之事，不是不应做。对应做之事作如理行持不应成为过失。
菩萨对众生起嗔恨不是对自他有利的行为，这也不是菩萨应做之事，如是做不应做之事理应成为过失。菩萨的过失应知有小、中、大三种，如《集论》中所说。如是精进学习自己律仪的菩萨，具足三种圆满：加行圆满、意乐圆满、宿因圆满，安住于快乐。
其中加行圆满是什么呢？即菩萨不毁坏戒律，身语意行为清净，不恒常造过失，忏悔罪业，这称为加行圆满。意乐圆满是什么呢？是为法而出家不是为了生计，追求大菩萨果位而非不追求，追求沙门果位和涅槃而非不追求。如是追求而不懈怠安住，精进不退，不与烦恼、疾病、恶业、痛苦报应、后世生老死等不善法相混，这称为意乐圆满。

།སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་བསོད་ནམས་བྱས་ཤིང་དགེ་བ་བྱས་ཏེ། དེས་ད་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱང་ གོས་དང་།ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གཞན་དག་ལ་ཡང་བགོ་བཤའ་བྱེད་ནུས་པ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་འདུལ་བ་ལ་བསླབ་པ་བརྩོན་པ།ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པ་ནི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་སོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་ཕོངས་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མདོ་དང་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་འདིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན།འདི་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་ལ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བྱེད་ཅིང་འདུག་པ་ལས་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ཤིང་། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་དབང་བྱེད་པ་སྤངས་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་ པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་ནས་ཉམ་ཐག་སྟེ། སྲོག་ལ་ཐུག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ཉམས་པར་ཡང་མི་བྱེད་ན་མེད་པར་ལྟ་ག་ལ་བྱེད་དེ། འདི་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་གཉིས་པའོ།།ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཅི་ནས་ཉེས་པ་ཕྲ་རབ་ཀྱང་མི་འབྱུང་ཞིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ན་ལྕི་བ་ལྟ་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱོད་པ་དང་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་ཤིང་བག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ བླངས་པ་དང་།རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། གོམས་པ་དང་། ཐབས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པས། ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་གོམས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གིས་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དེས་སྡིག་པ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི དགའ་ཞིང་སྡིག་པ་ལས་ཡིད་བྱུང་ལ།དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་ཞིང་། དགེ་བ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་འདོད་པའོ། །དེ་ལ་ཐབས་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་དུ་འཇུག་ པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསྔགས་པ་ཡང་བརྗོད་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པ་མཐོང་ན་ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་དུ་འཆོས་པའོ།

什么是殊胜的往昔因缘？即是：菩萨在往昔其他生世中修福行善，由此现在自身也不会缺乏衣服、饮食、卧具、坐垫、医药以及资具，并且也能与他人分享，应当了知这是菩萨殊胜的往昔因缘。精进修学律仪的菩萨，具足这三种殊胜，则安住于快乐。应当了知与此相反，具足三种贫乏者则安住于痛苦。这是一切在家众和出家众的戒律简说与广说。其他难行戒等，应当了知是此戒律的分支。
什么是菩萨的难行戒？应当从三个方面来看：菩萨享有大财富、大自在而能掌控时，舍弃财富，舍弃大自在的掌控，如实受持戒律，这称为菩萨的难行戒。菩萨受戒后虽遭困苦，即使危及生命也不违犯如实受持的戒律，更不会舍弃，这是第二种菩萨难行戒。乃至活着期间，不生起丝毫过失，于戒律中也不生迷惑，更不会出现重大过失，如是菩萨于一切行为和住处都保持正念和谨慎，这是第三种菩萨难行戒。
什么是一切菩萨的戒律？应当从四个方面来看：受持戒、本性戒、串习戒和方便戒。其中受持戒是指如实受持菩萨三种戒律：律仪戒、摄善法戒和饶益有情戒。本性戒是指安住菩萨种性者，其心相续本性即是善，由此能清净地行持身语诸业。串习戒是指菩萨在往昔其他生世中，如前所说修习三种戒律，由往昔因缘力，对一切恶行都不喜欢且厌离，喜欢善行且唯愿行善。方便戒是指菩萨依靠四摄事，引导众生行持身语善业。
什么是菩萨的胜者戒？应当了知有五种：此中菩萨自身持戒，也令他人受持戒律，宣说持戒功德，见到如法之事心生欢喜，若有过失则如法忏悔。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསླབ་པའི་གཞི་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། འདོད་པའི་བསོད་ནམས་དང་། བདག་ཉིད་དུབ་པར་བྱེད་པའི་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད པ་དང་།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་དང་མཐུན་པ་དང་། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་ཡང་བསླབ་པ་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་མི་ནོན་ཅིང་མི་འཕྲོགས་ པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་བྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་བ་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ དང་།སྡུག་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བདག་ཉིད་འདི་སྙམ་དུ་རྗེས་སུ་སེམས་ཏེ།འདི་ལྟར་བདག་ནི་བདག་ལ་སུ་ཡང་གསོད་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པ་དང་། བརྫུན་གྱི་ཚིག་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་པོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་བྱེད་པ་དང་། ལག་པ་དང་། བོང་བ་དང་། ལྕག་གིས་བསྣུན་ཅིང་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རེག་པ་མི་འདོད་པ་དག་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་འདོད་ལ་བདག་དེ་ལྟ་བུ་འདོད་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གཞན་གྱིས་ལོག་པ་བྱས་པར་གྱུར་ན། དེས་བདག་ཕོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་བདག་གི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར བས་ན་གཞན་ཡང་བདག་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་གསད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་འཚེ་བའི་རེག་པ་དག་བྱེད་པར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་འདོད་དེ།དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་འདོད་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བདག་གིས་ལོག་པར་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་གྱུར་ན། དེས་དེ་དག་ ཕོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་དེ་དག་གི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ལྟར་བདག་དང་གཞན་དག་གི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གིས་གཞན་དག་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་སྤྱད་པར་བྱ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་གཞན་དག་ ལ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་དགག་པར་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་འགོག་པར་བྱེད། གནང་བར་བྱ་བའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་རྣམས་ནི་གནང་བར་བྱེད། སེམས་ཅན་བསྡུ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་སྡུད་པར་བྱེད། སེམས་ཅན་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ནི་ཚར་ གཅོད་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་འཇུག་སྟེ། འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བཞིའོ། །གཞན་ཡང་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་ ལྡན་པ་དང་།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པ་ལྔའོ།

什么是菩萨一切行相的戒律呢？这有六种和七种，总合起来应当了知为十三种，即：由于受持广大学处的缘故，由于回向于大菩提的缘故而广大；由于远离欲乐福德和自我折磨两个极端的缘故而无过失；与极喜处相应；由于乃至命终也不舍弃学处的缘故而恒常；由于不被利养、恭敬、诤论、烦恼、随烦恼所胜及夺取的缘故而坚固；
具足戒律庄严，此戒律庄严应当如声闻地中所说般了知。由于断除杀生等的缘故而有止持戒；由于摄集善法、利益有情的缘故而有作持戒；由于守护止作二戒的缘故而有防护戒；有成熟大士相的戒；有成熟增上心的戒；有成熟善趣的戒；有成熟有情利益的戒。
什么是菩萨的贫乏欲求戒呢？应当了知有八种：此中菩萨如是思维：'愿我不遭受任何人的杀害、不与取、邪淫、妄语、离间语、粗恶语、绮语，以及以手、石块、鞭子打击伤害的触恼。'如是希求，我如是希求，若他人对我作如是邪行，我将贫乏痛苦，这将令我不悦。
因此，如我一般，愿他人也不遭受杀害等乃至伤害性触恼。如是希求，若我对他人作邪行，将令他人贫乏痛苦，这将令他们不悦。如是思维：我与他人都不喜欢这些，为何要对他人作此等行为？菩萨如是观察后，即使为了活命也不对他人作此八种不悦行。这就是所谓菩萨的八种贫乏欲求戒。
什么是菩萨今生后世安乐戒呢？应当了知有九种：此中菩萨对应当制止的有情予以制止，对应当开许的有情予以开许，对应当摄受的有情予以摄受，对应当折伏的有情予以折伏。此中菩萨行持清净身语业，这是四种戒律。其余还有具足布施的戒律、具足安忍的戒律、具足精进的戒律、具足禅定的戒律、具足智慧的戒律等五种。

།དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དང་གཞན་དག་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི། འཚོ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པས་དང་པོ་ཉིད་ནས་ལེགས་པར་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་བྱས་པ་ལ་ཆུང་ངུ་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཧ་ ཅང་ཞུམ་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།གནས་མ་ཡིན་པར་འགྱོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཧ་ཅང་ཐལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་། ཉལ་བའི་བདེ་བ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དང་། ཉིན་མཚན་དུ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་ཕྱིར་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྔའི་བག་ཡོད་པ་ལ་བརྟེན་པས་བག་ཡོད་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལ་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། ལྷ་ཉིད་དུ་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་ཁས་བླངས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ལེགས་པར་བཏབ་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ཤིན་ཏུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང་འཚམ་པའི་ཕྱིར་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་པ་ལ་སོགས་པ་ལོག་པར་འཚོ་བར་བྱེད་པའི་ཉེས་པ་ཐམས ཅད་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་དང་།འདོད་པའི་བསོད་སྙོམས་དང་། བདག་ཉིད་དུབ་པར་བྱེད་པའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ ཕྱིར་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་།ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་མེད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལ་བརྟེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྲིད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་མ་རྒྱས་པ་དེ་སྲིད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་ལ་སློབ་པ་ན་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་ བ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་བཞིན་དུ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་།ལུས་ཞིག་ནས་ཀྱང་གང་ན་དེ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་མཚུངས་པའམ། ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐལ་བ་འདྲ་ཞིང་ཆོས་མཐུན་པ་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པ་དག་གནས་པ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ འདི་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རང་འཁྲུངས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དེའི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་ པ་དགུ་པོ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་ བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་དེ།སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་གནས་པར་བྱེད་དོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པ་ནི་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།

如果将这两者合为一体，则成为九种戒律。菩萨对于此生及他生都能获得安乐，因此称为'此处及他处获得安乐'。
其中，什么是菩萨清净戒律？应当了知有十种：沙门之行，为求圆满菩提而非为求生计，从一开始就善加受持，对违犯小过无有追悔故不过分怯弱，对非处无有追悔故不过分放逸，不贪著睡眠之乐、卧倚之乐、躺卧之乐，日夜精进于善法故无有懈怠，如前所说依止五支正念而摄持，不贪著利养恭敬，
不为生天而发愿受持梵行故善发誓愿，于威仪、日常事务及修习善法等身语行为极为圆满适宜故以圆满仪轨摄持，断除伪装等一切邪命过失故以圆满生计摄持，远离贪求饮食及自我折磨的修行故远离二边，断除一切外道见解故出离，
不退失不废弃故菩萨们如实受持戒律不退失。菩萨的这十种戒律称为清净戒。
如是，菩萨的这大戒蕴能生起大菩提果，依此菩萨圆满戒波罗蜜，将现前证得无上正等正觉。
乃至未现前圆满成佛之前，学习菩萨无量戒蕴时将获得五种功德：诸佛将会关注，以最极欢喜而命终，身坏之后将转生于与己戒律相等或更胜的菩萨、具同等福报、法同分、为善知识者所住之处，
于今生圆满戒波罗蜜而具足无量福德蕴，于来世获得自然戒性即彼戒体。
如上所说的戒体等九种戒律，皆摄于别解脱戒、摄善法戒及饶益有情戒三种戒律中。
这三种戒律略说能成就菩萨三种事业：别解脱戒令心安住，摄善法戒令自身佛法成熟，饶益有情戒令有情成熟。

། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་འདི་དག་ཏུ་ཟད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་གནས་པ་དང་། ལུས་དང་སེམས་དུབ་པ་མེད་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ཀྱང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡང་དེ་དག་ཏུ་ཟད་དོ། །དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ནི་འདས་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བསླབས་སོ།།མ་འོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་བསླབ་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་ན་གནས་པ་དག་ཀྱང་བསླབ་པོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གཅིག་པ། སྡོམ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྔ་མ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ལ་བརྟེན་ནས་སམ། ཡང་ན་རང་བཞིན་གྱིས གཞན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་འབའ་ཞིག་གིས་ཇི་མི་སྙམ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའོ། །ཕྱོགས་དེ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཞན གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པའི་བཟོད་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མོས་པའི་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བཟོད་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་སྣ་ཚོགས་ཡུན་རིང་བ་མངོན་དུ་བྱུང་ན་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ།འདི་ནི་རང་གི་ལས་ཀྱི་ལེ་ལན་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་བདག་རང་གིས་བྱས་པའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་བ་ཉམས་སུ་ མྱོང་ལ།བདག་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟོད་དེ། མི་བཟོད་པ་འདི་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུའི་གནས་སུ་འགྱུར་ལ། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་ན་ནི་བདག་ཉིད་ལ་མི་སྡུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྦྱོར་བར་ བྱེད་པར་ངེས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཡོད་པའི་འདུ་བྱེད་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། གཞན་དག་གིས་ནི་ དེ་མ་ཤེས་པས་བདག་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་ན་བདག་ཤེས་བཞིན་དུ་བདག་གིས་ཀྱང་གཞན་རང་བཞིན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ།།གཅིག་ཏུ་ན་ཉན་ཐོས་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ བདག་དང་གཞན་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་མི་བཟོད་པ་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན་ན།གཞན་གྱི་དོན་ལ་ཞུགས་པ་བདག་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་སྒོམ་ཞིང་སེམས་ཅན་མཛའ་བོ་དང་། མི་མཛའ་བ་དང་། ཐ་མལ་ པ་རྣམས་དང་།དམའ་བ་དང་མཚུངས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་དང་། སྐྱིད་པ་དང་། སྡུག་པ་རྣམས་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། སྐྱོན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་བཟོད་པར་བྱེད་དོ།

菩萨的一切事业仅此而已，即：为了今生安乐而住，心得安住，以及无身心疲惫地成熟佛法，成熟有情。菩萨的戒律仅此而已。菩萨戒律的功德也仅此而已。菩萨戒律的事业也仅此而已。再无更上，再无超胜。对此，过去欲求大菩提的诸菩萨也曾学习，未来的诸菩萨也将学习，现在十方无边无际世界中安住的诸菩萨也在学习。
菩萨地基瑜伽处戒律品第十。
第十一卷。总摄如是：如前戒律品应知。其中，何为菩萨忍辱的本质？依靠择力或自然而然地对他人加害无所动念，对一切无所动念，于一切无所动念，无执著心，唯以悲心无所动念，这就是略说菩萨忍辱的本质应当了知。
其中，何为菩萨的一切忍辱？应当视为二种：依在家分和依出家分。依此二分又应知三种：对他人加害无所动念的忍辱、安忍痛苦的忍辱、于法决意思惟的胜解忍辱。
其中，菩萨如何对他人加害无所动念而行忍辱？此中菩萨对于他人加害所生的剧烈、相续不断、种种长久的痛苦现前时，如是修学：'这是自己业力的报应，因此我自己所造不善业的痛苦果报如是感受。我不能忍受痛苦，这种不能忍受将来也会成为痛苦的因。我若真实接受作为自己痛苦因的法而住，则确定是自己对自己施加自己所不喜之事。因此是自己加害自己，而非他人。我与他人相续中的一切诸行，其本性皆是痛苦的自性。他人因不知此理而于本性即是痛苦的我上又生痛苦，我既已明知，对于本性即是痛苦的他人再生痛苦实不应理。'
一者，即使是为自利而趣入的声闻，对于引生自他痛苦也不应忍受，更何况我这趣入利他之人？如是观察已，菩萨修习五种想，对于亲近、不亲近、普通的众生，以及低劣、平等、殊胜的众生，快乐、痛苦的众生，具德、具过的众生，忍受一切加害。

།འདུ་ཤེས་ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་སུ་སྙིང་དུ་སྡུག་པར་གྱུར་པའི་ འདུ་ཤེས་དང་།ཆོས་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྙིང་དུ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་བསླབ་སྟེ།དུས་རིང་པོ་འདས་པ་སྔོན་གྱི་ཚེ་རབས་གཞན་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་གང་བདག་གི་ཕའམ་མའམ་སྤུན་ནམ། སྲིང་མོའམ། སློབ་དཔོན་ནམ། མཁན་པོ་འམ། བླ་མའམ། བླ་མ་ལྟ་བུར་མ་གྱུར་པ་ནི་ཚུལ་གྱིས་རྙེད་པར་དཀའོ་ སྙམ་དུ་དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་དགྲའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ་སྙིང་དུ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་སྙིང་དུ་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། གནོད་པ་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད། བཟོད་པར་བྱེད་དོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ། འདི་ནི་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཙམ་དང་། ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། འདི་ལ་ནི་གཤེ་བར བྱེད་པའམ།ཁྲོ་བར་བྱེད་པའམ། རྡེག་པར་བྱེད་པའམ། མཚང་འདྲུ་བར་བྱེད་པའམ། བརྒྱད་བཀག་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་། གཤེ་བར་བྱ་བའམ་། ཁྲོ་བར་བྱ་བའམ། བརྡེག་པར་བྱ་བའམ། མཚང་འདྲུ་བར་བྱ་བའམ། བརྒྱད་བཀག་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའི་བདག་གམ། སེམས་ ཅན་ནམ།སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་པོ་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ལ་ཆོས་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་ནི་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཆོས་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ནས། གཞན་གྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ མི་སྙམ་པར་བྱེད།བཟོད་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྐྱེ་ཞིང་འབྱུང་བ་གང་དག་སུ་ཡང་རུང་ བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ལ་གནོད་པའི་མཆོག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྲོག་དང་བྲལ་བར་བྱེད་པ་འདི་ཡིན་པས་ན། དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རང་བཞིན་གྱིས་འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེས་བུ་མཁས་པ་རྙོག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། ལག་ པའམ།བོང་བའམ། དབྱུག་པས་བསྣུན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། གཏན་དུ་གསད་པ་ལྟ་ཅི་ཞིག་སྨོས་སྙམ་ནས་དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་རྟག་པ་དང་སྙིང་པོར་འདུ་ཤེས་པ་ནི་སྤོང་ལ། མི་རྟག་པ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་ བརྟེན་ནས།གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་བཟོད་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གནོད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་བའི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ དེ་དག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲེལ་པར་མཐོང་ན་རྒུད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་ན་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ་། དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་།བདག་གིས་བཙལ་བར་བྱའི་སྡུག་བསྔལ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ནི་མི་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བདེ་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྡུག་བསྔལ་ བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས།གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད། བཟོད་པར་བྱེད་དོ།

什么是五种想？即是：对前世今生中所爱之人的想，对仅随法的想，对无常的想，对痛苦的想，以及对执取的想。
菩萨如何修习对加害众生的慈爱想？在此，菩萨应当如是学习：思维在长远过去的其他前世中，难以找到未曾做过我的父亲、母亲、兄弟、姐妹、师长、和尚、上师或如上师般的众生。以如是如理作意，对加害众生便不会生起敌人想，而会安住于慈爱想。依靠这种慈爱想，对伤害无动于衷并能忍受。
菩萨如何修习对加害众生仅随法的想？在此，菩萨应当如是学习：这一切都是依缘而起，仅是行蕴，仅是法性而已。在此，无论是谁在辱骂、发怒、殴打、揭短、阻碍，以及被辱骂、被发怒、被殴打、被揭短、被阻碍的我或众生或命或补特伽罗都是了不可得的。如是如理作意，便不会生起众生想，而会安住于仅随法想。依止安住于这种仅随法想，对一切伤害无动于衷并能忍受。
菩萨如何修习对加害众生的无常想？在此，菩萨应当如是学习：凡是出生的一切众生都是无常的、必死的法性，而最大的伤害莫过于夺取生命。如是，对于本性必死、无常的众生，智者尚且不生粗暴心，更何况用手、石块、棍棒殴打，乃至永久杀害呢？如是如理作意，便能舍弃常见和实有想，而安住于无常和无实想。依靠这种无常想，对一切伤害无动于衷并能忍受。
菩萨如何修习对加害众生的痛苦想？在此，菩萨见到即便处于大圆满中的众生也与三苦——行苦、变苦、苦苦相连，更何况处于衰败中的众生？见此之后，应当如是学习：如是恒常为了遣除具苦众生的痛苦而寻求，而不是为了制造痛苦。如是如理作意，便不会生起快乐想，而会生起痛苦想。依靠这种痛苦想，对一切加害无动于衷并能忍受。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་ཇི་ལྟར་སྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ། བདག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བདག་གིས་བྱའོ་ཞེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་བཟུང་སྟེ། བདག་གིས་འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་བཟུང་ནས། དེ་དག་གི་དོན་བྱའོ་ཞེས་བྱས་པ་ལས་གནོད་པ་བྱེད་ཅིང་། གནོད པ་བྱེད་པ་ལས་ཇི་མི་སྙམ་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། སེམས་ཅན་གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གཞན་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་འདུ་ཤེས་ནི་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་ནི་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡོངས་སུ་ བཟུང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ།ཇི་མི་སྙམ་པར་བྱེད་བཟོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། མི་འཁྲུགས་པ་དང་། ཕྱིར་གནོད་པ་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ལ་ཡང་ཁོ་ན་དུ་མི་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སློབ་སྟེ། བདག་སྔོན་འདོད་པ་སྤྱོད་པ་དག་ལ་གནས་ཤིང་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པར་ཚོར་བཞིན་དུ། འདོད་ པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར།ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ལ་ཞུགས་ནས། སྡུག་བསྔལ་མང་པོ་དྲག་པོ་དག་ཉམས་སུ་བླངས་ཤིང་དང་དུ་བླངས་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ་དེ་ལྟར་དོན་མེད་དེ། སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་ཚོར་བཞིན་དུ་མི་ ཤེས་པའི་ཉེས་པས་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་།ད་ནི་བདག་བདེ་བསྒྲུབ་པའི་དགེ་བ་ལ་ཞུགས་པར་ཚོར་བཞིན་དུ་དེ་ལས་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་བླང་ཞིང་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ནི་ཆ་ཡིན་ན། དེ་བས་ཆུང་ངུ་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་སྙམ་སྟེ་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་།གཞི་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །གཞི་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་ལ་བརྟེན་པ་ དང་།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སློང་མོས་ཡོངས་སུ་འཚོ་བ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། མངོན་པར་བརྩོན་པས་དུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་པའོ། །གནས་ནི་གཞི་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ནས་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་བསྙེན་པར་རྫོགས་ཏེ། དགེ་སློང་གི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གོས་དང་། བསོད་སྙོམས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི གསོས་སྨན་དང་ཡོ་བྱད་རྣམས་ཏེ།དེ་དག་ངན་པ་དང་། ཉུང་བ་དང་། མ་གུས་པ་དང་། བརྒྱངས་པས་ཐོབ་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མི་དགའ་བར་མི་འགྱུར། ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ལ། གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་གཏོང་བར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་གནས་ཀྱི་རྟེན་ གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ནི་དགུ་སྟེ། མ་རྙེད་པ་དང་། མི་སྙན་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་འཇིག་པ་དང་། ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཟད་པ་དང་། རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་རྒ་བ་དང་། ན་བའི་ཆོས་ཅན་ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་འཆི་བ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་འདི་དག་མཐའ་དག་གམ། སོ་སོར་འོང་ཞིང་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལ་བརྟེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེས་ཐེབས་ཀྱང་གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་གཏོང་བར་མི བྱེད་།སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་ཅིང་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །སྤྱོད་ལམ་ནི་བཞི་སྟེ། འཆག་པ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བའོ།

如何修持菩萨对于伤害众生者的摄受想？对此，菩萨如是如实修学：我发菩提心时曾说'我当为一切众生作利益'，而将一切众生视如妻子般摄受。我如是摄受一切众生后，为彼等作利益。对于彼等作损害及作损害时，若不思维这不是我的本分，如是如理作意，则于损害众生者无有他者想，而住于摄受想。依彼摄受想，于一切加害者皆能不思维而安忍。
其中何为忍？不动怒、不报复、心中亦不怀恨，此即名为忍。
其中何为菩萨安受苦忍？对此，菩萨如是如实修学：我昔住于受用欲乐，追求诸欲时，虽知是苦因，为求苦性诸欲而从事农业、商贸、为王效力等谋生，经历并忍受众多剧烈痛苦。如是无义，虽知唯是为苦，因无明过失我已经受大苦。今我已知趣入修善以成办安乐，较前百千万倍之苦尚应忍受，何况更小之苦？
菩萨趣入菩提，如是如理作意，忍受一切所依生起之苦。何为一切所依生起之苦？略说应知有八种：依止处所、依世间法、依威仪、依摄受正法、依乞食活命、依精进疲劳、依作利众生事、依临时所作。
处所即所依，依此于善说法律中出家受具足戒成为比丘之事，即：法衣、乞食、卧具、坐具、病药资具等。菩萨对此等粗劣、稀少、不恭敬、远处获得，不生不悦，不生厌离，亦不因此舍弃精进。如是忍受依止处所之苦。
世间法有九：不得、不称、讥毁、苦恼、坏法性坏、尽法性尽、老法性老、病法性病、死法性死。此等世间法或全部或个别现前所生之苦，即名依世间法。菩萨虽遭此等，亦不因此舍弃精进，观察后受持并安忍。
威仪有四：行走、站立、坐、卧。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཆག་པ་དང་། འདུག་པ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉིན་མཚན་དུ་སེམས་ ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དེ།གཞི་དེ་ལས་ངལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ཀྱི་དུས་མ་ཡིན་པར་ཁྲིའམ། ཁྲིའུ་འམ། རྩཝ་བཏིང་བའམ། ལོ་མ་བཏིང་བ་ལ་གློས་འབེབས་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། བླ་མ་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་བཟུང་བ་དང་། བཟུང་བ་རྣམས་གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་སྟོན་པ་དང་། གསང་བསྟོད་དེ་ཁ་ཏོན་དུ་བྱ་བ་དང་། གཅིག་པུ་དབེན་པར་གནས་ཏེ། ཡང་དག་པར་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་པ་དང་། རྣལ འབྱོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཟིན་པའི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་བསྒོམ་པའོ།།ཆོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྩོལ་བ་ན། སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དང་དུ་ལེན་ཅིང་། གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །སློང་མོས་འཚོ་བ་ ཡང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཁྱིམ་པའི་མཚན་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུགས་མི་སྡུག་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་དང་། གོས་དྲས་པ་དང་། ཁ་དོག་ངན་པ་འཆང་བའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ངན་པ་ཉམས་སུ་བླངས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་ ཐམས་ཅད་ལ་གདམས་ནས་གནས་པའི་ཕྱིར་ཚུལ་གཞན་བྱ་བ་དང་།ཞིང་ལས་ལ་སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ཏེ། གཞན་ལས་རྙེད་པས་འཚོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་རག་ལས་པའི་འཚོ་བ་ཅན་དང་། རྙེད་པ་རྣམས་སོགས་ཤིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་ འཚོའི་བར་དུ་གཞན་ལ་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་འཚོལ་བ་དང་།མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་འཁྲིག་པའི་ཆོས་སྤངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མིའི་འདོད་པ་རྣམས་ལས་ལྡོག་པར་བྱ་བ་དང་། ཟློས་གར་དང་། གར་ཐབས་དང་། བཞད་གད་དང་། སྒེག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་སྤངས་ཤིང་། མཛའ་བོ་དང་། སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་། ཆུང་པོ་གྲོགས་དག་དང་། བགད་པ་དང་། རྩེས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་། དགའ་དགུར་སྤྱོད་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཇི་སྲིད་འཚོའི་བར་དུ་མིའི་དགའ་བ་དང་རྩེད་མོ་རྣམས་ལས་ལྡོག་པར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུ་ཉམ་ང་བ་དང་། གནོད་པའི་སློང་མོ་སྤྱོད་པ་ལ བརྟེན་ནས།སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ལ། གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ལ་ལུས་ཀྱི་དུབ་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་འཁྲུགས་པ་ཡོངས་སུ་ངལ་བའི་གཞི་ ལས་གང་དག་བྱུང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ལས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞི་དེས་སྡུག་བསྔལ་བྱུང་བ་ཡང་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ལ། གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པའོ། །ཁྱིམ་པའི་ནི་ཡང་དག་པའི་ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞི་དེ ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་དང་དུ་ལེན་པར་བྱེད་ལ།གཞི་དེས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱང་གཏོང་བར་མི་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང་བས་ཐབས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་ཀྱི། མི་འཇུག་པར་ནི་མི་བྱེད་ལ། ཞུགས་ནས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། ཡིད་མི་དགའ་བ་མེད་ལ། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཇུག་པ་འདི་ནི་དེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

对此，菩萨以行走和坐卧二种方式，日夜净化心灵，从障碍法中解脱。对于由此产生的疲劳痛苦能够忍受，而不会在非时于床榻、座椅、草席或树叶铺具上倚靠休息。
完整受持佛法有七种：一者供养并恭敬三宝，二者供养并恭敬上师，三者受持诸法，四者广为他人演说所受持之法，五者秘密赞颂并诵持，六者独处寂静处如实思维观察，七者以瑜伽作意摄持修习止观。
菩萨精进于此七种受持佛法时，对于所生之痛苦也能忍受，不因此而放弃精进。
乞食生活也应当知道有七种：一者为了断除在家相而剃除须发等，受持不悦意相；二者为了穿着粗劣衣服和劣色衣而受持劣色相；三者为了远离一切世间行为而改变行为；四者为了断除农耕等事业，依靠他人所得而生活，成为依赖他人生活者；五者为了不积聚受用所得，终生向他人寻求法衣等；六者为了断除不净行淫欲法，终生远离人间欲望；七者为了断除观看歌舞、戏剧、笑话、嬉戏等，远离亲友、爱人、少年伴侣的欢笑、游戏、欢乐和随意享乐，终生远离人间欢乐和游戏。
菩萨对于依止如是令人畏惧且有害的乞食行为所生之痛苦也能忍受，不因此而放弃精进。
菩萨精进于善法时，对于由身体疲惫和心神不安所生的疲劳之因所生的任何痛苦，菩萨也不因此而放弃精进。
利益众生事业如前所说应当知道有十一种，菩萨对于由此所生之痛苦也能忍受，不因此而放弃精进。
日常事务对于出家人而言是法衣、钵盂等事；对于在家人而言是正当的农耕、经商、为王臣服务等。菩萨对于由此所生之痛苦也能忍受，不因此而放弃精进。
菩萨无论遇到任何痛苦，都只会趣入无上正等正觉，而不会不趣入，趣入后也不会退转，不会不欢喜，以无烦恼心趣入，这就是所谓菩萨的安忍痛苦之忍辱。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པ་ལ་མོས་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། འདི ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་པའི་བློས་མོས་པའི་གནས་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དཀོན་མཆོག་གི་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་།དེ་ཁོ་ནའི་དོན་དང་། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་ཆེན་པོ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། བདག་གིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། དེས་ཐོབ་པའི་ཐབས་དང་། ཤེས་བྱའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་མོས་པ་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །མོས་པ་དེ་ཡང་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ལེགས་པར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་དང་། ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པས སོ།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་བཟོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པར་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་གང་ ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཉམ་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་དང་པོའོ། །རྗེ་དཔོན་དུ་གྱུར་པ་ལ་བདག་ཉིད་བཟོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་གཉིས་པའོ། ། སེམས་ཅན་རིགས་དང་རུས་ཆེས་དམའ་བ་དག་གིས་གནོད་པ་མཆོག་ཏུ་ཆེན་པོ་བྱས་པ་བཟོད་པ་འདི་ནི་དཀའ་བའི་བཟོད་པ་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི མཛའ་བོ་དང་།མི་མཛའ་བ་དང་། ཐ་མལ་པ་དང་། གསུམ་ཆར་གྱིས་དམའ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་། ལྷག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བཟོད་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་ཟག་བཟོད་པ་ཅན་ནི་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དགྲ་མང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དབྱེ་བ་མང་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། བདེ་བ་དང་ཡིད་བདེ་བ་མང་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པར་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་ ཞིག་ཀྱང་བདེ་འགྲོ་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དུ་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ།དེ་དེ་ལྟར་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་བས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཟོད་ཅིང་། གཞན་ཡང་བཟོད་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ལ་། བཟོད་པའི་བསྔགས་པ་ཡང་བརྗོད་ཅིང་། གང་ཟག་བཟོད་པ་ཅན་མཐོང་ན་ཡང་ ཡིད་དགའ་ཞིང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

那么，什么是菩萨对法的决定思维的胜解忍呢？在此，菩萨以极其观察的智慧，对正法详细分别，对八种胜解处，即三宝功德、真实义、诸佛菩萨的大威神力、因果、应当获得的义利、获得的方便、所知境界，具有极为安住的胜解。
此胜解也由两种因而善住：由长时串习，以及获得极为清净的智慧。
这是菩萨依于两方面的一切忍，依此应当了知菩萨难行忍等的广分。
那么，什么是菩萨的难行忍呢？应当观察为三种：此中，菩萨对弱小众生所作的损害能够忍受，这是第一难行忍。对于自己作为主人时能够忍受，这是第二难行忍。对于种姓地位极低的众生所作的极大损害能够忍受，这是第三难行忍。
那么，什么是菩萨的一切门忍呢？应当观察为四种：此中，菩萨对亲友、非亲友、中庸者三者中的下劣、平等、殊胜者所作的损害能够忍受。
那么，什么是菩萨的善士忍呢？应当观察为五种：此中，菩萨首先观察忍辱的功德：具有忍辱的人在后世不会有众多怨敌，不会有众多分歧，会有众多安乐与喜悦，临终时无有悔恨，身坏命终后会转生善趣天界中的诸天之中。
如是观察功德后，自己也行持忍辱，也令他人受持忍辱，并且宣说忍辱的功德，见到具有忍辱的人时也会心生欢喜和随喜。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་བཟོད་པ་མི་སྡུག་པའི་རྣམ་ པར་སྨིན་པར་འགྱུར་བར་རིག་པས་འཇིག་པ་ལས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་། སྙིང་རྗེ་བའི་སེམས་དང་། གཉེན་པོའི་སེམས་ཀྱི་བྱམས་པས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པས་ བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་འདོད་པས་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་བཟོད་པའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་རྣམ་གྲངས་དེས་ཀྱང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་རབ་ ཏུ་བྱུང་བ་ལ་བཟོད་པ་མེད་པ་ནི་རིགས་པའི་ཚུལ་མ་ཡིན་པས་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་།རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྔོན་བཟོད་པ་གོམས་པར་བྱས་པ་ལ་གནས་ཤིང་འདུག་པས། རང་བཞིན་གྱིས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཅན་མེད་པར་ རིག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཙམ་དུ་མཐོང་བས་ཆོས་ལ་ངེས་པར་སེམས་པས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་།གནོད་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དེ་ལྐོག་གམ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་སྔར་ཡང་བཟོད་པ་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དེ་སྔ་ དྲོ་དང་།ཉི་མའི་གུང་དང་། ཉི་མ་ཕྱེད་དང་། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ན་བཟོད་པ་དང་། ན་བ་དང་། ཐ་མལ་པ་དང་། རྒུད་པ་དང་། དར་བའི་ཚེ་ཡང་བཟོད་པ་དང་། སྣུན་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཀྱིས་བཟོད་པ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་ ཚིག་མི་འབྱིན་པའི་ངག་གིས་ཀྱང་བཟོད་པ་དང་།མི་འཁྲུགས་པ་དང་། བསམ་པ་རྙོག་པ་ཅན་མི་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་བཟོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ སློང་བ་པོ་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལས་སློང་བའི་གནོད་པ་བཟོད་པ་དང་།སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་སྡིག་པ་ཆེན་པོའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས། ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་ རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་བརྟེན་ནས།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་མི་བྱེད་པའི་བཟོད་པ་དང་། བཙལ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་མི་བརྗེད་པའི་བཟོད་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་ པ་དང་།ཆོས་དེ་དག་ཉིད་གཞན་དག་ལ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་རྣམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པའི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བའི་བཙལ་བ་ལ་མི་བརྗེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་བཟོད་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ གང་གིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བཟོད་པས་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་ལ།གང་འདོད་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

关于菩萨一切种类的安忍是什么呢？这有六种和七种，总合起来应当知道有十三种。在此，菩萨由于了知不忍会带来不悦意的果报，因此对于毁坏也能安忍；
以对众生慈爱之心而安忍；以悲悯之心而安忍；以对治之心的慈爱而安忍；由于对无上正等正觉具有强烈的希求，为了圆满安忍波罗蜜多的意愿而以作为因缘也安忍；
由于世尊说'出家人是具有安忍力的'，因此以此道理，已经正确受持戒律并出家的人若无安忍是不合理的，所以由于正确受持法而安忍；
由于具足种姓圆满，安住于往昔修习安忍的基础上，也以自性而安忍；通达一切法无有众生，见到唯是不可言说之法性，也由于决定思维法性而安忍；
对一切加害者也安忍；对一切事物也安忍；于一切处所即私下或众人面前也能安忍；
于一切时间，即清晨、日中、午后、夜晚、白天，以及过去、未来、现在也安忍；于生病时、平常时、衰败时、兴盛时也安忍；
为了不伤害而以身体安忍；为了不说不悦耳之语而以语言也安忍；为了不生嗔恨及不持杂染意乐而以意也安忍。
其中，菩萨的贫乏与希求的安忍是什么呢？这应当观察为八种：在此，菩萨对于痛苦的乞求者们的乞求之害能安忍；
对于造作大恶业的恶劣众生，依于法的大悲心，不生嗔恼心而安忍；对于破戒的出家人，依于法的大悲心，不生嗔恼心而安忍；
对于五种寻求不忘失而安忍，即：为除众生之苦而精进；寻求诸法；修行随顺法之法；广为他人宣说彼等诸法；
以及对于利益众生、众生事业作为真实助伴之寻求不忘失，这就是所谓的八种贫乏与希求的安忍。因为以安忍能断除众生所贫乏的，成办其所希求的缘故。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བག་ ཡོད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནས་པ་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཉིད་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ།གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། སྦྲང་བུས་ཟིན་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་གིས་ཟིན་པ་དང་། རླུང་དང་། ཉི་ཚན་དང་། སྡིག་སྦྲུལ་གྱིས་ཟིན་པ་རྣམས་བཟོད་པ་དང་། ངལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་སེམས་དུབ་པ་དང་། འཁྲུག་པ་བཟོད་པ་དང་། འཁོར་བ་ན་ཡོད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་། འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་བཟོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བཟོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་མི་འདྲེ་བར་བདག་ཉིད ཀྱང་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་ཤིང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་།ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་འདི་ནི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་དག་གིས་གནོད་པ་དང་། ཕོངས་པ་དང་། འགལ་བར་བྱས་པ་ན་ཕྱིར་གནོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་པ་དང་། ཡིད་འཁྲུག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་དང་། དགར་བསམ་པར་ཡང་མི་འཛིན་པ་ དང་།སྔར་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཕྱིས་ཀྱང་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཕན་འདོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ལ་གནོད་པར་མི་བྱེད་པ་དང་། གནོད་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཤད་ཀྱིས་བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགའ་བར་བྱས་ན་ཡང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ཀྱང་རུང་ཞེས་གཞན་ དག་ལ་འཆགས་སུ་མི་གཞུག་པ་དང་།དེ་ཉིད་རྐྱེན་དུ་བྱས་ནས་མི་བཟོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤས་ཆེར་ངོ་ཚ་བ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཟོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སྟོན་པ་ལ་ཤས་ཆེར་སྡུག་པར་འཛིན་ཅིང་གུས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སེམས་ ཅན་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་མི་འཚམས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཤས་ཆེར་སྙིང་རྗེ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་ན་མི་བཟོད་པའི་ཆོས་ཀྱི་གྲོགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པས་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བཟོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་བཟོད་པ་ལ་ཐུག་པའི་བཟོད་པ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བཟོད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཅིག་པའོ།། །།སྡོམ་ནི། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་ འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན།དགེ་བའི་ཆོས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྡུ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྦྱངས་པ་བར་ཆད་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དེ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་གང་ཡིན་ པ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའོ། ། ཕྱོགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ།

什么是菩萨此世他世安乐的忍辱？应当从九个方面来看：在此，菩萨安住于正念善法时，以对众生的慈悲为主，忍受寒冷、炎热、饥饿、口渴、被蚊虫叮咬、被虻虫叮咬、被风吹晒、被毒蛇咬等，忍受身心疲惫的劳累，忍受争吵，忍受轮回中的生老病死等诸苦。如是具足忍辱的菩萨不与罪恶不善法相混，自身今生安住于快乐，来世也获得安乐之因，并为了使他人今生来世获得安乐而精进。因此这称为此世他世安乐的忍辱。
什么是菩萨清净的忍辱？应当从十个方面来看：在此，菩萨遭受他人伤害、贫困、违逆时，不以怨报怨，不生嗔恨，不怀敌意，如同往昔一样继续为利益他人而精进，不妨碍利他之事，对加害者也以自己的方式使其调伏，即使被人不喜也不令他人记恨，以此为缘更加知惭有愧，对于忍辱更加敬爱恭敬导师，对于伤害众生之事更加生起悲悯之心，或者完全断除一切不忍之法及其助缘而远离欲贪。应当知道以这十个方面使菩萨的忍辱清净无垢。
依止于从忍辱的本质等直至清净忍辱这广大无量、能得大菩提果的诸法，菩萨将现前圆满证得无上正等正觉。菩萨地基瑜伽处忍辱品第十一。偈颂如前应当了知。
什么是菩萨精进的本质？为了摄集无量善法、利益众生，菩萨心生欢喜、修习无障碍、无颠倒，以及由此所生的身语意的运作，这就是菩萨精进的本质。什么是菩萨的一切精进？简而言之，应当了知有两种：依止在家众的方面和依止出家众的方面。依止这两方面又有三种：铠甲精进、摄集善法和利益众生。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ ལ་སྦྱོར་བའི་སྔ་རོལ་ནས།སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་སྤྲོ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་གོ་ཆ་འདི་ལྟར་གྱོན་པར་བྱེད་དེ། བདག་ནི་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གཅིག་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་། ཉིན་མཚན་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་དང་མཉམ་པ་དག་གི་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་མི་གནས་པར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ ཁོ་ནར་གནས་པས་དུས་ཇི་སྲིད་ཅིག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་ཉིད་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་སྲིད་ཀྱིས་བདག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ ལྟ་ན་ཡང་བདག་སྤྲོ་བར་བྱེད་དེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་མི་བརྩོན་པར་མི་བྱེད་ལ། བརྩོན་འགྲུས་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ཡང་འདོར་བར་མི་བྱེད་ན། དུས་ཀྱི་ཡུན་ཆེས་ཐུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེས་ཐུང་བས་ལྟ་ལ་ཅི་སྨོས་སྙམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོ་ ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་ཡིན་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལྟ་བུ་ལ་མོས་པ་ཙམ་དང་། དང་བ་ཙམ་སྐྱེས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་བརྟན་པོ་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་བརྟས་ པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་གོ་ཆའི་བརྩོན་འགྲུས་དེ་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར། ལས་གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སེམས་ཞུམ་པར་འགྱུར་བའམ། དཀའ་བ་བྱ་ དགོས་པའི་བྱ་དཀའ་བ་ཅི་ཡང་མེད་དོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། བརྩོན་འགྲུས་གང་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གང་ ཤེས་རབ་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའོ་། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་ པ་དང་།ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་གཡོས་པའི་ཕྱིར་མི་གཡོ་བ་དང་། གུས་པར་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བརྟན་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་ཉེ་བར་གནས་པའི་ ཕྱིར་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་།ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐབས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་ལྡན་པ་ཐོབ་པར་སྨོན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ རྒྱས་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དེས་མཐོ་བར་སེམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་མེད་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་སྡུད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་མྱུར་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་ཅིང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་ པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་རྒྱུའི་གཙོ་བོ་དང་མཆོག་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་ བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པས་སྟོན་པར་མཛད་དོ།

关于菩萨的精进铠甲，是这样的：在此，菩萨在开始精进之前，以心生欢喜为先导，如是披上铠甲：'即使为了解救一个众生的痛苦，我也要在地狱中昼夜不离，历经千大劫之久。即便要经过百千万倍于诸菩萨现前圆满证得无上正等正觉所需时间的时间，我才能获得无上正等正觉，我也生欢喜心。为了无上正等正觉，我不会不精进，既已入于精进也不会舍弃。更何况时间更短、痛苦更少呢？'这就是菩萨的精进铠甲。
若有菩萨对诸菩萨如是精进铠甲仅生起信解和净信，该菩萨也是坚定的，因为他具足无量精进之因。更何况具足如是精进铠甲的菩萨呢？对于该菩萨而言，为了菩提利益和众生利益，没有任何事能使其心生怯弱，也没有任何难行之事。
关于诸菩萨摄集善法的精进是什么呢？为圆满布施波罗蜜多而修习布施波罗蜜多的精进，乃至为圆满智慧波罗蜜多而修习持戒、安忍、精进、禅定、智慧波罗蜜多的精进。
此又略说应当了知有七种：由于不为分别、妄分别、烦恼、随烦恼、他人诽谤、一切痛苦损害所动摇故为不动；由于恭敬修习故为坚固；由于成就一切明处故为无量；由于具足所求义利之无倒道故，及为通达平等性故为具方便；由于希求获得所求义利故为正精进；由于恒常修习故为广大；由于不因精进而生高慢故为无慢。诸菩萨以此七种相摄集善法的精进修习，能速疾圆满波罗蜜多，获得无上正等正觉。
由于菩萨善法如是圆满的主要因缘和最胜因缘唯是精进，而非其他。因此，诸如来宣说：'精进能获得无上正等正觉。'

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་ བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡོད་དོ་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གོས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཟས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་བྱེད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་སྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་པོའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིས་མཐུན་པ་མ་དོར་གྱི་བར་དུ་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བརྩོན་འགྲུས རྩོམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གཉིས་པའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ། ཧ་ཅང་ཞུམ་པ་ཡང་མ་ཡིན། ཧ་ཅང་བརྟུན་ངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་དོན་དང་ ལྡན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་འདི་སྡུད་པའི་རྒྱུ་ནི་སྟོབས་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། འདི་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། དཀར་པོའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམ་པར་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། འཆིང་བ་དང་། བག་ལ་ཉལ་བ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ དང་།སྐྱེས་པ་རྣམས་སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་དཀར་པོའི་ཆོས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེས་པ་རྣམས་གནས་པར་བྱེད་པ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་ པར་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དགེ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྡུད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཐོས་པ་དང་།བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདུན་པ་དང་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ཐམས་ཅད་དུ་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་མ་བཏང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བླངས་པ་བཞིན་དུ་མཚུངས་པའམ། ལྷག་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྗེས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་། ཡུན རིང་བ་དང་།རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ལ་སེམས་མི་འགོང་ཞིང་སྒྱིད་ལུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་རིངས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་བརྟུན་ཏེ་སྦྱོར་བའོ།

诸菩萨为利益众生所修的精进，如同戒律品中所说，应当了知有十一种。在彼处所说的戒律，在此处应说为精进，其中有差别。
其中，菩萨的难行精进是什么？应当观察为三种：即菩萨不作衣服想、饮食想、卧具座具想，乃至不作我想，而恒常不断地修习诸善法，这是菩萨的第一难行精进。
复次，菩萨在未舍弃同类之前，于一切时中以如是精进而修行，这是菩萨的第二难行精进。
复次，菩萨具足通达平等性的功德，既不太过怯弱，也不太过刚强，具足无颠倒而有意义的精进，应当了知这是菩萨的第三难行精进。
应当了知诸菩萨此难行精进的摄持因是力、对众生的悲心和智慧。
其中，诸菩萨的一切门精进是什么？应当观察为四种：即断除烦恼法、成办白法、清净诸业、增长智慧。
其中，菩萨断除烦恼法的精进是：令未生的结缚、系缚、随眠、近烦恼、缠缚不生，断除已生的烦恼。
其中，菩萨成办白法的精进是：为生起未生的善法而精进，令已生的善法住持、不退失、增长广大的精进。
其中，菩萨清净诸业的精进是：清净并摄持身业、语业、意业三种善业。
其中，菩萨增长智慧的精进是：圆满并增长闻所生、思所生、修所生的正确智慧。
其中，菩萨的胜士精进是什么？应当观察为五种：为不舍弃一切欲求与加行故而不舍；随所受持而等同或更增上精进故而无退失；于加行、长时、相续精进之中心不疲厌且无懈怠故而无怯弱；以具足有意义的方便所摄持故而无颠倒；为速证无上正等菩提故而诸菩萨精进坚固修行。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་། རྣམ་པ་བདུན་ཏེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ དང་།ལྷུར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་གུས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མཐུན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་མི་འཁྲུགས་ཤིང་གཞན་དུ་བསྒྱུར་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་འཁྲུགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་།ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུ་དང་། ངན་དོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཆོག་མི་ཤེས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། དེ་དང་ ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དང་།མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྟུན་པ་བརྟན་པ་དང་། བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཕྱི་ཕྱིར་ཞིང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཤས་ཆེར་འདུན་པ་དང་།སྨོན་པ་རྗེས་སུ་འཕེལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་འདུན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐུན་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་ པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་མ་གྱུར་ཞིང་།ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་སེམས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་ཅིང་། སེམས་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་མགོ་ལ་མེ་འབར་བ་གསོད་པ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཡིན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཁྱད་པར་ཅན་དང་།རིག་པའི་གནས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་ཚོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འོས་པར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕ་རོལ་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ པ་བཅུ་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་། འཁྲུལ་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་བདུན་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་ ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ནི་བཟོད་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དེར་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་བརྩོན་འགྲུས་མངོན་པར་ སྤྲོ་བ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའོ།

那么，什么是菩萨们的一切种类的精进呢？这有六种和七种，总合起来应当知道有十三种，即：
因为持续修行故为恒常精进，因为专心修行故为恭敬精进，因为由往昔因力所生故为随顺因缘精进，因为观察思维而修习善法故为修习所生精进，因为不为一切痛苦损恼所动摇且不可改变故为不动精进，因为不以获得小小殊胜和微小利益为满足故为不知足精进。
这首先是一切种类的六种精进，具足这些的菩萨在诸善法中即称为发起精进、具足威力、具足精进、具足欢喜、坚固稳固、不舍精进者。
七种是：为了一再增长对无上正等正觉的强烈希求和发愿，故有菩萨具足欲求的精进；由于精进，菩萨于诸善法相应而住于瑜伽，不为任何烦恼和随烦恼所染污心，无有缠缚的菩萨精进即是具足相应精进；
当任何随烦恼令心生起随烦恼而心被缠缚时，为了断除该随烦恼，如救头上火燃般的精进即是菩萨的殊胜精进；为了遍求一切明处故有菩萨的寻求精进；
对于已经寻求的这些法，为了如理如法地精勤修习随顺法故有菩萨的学处精进；菩萨利他的精进如前所说应当观为十一种。
守护自身的正确修行，如法改正过失，是菩萨的第七种精进。这十三种称为菩萨一切种类的精进。
菩萨们的贫乏所欲的精进和今世他世安乐的精进应当如忍辱般观察。其中差别是：彼处所说的忍辱，此处应称为精进的欢喜。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཚམ་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། མི་གཡེལ་བ་དང་། ལེགས་པར་ཟིན་པ་དང་། དུས་སུ་གོམས་པར་བརྩོན་པ་དང་། མཚན་མ་ རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།ཞུམ་པ་མེད་པ་དང་། མི་ལྡན་པ་མེད་པ་དང་། སྙོམས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་དང་གང་གིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་གྱུར་པའི་ཉེས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་དེ་སྤང་བའི་ཕྱིར་འཚམ་ པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ཏེ།འདོད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་མི་སྡུག་པ་སྒོམ་པ་དང་། གནོད་སེམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་བྱམས་པ་དང་། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོར་རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྒོམ་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་གཉེན་པོར་ དབུགས་དབྱུང་བ་དང་།རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། ང་རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོར་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྒོམ་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཚམ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་པའི་བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྦྱོར་བ་གོམས་པ་ཡིན་ཞིང་། སྦྱོར་བ་འདྲིས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གོམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གདམས་པ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་སེམས གནས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།སྦྱོར་བ་ལ་གོམས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ། རྟག་ཏུ་གུས་པར་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར། སྦྱོར་བ་དེ་ལ་མི་གཡེལ་བར་སྦྱོར་བ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་གཡེལ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། ། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་མ་རྣམས་ལས་སམ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་མང་དུ་ཐོས་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཟིན་པས་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལེགས་པར་ཟིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཟིན་པས་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་སུ་ནི་ཞི་གནས་སྒོམ་ལ།རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་དུས་སུ་ནི་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་དུས་སུ་ནི་བཏང་སྙོམས་སྒོམ་པ་འདི་ནི་དེའི་དུས་སུ་བརྩོན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཞི་གནས་དང་།རབ་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་གནས་པ་དང་། ལྡང་བའི་མཚན་མ་རྣམས་ཤེས་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་བྱེད་ཅིང་། གུས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མར་རྟོགས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མཆོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཟབ་ལ། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་བསྟན་པ་ཐོས་ན། བདག་ཉིད་ལ་ཁྱད་དུ་མི་གསོད་ཅིང་། སེམས་ ཞུམ་པར་ཡང་མི་བྱེད་ལ།ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ཆུང་ངུ་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ། གོང་དུ་མི་འབད་པར་མི་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞུམ་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དུས་དུས་སུ་དབང་པོའི་སྒོ་རྣམས་སྲུང་ ཞིང་།ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། འདུག་ཅིང་དེ་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་ཡང་བྱེད་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ དོན་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབད་པ་རྩོམ་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མི་ལྡན་པ་མེད་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཧ་ཅང་ཡང་མི་ཞུམ། ཧ་ཅང་ཡང་བརྟུན་མི་ངས་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་སྟེ། སྦྱོར་བ་སྙོམས་པར་བྱེད་ཅིང་། བརྩམ་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ ལ་སྙོམས་པར་གུས་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙོམས་པའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ།

什么是菩萨的清净精进？简而言之，应当知道有十种：相应、串习、不放逸、善巧摄持、适时修习、了知相、无怯弱、无缺失、平等、回向大菩提。
对于此中，菩萨为了断除任何烦恼所造成的严重过失的随烦恼，修习相应的对治：以不净观对治贪欲，以慈心对治嗔恨，以缘起观对治愚痴，以出入息念对治寻思，以界差别观对治我慢。如是等类，是为菩萨相应精进。
又如，为了令心安住于教授与教诫，初学菩萨不仅具足初始精进，而且熟习修行、串习修行，此即是菩萨的串习精进。
菩萨从心安住于教授与教诫开始，虽然尚未熟习修行，仍是初学菩萨，但因为恒常恭敬修行，于修行中不放逸，此即是菩萨的不放逸精进。
又菩萨从诸上师处或自己多闻力所生起的无颠倒摄持，为令心安住而发起精进，此即是菩萨的善巧摄持精进。
又菩萨如是无颠倒摄持，于止时修止，于举时举心，于舍时修舍，此即是其适时精进。
又菩萨了知止、举、舍诸相，以及入定、住定、出定诸相，不忘失且为了证悟而恒常精进、恭敬修行，此即是菩萨的了知相精进。
又菩萨闻说最极广大、最极甚深、不可思议、无量的精进修行时，不轻视自己，不生怯弱心，也不以获得小小殊胜或微小成就而满足，继续向上精进，此即是菩萨的无怯弱精进。
又菩萨于时时中守护诸根门，知食量，初夜后夜不眠而精进，安住正知，如是摄受与此相应的诸三昧资粮，安住其中并精进修习，于一切无颠倒义发起勤勉，此即是菩萨的无缺失精进。
又菩萨不过分怯弱，也不过分刚强地发起精进，平等修行，于一切所作平等恭敬，此即是菩萨的平等精进。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཡང་དག་པའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་བརྩོན་འགྲུས་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྩོན་འགྲུས། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནས་རྣམ་པར་དག་པའི་བར་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱས་ཏེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གཉིས་པའོ།། །།སྡོམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཐོས་པ་དང་། བསམ པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བའི་སེམས་གནས་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ།ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་སམ། ཟུང་དུ་འབྲེལ་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་གཉི་གའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ་། །དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་ པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ།ལུས་དང་སེམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་བ་སྐྱེད་པ། མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བ། རློམ་སེམས་དང་བྲལ་བ། རོ་མྱང་བ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་སྟོབས་བཅུའི་རིགས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་ཚད་མེད་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་དག་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མིང་ཡང་མི་ཤེས་ན་སྙོམས་ པར་འཇུག་པར་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཟིལ་གྱིས་ནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དང་། སྨོན་གནས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཉན་ཐོས་དང་། ཐུན་མོང་པ་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

复次，菩萨精进修行一切所作，悉皆回向于无上正等正觉，此即名为菩萨真实回向精进。
诸菩萨的精进，从精进自性乃至清净的这些精进，是成就大菩提果的因，依此诸菩萨圆满精进波罗蜜，现前证得无上正等正觉。现前成就圆满菩提。现前将成就圆满菩提。
菩萨地基瑜伽处精进品第十二。
总摄如前应知。
其中，诸菩萨禅定自性为何？即是以闻思菩萨藏为先导的诸菩萨世间与出世间一心专注善心安住，或属止分，或属观分，或双运道兼具二分，此当知即是诸菩萨禅定自性。
其中，诸菩萨一切禅定为何？应知有二种：世间的与出世间的。
复应随宜知有三种：现法乐住禅定、成就菩萨三昧功德禅定、利益有情禅定。
其中，诸菩萨远离一切分别、生起身心极为轻安、最极寂静、离增上慢、无味著、远离一切相的禅定，应知即是彼等现法乐住。
其中，诸菩萨以十力种类所摄的无量无边不可思议种种三昧，以及声闻缘觉连名字都不知更何况能入的诸三昧，及菩萨成就解脱、胜处、遍处、无碍解、无烦恼、愿智等与声闻共同的功德，应知即是成就菩萨三昧功德禅定。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ་། །བསམ་གཏན གང་ལ་བརྟེན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་གྲོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་སེལ་བ་དང་། རིགས་པར་སྟོན་པ་དང་། བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཚོར་བ་སྟེ། ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། འཇིགས་པ་རྣམས་ལས་སྲུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་མྱ་ངན་སེལ་བ་དང་། ཡོ་བྱད་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཡོ་བྱད་སྟོབས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་འཁོར་ལེགས་པར་སྡུད་པ་དང་། སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ལེགས པར་ཚར་གཅོད་པ་དང་།རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སྐྲག་པར་བྱེད་པ་དང་། འདུན་པར་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་འདྲེས་པ་དག་གིས་གནས་ནས། རང་དགར་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་མཆོག་དེ་བཟློག་སྟེ། སོ་སོར་བརྟགས་ ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་མང་པོ་དག་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས། འདོད་པའི་ཁམས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་གྲངས་མེད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིམ་པའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རོ་མྱང་བ་མེད་པ་དང་། བྱམས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་ དོན་ལེགས་པར་ངེས་པར་བསམ་པའི་བསམ་གཏན་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུ་ཡོན་ཏན་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། མིང་ལ་དམིགས་པ་དང་། དོན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རབ་ཏུ་འཛིན་པའི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། བཏང་ སྙོམས་ཀྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་།ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།

菩萨为利益众生而修的禅定有十一种，应当如前所知。禅定依何而修？菩萨为众生做有意义的事情时作为助伴，为受苦众生消除痛苦，如理开示，知恩图报即对施恩者以恩相报，从诸怖畏中守护，为处于痛苦者消除忧愁，对无资具者施予资具，善摄正当眷属，随顺心意，以正当功德令其欢喜，善加调伏，以神通令其惊惧，令其欲求。这些总集为一即是菩萨一切禅定，此上再无，此外更无殊胜。
其中菩萨难行禅定是什么？应当从三个方面来看：菩萨安住禅定，以广大种种极为杂多的现前成就而住，自主地舍弃殊胜禅定之乐，如理观察后，以悲悯众生之心见到众多利益众生之事及众生应当成熟，而投生欲界，此即应知是菩萨第一难行禅定。复次菩萨依止禅定，现前成就无量无数不可思议超越一切声闻缘觉境界的菩萨禅定，此即应知是菩萨第二难行禅定。复次菩萨依止禅定，现前证得无上正等正觉，此即应知是菩萨第三难行禅定。
其中一切门禅定是什么？应当从四个方面来看：有寻有伺，具喜，具足满足之乐，具舍。其中菩萨最上士禅定是什么？应当从五个方面来看：无味著，具慈，具悲，具喜，具舍。其中菩萨一切种禅定是什么？应当知道有六种和七种，总集为一即有十三种：善禅定，为变化而变化的无记禅定，止分，观分，善巧决定思维自他利益的禅定，神通力功德现前成就的禅定，缘名，缘义，缘止相，缘执持相，缘舍相，现法乐住，利他禅定，菩萨这十三种禅定即称为一切种禅定。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་ འདོད་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དུག་དང་། ཐོག་དང་། རིམས་དྲག་པོ་དང་། འབྱུང་པོ་དང་། གདོན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བ་སྒྲུབ་པའི་གསང་སྔགས་རྣམས་བྱིན་གྱིས་རློབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཁམས་འཁྲུགས་པ་ལས་གྱུར་ པའི་ནད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་།མུ་གེའི་ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དག་འབྱུང་བའི་ཚེ་ཆར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་། མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འཇིགས་པ་སྣ་ཚོགས་ཆུ་དང་སྐམ་ལ་ཡོད་པ་རྣམས་ལས་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འབྲོག་དགོན་པ་ན་གནས་པ་ཟས་དང་། སྐོམ་གྱིས་ཕོངས་པ་རྣམས་ལ་ཟས་དང་སྐོམ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། དབུལ་བ་ལོངས་སྤྱོད་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ན་སེམས་ཅན་བག་མེད་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་བསྐུལ བའི་བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལེགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་བསམ་གཏན་ དང་།ཀུན་རྗོད་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པའི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་གདུལ་བའི་བསམ་གཏན་དང་། སྡིག་པ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ངན་སོང་གིས་རྣམ་པར་སྟོན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སེམས་ཅན་སྤོབས་པ་མེད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་སྤོབས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་ གཏན་དང་།སེམས་ཅན་བརྗེད་ངས་པ་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་བསམ་གཏན་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བསྟན་བཅོས་དང་། སྙན་དངགས་དང་། མ་མོ་སྦྱར་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དོན་དང་ལྡན་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་རྣམས་དང་།ཡི་གེ་དང་རྩིས་དང་ཤོད་དགོད་པ་དང་གྲངས་དང་ལག་རྩིས་ལ་སོགས་པ་དང་། ཁྲི་དང་ཁྲིའུ་དང་། གདུགས་དང་། ལྷམ་ལ་སོགས་པ་དང་། སྣོད་སྤྱད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་མང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བར་ བྱེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་།སེམས་ཅན་ངན་སོང་གི་སར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དེའི་མོད་ལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་འོད་ཟེར་འགྱེད་པའི་བསམ་གཏན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ པའི་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་རོ་མྱང་བ་མེད་པའི་བསམ་གཏན་དང་།འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། སྦྱོར་བའི་དག་པས་དག་པ་དང་། དངོས་གཞི་དག་པས་དག་པ་དང་། དངོས་གཞི་ལས་ ཁྱད་པར་གོང་མ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་།འཇུག་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ལྡང་བ་ལ་དབང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། བསམ་གཏན་བཟློག་ན་ཡང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་དབང་བ་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་ དང་།མངོན་པར་ཤེས་པས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ལ་དབང་བ་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་བསམ་གཏན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པས་རྣམ་པར་དག་པའི་ བསམ་གཏན་ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་གཏན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ།།མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བསམ་གཏན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་གསུམ་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་ གཉིས་པ།སྡོམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

那么，什么是菩萨所缺乏和希求的禅定呢？应当观察其有八种：即加持能够息灭毒、雷电、重病、鬼魅、魔障等危害的密咒的禅定；能息灭因四大不调所生各种疾病的禅定；在发生大饥荒哭喊时能降雨的禅定；能从人和非人在水陆所造的各种恐怖中善加救护的禅定；同样，对住于荒野缺乏饮食者施予饮食的禅定；对贫穷无财者施予受用的禅定；对十方放逸的众生善加劝诫的禅定；以及成办一切众生事业的禅定。
那么，什么是菩萨此世他世安乐的禅定呢？应当观察其有九种：即以神变神通调伏众生的禅定；以记心神通和教诫神通调伏众生的禅定；对作恶者显示恶趣的禅定；对无勇气的众生赐予勇气的禅定；对忘失正念的众生赐予正念的禅定；为使正法久住而造作无倒论典、诗歌、密续仪轨的禅定；能生起世间工巧明处、利益众生的文字、算术、游戏、数目、手相等以及床座、伞盖、鞋履等种种器具的禅定；以及为救拔生于恶趣众生的恶趣痛苦而放光的禅定。
那么，什么是菩萨清净的禅定呢？应当了知其有十种：即以世间清净而清净无味著的禅定；以出世间清净而清净无烦恼的禅定；以加行清净而清净的禅定；以根本定清净而清净的禅定；以殊胜根本定清净而清净的禅定；以入定、住定、出定自在清净而清净的禅定；以逆转禅定亦能入定自在清净而清净的禅定；以神通变化自在清净而清净的禅定；以远离一切见解清净而清净的禅定；以断除烦恼所知二障清净而清净的禅定。
诸菩萨的这些无量禅定是大菩提果，诸菩萨依止这些圆满禅定波罗蜜多，现前圆满证得无上正等正觉。将现前圆满成佛。现前圆满成佛。出自菩萨地基瑜伽处禅定品第十三。第十二卷。总义如前当知。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་ནང་གི་ རིག་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་དམིགས་ནས་འཇུག་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའིའོ་། །དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་བྱ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་རྣམས་དང་། ཚོགས་གསུམ་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཆོས་བདག་མེད་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའམ། བདེན་པ་རྟོགས་པའི་དུས་སམ། བདེན་པ་མངོན་པར་ཡང་དག་པར རྟོགས་པ་ཡན་ཆད་མཆོག་ཏུ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཉེ་བར་གནས་པ།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་སོང་བ། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ། ཤེས་བྱའི་མཐར་ཕྱིན་པ། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་གཉིས་ རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཕྱིར།དབུ་མའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པའི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་ པར་བྱའོ།།ཚོགས་གསུམ་ནི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དོན་དང་མི་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་ཏེ། གནས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཁས་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ན་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་གོང་ན་མེད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་བཅུ་གཅིག་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གནས་དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཟབ་མོ་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པར་དཀའ་བ་དང་། ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་མཆོག་ཏུ་ དཀའ་བའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་། བསམ་པ་ལས་ བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལྡོག་པའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མཉམ་པར་གཞག་པའི་སའི་ཤེས་རབ་ཚད་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པས་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པ་དང་། སོ་སོར་ནང་གི་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་ལྡན པ་དང་།ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་གནས་པའི་ཆོས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་གཏན་ལ་དབབ་པའི་ཤེས་རབ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྤོང་བའི་ཤེས་རབ་བོ།

那么，什么是菩萨智慧的本质呢？就是能趣入一切所知、已趣入一切所知、善能分别诸法，以及缘于五明处：内明、因明、医方明、声明、工巧明而趣入，应当了知这就是诸菩萨智慧的本质。
那么，什么是诸菩萨的一切智慧呢？应当从两个方面来看：世间的和出世间的。这又可以简要归纳为三种：通达了知所知的真实义、精通如前所说的五明处、三藏，以及利益众生。
诸菩萨的智慧，是从无法言说的法无我开始，为了证悟真理，或在证悟真理之时，或在现前正确证悟真理之上，最极寂静而安住，无分别、远离一切戏论、随顺一切法平等性、趣入总相大相、通达所知、因为断除增益和损减二边而行于中道，应当了知这就是诸菩萨通达了知真实义的智慧。
对于精通五明处，应当如前广说，即如同力种性品中所说那样了知。
三藏是：有意义法的藏、无意义法的藏、非有意义非无意义法的藏。若以智慧精通这八处，则能圆满无上正等正觉的广大智慧资粮。
利益众生如前所说应当了知唯有十一种，应当了知于彼等处的智慧即是利益众生的智慧。
那么，什么是菩萨的难行智慧呢？应当从三个方面来看：了知甚深法无我之难、了知调伏众生方便之难、无碍了知一切所知最为困难。
那么，什么是菩萨一切门智慧呢？应当从四个方面来看：以声闻藏和菩萨藏为基础的闻所生慧、思所生慧、以观察抉择而趣入菩萨所应作及远离非所应作的智慧，以及以观察抉择力所摄的智慧和以修习力所摄的等持地无量智慧。
那么，什么是菩萨大士们的大士智慧呢？应当从五个方面来看：由听闻正法而如实获得、具足如理作意、具足成办自他二利的方便、从诸法的法住性如实安住无颠倒而起的极为清净决择智慧，以及断除烦恼的智慧。

།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ ཆ་ཕྲ་བ་དང་།ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་མཁས་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྔར་ཡང་དག་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་དང་དོན་ལེན་ཅིང་ འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལུང་དང་ལྡན་པ་དང་།བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཡན་ཆད་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་མན་ཆད་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་ བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བདེན་པ་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། མཐར་ཐུག་པ་ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ཆོས་ཤེས་ པ་དང་།རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཤེས་པ་དང་། མཚན་ཤེས་པ་དང་། སྟོབས་བཅུ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཤེས་པ་དང་། རིག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་རིག་པ་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཤིས་པ་ལས བརྩམས་ཏེ།ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་དང་། བདག་གི་སྨྲ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ ཅད་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་།ཁྱིམ་བརྒྱུད་ལེགས་པར་བསྐྱང་བ་དང་། ཁྱིམ་འབྱོར་པར་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། རྒྱལ་པོའི་ཚུལ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་ འགྱུར་བའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ནང་གི་རིག་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་ཞིང་རབ་ཏུ་གནས་པའི་ཤེས་རབ་དང་། གསོ་བའི་རིག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ཀྱི་རིག་པ་དང་། སྒྲའི་རིག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་ལ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་ པར་བྱང་ལ།རབ་ཏུ་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་རབ་དང་། རིག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས། གདུལ་བྱ་རྨོངས་པ་རྣམས་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་དང་། ཞུམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་གཞན་དག་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ པ་དང་།ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལེགས་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར། འཇུག་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ ཤེས་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་།བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་ཐབས་ཀྱི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་ལ་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ཕྱིར་མཐར་ཐུག་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་དག་པ་མཆོག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

另外，由于能如实趣入所知，故为细微；由于能趣入一切所知，故为善巧；由于先前已获得智慧资粮，故为俱生；由于能领受并受持诸佛及入大地菩萨所如实宣说的法义，故具教；由于从清净意乐地直至究竟地，皆能摄持，故具证悟。
其中，菩萨一切种智慧为何？应知有六种和七种，总摄为十三种：于诸谛中知苦、知集、知灭、知道、知尽际、知无生，此为六种智慧。七种为：知法、知随觉、知世俗、知神通、知相、以十力为先导的智、于四无碍解中的无碍智。
其中，菩萨匮乏所欲的智慧为何？应当观察有八种：从知诸法异门开始的菩萨法无碍解；从知诸法相开始的义无碍解；从知诸法词义开始的词无碍解；从诸法种类分别开始的辩才无碍解；摧伏一切他论的菩萨智慧；建立一切自宗的智慧；善护家系及令家富盛的智慧；以及菩萨于王法和世间言说等法则的决定智慧。
其中，菩萨今世他世安乐的智慧为何？应知有九种：于内明极为清净并安住的智慧；于医方明、因明、声明、世间工巧业处等明虽极清净但不安住的智慧；依止这五明极清净，对愚痴者、放逸者、怯弱者及其他正行者，依次以正说、正摄受、正赞叹、正欢喜的菩萨智慧。
其中，菩萨清净智慧为何？略说应知有十种：由于能如实摄持真实义的数量和情况，故有两种真实义；由于善能摄持因果，故有两种趣入义；由于如实遍知颠倒与不颠倒，故有两种取义；由于如实遍知一切应作与不应作，故有两种方便义；由于如实遍知染污即是染污、清净即是清净，故有两种究竟义。诸菩萨这五种智慧的十种分类，应知是以最胜清净而清净。

།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་ རྣམ་པར་ངེས་ཤིང་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་སྟེ།དེ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ། །འདི་ནི་མདོ་ སྡེ་གཞན་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐོར་བུ་ཐོར་བུ་བསྟན་པ་རྣམས་ཀྱི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ལས་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བར་ དག་བསྟན་པའམ།བཤད་པ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནས། རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པའི་བར་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དེའི་བསྡུ་བ་ཡང་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ལ་ཐུག་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་གཞན་དག་གི་སྦྱར་བ་དང་བསྡུ་བ་ཡང་ཅི་ རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་རབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལས་སྦྱིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ནི་སྦྱིན་པ་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སྦྱིན་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་སྦྱིན་པ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་པ་ནས། ཁ་ཅིག་ནི་ཤེས་རབ་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་པའི་བར་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ གཉིས་འདྲེས་པ་དང་།ཁ་ཅིག་ནི་གསུམ་འདྲེས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་བཞི་འདྲེས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ལྔ་འདྲེས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་བརྩམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་ པར་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་ཆུ་ཆེན་པོ་དང་།དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དེ་དག་གིས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ ཚོགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་མཐུན་པ་ལྟ་བུ་གཞན་མེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བཞི་པའོ།། །།སྡོམ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། བདེན་པ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པ་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་སྨྲ་བ་འདི་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་ སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།

如是，菩萨们的智慧极其确定且无量，此将成为大菩提之果。依此，菩萨们圆满般若波罗蜜多，现前证得无上正等正觉。
应知此是世尊于其他诸经中零散宣说六波罗蜜多的总摄略说。
如来所说诸经中，凡是宣说布施波罗蜜多乃至般若波罗蜜多者，应从布施自性乃至清净布施而作配合，其摄义亦应如理了知。
如是，其他所说从持戒等乃至般若的配合与摄义，亦应如理了知。
诸如来菩萨行中无量难行本生故事，其中具有布施者，应知是从布施开始。如布施一般，持戒、忍辱、精进、禅定、般若具足者，亦应知是从般若开始。
有些唯从布施开始乃至有些唯从般若开始，有些是二者相合，有些是三者相合，有些是四者相合，有些是五者相合，有些应知是从六波罗蜜多一切开始。
以此六波罗蜜多正得无上正等正觉的菩萨们，称为白法大河与白法大海，是一切众生一切圆满之因的大宝施。
如是，彼等所成就无量福慧资粮，其果如同无上正等正觉相应，更无其他。
菩萨地基瑜伽处般若品第十四。
总摄如前应了知。
其中，菩萨们爱语自性为何？此中，菩萨对诸众生所说悦意语、真实语、如法语、具义语，此即略说菩萨们爱语自性。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་གང་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྲོ་གཉེར་མེད་ལ་གསོང་པོར་སྨྲ་ཞིང་། བཞིན་གྱི་ མདངས་འབྱིན་པ་འཛུམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་ཞིང་ཚིག་གང་གིས་བདེ་བ་དང་།བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའམ། ཁམས་སྙོམས་པ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའམ། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མོ་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བའམ། ཚུར་ཤོག་ལེགས་པར་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བའམ། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ སོགས་པ་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཚུལ་གྲོང་ཁྱེར་བ་ཉིད་དང་།མཐུན་པར་འཇུག་ཅིང་སེམས་ཅན་རྣམས་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་གང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གང་བདག་ཉིད་ཀྱི་ འབྱོར་པ་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་རྣམས་ལ་བུ་འབྱོར་པའམ།ཆུང་མ་འབྱོར་པའམ། ཉེ་དུ་འབྱོར་པའམ། ནོར་འབྱོར་པའམ། འབྲུ་འབྱོར་པ་མཐོང་ན་བསྙད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའམ། དད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཐོས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། ཤེས་རབ་འབྱོར་པས་ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་ བྱེད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། ཕན་པའི་མཆོག་གིས་ཕན་འདོགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྟན་པར་སྨྲ་བ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་ ལྡན་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ངག་གང་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངག་གང་དག་གིས་ཕན་འདོགས་པས་མཆོག་ཏུ་ཕན་འདོགས་པར་ཉེ་བར་གནས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་ དག་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གསོད་པའི་དགྲ་ཕྱིར་རྒོལ་བ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་སྐྱོན་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་སོ་སོར་བརྟགས་ ནས་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའམ།ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའམ། ཕན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཤས་ཆེར་རྨོངས་ཤིང་དབང་པོ་རྟུལ་བ་རྣམས་ ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས།ཡོངས་སུ་ཡི་ཆད་པ་མེད་ཅིང་། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གཏམ་བརྗོད་ཅིང་སྐྱོབ་དང་དུ་བླངས་ཏེ། རིག་པའི་ཆོས་དགེ་བ་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་ཅན་གཡོན་ཅན་དང་སྒྱུ་མ་མཁན་པོ་དང་།སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། ཡོན་གནས་སླུ་བར་བྱེད་པ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་ཀྱི་སེམས་མེད་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བའི་སེམས་མེད་པར་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་པར་བྱ་བའི་ཚིག་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དཀའ་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གསུམ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

那么，菩萨们的一切爱语是什么呢？应当从三个方面来看：在此，凡是菩萨能使人真实欢喜的语言，即是菩萨无嗔怒而诚实地说话，面带光彩微笑在先，以任何能带来安乐和吉祥的言语来问候，或询问身体是否安康，或询问夜晚和白天是否安乐，或说'请来，来得好啊'等等，以如是等方式随顺世间城市的规矩而行，使众生各自真实欢喜。
菩萨能使人普遍欢喜的语言，即是菩萨见到任何不了解自身富裕的众生获得儿子的富裕，或妻子的富裕，或亲属的富裕，或财富的富裕，或谷物的富裕时，称赞并使之普遍欢喜；或因信仰、持戒、多闻、布施、智慧的富裕而使之普遍欢喜。
菩萨具足一切功德相的说法语言，即是为了利益众生安乐，恒常不断地亲近，以最胜利益来饶益。应当了知，这就是以分类来说的菩萨们的一切爱语。
总的来说，菩萨们的一切爱语应当从两个方面来看：与世间规矩相应的和与正法教说相应的。其中，凡是能使人真实欢喜的语言和能使人普遍欢喜的语言，应当了知是与世间规矩相应的。其中，凡是以饶益而住于最胜饶益的教说，应当了知是与正法教说相应的。
那么，什么是菩萨的难行爱语呢？应当从三个方面来看：菩萨对于欲杀害的敌人反对者们，以极其清净无过失之心观察后，作真实欢喜语，或普遍欢喜语，或说利益语，应当了知这是菩萨的第一种难行爱语。
复次，菩萨对于极其愚痴、根钝的众生观察后，不生厌倦，说契合正法之语并予以摄受，令其受持明理正法，应当了知这是菩萨的第二种难行爱语。
复次，菩萨对于狡诈、幻术师、老师、上师、福田等欺诳之人，行为邪曲的众生，无嫌恨心、无嗔恚心而作真实欢喜语、普遍欢喜语及利益语，应当了知这是菩萨的第三种难行爱语。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སྒྲིབ་པ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བདེ་འགྲོར་སྐྱེ བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྔ་རོལ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་ཀྱི་ཉམས་བདེ་བ་དང་ལྡན་ཏེ་ཡང་དག་ཕུལ་གྱི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བག་མེད་པ་རྣམས་བག་མེད་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་བསླང་སྟེ། བག་ ཡོད་པའི་སྤྱོད་པ་ལ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་བསྐུལ་བ་དང་།ཐེ་ཚོམ་བྱུང་ངོ་ཅོག་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པ་དང་། འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བྱ་བའོ་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་གླེང་གཞི་དང་བཅས་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། རྟུལ་བ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་སྟོན་པ་ སྟེ།བྱུང་བ་དང་བཅས་པའི་བསླབ་པའི་གཞིའི་གནས་སུ་འཆའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཆོས་གླེང་གཞི་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལས་ཉེས་པ་བྱུང་བ་དག་ཉེས་པ་ལས་དབྱུང་བ་འཆའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཆོས་ངེས་པར་འབྱུང་ བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་སྟོན་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་སྒྲུབ་པ་འཆའ་བར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་ཆོས་སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ལམ་ཡང་དག་པར་ སྟོན་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཆོས་རྟུལ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་གི་ཆོས་ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། གནང་བར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་གནང་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དགག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་དགག་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ དང་།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ངེས་པའི་ཚིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གི་རྣམ་པ་བཞིའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཀུན་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའི་སྙན་ པར་སྨྲ་བ་དང་།གཞན་དག་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ལས་ཆུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ལས་ཆུང་བར་བྱ་བར་རྒྱ་ཆེར་སྟོབས་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། འཇིགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྐྲག་པ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། རིགས་པ་ བསྟན་པས་བསྡུས་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་།མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་དགོད་པའི་ཕྱིར་ལེགས་པར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དོགས་པ་ལ་གླེང་ཞིང་སྨྲ་དབབ་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། གཞན་ནུས་པ་ལ་བཅོལ་ཏེ་སྒྲུབ་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་ ནས་།འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་པོ་དག་གི་ངག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ངག་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་སྤངས་པ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་དང་། ཚིག་འཁྱལ་པ་སྤངས་པའོ།

什么是菩萨从一切方面说悦耳语呢？应当从四个方面来看：为了断除障碍和往生善趣而首先宣说法要；为已离障碍且具有心意安乐者宣说与四圣谛相应的殊胜正法；为了使在家、出家的放逸众生从放逸行为中觉醒，安立于不放逸行为而作正确劝导；为了断除一切疑惑而宣说法要和作确定相关之谈。
什么是菩萨善士们的善士悦耳语呢？应当从五个方面来看：在此，菩萨成为菩萨时以及成为如来时，宣说具有因缘、出离、教导、调伏和神变的法要。制定具有因缘的学处，因此他们的法具有因缘。对于已受持的学处所生过失制定出罪方法，因此他们的法具有出离。在此律法中制定以四摄事摄持的无倒修行，因此他们的法具有教导。为了从一切苦中出离而正说不退转道，因此他们的法具有调伏。一切教法都以三神变成就利益，因此他们的法具有神变。
什么是菩萨们的一切方面悦耳语呢？应当从六方面和七方面，总摄为十三方面来看：对于应当开许的法作开许的悦耳语；对于应当禁止的法作禁止的悦耳语；宣说诸法法数的悦耳语；宣说无倒法相的悦耳语；宣说法的无倒词义的悦耳语；宣说法的四种句分别的悦耳语；作正欢喜的悦耳语；作普遍欢喜的悦耳语；为了使他人对一切资具生起厌离心，以及对一切正觉事业生起厌离心而广作劝勉的悦耳语；对于被种种怖畏所惊吓者作安慰的悦耳语；以理教摄持的悦耳语；为了使从不善处觉醒安立于善处而对所见、所闻、所疑作议论开示的悦耳语；托付他人能力而成办的悦耳语。应当了知这些是菩萨们的一切方面十三种悦耳语。
什么是菩萨们的贫乏所欲悦耳语呢？应当从八个方面来看：依止菩萨四种清净语，凡是八种圣言词的语言，即是菩萨们的贫乏所欲悦耳语。其中四种清净语是：断除妄语、离间语、粗恶语和绮语。

། དེ་ལ་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ལ་མ་མཐོང་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར མ་ཤེས་ཞེས་སྨྲ་བའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཉེ་དུ་ལས་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མྱ་ངན་བསང་བའི་ཕྱིར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མྱ་ངན་བསང་ བ་དང་།ནད་མེད་པས་ཕོངས་པའི་མྱ་ངན་བསང་བའི་ཕྱིར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་སྤངས་པ་དང་། ལྟ་བས་ཕོངས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ལྟ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ ཚོགས་པ་ལ་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་ཆོས་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྔར་བསྟན་པ་ བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡང་རྒྱས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལས་བྱེ་བྲག་དུ་གྱུར་པའི་དོན་སྤྱོད་པ་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དེས་དེ་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་སྙན་པར་སྨྲ་བས་རིགས་པས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་ཉེ་བར་གཞག་སྟེ། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་བསླབ་པ་རྣམས་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཚུལ་ཅི་རིགས་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འདུལ་བ་དང་། འཛུད་པ་དང་། འགོད་པ་འདི་ནི་དོན་སྤྱོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ ཐམས་ཅད་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་རྣམ་པར་དགྲོལ་བའོ། །དེ་ཡང་སྒོ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཚེ་འདིའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་ལས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་རྣམས་སྒྲུབ་པ་དང་། བསྲུང་བ་དང་། སྤེལ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པས། ཚེ་འདིའི་དོན་ཡང་དག པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དེ་གཞན་ལས་བསྔགས་པ་ཡང་ཐོབ་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཡོ་བྱད་ཀྱི་བདེ་བས་ཕན་བཏགས་པས་བདེ་བར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་སྤངས་ནས་སློང་མོ་པའི་བྱེད་ཚུལ་འཚོ་བ་ལ་རག་ལས་པའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་དག་པར་ འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་གདོན་མི་ཟ་བར་བདེ་བར་འགྱུར་གྱི་ཚེ་འདི་ལ་ནི་ངེས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡང་རུང་། རིམ་གྱིས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་ པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེས་ན་དེ་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བའམ།ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།

其中八种圣者言说是这些：对所见说'见到'，对所闻说'听到'，对所辨说'已辨别'，对所识说'已了知'，对未见说'未见'，对未闻说'未闻'，对未辨说'未辨别'，对未识说'未了知'。
其中，菩萨们此世他世安乐的善言是什么呢？应当从九个方面来看：为消除亲属所生苦恼而说善言，为消除财物匮乏的痛苦而说善言，为消除无病匮乏的痛苦而说善言，为断除戒律匮乏而说善言，为断除见解匮乏而说善言，为圆满戒律而说善言，为圆满见解而说善言，为圆满仪轨而说善言，为圆满生计而说善言，即是宣说正法。
其中，菩萨清净的善言是什么呢？应当从二十个方面来看：即以二十种方式说法。如同力种性品中之前所说那样应当了知。
其中，利行应当如同善言那样广泛了知。此外还应说明其他差别的利行：如是菩萨以一切种类的善言，对具有彼等、与彼等相应的众生实行利行。
其中，菩萨们利行的本质是什么呢？即以如是善言如理正确开示众生后，以悲心摄持，以无染心令其受持学处、利行以及随顺正法的修行方法，调伏、引导、安置，这是简要宣说的利行本质。
其中，菩萨们的一切利行是什么呢？应当从两个方面来看：令未成熟众生成熟，令已成熟众生解脱。这又应从三个方面了知：令其受持现世利益，令其受持后世利益，令其受持现世与后世利益。
其中，应当了知：以如法事业功德成办、守护、增长受用，令其受持，这是令受持现世利益。由此获得他人赞叹，今生也因资具安乐而得利益安住。
其中，应当了知：舍弃受用，令其受持依托乞食生活的出家，这是令受持后世利益。由此他必定于后世获得安乐，而今生则不定。
其中，应当了知：无论在家出家，令其受持渐次离贪，这是令受持现世与后世利益。由此他于现世获得身心轻安，安住于乐，后世也将投生于清净天众中，或于无余涅槃界中般涅槃。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྔོན་དགེ་བའི་རྩ་བའི་རྒྱུ་མ་སྤྱད་པ་རྣམས་ལ་ དོན་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དཀའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཤིང་དེ་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་པའི་གཞི་དང་། བག་མེད་པའི་གནས་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་དང་། སྔོན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་ལྟ་བ་སྤྱོད་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་ཀྱི་དཀའ་བ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བླུན་པ་དང་། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལ་སྡང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མ་དད་པ་ནི་དད་པ་ ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནས།འགོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སེམས་སྣ་ཅན་ནི་གཏོང་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡང་དག་ པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནས་འགོད་པའི་བར་དུ་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡང་དག་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། དུས་སུ་ ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།དོན་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འཇམ་པོས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་དང་རྣམ་པ་བདུན་ཏེ། གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་བསྡུ་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལེགས་པར་སྡུད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཚར་གཅད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ཡང་དག་པར་ཚར་གཅོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་བསྟན་པ་དང་ཞེ འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞེ་འགྲས་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པར་གནས་པ་རྣམས་བསྟན་པ་འདི་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཞུགས་པ་རྣམས་ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་ པ་རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་དག་ཁ་ཅིག་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་དམན་པས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཚོགས་བསྲུང་བ་དང་། བསགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་དང་། ཚོགས་བསྲུང་ཞིང་བསགས་པ་ཇི་ལྟ་བ་ དེ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཉིད་དང་།སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྒོམ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་རྣམས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཅན་རྣམས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པའོ།

那么，什么是菩萨们的难行利他？这应当从三个方面来看：对于从未修习过善根因缘的众生行利他是菩萨们的难行，因为这些众生难以引导他们接受善法。对于安住在巨大圆满受用中并对此深深执著的众生行利他是菩萨们的难行，这是因为他们安住于无我的基础和放逸的大处所。对于外道邪见者们和曾经行持外道见行的众生行利他是菩萨们的难行，因为他们自身愚昧且憎恨此正法律。
那么，什么是菩萨们从一切门中行利他？这应当从四个方面来看：在此，菩萨使不信者获得圆满信心乃至令其生起欢喜，使破戒者获得圆满戒律，使失慧者获得圆满智慧，使吝啬者获得圆满布施乃至令其生起欢喜。
那么，什么是菩萨的善士利他？这应当从五个方面来看：在此，菩萨使众生接受真实义理，使其适时接受，使其接受具义之理，以柔和方式使其接受，以慈心使其接受。
那么，什么是菩萨们的一切种利他？这应当从六方面和七方面，总摄起来应当从十三方面来看：在此，菩萨善巧摄受应当摄受的众生，如理调伏应当调伏的众生，消除怨恨者的怨恨，使处于凡常的众生趣入此教法，使已入教者在三乘中善得成熟，使已成熟者得到解脱。其中有些是从小乘出离开始，有些是从大乘出离开始，令其守护资粮、积累资粮，如同守护和积累资粮一样，令其趣入远离、一心专注、清净障碍、修习作意，使声闻种性者和独觉种性者趣入声闻乘和独觉乘，使如来种性者趣入无上正等正觉乘。

།དེ་ལ་དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ངོ་ཚ་བར་བྱ་བའི་གནས རྣམས་ལ་ངོ་ཚ་བ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད།སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁྲེལ་ཡོད་པར་བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཁྲེལ་མེད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། རྨུགས་པའི་ ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་།གཉིད་ཀྱི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། རྒོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། འགྱོད་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། ཕྲག་དོག་གི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དང་། སེར་སྣའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་སེལ་བར་བྱེད། སྤོང་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་ བར་འགྱུར་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གཞན་དག་གི་ལུས་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྲོག་གཅོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། མ་བྱིན་པར་ལེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་ དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།འདོད་པ་ལ་ལོག་པར་གཡེམ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། འབྲུའི་ཆང་དང་། བཙོས་པའི་ཆང་མྱོས་པར་འགྱུར་བ་བག་མེད་པའི་གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ངག་གི་ལས་ ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ།བརྫུན་དུ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཕྲ་མའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཚིག་རྩུབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པའི་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྣབ་སེམས་དང་། གནོད་སེམས་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་ སྤྱོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་དག་པ་ལས་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔ་དང་། ནང་དག་པ་ལས་བརྟེན་ཏེ་རྣམ་པ་ལྔའོ། །དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་དག་པ་ལས་བརྟེན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། ཕྱིན་ ཅི་མི་ལྡོག་པ་དང་།རིམས་སུ་འབབ་པ་དང་། ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐུན་མཐུན་དུ་སྦྱོར་བ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་འདྲེས་ཤིང་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་ཤིང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མི་དགེ་བ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཛུད་ པར་མི་བྱེད་དེ།འདི་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཐར་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་ལ་འདི་ནི་ཐར་པའོ། །འདི་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་དག་པའོ། །ཞེས་སེམས་ཅན་ རྣམས་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་དེ་འདི་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ཕྱིན་ཅི་མི་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིམ་གྱིས་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སེམས་ཅན་བྱིས་པའི་ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོག་མར་སླ་བའི་ ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་སླ་བའི་གདམས་ངག་དང་།རྗེས་སུ་བསྟན་པ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ཤེས་རབ་འབྲིང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པར་རྟོགས་ནས། ཆོས་བསྟན་པ་འབྲིང་དང་། གདམས་ངག་དང་། རྗེས་སུ་བསྟན་པ་འབྲིང་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ དག་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པར་རྟོགས་ནས་ཆོས་ཟབ་མོ་སྟོན་ཅིང་།གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཕྲ་བ་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ་། འདི་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་རིམས་སུ་འབབ་པ་ཡིན་ནོ།

那么，菩萨们的贫乏而希求的利行是什么呢？应当从八个方面来看：对于众生应当惭愧的事，以无惭愧的烦恼所缠缚的众生，为他们消除无惭愧的烦恼，断除无惭愧的烦恼。如同无惭愧的烦恼一样，对于应当有愧的事，无愧的烦恼，昏沉的烦恼，睡眠的烦恼，掉举的烦恼，后悔的烦恼，嫉妒的烦恼，以及悭吝的烦恼，都要为他们消除并断除。
那么，菩萨今生后世安乐的利行是什么呢？应当从九个方面来看：从使其他众生身业清净开始，令他们受持断除一切杀生的行为，令他们受持断除一切不与取的行为，令他们受持断除一切邪淫的行为，令他们受持断除一切饮用谷物酒、蒸馏酒等放逸处的行为。从使语业清净开始，令他们受持断除一切妄语的行为，令他们受持断除一切离间语的行为，令他们受持断除一切粗恶语的行为，令他们受持断除一切绮语的行为。从使意业清净开始，令他们受持断除一切贪欲、嗔恚、邪见的行为。
那么，菩萨清净的利行是什么呢？应当从十个方面来看：依外在清净有五种，依内在清净有五种。其中，依外在清净，菩萨们对众生的五种利行是什么呢？无过失、不颠倒、次第、普遍、相应。这里，菩萨不会引导众生趋入与过失相混、以过失为先导、有过患、具烦恼的不善业，这是他对众生的无过失利行。又菩萨对于非解脱、非一向清净的处所，不会引导众生执著'这是解脱'、'这是一向清净'，这是他对众生的不颠倒利行。又菩萨为了使善法次第圆满，对于智慧浅薄的众生，最初为他们宣说浅显的法，给予浅显的教诫和开示。当了知他们具有中等智慧时，则为他们宣说中等的法，给予中等的教诫和开示。当了知他们具有广大智慧时，则为他们宣说甚深之法，给予细微的教诫和开示，这是他对众生的次第利行。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རིགས་བཞི་དང་། ལྷ་དང་མི་ རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་སྤྱོད་ཅིང་། ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དེ། འདི་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་སྤྱོད་པ་ཀུན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ རང་གི་དོན་དགེ་བ་ཆུང་ངུའམ།འབྲིང་ངམ། ཆེན་པོ་གང་ལ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་ནུས་པ་དང་། ཐབས་གང་གིས་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་ནུས་པ་དེ་ལ་དེ་དག་མཐུན་མཐུན་དུ་དེར་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དེ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་ པའི་ཕྱི་རོལ་དག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ནང་དག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་ཉེ་བར་གནས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ངལ་བར་གྱུར་ཀྱང་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ཞིང་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཆོག་དམ་པ་ལ་གནས་ཀྱང་བྲན་དང་འདྲ་བ་དང་། མངག་གཞུག་པ་དང་འདྲ་བ་དང་། དབང་བ་དང་འདྲ་བ་དང་། བུ་དང་འདྲ་བ་དང་། གདོལ་བའི་བུ་དང་འདྲ་བར་རྒྱགས་པ་དང་། ཁེངས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་བཅོམ་ནས་དམའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། བཅོས་མ མ་ཡིན་པ་དང་།མཆོག་ཏུ་བྱམས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཏན་དུ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ནང་དག་པ་རྣམ་ པ་ལྔ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཕྱི་རོལ་དག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ནང་དག་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་མཐུན་པ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གང་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་ལ་གཞན་དག་ཡང་དག་པར་འཇུད་པའི་དོན་དེ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ལ་མཚུངས་པའམ། ལྷག་པར་བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞན་དག་དང་དོན་མཚུངས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ དོན་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དོན་མཐུན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་གཞན་དག་གིས་མཐོང་ན། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ངེས་ཏེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་ གང་ཁོ་ན་ལ་བདག་ཅག་ཡང་དག་པར་བཙུད་པ་དེ་ཉིད་ལ།བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ལས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདིས་བདག་ཅག་གང་ལ་ཡང་དག་པར་བཙུད་པ་འདི་ནི་བདག་ཅག་ལ་ཕན་པ་དང་། འདི་ནི་བདེ་བ་ཡིན་གོར་མ་ཆག་སྟེ། འདི་ནི་ཤེས་བཞིན་དུ་ཕན་པ་མ་ ཡིན་པ་དང་།བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་བདག་ཉིད་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ཀྱང་འདི་སྐད་དུ་ཁྱེད་བདག་ཉིད་ཀྱང་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། མི་འདུག་ན་ཅིའི་ཕྱིར་ཁྱོད་གཞན་དགེ་བ་ལ་ཤིན་ ཏུ་ཡང་དག་པར་གཟུང་བར་བྱ་བ་དང་།བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། གདམས་པར་བྱ་བར་སེམས། ཁྱོད་ཉིད་ཀྱང་རེ་ཞིག་གཞན་དག་གིས་བསྟན་ཅིང་གདམས་པ་དང་བཅོས་དགོས་སོ་ཞེས་མི་ཟེར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་དག་དང་དོན་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་པ་དེ་གཞན་ དག་ལ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།།དོན་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ནི་མ་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་པ་སྟོན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དོན་མཐུན་པ་ཁོ་ན་ནི་ཡིན་ལ། དོན་མཐུན་པར་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

复次，菩萨为四姓、天人及一切众生，随其所能所堪而行利益，寻求饶益安乐，令其趣入真实。此是彼之遍行利益众生事业。
复次，菩萨对于能趣入小、中、大任何善法自利之众生，以种种方便令其相应趣入。此是菩萨利益众生事业之五种外清净。
云何为菩萨利益众生事业之五种内清净？此中菩萨以广大悲心而住，为众生行利益事。
复次，菩萨为利益众生，虽遭一切苦恼疲劳，心亦不厌，唯以欢喜心而行利益众生事。
复次，菩萨虽住最胜圆满，亦如奴仆、如使者、如仆从、如子、如贱民之子，摧伏骄慢我慢，以卑下心而行利益众生事。
复次，菩萨以无所求、无伪饰、最胜慈心而行利益众生事。
复次，菩萨以永不退转之慈心而行利益众生事。此即应知为菩萨利益众生事业之五种内清净。
所说五种外清净与五种内清净，总摄为一即名为菩萨十种清净利益事业。
云何为菩萨同事？此中菩萨于所引导他人趣入之事业及善根，自身亦同等或更胜而示现。如是菩萨与他人同等事业，是为同事。
他人见如是菩萨同事，于所受善法依止决定而不退转。何以故？彼等当作是念：'以此菩萨于所引导我等之事，自身亦行故。菩萨所引导我等者，定是利益，定是安乐。彼明知而行非利非乐事，实为不可能。'
对于同事菩萨，彼等他人亦不作是言：'汝自身亦未善受持，何故思欲摄受教导他人于善？汝自身尚须他人教导开示。'
有菩萨唯是与他人同事，而不为他人显示同事。有非唯同事，而显示同事。有唯是同事，而不显示同事。

།དེ་ལ་མུ་དང་པོ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་མཉམ་ ཞིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ལ་སློབ་དཔོན་དུ་ཁས་བླངས་པ་རྣམས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་མཉམ་པས། དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པས་ཡོན་ཏན་དང་མཐུ་སྟོན་པར་མི་བྱེད་པའོ། །མུ་གཉིས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དམན་པ་ལ་མོས་ཤིང་། ཟབ་མོའི་གནས་དག་ལ་སྐྲག་པ་ རྣམས་ལ་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཐབས་དེས་གདུལ་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཆོས་མཐུན་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། རིགས་ངན་ཡན་ཆད་དང་། ཁྱི་ཡན་ཆད་ཀྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད། གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱ་བར་འདོད་། གདུལ་བར་བྱ་བར་འདོད་དེ། རིགས་ངན་ཡན་ཆད་དང་། ཁྱི་ཡན་ཆད་དག་དང་། སྐལ་བ་མཉམ་པར་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་པའོ། །མུ་གསུམ་པ་ནི་འདུལ་བ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་མཐུན་པའམ། དོན་ལྷག་པས་དོན་མཐུན་པར་སྟོན པའོ།།མུ་བཞི་པ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱང་བག་མེད་ལ། གཞན་གྱི་དོན་ཡང་ཡལ་བར་འདོར་བའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དུ་མར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ཡིན་པ་ནས་དོན་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་བསྟན་པ་དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་བདག་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ་། །མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ལས་ནི་དེ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གང་ཡིན་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་དོན་ མཐུན་པའི་བར་གྱི་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་དུ་མ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ནི་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ནི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་རིག་ པར་བྱའོ།།རྒྱ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་དང་། དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པས་ནི་རྒྱ་ཆེར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ སེམས་ཅན་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟེན་ཅིང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལས་བརྩམས་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི་། བདག་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ལ་དབྱེ་ བ་མེད་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དུས་ལ་དབྱེ་བ་མེད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་ལ་མཚན་མོའམ། ཉིན་མོ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྦྱོར་བ་མི་ གཏོང་ཞིང་བརྩོན་པ་མི་འདོར་བ་དང་།རྒྱུ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་དགའ་བ་དང་། སྡུག་ བསྔལ་བ་མེད་པ་དང་།ཡིད་མི་བདེ་བ་མེད་པས་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དེ། གཞི་དེས་འགྱོད་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ལྟ་བར་གྱུར་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཉེས་པར་སྤྱོད་ པ་དང་མ་འདྲེས་པ་དེ་དག་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གུས་པ་དང་། སྙིང་ཐག་པ་ནས་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་སྙིང་པོར་ལྟ་ལ་ཞི་བར་ལྟ་སྟེ། ཤིན་ཏུ་ངེས་པ་དང་། གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་ཅིང་། གཞན་གྱིས་མི་བཀྲི་བར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་སོ།

关于第一种情况，对于那些与菩萨功德和能力相等，并且自称是菩萨道上的导师的菩萨们，由于与菩萨功德和能力相等，不应傲慢地显示功德和能力。
第二种情况是，对于那些倾向于下劣众生，对甚深之处感到恐惧的众生，菩萨经过观察后，为了调伏那些众生而示现与他们相应的形象。为了利益乃至最低贱种姓以及狗等众生，希望平息他们的痛苦，希望调伏他们，故意投生为与低贱种姓乃至狗等众生同等的身份。
第三种情况是，为了教导那些已经获得善根的所化众生，菩萨以相应的方式或以更殊胜的方式来示现。
第四种情况是，自己放逸懈怠，也放弃利他事业。
关于之前所广说的种种布施、持戒乃至随顺等内容，以波罗蜜多来成熟自己的佛法，以四摄法来成熟一切众生。简而言之，应当了知这就是菩萨们善法的作用。
从前面所说的种种布施乃至随顺等无量无边的菩提分善法，应当了知是以三种因缘来修行，以两种因缘而殊胜，以三种因缘而清净。以身语意三业来修行，因为广大和无烦恼而殊胜和无上、不共，应当了知。
其中，由于对众生无分别、对事物无分别、对时间无分别而称为广大。
其中，对众生无分别是指菩萨依止一切众生，缘于一切众生而修行布施等善根，而不是仅仅为了自己。
其中，对事物无分别是指菩萨完全受持一切布施等善根及其一切方面。
其中，对时间无分别是指菩萨在今生无论昼夜都持续不断地精进修行而不放弃，并且由于这个因缘，在来世也修行布施等善根。
其中，无烦恼应当从四个方面来了知：在此，菩萨以欢喜心、无苦恼、无忧愁来依止这些善法，也不因此而后悔。
又，菩萨以无害他、无执著见解的方式来修行不掺杂过失的布施等善根。
又，菩萨恭敬、由衷地视这些为功德、视为精要、视为寂静，以极为坚定、不依赖他人、不被他人所转的方式如实受持布施等善法而安住。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་དམ་། བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དམ་། བདུད་ཉིད་དམ། ཚངས་པ་ཉིད་དུ་རེ་བ་མེད་དོ། །གཞན་ལས་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཡང་རེ་བ་མེད་དེ། ཁེ་དང་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཐ་ན་ལུས་དང་སྲོག་ལ་ཡང་རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་དང་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང་། གུས་པ་དང་། མི རྟེན་པར་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།དོན་མཐུན་པ་ལ་ཐུག་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྦྱངས་པ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། དེ་ལ་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་སྦྱངས་པ་དང་།མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྦྱངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། ཇི་ལྟར་བསགས་པ་དེ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པ་དང་། ལུས་དེ་དང དེ་དག་འདས་པ་ན་ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོར་གྱུར་པ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་འཕེལ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་འགྲིབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ ཐ་མ་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་དེ་དག་ལས་ཤས་ཆེར་ཡོངས་སུ་དག་པ་གོང་ན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས་དོན་མཐུན་པ་ལ་ཐུག་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་རྒྱུ་གསུམ་པོས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་། རྒྱུ་གཉིས་ ཀྱིས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་།རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཐམས་ཅད་ནས་རྒྱས་པར་དོན་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་དག་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ཏེ། མཐའ་དག་ཀུན་དུ་རྟོགས་པར་བྱས་པ་ལས་ནི་ འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་།རྡོ་རྗེའི་སྙིང་པོའི་སྐུ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་དཀའ་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། དཀའ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས། དཀའ་བའི་དོན་མཐུན་པའི་བར་དུ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་ བྱས་པས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་མཚུངས་པ་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།།དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྦྱིན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་རྒྱས་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དོན་མཐུན་པའི་བར་གྱིས་ནི་འབྲས་བུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་ཐམས་ཅད་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།།དེ་ལ་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་དོན་མཐུན་པའི་བར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ སེམས་ཅན་གང་དག་སུ་ཡང་རུང་བ།རྐང་མེད་དམ་། རྐང་གཉིས་པ་འམ། རྐང་བཞི་པའམ། རྐང་མངས་སམ། གཟུགས་ཅན་ནམ། གཟུགས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་ཅན་ནམ། འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དུ་ཉེ་བར་སོང་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།

再者，菩萨对于布施等善法的果报，不期望成为转轮王、帝释天、魔王或梵天。对他人的回报也不期望，不依赖于利养、获得、恭敬和偈颂等一切。乃至于对身体和生命也不执著。如是以这些方式具足净信、极为欢喜、无违逆、恭敬、不依赖而修行布施等乃至同事的善法，这就称为无烦恼。
清净应当了知为已修、不动摇和极为清净。其中，入住净意地的菩萨的善根是已修和不动摇的。其中已修是这样的：如是净意菩萨的这一切善法是不加分别而行的。其中不动摇是这样的：如是净意菩萨对于已获得和已积累的善法不会退失，以后也不会成为退失的根基。如同月亮在上弦时分，随着日日夜夜的流逝，随着一个又一个身体的逝去，善法只会增长而不会减退。
菩萨究竟地、一生补处菩萨和最后有菩萨的善法应当了知为极为清净，在菩萨地中再没有比这更清净的了。如是布施等乃至同事的善法，应当了知以三种因缘而修行，以二种因缘而殊胜，以三种因缘而极为清净。
其中，依止并极为清净一切布施、一切持戒乃至一切同事，圆满通达一切，由此成就无上正等菩提果、金刚藏身和正法久住的果报。其中，依止并极为清净难行布施、难行持戒乃至难行同事，由此成就如来稀有殊胜无与伦比之法的果报。
其中，由一切门布施、一切门持戒乃至一切门同事，成就如来为一切天人中最尊胜而受供养的果报。其中，由圣者布施、圣者持戒乃至圣者同事的果报，是成为如来所说的一切众生中最殊胜者，无论是无足、二足、四足、多足，有色、无色，有想、无想或非想非非想处的众生。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་མཐུན་པའི་བར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་ བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུའི་སྐུ་བསོད་ནམས་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ།།དེ་ལ་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་རྒྱས་པར་ཕོངས་ཤིང་འདོད་པའི་དོན་མཐུན་པའི་བར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་བདུད་དང་།ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གནོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཐོ་འཚམས་པ་དང་། བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་སྦྱིན་པ་དང་། འདི་དང་གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་རྒྱས་པར་འདི་དང་ གཞན་དུ་བདེ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མཐུན་པའི་བར་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསམ་གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བདེ་བའི་མཆོག་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྦྱིན་པ་དང་། རྣམ་པར་ དག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དག་པའི་དོན་མཐུན་པའི་བར་དུ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་ཏེ། མཐའ་དག་ཀུན་དུ་རྫོགས་པར་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་སྟེ། སྐུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། དམིགས་ པ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།ཐུགས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མངོན་ པར་འགྲུབ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པའི་འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པའོ། །གཞན་ཡང་འཁོར་བའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ་དེའི་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་དང་། སྡུག་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་ལྔ་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་གསུམ་པ། སྡོམ་ནི། དཀོན་མཆོག་མཆོད་དང་མཛའ་རྟེན་དང་། །ཚད་མེད་པ་ནི་ཐ་མ་ཡིན། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་དེ བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྐུ་ལ་མཆོད་པ་དང་། མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པར་མཆོད་པ་དང་། བདག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་དང་། གཞན་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་མཆོད་ པ་དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོའི་མཆོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་དང་། སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་ཉིད་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྐུ་ལ་མཆོད་པ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་མཆོད་རྟེན་ནམ། གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུའམ། གཙང་ཁང་ངམ། མཆོད་རྟེན་རྙིང་པའམ་། མཆོད་རྟེན་སར་པ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྐུའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མངོན་དུ་གྱུར་པར་དབང་པོ་ལ་སྣང་བར་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་ཞེས་བྱའོ།

其中，一切种类的布施、一切种类的持戒乃至广说一切种类的利行之果，即是如来三十二大丈夫相和八十种随好之身，由无量种种福德所摄而成就。
其中，贫乏所需的布施、贫乏所需的持戒乃至广说贫乏所需的利行之果，即是如来安住菩提道场时，一切魔众和外道不能损害、不能侵犯、不能动摇而成就。
其中，今世他世安乐的布施、今世他世安乐的持戒乃至广说今世他世安乐的利行之果，即是如来禅定、解脱、三昧、等至之最胜安乐而成就。
其中，清净的布施、清净的持戒乃至广说清净的利行，皆依止并极为清净，圆满一切之果，即是如来四种遍清净：身清净、所缘清净、意清净、智慧清净而成就。
如是三不护、十力、无畏、念住、一切不共佛法清净亦得成就，此即是菩萨布施等善法究竟所得的无上果。
复次，应知在轮回中菩萨行持所得果报无量、可爱、无过失。
菩萨地基瑜伽处摄事品第十五。
第十三卷。
总摄颂：供养三宝及亲友，无量为最后。
其中，菩萨对诸如来的供养如何？
此略说应知有十种：供养身、供养塔、现前供养、非现前供养、自作供养、教他作供养、利养恭敬供养、广大供养、无染污供养、修行供养。
其中，菩萨现前供养如来色身，即名供养身。
其中，菩萨为如来而供养塔庙、佛殿、精舍、旧塔、新塔，即名供养塔。
其中，菩萨于如来身或如来塔现前显现于根门而作现前供养，即名现前供养。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་དུ་མཆོད་པ་བྱེད་ པ་ནི།འདི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ། །འདས་པ་དང་། མ་བྱོན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པ་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་མཆོད་རྟེན་དང་། གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུ་དང་། གཙང་ཁང་དང་། མཆོད་ རྟེན་རྙིང་པ་དང་།མཆོད་རྟེན་གསར་བཞུགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་མཆོད་པ་བྱའོ་སྙམ་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མངོན་སུམ་དང་། མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་མངོན་སུམ་དུ་མ་གྱུར་པ་ལ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཏེ། མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་མངོན་སུམ་ དུ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའམ། མཆོད་རྟེན་ནམ། གཙང་ཁང་ཕྱུར་བུའམ། གཙང་ ཁང་གཅིག་གམ།གཉིས་སམ། མང་པོ་ནས་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་བར་དུ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཚངས་པ་དུ་མའི་བསོད་ ནམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པ་ཡིན་ཏེ།དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་བསྐལ་པ་དུ་མར་ཡང་ལོག་པར་ལྟུང་བར་འགྲོ་བར་མི་འགྱུར་ལ། གཞི་དེ་ལས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མི་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྒྱ་ཆེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བར་ བལྟ་བར་བྱའོ།།མངོན་སུམ་དང་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱིའི་མཆོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པས་བདག་ཉིད་ ཀྱིས་རང་གི་ལག་གིས་བྱེད་དེ།ལེ་ལོ་དང་སྙོམ་ལས་དང་། བག་མེད་པའི་གནས་ལ་བརྟེན་ཏེ་། བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ བདག་གིས་བྱས་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于这个，菩萨对如来或如来塔进行现前供养是这样的：具足增上意乐，以具有欢喜心而作意，一位如来的法性即是过去、未来、现在一切如来的法性，一座如来塔的法性即是一切如来塔的法性，因此我应当供养现前的如来，也应当供养过去、未来、现在一切如来，也应当供养现前的如来塔。不仅如此，还应当供养十方无边无际世界中的一切塔庙、精舍、佛堂、旧塔及新建的塔。这就是菩萨对如来和如来塔的现前与非现前的共同供养，应当如是了知。
菩萨对非现前的如来或如来塔，为一切佛陀和一切如来塔，如是作意而行供养，这是其非现前的专门供养，应当如是了知。
如来涅槃后，菩萨为如来而建造如来像、塔庙、精舍、佛堂，或一座、二座乃至百千万座，随己所能所及，这也是菩萨对诸如来的非现前广大供养，具有无量福德果报，为众多梵天福德所摄受。由此菩萨于大劫乃至多劫中不堕恶趣，并且由此因缘圆满无上正等正觉资粮。
关于这个，菩萨仅对如来或如来塔的供养，应当视为具有广大福德果报。仅是非现前供养的福德果报，应当视为比此更加广大。现前与非现前的共同供养的福德果报，应当视为比此更加广大。
关于这个，菩萨欲对如来或如来塔行供养时，应当亲自动手，不依靠懈怠、懒惰、放逸之处，不令奴仆、使女、工人、佣人、亲友、同伴、亲属、姻亲等代为操作，这就是菩萨的亲自供养，应当如是了知。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བར་འདོད་པས། བདག་ཉིད་འབའ་ཞིག་མི་བྱེད་པར་ཕ་མ་གཉིས་ཀྱང་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་ བྲན་མོ་དང་།ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་རྣམས་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་དང་། གཞན་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་། བློན་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་བདག་རྣམས་དང་། གྲོང་རྡལ་པ་རྣམས་དང་། ཡུལ་གྱི་མི་རྣམས་དང་། ཕྱུག་པོ་རྣམས་དང་། ཚོང་དཔོན་རྣམས་དང་། དེད་དཔོན་རྣམས་དང་། ཐ་ན་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དང་། ཁྱེའུ་དང་། བུ་མོ་རྣམས་དང་། བཀྲེན་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་། རིགས་ངན་ཡན་ཆད་ཀྱང་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་མཁན་པོ དང་།སློབ་དཔོན་རྣམས་དང་། ལྷན་ཅིག་གནས་པའི་སློབ་མ་རྣམས་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བདག་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ཐུན་མོང་གི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུ་ཡོད་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་བསོད་ནམས་ཆུང་ཞིང་མི་ནུས་པ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་བྱ་བ་བྱས་ན་བདེ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དངོས་པོ་དེ་བསམས་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་པར་བྱེད་ལ། གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་དེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་ དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞན་བྱེད་དུ་བཅུག་པའི་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་འབའ་ཞིག་གིས་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་འབའ་ཞིག་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ ཀྱི་འབྲས་བུ་ཆེས་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཐུན་མོང་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ་། གོང་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་ན་བཟའ་དང་། ཞལ་ཟས་དང་། གཟིམས་ཆ་དང་། གདན་དང་། སྙུན་གྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་རྣམས་དང་། གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། མཆོད་པའི་ལས་བདུག་པའི་སྤོས་རྣམས་དང་། ཕྱེ་མའི་སྤོས་རྣམས་དང་། བྱུག་པའི་སྤོས་རྣམས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་།རོལ་མོའི་སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་དང་། མར་མེ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འབུལ་བ་དང་། བསྟོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་བརྗོད་པ་དང་། ཡན་ལག་ལྔས་ཕྱག་བྱ་བ་དང་། གཡས་ཕྱོགས་སུ་བསྐོར་བ་དག་གིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་དང་། ནོར་བུ་དང་། མུ་ཏིག་དང་། བཻ་ཌཱུརྱ་དང་། དུང་དང་། མན་ཤེལ་དང་། བྱི་རུ་དང་། རྡོའི་སྙིང་པོ་དང་། སྤུག་དང་། གསེར་དང་། དངུལ་དང་། པདྨ་རཱ་ག་དང་། གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་ལ་སོགས་པ་རིན་པོ་ཆེ་རྣམས་འབུལ་བ་དང་། ནོར་བུས་སྤྲས་པའི་སྙན་ཆ གདུབ་ཀོར་དང་།དཔུང་རྒྱན་ལ་སོགས་པ་རྒྱན་རྣམས་འབུལ་བ་དང་། ཐ་ན་དྲིལ་བུ་དབུལ་བ་དང་། ཀཱར་ཥཱ་པཎ་གཏོར་བ་དང་། སྲད་བུས་དཀྲིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་ སྟིས་མཆོད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于这个，菩萨想要供养如来或如来塔时，不仅自己一个人做，也让父母双亲做，以及让儿子、妻子、男仆、女仆、工人、佣人们，朋友、同伴、亲属、姻亲们，以及其他国王们、大臣们、婆罗门们、居士们、城镇居民们、地方民众们、富人们、商主们、船主们，乃至男子、女子、童子、童女们，贫穷者们、受苦者们，直至低贱种姓者也让他们做，同样地，和尚们、阿阇黎们、共住弟子们、梵行同修出家者们，以及其他外道出家者们也让他们供养如来或如来塔，这就是应当了知为菩萨自他共同的供养。
菩萨有少许供养之布施物，以具有悲心想到'这些受苦众生福德微薄且无能力者，如果对如来或如来塔做供养将得安乐'，于是思维后将那些物品只布施给他人，他人也以那些物品对如来或如来塔做供养，而菩萨自己不做，这就是应当了知为菩萨让他人做的供养。
其中，仅自己做的那些是福德果报大，仅让他人做的那些是福德果报更大，共同做的那些是福德果报极大，应当了知是无上的。
关于这个，菩萨以衣服、饮食、卧具、坐垫、病愈药品和资具等，恭敬言语、顶礼、起立、合掌，以及供养之事业如各种熏香、散香、涂香，各种花鬘，各种音乐声，伞盖、胜幢、幡幢，各种灯明供养，说诵各种赞颂，五体投地礼拜，右绕等来供养如来或如来塔，同样地以无尽布施及宝珠、珍珠、琉璃、螺贝、水晶、珊瑚、玛瑙、琥珀、金、银、红宝石、右旋螺等珍宝供养，以及供养镶嵌宝石的耳饰、手镯、臂钏等装饰品，乃至供养铃铛、撒铜钱、系带等来做供养，这就是应当了知为菩萨以利养恭敬供养如来或如来塔。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཡུན་རིང་པོར་མཆོད་པ་བྱེད་དེ་། དངོས་པོ་མང་པོ་དང་། དངོས་པོ་གྱ་ནོམ་པ་དང་། མངོན་སུམ་དང་། མངོན་སུམ་ པ་མ་ཡིན་པ་དང་།བདག་གིས་བྱས་པ་དང་། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་དང་། སྙིང་ཐག་པ་ནས་དགའ་བ་མངོན་དུ་གྱུར་ཅིང་། མོས་པ་དྲག་པོས་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོད་ པ་རྣམ་པ་བདུན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རང་གི་ལག་གིས་བྱ་བ་བྱེད་དེ། ཁྱད་དུ་གསོད་པའམ། བག་མེད་པ་འམ། ལེ་ལོས་གཞན་དག་བྱེད་དུ་མི་འཇུག་པ་དང་། གུས་པར་བྱེད་དེ་མ་གུས་པས་ མ་ཡིན་པ་དང་།སེམས་མི་གཡེང་བས་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་བྱེད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ལ་མངོན་པར་དད་པའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལས་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་རྒྱུས་ཚུལ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་མི་བྱེད་པ་དང་། མཐུན་པའི་ དངོས་པོས་མཆོད་པ་བྱེད་དེ་བབ་ལས་བྱུག་པ་དང་།མར་ཁུས་བཀྲུ་བ་དང་། གུ་གུལ་གྱིས་བདུག་པ་དང་། ཨརྒའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པ་དང་། གཞན་ཡང་ཡོ་བྱད་རུང་བ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་མི་བྱེད་པ་དེ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་གཞི་རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབས་པ་རྣམས་སམ། གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྣམས་སམ། ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་རྣམས་ ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་རྟེན་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། དེ་ལ་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུས་གཉིས་སམ། གསུམ་མམ། ལུས་མང་པོ་ལུས་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་ཕྲག་དུ་མའི་བར་དག་མངོན་པར་སྤྲུལ་ནས། ལུས་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ཏེ།ལུས་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་ཡང་ལག་པ་བརྒྱའམ། ལག་པ་སྟོང་ངམ། དེ་བས་ཀྱང་ལྷག་པ་དག་སྤྲུལ་ནས། ལག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལྷའི་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པའི་མེ་ཏོག་མཆོག་ཏུ་དྲི་ཞིམ་པ། མཆོག་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དག་གིས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་འཐོར་བ་དང་།ལུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ལྡན་པའི་བསྟོད་པ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་བརྗོད་ཅིང་། ལུས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དཔུང་རྒྱན་དང་། ནོར་བུས་སྤྲས་པའི་རྣ་ཆ་གདུབ་ཀོར་རྣམས་དང་། གདུགས་དང་། རྒྱལ་མཚན་དང་། བ་དན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་གྱ་ནོམ་པ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་འབུལ་ཞིང་འདོགས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཡོ་བྱད་ལ་དབང་ཐོབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་གི་སེམས་ལ་དབང་ཡོད་པའི་མཆོད་པ་བྱེད་དེ། དེས་ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང བ་ལ་རེ་བར་བྱས་ཤིང་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་མི་དགོས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ།

其中，菩萨对如来或如来塔庙以彼等供养恭敬，长时供养，以众多事物、殊胜事物、现前、非现前、自作、他作，以及发自内心欢喜，以猛利信解而作供养，并将此善根回向无上正等正觉，此即名为菩萨七种广大供养。
其中，菩萨对如来或如来塔庙亲手作供养，不轻视、不放逸、不懈怠而令他人代作，恭敬而作非不恭敬，以不散乱心而作，以无烦恼心而作，不为从信佛国王等广大众生处获得供养恭敬而作伪装，以相应之物而作供养，如涂香、涂油、焚香、阿迦花等，亦不以其他不适宜之物而作供养，此即应知为菩萨无烦恼种种供养。
广大供养恭敬及无烦恼供养者，即是菩萨以自己劳力所得、从他人处所求、或已获得资具自在者，对如来或如来塔庙作供养。其中，获得资具自在之菩萨，化现二身或三身乃至众多身、千万亿那由他身，以彼等一切身向诸如来顶礼，于每一身又化现百手或千手乃至更多手臂，以彼等一切手臂，以胜过天界之最极芬芳、最极悦意之妙花，向彼等如来散花供养。以彼等一切身宣说如来真实功德之极为广大赞颂，以彼等一切身之臂钏、璎珞、耳环、环形饰品以及种种最胜妙好之伞盖、胜幢、幡幢等供养奉献诸如来。如是获得资具自在之菩萨，即是以自心得自在而作供养。彼无需期待渴求诸佛出世。何以故？以其已入不退转地，于一切佛土无碍而行故。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་རང་གི་ཞོ་ཤས་བསྒྲུབས་པ་ ཡང་མེད་ལ།གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཏེ་རྙེད་པ་ཡང་མེད། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཆོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་འཛམ་བུ་གླིང་ངམ། གླིང་བཞི་པའམ། སྟོང་ངམ། སྟོང་གཉིས་སམ། སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་ པོའམ།ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ན་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དད་པ་ཅན་གྱིས་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ བར་བྱེད་དེ།དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སེམས་ཉམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་དགའ་བས་བརྩོན་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་དང་། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་དུ་ཐ་ན་བ་འཇོས་ཙམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་སེམས་ཅན་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་།དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མི་རྟག་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལ་བདག་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་འདུ་ཤེས་སྒོམ་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་ དྲན་པ་དང་།ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད། དེ་བཞིན་དུ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་དང་། ཡུད་ཙམ་ཡུད་ཙམ་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུའི་ཤེས་པ་ཕྱོགས་གཅིག་པས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མོས་ཤིང་རྣམ་ པར་མི་རྟོག་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱེད་ན། དེའི་གོང་དང་དེ་ལས་ལྷག་པར་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡོངས་སུ་བསྲུང་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྩོན་པར་ བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྒྲུབ་པར་གཏོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་མཆོག་དམ་པ་གྱ་ནོམ་པ། གོང་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མའི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་ སྟིའི་མཆོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པ་ཡང་།མཆོད་པ་དེའི་བརྒྱའི་ཆ་དང་། སྟོང་གི་ཆར་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་བ་ནས་རྒྱས་པར་རྒྱུའི་བར་དུ་ཡང་ཉེ་བར་མི་འགྲོ་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ལ་མཆོད་པ་དང་།དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

菩萨的受用既不是由自己的努力所获得，也不是从他人处寻求而得到的。菩萨虽然对受用没有获得自在，但是对于如来的供养，无论是在赡部洲，或四大部洲，或小千世界，或中千世界，或三千大千世界，或十方无量无边世界中所有的小、中、大供养，具信的菩萨都以欢喜心和对广大法的胜解心遍及一切而随喜。
这也是菩萨以小小功用对如来作无量广大供养，由菩提资粮所摄持。对此菩萨应当恒常不断以心生喜悦和欢喜心精进修习。
其中菩萨即使在短暂的时间中，乃至挤牛奶的时间里，也对一切众生、有情、生灵修习慈心，具足悲心、具足喜心、具足舍心。
同样地，对一切行修习无常想，对无常修习苦想，对苦修习无我想，对涅槃修习功德想。同样地修习念佛、念法、念僧、念波罗蜜多。
同样地，即使在短暂的时间里，以小小的智慧了知一分，对一切法也能以无分别、无相之心安住于不可言说的法性真如中而生起胜解，更何况更上、更胜的境界。
同样地，菩萨对于守护净戒、止观、菩提分法精进修习，同样地对波罗蜜多和摄事处如实精进修习，这是属于菩萨的修行，是对如来最殊胜、最上妙、无上的供养。
前面所说的一切利养、恭敬供养，连此供养的百分之一、千分之一都比不上，乃至算数譬喻也无法比较。应当了知这就是以这十种方式对如来作一切种类的供养。
如同对如来作供养一样，对法和僧作供养也应当如理了知是相似的。

།དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་ལྷག་ པའི་བསམ་པ་དྲུག་གིས་བྱེད་དེ།ཡོན་ཏན་གྱི་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པ་བླ་ན་མེད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། རྐང་མེད་དང་། རྐང་གཉིས་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཨུ་དུམ་ཝཱ་རའི་མེ་ ཏོག་བཞིན་དུ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ན་གཅིག་པུ་འབྱུང་སྟེ། འབའ་ཞིག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པའི་ལྷག་པའི་ བསམ་པ་སྟེ་།དེའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དེའི་ཆོས་སམ། དེའི་དགེ་འདུན་ལ་མཆོད་པ་བྱས་པ་ནི་ཆུང་ངུ་ཡང་འབྲས་བུ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་ན། མང་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དེ་ལ་རྣམ་པ་དུ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ དུ་རིག་པར་བྱ།རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གིས་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཉིད་དོན་ཡོད་པ་ཡིན། རྣམ་པ་དུ་ཞིག་དང་ལྡན་ན། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དད་པའི་གཞིའི་གནས་ལ་གནས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དུ་གྱུར་པའི་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་གྱི་བྱ་བ་ནི་དུ་ཞིག་ཡོད།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་ཡོད། འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དུས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་མཉན་པར་བྱ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཉན་པ་ན། གང་ཟག་ ཆོས་སྨྲ་བ་དེ་ལ་གནས་དུ་ཞིག་ལ་ནི་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་བྱ་ཞེ་ན།དེ་ལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམས་ལ་གནས་ཤིང་མ་ཉམས་པ་དང་། སྐྱོན་ མེད་པར་བྱེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན།བློ་མ་བྱང་བ་མ་ཡིན་པས་མང་དུ་ཐོས་པ་ཡིན། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་དགེ་བ་གང་ཡང་རུང་བ་ཐོབ་ཅིང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཐོབ་པས་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་སྙིང་རྗེ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཚེ་འདི་ལ་རང་གི་བདེ་ བར་གནས་པ་ཡལ་བར་བོར་ནས་གཞན་དག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ཡིན།དེ་གཞན་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པས་དྲན་པ་དང་། སྤོབས་པ་ཉམས་པ་མེད་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ཡིན། གཞན་དག་གིས་བརྙས་པ་རྣམས་དང་། འཕྱ་བ་དང་། བསྟིང་བ་དང་། ངན་དུ་བརྗོད་པ་དང་། ངན་དུ་ སྨྲ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་འདོད་པའི་ཚིག་གི་ལམ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམས་བཟོད་པ་ཡིན། འཁོར་བཞི་པོ་དག་ལ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སྟོབས་དང་ལྡན་ཞིང་ངལ་བ་མེད་པས་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན། ཚིག་ཆོས་ཉིད་ལས་མ་ཉམས་ཤིང་གསལ་ཏེ། ཚིག་ གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་དགེ་བའི་ཚིག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་དོན་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་སྔ་ནས་ཀྱང་གཞན་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་པ་ ཡིན།ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན། དེ་ལ་བློ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན། ཐབས་གང་དང་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གང་གིས་སེམས་ཅན་གང་འདུལ་ནུས་པ་དེ་ལ་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པ་དང་། ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་ཡིན། སེམས་ཅན་ཐ་མ་དང་ འབྲིང་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་འཛིན་པ་མེད་དེ། སྙིང་རྗེ་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ།

对于向三宝作十种供养的菩萨，是以六种殊胜意乐缘念如来而作的：
即无上功德田的殊胜意乐，无上利益的殊胜意乐，于无足、二足等一切众生中最殊胜的殊胜意乐，如优昙钵罗花般极其稀有的殊胜意乐，于三千大千世界中唯一出现的殊胜意乐，显示一切世间及出世间圆满义利的殊胜意乐。
以此六种殊胜意乐供养如来或其法或其僧众，即使是微小的供养也会获得无量果报，更何况多的供养。
具足几种相时，应知菩萨是善知识？几种相使善知识有意义？具足几种相时，善知识住于信仰之处？成为菩萨善知识的调伏者有几种善知识事业？菩萨依止善知识有几种？以几种想而应从善知识闻法？菩萨从善知识闻法时，对说法者应于几处不作意？
对此，具足八种相时，应知是圆满一切相的菩萨善知识：住于菩萨律仪戒而不失坏、无过失故住于戒律，非未修习故多闻，获得任何修所生善及获得止观故具证悟，具足悲心故有大悲，于今生舍弃自身安乐而致力于利他，对他说法时无怯懦恐惧故无畏惧，能忍受他人轻视、嘲笑、贬低、诽谤、恶语等不悦语言及众生种种邪行，对四众说法具力且无疲倦故心不厌倦，言语不离法性且明晰，具足语业故具善语。
对此，如是具足一切功德相的菩萨善知识以五种相而有善知识事业的意义：即从前即欲利益安乐他人，如实了知彼等利益安乐，于此不生颠倒见解，具有能力及方便善巧以何法门调伏何众生且心不厌倦，对下中上等一切众生无有偏袒而悲心平等。

།དེ་ལ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་དད་པའི་གཞི་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཏམ་ཐོས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་གཞན་དག་ཤིན་ཏུ་དང་བར་བྱེད་ན། མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་ བས་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ།སྤྱོད་ལམ་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཐམས་ཅད་མི་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའི་རྒྱུ་བ་ལ་རྒོད་པ་མེད་ཅིང་འགྱུར་བ་མེད་པས་བརྟན་པ་ཡིན། གཞན་དག་ ལ་ཚུལ་འཆོས་པའི་ཕྱིར་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་སྤྱོད་ལམ་དང་།བརྟན་པ་ལྟར་མི་འཆོས་པའི་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པ་ཡིན། གཞན་དག་གི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་མམ། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ལས་བརྩམས་ཏེ། མི་བཟོད་པ་སྐྱེ་བར་མི་བྱེད་ཀྱི་གཞན་དག་གིས་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་བྱ་བར་བདག་ལ་གསོལ་ བ་བཏབ་པ་དང་།རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་རྒྱ་ཆེན་པོ་རྙེད་ན་ཡང་གཡོ་མེད་ཅིང་དགའ་བའི་སེམས་ཀྱིས་གཞན་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་སུ་འཇུག་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཏན་དེ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དེ་ཡང་གཞན་དག་ལ་སྟོབས་པར་བྱེད་དེ། ཇི་ལྟར་བདག་གི་རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིས་མགུ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ བཞིན་དུ་གཞན་གྱི་རྙེད་པ་དང་།གཞན་གྱི་བཀུར་སྟིས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མགུ་བར་འགྱུར་བར་ཕྲག་དོག་མེད་པ་ཡིན། སྣོད་སྤྱད་བསྙུངས་ཤིང་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་ལ་འཚོག་ཆས་རྙེད་དོ་ཅོག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏོང་བས་ཡོ་བྱད་བསྙུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི།རྣམ་པ་ལྔས་གདུལ་བ་གཞན་དག་ལས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དེ། གླེང་བར་བྱེད་པ་ཡིན། དྲན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། འདོམས་པར་བྱེད་པ་ཡིན། རྗེས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཚིག་དེ་དག་གི་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ ས་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ནི་། དེ་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོབས་ཀྱི་རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་བརྟེན་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་དུས་ སུ་ནད་གཡོག་དང་།ཐ་མལ་པའི་གཡོག་བྱེད་པ་བྱམས་པ་དང་། གུས་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དུས་དུས་སུ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་དང་། འདུད་པར་བྱ་བ་དང་། མཆོད་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་དང་མཐུན་པའི་གོས་དང་། ཟས་དང་། མལ་ཆ་དང་། སྟན་དང་། ན་བའི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་སྦྱིན་པས་མཆོད་པ་དང་། གནས་བཅས་ནས་ཡང་དག་པར་གཟུད་པ་དང་། རྣམ་པར་གཟུད་པ་ཆོས་དང་མཐུན་པའི་དོན་ལ་དབང་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་མི་གཡོ་ཞིང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆགས་པ་དང་། དུས་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བསམ པས་དྲུང་དུ་འགྲོ་བ་དང་།བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་དང་། འདྲི་བ་དང་། ཉན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཉན་པར་འདོད་པས་ནི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔས་ཆོས་མཉན་པར་བྱ་སྟེ། དཀོན་པའི་དོན་གྱིས་རིན་པོ་ཆེའི་འདུ་ཤེས་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ འཐོབ་པའི་རྒྱུའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་གྱིས་མིག་གི་འདུ་ཤེས་དང་།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མིག་ཐོབ་ནས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྟོན་པའི་དོན་གྱིས་སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བླ་ན་མེད་པའི་གོ་འཕང་ ཐོབ་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་དོན་གྱིས་འབྲས་བུ་དང་།ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཆོས་མ་ཐོབ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་ཞི་གནས་དང་། ལྷག་མཐོང་གི་དགའ་བ་ཆེན་པོ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོའི་ དོན་གྱིས་དགའ་བ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཆོས་ཉན་པ་ན། གང་ཟག་ཆོས་སྨྲ་བ་དེ་ལ་གནས་ལྔར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་བྱ་བར་རྣ་བླགས་ཏེ། དད་པའི་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ཉན་པར་བྱའོ།

关于此，善知识以五种方式住于信仰之基，因为仅仅听闻其言论，他人就会对其生起极大信心，更何况亲眼目睹。其行为极为寂静，具足威仪，一切肢体不动摇，威仪圆满。身语意业行为无有散乱和变异故而稳重。不为欺骗他人而刻意表现威仪和稳重，无有伪装。不因他人的法语或利养恭敬而生不悦，反而当他人请求说法以及获得广大利养恭敬时，无有虚伪，以欢喜心令他人祈请，并将此法语及利养恭敬布施他人。如同自己因利养恭敬而欢喜一样，对他人的利养恭敬更加欢喜，无有嫉妒。器具少欲，资具少欲，将所获得的一切生活用品全部布施，故为资具少欲。
其中，作为菩萨善知识者，以五种方式对所化他众行善知识之事：即为开导、提醒、教诫、示导、说法。这些词的详细分类，应当从声闻地中了知。教诫和示导更为殊胜，应当从力种性品中了知。
其中，依止菩萨善知识应当了知以四种方式圆满：时时照料病人及做平常侍者，具足慈爱、恭敬和欢喜；时时恭敬言说、顶礼、起立、合掌、礼拜、供养，以如法的衣服、饮食、卧具、坐具、医药和资具作供养；安住后如实引导、完全引导于如法之事，具有权威且不动摇，如实安住；以知时之心前往亲近、承事、请问、听闻。
其中，菩萨欲从善知识听闻法时，应以五种想而听法：以稀有义故作珍宝想；以是获得俱生广大智慧之因性义故作眼睛想；以获得俱生智慧眼后如实显示一切所知义故作光明想；以是获得涅槃和无上圆满菩提果位之因事义故作大果利想；以是今生未得涅槃和圆满菩提法如实善巧分别之止观大喜无过之因事义故作无过喜想。
其中，菩萨从善知识听闻法时，不应以五处作意于说法之补特伽罗，应当以信心倾耳听法。

།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་ སྟེ།འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་ཤིང་སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་གྱིས། བདག་གིས་འདི་ལས་མཉན་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱའོ། །རིགས་དམའ་བ་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་རིགས་དམའ་བ་ཡིན་གྱིས། འདི་ལས་བདག་གིས་མཉན་པར་ མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱའོ།།བྱད་ངན་པ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་བྱད་ངན་གྱིས་བདག་གིས་འདི་ལས་མཉན་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱའོ། །ཚིག་འབྲུ་ངན་པ་ལ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཚིག་ལེགས་པར་ སྦྱར་བ་མ་ཡིན་གྱིས།འདི་ལས་བདག་གིས་མཉན་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱ་སྟེ། དོན་ལ་རྟོན་པར་བྱའི་ཚིག་འབྲུ་ལ་རྟོན་པར་མི་བྱའོ། །སྙན་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་འདི་ནི་ཚིག་རྩུབ་ཅིང་ཁྲོ་བ་སྙན་པར་ཆོས་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་གྱིས། བདག་གིས་ འདི་ལས་མཉན་པར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་མི་བྱའོ།།གནས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པར་མི་བྱ་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གུས་པ་དང་བཅས་པས་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ནི་ནམས་ཀྱང་གང་ཟག་གི་སྐྱོན་གྱིས་སྐྱོན་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཤེས་རབ་རྟུལ་པོ་གང་། གང་ཟག་གི་སྐྱོན་རྣམས་ལ་སེམས་སྡང་ཞིང་ཆོས་ཉན་པར་མི་འདོད་པ་དེ་ནི། བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་གནོད་ཅིང་ཤེས་རབ་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་ཞུགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་ཚད་མེད་ པ་བཞི་བསྒོམ་ཞེ་ན།བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཏེ། མདོར་བསྡུ་ན་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚད་མེད་པ་བཞི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པའི་ཚོགས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ནས། སེམས་ཅན་བདེ་བ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་ པའི་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བཅུ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས།སེམས་ཅན་ལ་མོས་པས་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་ཙམ་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ། ཆོས་ཙམ་ལ་སེམས་ཅན་དུ་འདོགས་པར་བསམ་ པ་ཐག་པ་ནས་མཐོང་སྟེ།བྱམས་པ་དེ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་སུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་པར་བྱམས་པ་དེ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ལ་ དམིགས་པ་དང་།ཆོས་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་བྱམས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་ སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་སྙིང་རྗེའི་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་བདེ་བ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེ་ ནི་དེའི་དགའ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་གཏི་མུག་དང་ཞེ་སྡང་དང་འདོད་ཆགས་ བསལ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཏང་སྙོམས་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་དེའི་བཏང་སྙོམས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ།

不应对破戒者作意，即不应想：'此人破戒且不住于戒律，我不应从此人处听法'而生起分别心。
不应对种姓低贱者作意，即不应想：'此人种姓低贱，我不应从此人处听法'而生起分别心。
不应对相貌丑陋者作意，即不应想：'此人相貌丑陋，我不应从此人处听法'而生起分别心。
不应对词句粗劣者作意，即不应想：'此非善加安立之词句，我不应从此处听法'而生起分别心。应依止于义而不应依止于文字。
不应对不悦耳者作意，即不应想：'此人说法粗暴愤怒且不悦耳，我不应从此人处听法'而生起分别心。
菩萨对此五处不应作意，应以恭敬心受持正法，因为法永不会因说法者的过失而成为有过失。
其中，若有钝慧菩萨因说法者的过失而生嗔心不欲听法，应知此人唯是自害且趋入智慧衰损。
菩萨如何修习四无量？慈、悲、喜、舍，略说菩萨以三种方式修习四无量：缘众生、缘法、无缘。
菩萨将一切众生安立为具乐、具苦、不苦不乐三类，为具乐众生，以成办安乐的增上意乐具足慈心遍满十方，以信解住于众生，应知此为彼之缘众生慈。
具足唯法想，从根本上见到唯法中假立众生，修习彼慈，应知此为彼之缘法慈。
无有法之分别而修习彼慈，应知此为彼之无缘慈。
如是缘众生、缘法、无缘之慈，悲、喜、舍亦应知如是。
其中菩萨缘于具苦众生，于十方修习具足悲心、除苦增上意乐之心，此为彼之悲。
缘于具乐众生，于十方修习具足喜心、随喜安乐增上意乐之心，此为彼之喜。
于十方具不苦不乐、具苦、具乐三类众生，依次为断除愚痴、嗔恚、贪欲烦恼，修习具足舍心增上意乐之心，此为彼之舍。
其中菩萨缘众生的慈等无量，与外道共同。

།ཆོས་ལ་ དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་གྱི། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་ནི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ཚད་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་གསུམ་ནི་བདེ་བར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་གཅིག་ནི་ཕན་པ་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་བསྡུས་པར་རིག་ པར་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། བཏང་སྙོམས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་བརྩེ་བཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ན་སྡུག་ བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཅིག་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་འཇུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཇུག་པར་གཏོགས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་ལྡན་པའོ།།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་འདུན་པའི་རྩ་བ་ཅན་ཏེ། དགའ་བའི་དངོས་པོ་གང་དག་འགྱུར་ཞིང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྨོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་དྲག་པོ་གང་དག་གིས་ཐེབས་ནས་། ལུས་དེ་ལ་ བདག་ཅེས་བྱ་བའམ།བདག་གི་ཞེས་བྱ་བར་རྨོངས་ནས་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་བྱེད་ཅིང་གང་གིས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་ཚོར་བའི་ཟུག་རྔུ་གཉིས་མྱོང་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྡུག་བསྔལ་ རྣམ་པ་བཞི་ནི་འབྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ།སྡུག་པ་རྣམས་དང་བྲལ་བ་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་ཆད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། རིས་མཐུན་པ་འདོར་པ་འཆི་བ་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། ཤི་བའི་འོག་ཏུ་སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་གང་ ཡིན་པ་དང་།གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྐྱེན་ཅན་དང་། གནོད་སེམས་དང་། རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་གྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ངན་སོང་གི་རྒྱུ་རྟེན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལས བརྩམས་ཏེ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།བསྲུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཆོག་མི་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མེད་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། དེ་དག་བསྡུས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བདུན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒ་བ་དང་། ན་བ་དང་། འཆི་བ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། སྡུག་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་དང་། འདོད་པ་བཙལ་ཏེ་མ་རྙེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བཀྲེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྐོམ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རང་དབང་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཅེར་བུ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལྟ་བུ་དང་། གནོད་པ་གཞན་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་སྟེ། གཞན་གྱིས་ལག་པ་དང་། བོང་བས་བསྣུན་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ རིངས་ལ་སོགས་པས་ཟིན་པ་དང་།སྤྱོད་ལམ་སྣ་གཅིག་གིས་གནས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ།

凡是缘于法的那些，应当了知是与声闻、独觉共同的，而与外道不共同。
菩萨无所缘的无量，应当了知是与外道、声闻、独觉一切都不共同的。
其中，菩萨的慈、悲、喜三种无量，应当了知是由增上意乐所摄。
一种无量是由利益增上意乐所摄，即是舍。
菩萨的这一切无量都称为悲悯，因此，具足这些的菩萨称为具悲悯者。
其中，菩萨们见到有情界中有一百一十种痛苦，而对有情修习悲心。
什么是一百一十种痛苦？一种痛苦是从无差别趣入的痛苦开始，即一切有情趣入所属的具有痛苦。
两种痛苦是以欲求为根本的，即由喜爱的事物变化转异而生起的痛苦，以及愚痴的异熟痛苦，即被剧烈的身体感受所击中后，对此身体执著为'我'或'我所'而愚痴，极为忧恼，由此而感受身心二种感受的苦痛。
三种痛苦是苦苦、行苦、坏苦。
四种痛苦是离别之苦，即由与所爱者分离而生起的痛苦，断绝之苦，即由舍弃同类的死亡而生起的痛苦，相续之苦，即死后从一生转至一生相续而生起的痛苦，以及永恒之苦，即不般涅槃法的有情的五取蕴。
五种痛苦是贪欲缠缚为缘的痛苦、害心缠缚为缘的痛苦、昏沉睡眠缠缚为缘的痛苦、掉举后悔缠缚为缘的痛苦、以及疑惑缠缚为缘的痛苦。
六种痛苦是因依止恶趣之因而有的因之痛苦、因生于恶趣而有的果之痛苦、以及关于受用的寻求之苦、守护之苦、不知足之苦、失去之苦，这些总摄即是六种痛苦。
七种痛苦是生苦、老苦、病苦、死苦、怨憎会苦、爱别离苦，以及求不得苦。
八种痛苦是寒苦、热苦、饥苦、渴苦、不自在苦、自身受害苦如裸行外道等、从他人而来的伤害之苦如被他人以手或石块击打等以及被蚊虫叮咬等、以及住于单一威仪的痛苦。

།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་དགུ་ནི། བདག་ཉིད་རྒུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཞན་རྒུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཉེ་དུ་རྒུད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ནད་མེད་ པ་ལས་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལྟ་བ་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚེ་འདིའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ཁ་ཟས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བཏུང་བ་དང་། བཞོན་པ་ དང་།གོས་དང་། རྒྱན་དང་། སྣོད་སྤྱད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྤོས་དང་། མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་། བྱུག་པའི་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གར་དང་གླུ་དང་རོལ་མོའི་སྒྲའི་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྣང་བའི་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བཅུ་པ་སྟེ། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དག་དགའ་དགུར་སྤྱོད་པའི་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཡང་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འཇུག་པའི སྡུག་བསྔལ་དང་།མི་འདོད་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ནི་སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའོ། ། དེ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་ནི་ཡུན་རིང་བ་དང་། བཟོད་བརླག་པ་དང་། སྣ་ཚོགས་པ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། ཡི་དགས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། བདེ་འགྲོར་གཏོགས་པའོ། ། དེ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་གཞན་གྱིས་གནོད་པར་བྱས་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་བྱུང་བ་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་མཐུན་པ་ཟོས་པས་ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་བདག་ཉིད ཀྱིས་མི་རིགས་པར་སྡུག་བསྔལ་བར་བྱས་པ་ལས་བདག་གིས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་ནས་སློང་པ་དང་།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེ་ལ་ཤས་ཆེར་གནས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ བ་དང་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ཤས་ཆེ་བས་ཕྱི་མ་ལ་ངན་སོང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་པར་འགྱུར་པའོ་། །དེ་ལ་འཇུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་མ་ངེས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། འཁོར་བར་འཁོར་བ་ན་ལུས་མ་ངེས་པས་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་ལས་མི་དབུལ་པོར་ གྱུར་པ་དང་།ཕ་མ་མ་ངེས་པ་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་མ་ངེས་པ་དང་། བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་མ་ངེས་པ་དང་། མཛའ་བཤེས་དང་། གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་མ་ངེས་པ་ལས་བྱུང་བ་དེ་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ན། ཕ་མར་གྱུར་པ་ ནས་རྒྱས་པར་མཛའ་བཤེས་དང་།གྲོས་གྲོགས་དང་། ཉེ་དུ་དང་། སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་ཀྱི་བར་དུ་གྱུར་པ་ལས་དུས་གཞན་དུ་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ན། གསོད་པ་དང་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་དང་། དགྲ་བོར་གྱུར་པ་དང་། འཁོར་བར་འཁོར་བ་ན་ལོངས་སྤྱོད་མ་ ངེས་པས།ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་དུས་གཞན་དུ་མཆོག་ཏུ་དབུལ་པོར་འགྱུར་རོ།

九种痛苦是：自身衰败的痛苦、他人衰败的痛苦、亲属衰败的痛苦、受用衰败的痛苦、健康衰败的痛苦、戒律衰败的痛苦、见解衰败的痛苦、今生的痛苦、来世的痛苦。
十种痛苦是：身体用具饮食缺乏的痛苦、饮品缺乏的痛苦、乘具缺乏的痛苦、衣服缺乏的痛苦、装饰缺乏的痛苦、器具缺乏的痛苦、香料缺乏的痛苦、花鬘缺乏的痛苦、涂香缺乏的痛苦、歌舞音乐声音用具缺乏的痛苦、光明用具缺乏的痛苦，以及第十种男女随意享用身体用具缺乏的痛苦。
另外，痛苦应当了知有九种：一切痛苦、大痛苦、一切门中的痛苦、邪入的痛苦、趣入的痛苦、不欲所作的痛苦、贫穷的痛苦、随系所生的痛苦、一切种类的痛苦。
其中，一切痛苦是从往昔因缘所生和现在缘起所生。大痛苦是长久的、难以忍受的、种种的、相续不断的。一切门中的痛苦是地狱众生、畜生道、饿鬼世界以及善趣所摄的。
邪入的痛苦是今生被他人所害、加害他人所生、烦恼所生、食用不适饮食导致身体不调所生的痛苦烦恼、今生自己不当地造作痛苦而生起的自作痛苦烦恼、非理作意及多分安住其中而生起的烦恼和随烦恼缠缚的痛苦体验、以及由身语意恶行增盛而于后世感受恶趣痛苦的体验。
趣入的痛苦是从六种不定中所生：轮回中身份不定，从国王变为贫人；父母不定；子女妻子不定；奴仆婢女、工人、佣人不定；亲友、谋友、亲属、姻亲不定，在轮回中从父母乃至广说亲友、谋友、亲属、姻亲等，于他时轮回中变成杀害者、反对者、敌人；在轮回中受用不定，从大受用者后来变成极度贫穷。

།དེ་ལ་མི་འདོད་པས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཚེ་རིང་བར་འདོད་པ་ལ་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཚེ་ཐུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱད་བཟང་བར་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་ དུ་བྱད་ངན་པར་འགྱུར་བ་དང་།རིགས་མཐོན་པོར་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རིགས་དམའ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དབང་ཕྱུག་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་དབུལ་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྟོབས་ཆེ་བར་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་སྟོབས་ཆུང་ ངུར་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཤེས་བྱ་ཤེས་པར་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་མི་འདོད་བཞིན་དུ་རྨོངས་པའི་ཤེས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཕ་རོལ་ཕམ་པར་འདོད་པ་ལས་ཀྱང་། མི་འདོད་བཞིན་དུ་བདག་ཉིད་ཕམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ ནི་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་འགྲིབ་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་མུ་གེས་ཕོངས་པའམ། ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས་ཕོངས་པ་དང་། དགོན་ པ་དང་།གཅོང་རོང་དུ་འགྲོ་བའི་ཉམ་ང་བས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཕ་རོལ་ལ་རག་ལས་པས་འཚོ་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་ཡན་ལག་དང་ཉིང་ལག་ཉམས་པས་ཕོངས་པར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གང་གསད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་བཅད་ པ་དང་།བརྡེག་པ་དང་། བསྐྲད་པ་ལ་སོགས་པས་ཕོངས་པ་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་འཇིག་པ་དང་། ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཟད་པ་དང་། རྒ་བའི་ཆོས་ཅན་རྒ་བ་ དང་།ན་བའི་ཆོས་ཅན་ན་བ་དང་། འཆི་བའི་ཆོས་ཅན་འཆི་བ་དང་། ཡང་མ་རྙེད་པའམ་། མི་སྙན་པའམ། སྨད་པ་ལས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་དང་། འདོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་བདེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྒྱུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་བ་མེད་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚོར་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། མངོན་པར་འབྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བདེ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཁྱིམ་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁམས་དང་། ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་རྟོག་པ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ལྔ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ པ་ལྔ་པོ་འདི་དང་གནོད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།ཡོ་བྱད་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། དགའ་བ་འགྱུར་བ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལྔ་པོ་དེ་དག་དང་། སྔ་མའི་རྣམ་པ་ལྔ་ གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ཏེ།སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྔ་མའི་རྣམ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་པོ་དང་། རྣམ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུར་འགྱུར་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་སྟེ། དམིགས་ པ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་རྗེ་སྐྱེ་ཞིང་རྣམ་པར་འཕེལ་ལ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།

其中由不欲所作的痛苦是：欲求长寿却不愿地变成短寿所生的痛苦，欲求容貌端正却不愿地变成容貌丑陋所生的痛苦，欲求生于高贵种姓却不愿地生于低贱种姓所生的痛苦，欲求富有却不愿地变成贫穷所生的痛苦，欲求大力却不愿地变成少力所生的痛苦，欲求知晓所知却不愿地愚痴知见普遍运行所生的痛苦，欲求战胜他人却不愿地自己失败所生的痛苦。
其中匮乏的痛苦是：在家人的儿女、妻子等衰减所生的痛苦，出家人的贪欲等烦恼增长所生的痛苦，以及因饥荒而匮乏，或因敌军围困而匮乏，或因荒野、深谷行走的恐惧而匮乏所生的痛苦，以及依赖他人而生活所生的痛苦，以及因肢体残缺而匮乏所生的痛苦，以及因杀戮、捆绑、割截、殴打、驱逐等匮乏所生的痛苦。
其中随系所生的痛苦是：世间八法的痛苦，即是坏灭法者必坏灭，尽法者必尽，衰老法者必衰老，疾病法者必疾病，死亡法者必死亡，以及未得、不悦、诽谤所生的痛苦，这八种痛苦，以及欲望的痛苦，这些称为随系所生的痛苦。
其中一切种类的痛苦是：如前所说五种安乐的违品痛苦，即是因的痛苦、受的痛苦、无乐的痛苦、受不断的痛苦，以及出离、远离、寂静、圆满菩提乐的违品——在家、欲界、结缚所生的分别，以及凡夫的痛苦为第五，应当了知。这五种痛苦和从损害所生、从缺乏资具所生、从界不调所生、从喜变所生，以及三界中行的烦恼分位随眠的五种痛苦，与前五种合为一，这十种痛苦称为一切种类。
如是前五十五种和这五十五种合为一，成为一百一十种痛苦，是菩萨悲心的所缘。以此所缘，菩萨们的悲心生起并增长，修习得以圆满。

།སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་ལ་དམིགས་པ་ལས་ནི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བཅུ་དགུ་པོ་གང་ཞེ་ ན།རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྨོངས་པ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དུ་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒྱུའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པའི་སྡུག་ བསྔལ་དང་།ལྟ་བ་ཉམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྔོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོ་དང་། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེ་འགྲོར་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་ བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་།འཇུག་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་། མི་ཤེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྒྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཚོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ནི་རྒྱུ་ རྣམ་པ་བཞིས་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཟབ་ཅིང་ཆ་ཕྲ་བ་ལ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེས་པ་ཡིན་། བསྐལ་པ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མ་ནས་གོམས་པས་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདྲིས་པ་ཡིན། རྩོལ་བ་དྲག་པོས་དམིགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བ་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཞིང་སྙིང་རྗེས་ཟིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་ཀྱི་སྲོག་བརྒྱ་ཡང་ཡོངས་སུ་གཏོང་ན་སྲོག་གཅིག་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་ལྟ་ཡང་ཅི་སྨོས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་གནོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད ཀྱང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། མཐར་ཐུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ཡང་རྣམ་པར་དག་པའི་ཕྱིར་ རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུ་པོ་འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་རྗེ་ཐམས་ཅད་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གིས་ནི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་སྙིང་ རྗེའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཡང་མྱུར་བ་ཉིད་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་སེམས་ཤིན་ཏུ་མཉེན་པ་དང་། བྱམས་པའི་སེམས་དང་། བྱེད་འདོད་པའི་སེམས་དང་། སྐྱོ་བ་མེད་པའི་སེམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སེམས་དང་། ལས་སུ་རུང་ཞིང་དབང་ དུ་གྱུར་པའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་མཐར་ཐུག་པ་སྐྱོ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཐག་རིང་དུ་སོང་བར་གྱུར་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ སེམས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུར་འདུས་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས་འཇུག་པ་དེ་ལྟར་མི་འཇུག་གོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སྙིང་རྗེས་ཡིད་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པ་ནི་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཅི་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་མེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ ཀྱི་སྡོམ་པ་གང་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་མེད་དོ།།གཞན་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་གང་མི་བཟོད་པ་དེ་ཅི་ཡང་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་གང་མི་རྩོམ་པ་དེ་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གང་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་པ་དེ་མེད་དོ། །ཤེས་རབ་གང་ལ་མི་འཇུག་པ་དེ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་གང་ལ་གནས་ཞེས་ཞུས་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ནི་སྙིང་རྗེ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་ལུང་སྟོན་པས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དོ།

从那大苦蕴中缘于十九种苦而生起大悲心。何为十九种苦？即：异熟愚痴之苦、行苦所摄之苦、恒常之苦、因之苦、生之苦、自身所作之苦、戒律毁坏之苦、见解毁坏之苦、往昔因所生之苦、大苦、地狱众生之苦、善趣所摄之苦、一切邪入所生之苦、一切趣入之苦、无知之苦、增长所生之苦、随逐所生之苦、受之苦、随眠之苦。
其中悲心以四种因称为大悲：缘于众生深细难知之苦而生起；由多百千劫串习而长期熟悉；以猛利精进而趣入所缘。具此精进且摄持悲心的菩萨，为除众生之苦，尚能舍弃百种自身生命，何况一生？何况身体受用？而且能承受一切种类的痛苦损害。
又极为清净，即：究竟菩萨之菩萨地清净故，如来之如来地清净故。
若诸菩萨以此百一十种苦修习对众生的悲心，彼等菩萨即修习一切菩萨悲心。彼等亦能迅速获得入清净意乐地之清净悲心意乐。
对众生具有极其柔软心、慈爱心、欲作心、无厌心、受苦心、及调顺自在心。
圣声闻具足现证苦谛究竟厌离心相续远离者，亦不如菩萨以大悲为先导之心，见到百一十种大苦蕴而趣入。
如是以悲心遍熏其意的菩萨，于内外诸物无有不能舍。无有不能正受持的戒律。对他人作害无有不能忍。无有不能发起的精进。无有不能入定的禅定。无有不能趣入的智慧。
因此，若有人向诸如来请问菩萨菩提依止何处？如来即会如实宣说：菩萨菩提依止于悲心。

།དེ་ལ་འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚད་མེད་པ་རེ་རེ་ཞིང་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ནི་ཚད་ མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འཇུག་སྟེ།སྡུད་པའི་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཅིང་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་ཞིང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཚད་མེད་པ་དག་གིས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ལ་བརྩོན་པ་ལ་ནི་ཕན་ ཡོན་བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ཚད་མེད་པ་སྒོམ་པ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བ་མཆོག་ལ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་ཞིང་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལ་བསམ་པ་བརྟན་ པར་འགྱུར་བ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཉམས་སུ་ལེན་པར་འགྱུར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་མཆོད་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་དྲུག་པའོ།། །།བམ་པོ་ བཅུ་བཞི་པ།སྡོམ་ནི། ངོ་ཚ་བརྟན་དང་མི་སྐྱོ་དང་། །དེ་བཞིན་བསྟན་བཅོས་འཇིག་རྟེན་ཤེས། །ལེགས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་།ཚོགས་དང་བྱང་ཆུབ་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། །ཞི་གནས་དང་ནི་ལྷག་མཐོང་དང་། །ཐབས་ལ་ཡང་ ནི་མཁས་པ་དང་།།གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྨོན་ལམ་དང་། །ཏིང་འཛིན་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་ཀྱི་མདོ་ནི་རྣམ་པ་བཞི། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནས་ སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ན་བདག་གི་ཆ་མ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས་འཛེམ་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པའོ། །དེ་ཉིད་ལ་གཞན་དག་ལ་འཇིགས་ཤིང་གུས་པས་འཛེམ་པ་ནི་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཛེམ་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཤས་ཆེ་བ་ཡིན་ན་གོམས་པ་ལྟ་ ཅི་སྨོས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ལ་ནན་ཏན་མི་བྱེད་པ་ལ་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་དང་པོའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་ལ་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྡིག་པ་འཆབ་པ་ལ་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་གསུམ་པའོ་། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་སྟོན་པ་དང་ བཅས་པ་ཞར་ལས་བྱུང་བ་ལ་འཛེམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་བཞི་པ་སྟེ།གནས་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ ཡང་དག་པར་སྡོམ་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྲོ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་དུ་ལེན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཉིད་དང་། འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་མི་བཟད་པ་མངོན་དུ་བྱུང་བ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ལས་མི་གཡོ་བ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་སྟོབས་དང་ ལྡན་པའམ།སོ་སོར་བརྟགས་པས་བརྟན་པ་འདི་ནི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དེའི་གནས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ཕྲད་པ་ དང་།འདུལ་བ་ལས་གྱུར་པའི་ལོག་པར་འཇུག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཡུན་རིང་པོར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཁས་བླངས་པ་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་གིས་ཉམས་བསྐྱོད་ཀྱང་འཁོར་ཕལ་པོ་ཆེའི་ནང་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་གཞི་ ཐམས་ཅད་ཁས་བླངས་ཏེ།རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཟབ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་ནི་གནས་ལྔ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ལ་རྒྱུ་ལྔས་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

在此，关于菩萨的每一无量，如前所说，以圆满无量而圆满趣入，摄持无量果报，一向决定善妙且无过失，以无量而趣入故。应知菩萨如是精进修习无量有四种利益：其修习无量，首先于现世安住最胜安乐，摄持并增长无量福德资粮，于无上正等正觉生起坚固意乐，为利有情而于轮回中能忍受一切苦。菩萨地基瑜伽处供养、亲近、无量品第十六。
第十四卷。总摄：惭愧坚固与不厌，如是了知论与世，善为开示及如是，各别正知。资粮及菩提分，止观二者及，方便善巧及，总持与愿，三种三摩地当知。法要四种。
其中，菩萨之惭愧为何？略说应知有二种：自性与所依。菩萨于行诸过失时，知非己分而生羞耻，是为知惭。于此同时，因畏惧他人且恭敬而生羞耻，是为有愧。菩萨之羞耻本性即强，更何况修习。应知菩萨知惭有愧之自性即如是。
所依略说有四种：于不精进行菩萨事业而生羞耻，是为第一所依。如是，于精进行非菩萨事业而生羞耻，是为第二所依。如是，于隐藏自己过失而生羞耻，是为第三所依。如是，于显示自己所生欲望及其随行而生羞耻，是为第四所依。应知所依即如是。
其中，菩萨之坚固力生起为何？亦应观察二种：自性与所依。正确防护染污心，不随烦恼所转，具有忍受痛苦之性质，即使面对种种难忍的恐惧惊怖现前，亦不动摇正确加行，本性具足勇气或以观察而坚固，应知此即是坚固力生起之自性。
应知彼菩萨坚固力生起之所依略说有五种：遭遇种种轮回痛苦，调伏所生种种邪行，长时为利有情而受持轮回，虽遭他论者动摇仍于大众中说法，受持一切菩萨学处并听闻广大甚深之法，应知是为第五所依。其中，应知菩萨于一切正确加行由五因而心不生厌。

།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་དེས་ཡིད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དེ་ཉིད་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཡང་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་སྔ་ཕྱི་བྱེ་བྲག་ཡང་དག་པར་མཐོང་ བས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་དྲག་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དྲག་པོ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཉེ་བར་གནས་ པ་ཡིན་ཏེ།དེས་ན་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་པོ་དག་ལས་བརྩམས་ཏེ། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་གཞན་ལས་ ལེགས་པར་བཟུང་སྟེ།ཁ་དོན་ལེགས་པར་བྱང་བ་ཡིན། ཆོས་ཀྱི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱང་གཞན་ལས་ལེགས་པར་ཐོས་པ་ཡིན། ཡང་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལགས་པར་བསམས་ཤིང་། ལེགས་པར་བརྟགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆོས་ཤེས་ཤིང་དོན་ཤེས་པས་ཆོས་དང་དོན་ དེ་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་དང་དོན་གྱི་བྱེ་བྲག་སར་པ་སར་པ་དག་གོང་ནས་གོང་དུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་དང་བསམ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་དེས་ཆོས་དང་དོན་དེ་ལ་དུས་གཞན་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱས་པའི་དད་ པ་ཐོབ་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྩམས་ནས།འདི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། ཀྱེ་མ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཉམ་ང་བར་ཞུགས་པ་སྟེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་ཡང་སྐྱེ། རྒ་ཡང་རྒ། འཆི་ཡང་འཆི། འཆི་འཕོ་ཡང་འཆི་འཕོ། སྐྱེ་ཡང་སྐྱེ་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རྒ་ཤིའི་ འོག་ཏུ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མི་ཤེས་སོ་སྙམ་མོ།།ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེའི་སྙིགས་མ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིགས་མ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་སྙིགས་མ་དང་། ལྟ་བའི་སྙིགས་མ་དང་། དུས་ཀྱི་སྙིགས་མ་སྟེ། སྙིགས་མ་ལྔ་པོ་དག་ལས་བརྩམས་ནས་སེམས་ ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཉིད་ཀྱི་སྙིགས་མ་ཤས་ཆེ་བའི་དུས་དང་།སྙིགས་མ་མེད་པའི་དུས་དང་། སྙིགས་མ་ཤས་ཆུང་བའི་དུས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་མི་རྣམས་ནི་འཚོ་བའི་ཡུན་ཐུང་སྟེ། གང་ཡུན་རིང་དུ་འཚོ་བ་དེས་ཀྱང་ལོ་བརྒྱ་ཐུབ་པར་ཟད་དོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ཅན་དག་ནི་ཕལ་ཆེར་ཕར་མི་འཛིན་པ། མར་མི་འཛིན་པ། དགེ་སྦྱོང་དུ་མི་འཛིན་པ། བྲམ་ཟེར་མི་འཛིན་པ་། རིགས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ལ་རིམ་གྲོ་མི་བྱེད་པ། དོན་དུ་འགྱུར་བར་མི་བྱེད་པ། བྱ་བའི་རིགས་པ་མི་བྱེད་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཁ་ན་མ ཐོ་བ་རྣམས་ལ་འཇིགས་པར་མི་ལྟ་བ།སྦྱིན་པ་དག་མི་བྱེད་པ། བསོད་ནམས་དག་མི་བྱེད་པ། བསྙེན་ཏེ་གནས་པ་ལ་ཉེ་བར་མི་གནས་པ་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་མི་འདུག་པ་ཤ་སྟག་གོ།

在这里，菩萨本性具有力量，因此不会生起厌倦。又因为他反复修习这种不厌倦的心，所以不会生起厌倦。又因为具有方便所摄持的精进，所以能如实见到前后差别而不会生起厌倦。具有以智慧观察的强大力量，因此不会生起厌倦。菩萨对众生具有强烈的悲心和慈心，恒常相续不断地安住，因此不会生起厌倦。
其中，什么是菩萨的论典智呢？在这里，菩萨从五明处开始，对具有名聚、句聚、字聚的法，从他人处善加领受，善于背诵。也从他人处善加听闻法义，或者自己善加思维、善加观察。如是菩萨知法解义，为了不忘失法和义，为了逐渐了知更多法义差别，而不舍精进。由闻思究竟，对法义获得成熟的信解。以这些方面，应当了知菩萨的论典智是无量、圆满、无颠倒的。
其中，什么是菩萨的世间智呢？在这里，菩萨从有情世间开始，如实了知：'唉！这个世间处于危险之中，如是有生、有老、有死、有死后往生。虽然不断地出生，但是这些众生对于老死的出离却不能如实了知。'又如是，从寿浊、众生浊、烦恼浊、见浊、劫浊这五浊开始，如实了知有情世间浊重的时期、无浊的时期、少浊的时期。如是，现在的人寿命短暂，即使长寿者也不过活到百岁而已。如是，现在的众生大多不尊重父亲，不尊重母亲，不尊重沙门，不尊重婆罗门，不恭敬族长，不做有益之事，不做应做之事，不畏惧现世后世的过失，不行布施，不修福德，不近持斋戒，不受持清净戒律。

།འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་ཕལ་ཆེར་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། མི་མཐུན་ པས་ཆགས་པ་དང་།མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་དང་། དབྱིག་པ་ཐོགས་པ་དང་། འཐབ་པ་དང་། མཚང་འབྲུ་བ་དང་། འགྱེད་པ་དང་། རྩོད་པ་དང་། གཡོ་བ་དང་། འདྲིད་པ་དང་། མི་སྲུན་པ་དང་། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ལག་པའི་ཆོས་སུ་གཏོགས་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ དག་སྣང་ངོ་།།འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་དམ་པའི་ཆོས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་པར་འགྱུར་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་མང་པོ་ལོག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་དཔྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་བྱུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། ད་ལྟར་མུ་གེའི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་དག་ཉེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མུ་གེ་ ཕལ་ཆེར་སྣང་ངོ་།།ནད་ཀྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་ཏེ་ནད་རྣམས་ཕལ་ཆེར་སྣང་ངོ་། །མཚོན་གྱི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་ཡང་ཉེ་བར་འགྱུར་ཏེ། མཚོན་ཆས་བྱས་པའི་སྲོག་གཅོད་པ་དག་ཕལ་ཆེར་སྣང་སྟེ་སྔོན་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་བྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ལས་བརྩམས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་དང་། འཆགས་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་།འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་དང་། འཇིག་རྟེན་འགོག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་རོ་མྱང་བ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ ཤེས་སོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མིག་དང་ཡིད་ཀྱི་བར་དང་། ཕུང་པོ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པ་ནི་མིའི་ལུས་ཏེ་དེ་ཙམ་ལ་མི་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བདག་གམ། སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ཙམ་ཁོ་ ནར་ཟད་དོ།།དེ་ལ་བདག་གིས་ནི་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ངོ་། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ཤེས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་དམ་འཆའ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དམ་འཆའ་བ་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དེ་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ ཞེས་བྱ།ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་མྱོང་། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་དུ་རིང་། ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་དུ་གནས་གནས། ཚེའི་མཐའ་ནི་འདི་ཙམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐ་སྙད་ཙམ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇུག་པ་དང་། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་འཇུག་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྟག་པའི་དོན་བརྒྱད་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དམ་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆེས་རྒན་པའམ། ཆེས་ཡོན་ཏན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་མཐོང་ན་ལེགས་པར་ཀུན་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱེད། ལངས་ཏེ་སྟན་སྟོབས་པར་བྱེད། གུས་པར་སྨྲ་ཞིང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱར་ བ་དང་།འདུད་པའི་ལས་བྱེད་དོ་། །ཡང་ན་ན་ཚོད་དང་ཡོན་ཏན་དག་གིས་མཚུངས་པ་ཞིག་མཐོང་ན་ནི། འཇམ་པ་དང་། མཉེན་པའི་ཚིག་གིས་ལགས་པར་སྨྲ་བར་བྱེད། ཀུན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད། ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་ཀྱི། ང་རྒྱལ་ལ་བརྟེན་ནས། དེ་དང་བདག་ཡོངས་སུ་དཔོག་པར་ནི་མི་ བྱེད་དོ།།ཡང་ན་ན་ཚོད་དང་ཡོན་ཏན་དག་གིས་དམའ་བ་ཞིག་མཐོང་ན་ཡོན་ཏན་སྐྱེད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་ནུས་པ་བཞིན་དུ་སྤྲོ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད། དེའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་ཆུང་ངུ་ཡང་རྗོད་པར་བྱེད། གང་གིས་དེ་གནོད་པར་འགྱུར་བའི་ཉེས་པ་ཡང་དག་པ་ཡང་འཆབ་པར་བྱེད་དེ། སྒྲོགས་ པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་བརྙས་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་འགའ་ཞིག་འདོད་ན་ཡང་དེ་ཤེས་ནས། ཕྱིར་ཕྱོགས་ཤིང་ཁྲོ་གཉེར་མི་བྱེད་དོ།

比如说，现在大多数人贪著非法之事，与人不和而生贪著，持刀剑，持棍棒，斗殴，揭人隐私，争吵，辩论，欺诈，诱惑，粗暴，说谎，以及属于恶业的种种不善法等现象都在显现。
比如说，现在正法将要毁灭，正法将要衰落，许多伪装成正法的邪法，以邪法义理抉择为先导的现象都在出现。
比如说，现在饥荒劫将要来临，饥荒普遍显现。疾病劫也将要来临，疾病普遍显现。刀兵劫也将要来临，以刀兵杀生的现象普遍显现，这是前所未有的。如是，菩萨依众生世间而了知世间。
复次，菩萨如实了知器世间的坏灭与形成，以及器世间如何坏灭与形成。
复次，菩萨如实了知世间、世间集、世间灭、趣向世间集之道、趣向世间灭之道、世间之味著、过患与出离。
复次，菩萨如实了知眼乃至意，以及无色蕴，四大种所成即是人身，仅此称为人。其中所谓我或众生的观念仅是想蕴而已。其中'我以眼见色'乃至'以意知法'的执著仅是执著而已。
其中'具寿某某，名字如是，种姓如是，族姓如是，食用如是饮食，感受如是苦乐，寿命如是长久，住世如是时间，寿命边际如是'等言说，仅是言说而已，如是一切皆如实了知。
如是，彼菩萨如实了知众生世间的运行、器世间的运行、世间八种常法以及世间胜义，是故称为了知世间。
复次，菩萨见到年长者或德行殊胜者时，善言相谈，起身让座，恭敬言说并顶礼、起迎、合掌、礼敬。
若见年龄与德行相当者，则以柔和温善之语善言相谈，随喜赞叹，不因傲慢而与之比较。
若见年龄与德行不如己者，则为增长功德而随力激发其信心，宣说其微小功德，隐藏其过失而不宣扬。不轻视他，若他求法或财物，了知后也不背弃或皱眉。

།དེ་ལ་འཁྲུལ་པ་ལ་ཡང་འཕྱས་མི་བྱེད། དམས་པ་ལ་ཡང་བརྙས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམའ་བ་དང་། མཚུངས་པ་དང་། ཁྱད་ པར་དུ་འཕགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གསོང་པོར་སྨྲ་ཞིང་ཚུར་ཤོག་།བདེ་བར་འོངས་སོ་ཞེས་སྨྲས་ལ། ལེགས་པར་ངལ་སོར་འཇུག་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གིས་ཅི་ནུས་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གྱ་གྱུས་དྲོད་མི་ཟིན་པ་དང་ལྡན་པར་མི་བྱེད། ཐོས་པའི་ཁྱད་པར་འགའ་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་འགྱིང་བར་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་བསྡུས་པ་བཞིན་དུ་ནད་པའམ། ཐ་མལ་པ་ལ་ཡང་རུང་སྟེ། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡལ་བར་མི་འདོར་རོ། །འདྲིས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་འདྲིས་པ་ལ་ཡང་དེ་ཁོ ན་བཞིན་ནོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛའ་བོ་དང་འགྲོགས་པར་བྱེད་དེ་། ཕྱིར་རྒོལ་བ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །སེམས་ཅན་མགོན་མེད་ཅིང་རྟེན་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱ་བ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་བྱེད་དོ། །འདི་དག་ཐང་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་བདེ་བར་གནས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་ནས་། རྣམ་ གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་གཞན་དག་ལ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་སྒྲུབ་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་ཉིད་རྐྱེན་དུ་བྱས་ཏེ་གནས་དག་དང་དགོད་པར་བྱེད་ན་ཡང་རན་པར་དགོད་པར་བྱེད་ཀྱི། མ་འོངས་པར་དགོད་པར་མི་བྱེད་དོ། །སྐྱོན་མི་འབྱུང་ཞིང་མཆོག་ཏུ་ཡིད་བརྟན་པར་གྱུར་པའི་གྲོགས་པོ་དག་ ལ་ཡང་ཚོགས་པར་མི་དབྱུང་བའི་ཚིག་རྗོད་པར་མི་བྱེད་དོ།།གཞན་དག་ལ་ཡུན་རིང་དུ་ཁྲོ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །ཁྲོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་གཞན་དག་གི་མཚང་སྒྲོགས་པར་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དག་གིས་ལུས་དང་ངག་གིས་བསྟིངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཆོས་ཉིད་ལ་སྟོན་ཏམ། ཡང་ན་ བདག་ཉིད་ཀྱི་ལན་བོན་ཡིན་པར་ལྟ་བར་བྱེད་དོ།།སེམས་བརྟན་ཞིང་མི་རྒོད་པ་ཡིན། ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་བ་བརྟན་པ་ཡིན། དྲི་མའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་བཅུ་བཞི་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཕྱོགས་དྲུག་གིས་བཀབ་པ་ཡིན། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་བཞིས་སྤངས་པ་ཡིན། དགེ་བའི་བཤེས་ གཉེན་བཞིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཚེ་འདི་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སྒྲུབ་ཕོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་བསྲུང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། མཐུན་པས་འཚོ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ པའི་བཟོ་དང་།ལས་ཀྱི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །གཡོ་དང་སྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕ་རོལ་འདྲིད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་མ་ཡིན་ནོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་ཚ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱོད་པ་དེ་ལྷུར་ལེན་ཅིང་བསྲུང་བས་ན་སྤྱོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་རྫས་ཡིད་བརྟན་ཏེ་གཏམས་པ་ལ་གཡོ་མི་བྱེད་པ་ཡིན། གཞན་གྱི་བུ་ལོན་ཆགས་པ་ལ་དོར་མི་བྱེད་པ་ཡིན། བགོ་སྐལ་གཅིག་པ་ལ་མི་འདྲིད་པ་ཡིན། རིན་པོ་ཆེའམ། རིན་པོ་ཆེར་སྨོས་པ་མན་ཆད་ཀཱར་ཥཱ་པ་ཎ་ཡན་ཆད་ལ་རྨོངས་པ་དེ་ལ། བསླུ་བ་དག་ གིས་མི་བསླུ་བ་ཡིན།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚུལ་འཇིག་རྟེན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་གཡར་བ་ཡིན། དོན་བྱ་བ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་གཞན་དག་གིས་བཅོལ་ན་གྲོགས་སུ་འགྲོ་སྟེ། མི་འགྱུར་ཞིང་གཏམ་རླུང་ལ་སྐུར་བར་མི་བྱེད་པ་ཡིན། ལས་ཀྱི་མཐའ་བཟང་པོ་དང་ལྡན་ཏེ། ལས་ ཀྱི་མཐའ་ངན་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན།ཡང་རྒྱལ་པོ་བྱེད་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་བྱེད་ཀྱི། ཆོས་མ་ཡིན་པས་མི་བྱེད་པ་དང་། ཆད་པས་གཅོད་པ་ལ་དགའ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། སྐྱེ་བོ་ཕལ་པོ་ཆེ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་བཟློག་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ།

对于迷惑者也不讥笑，对于卑贱者也不轻蔑。同样地，对于低贱的、平等的、特别殊胜的一切众生，都以正直语言交谈，说'请来，欢迎'等话，让他们好好休息，以正法和财物尽己所能摄受。
对众生不以狡诈无情相待，也不因少许闻法而骄傲。如同摄受众生一样，对病人或普通人也是如此，以一切资具相应的身语业不舍弃他们。
如对熟识者那样，对不熟识者也是如此。对一切人都如友人般相处，如同无对立者一样。对一切无依无怙的众生，尽己所能做他们的事。
想着'这些人即使暂时不安乐也不行'，以任何方式都不对他人造作痛苦和不悦。即便因此而开玩笑时，也要适度而笑，不要过分。
对于无过失且最为可信的朋友们，也不说令他们分离的话。对他人也不长久怀恨。即使生气，也不宣扬他人过失。即使他人以身语相轻，也要观察是否合于法性，或者视为自己的业报。
心性坚定不轻浮，身语意三业行为稳重，远离十四种染污业边，为六方所覆护，远离四种恶友，为四种善知识所摄受，这一切都应如经中所说般了知。
为今生利益，从具足受用开始，能成办、善护持、和谐生活，并精通世间工巧及事业处。
无有奸诈虚伪，不具有欺骗他人的性格。对一切过失也具有惭愧心。由于实践并守护这些行为，故为圆满行为。
对他人托付的财物不欺诈，对他人所欠债务不逃避，对共同财产不欺骗，对于珍宝或称为珍宝以下直至迦利沙波拿的价值，对其无知者不以欺诈手段欺骗。
同样地，对世间言语规范中有益世间的事物要借助，当他人请托做某些事情时要作为助伴，不变心且不空谈虚言，具足善业边际而不具足恶业边际。
若为国王也要依法而治，不以非法行事，不喜好惩罚，使众多人远离破戒行为，令其安住于清净戒律中。

།དེ་བཞིན་ དུ་འཕགས་པའི་ཐ་སྙད་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་མཐོང་བ་ལ་མཐོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དང་། མ་ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མ་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མ་ཤེས་པ་ལ་རྣམ་པར་མ་ ཤེས་སོ་ཞེས་སྨྲ་བ་སྟེ།དེ་དག་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཇི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་འཇིག་རྟེན་ན་ཇི་ལྟར་གནས་པར་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དོན་འདོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཆོས་ཉན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚིག་འབྲུ་ལེགས་པར་སྦྱར་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དོན་འདོད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་ཉན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན་པས་ན། ཕལ་པའི་ སྐད་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་ལ་རྟོན་པ་ནི་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཉན་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་། ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། རབ་ཏུ་ཤེས་ནས་ཀྱང་རིགས་པ་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། གནས་བརྟན་ ནམ།ཤེས་པའི་གང་ཟག་གམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། དགེ་འདུན་གྱིས་ཆོས་འདི་དག་བཤད་དོ་ཞེས་གང་ཟག་ལ་རྟོན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རིགས་པ་ལ་རྟོན་གྱི་གང་ཟག་ལ་མི་རྟོན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལས་མི་གཡོ་ཞིང་ཆོས་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དྲིང་མི་འཇོག་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡང་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དད་པ་ཞེན་ཅིང་དགའ་བ་ཞེན་ཏེ།གསུང་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་གྱི། དྲང་བའི་དོན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་རྟོན་ན། ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་མི་ འཕྲོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལྟར་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་སྒོ་སྣ་ཚོགས་ནས་ཞུགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་ངེས་པས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ཡང་ངེས་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་དེ་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་འཕྲོགས་ པར་འགྱུར་རོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་སྙིང་པོ་ལྟ་བ་ཡིན་གྱི། ཐོས་པ་དང་བསམས་པས་ཆོས་དང་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་བསྒོམས་པའི་ཤེས་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐོས་པ་དང་བསམས་པས་དོན་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་མི་ནུས་པར་རིག་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་དག་ཐོས་ན་ཡང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་ཅིང་སྐུར་པ་མི་འདེབས་ཏེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟོན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ལེགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྟོན་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་ནི། མདོར་བསྡུ་ན། ཚད་མ་ཉིད་བཞི་བསྟན་ཏེ་བསྟན་པའི་དོན་དང་། རིགས་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་། བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་རྟོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །སྟོན་པ་བཞི་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་བརྩོན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ངེས པར་འབྱིན་པར་འཁྲུལ་པ་མེད་པ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་ པའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཟློགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཟློགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ།

同样具足八种圣者言说，即：见到说是见到，听到说是听到，分别说是分别，了知说是了知，未见到说是未见到，未听到说是未听到，未分别说是未分别，未了知说是未了知。具足这些及与此相应的诸法的菩萨，能如实了知一切世间应当了知的和世间应当安住的，因此称为知世间。
其中菩萨如何修习四种依止？此中菩萨为求义理而听闻他人说法，不是为了词句的优美，因为他为求义理而听法，不是为求词句，所以即使用普通语言说法，依义而不依语的菩萨也会恭敬听闻。
又菩萨如实了知黑说和大说，了知后依法理而说，而不依止于长老、智者、如来或僧团说此等法而依止于人。如是依理而不依人，则于真实义不动摇，于诸法也不依赖他人。
又菩萨对如来生起信解欢喜，专一欢喜其语，依止如来了义经，不依不了义经。依止了义经则不会从此法律中被夺走，因为不了义经由于从多门而入，义理差别不定而生疑惑。若菩萨于了义经也不确定，则会从此法律中被夺走。
又菩萨视证悟智慧为根本，而不仅仅是闻思所得的法义分别。了知以修所得智慧应知的，不能仅以闻思所得的义理分别来了知，因此听闻如来所说甚深法时也不舍弃诽谤。如是菩萨修习四种依止。如是则为善入。
此四种依止略说即是四种量：所说义、正理、说者、修所生证悟智慧。四种依止皆显示菩萨入于正确精进修行的决定出离无误。
其中菩萨的四种无碍解是什么？于一切法的一切异门中，以修所生智无碍无阻了知其数量与情况，是为法无碍解。于一切法的一切相中，以修所生智无碍无阻了知其数量与情况，是为义无碍解。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངེས་པའི་ངག་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཡོད་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཟློགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངེས་པའི་ཚིག་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཡོད་པས་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་མི་ཟློགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་སྤོབས་པ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་ལ་ བརྟེན་ན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་ལྔ་ལ་མཁས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཆོས་རྣམ་ པ་འདི་བཞིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ལེགས་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པར་འགྱུར་ལ།གཞན་དག་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལས་གོང་ན་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་མེད་ན། ཕ་རོལ་དག་ལ་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སོ། །ཚོགས་རྣམ་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་བསོད་ནམས་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ཡང་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་ལ་ནི་ཆུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་འབྲིང་ངོ་། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས།ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་ནི་མི་བྱེད་དོ། །དེས་ཐེག་ པའི་ཚུལ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ཐམས་ཅད་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཤེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་གནས་ཀྱང་། ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་དངོས་པོར་རྣམ་པར་ རྟོག་པར་མི་བྱེད་ལ།ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པར་ཡང་འདི་ལྟ་སྟེ། ལུས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དེ་ནི་དེའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དོན་དམ་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་དུ་ཚད་མེད་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལྷག་མ་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ ཀྱི་ཆོས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ནི་ལུས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལམ། ཀུན་འབྱུང་བར་ཡང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་ལ། དེས་བྱས་པའི་སྤོང་བ་ལ་ཡང་འགོག་པར་མི་རྟོག་གོ།

对于一切法的确定语言有多少及如何存在，由修习而生起的无碍无退智慧，即是对彼等确定语言的各别正确了知。
对于一切诸法自性的一切差别相有多少及如何存在，由修习而生起的无碍无退智慧，即是对彼等辩才的各别正确了知。菩萨依止这四种各别正确了知，应当了知菩萨们于五处的无量善巧，即：蕴善巧、界善巧、处善巧、缘起善巧、处非处善巧。
菩萨以此四种法，能自己善妙现前圆满成佛，也能为他人宣说，此外再无更高的自己现前圆满菩提，更何况为他人宣说。
其中，菩萨的菩提资粮是什么呢？应当视为二种：福德资粮和智慧资粮。这两种资粮的广分，应当如同自利利他品中所说般了知。
菩萨的福德和智慧资粮，在第一无数劫时应知为小，第二无数劫时为中，第三无数劫时应知为大。
菩萨如何修习三十七菩提分法？此中菩萨依止四种各别正确了知，以方便摄持的智慧如实了知三十七菩提分法，但不现前实证。他也以二种乘的方式，即声闻乘和大乘的方式如实了知彼等。
其中以声闻乘方式如实了知，应当如声闻地中所说般了知。
菩萨如何以大乘方式如实了知三十七菩提分法？此中菩萨虽住于身随观身，但不作意身的实体性，也不认为一切皆无，即如实了知身不可言说自性的法性，这是他的身随观身念住的胜义谛。
在世俗谛中，应知是以菩萨安立方式，具足无量智慧的身随观身念住。
如同身随观身念住一样，其余念住和其余菩提分法也应当如是了知。
他于身等诸法不作苦想，也不作集想，对由此所作的断除也不作灭想。

།དེ་འཐོབ་པའི་རྒྱུ་ལ་ཡང་ལམ་དུ་མི་རྟོག་ལ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་།ཀུན་འབྱུང་གི་ཆོས་ཉིད་དང་། འགོག་པའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ལམ་གྱི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ནི་དེའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་བསྒོམས་པ་དོན་དམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེན་པ་བསྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བསྒོམ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ཞི་གནས་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཆོས་ རྣམས་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དོན་དམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་།རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཚད་མེད་པ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཞི་གནས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་ པ་དང་།བརྡར་བཏགས་པའི་ཤེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། དོན་དམ་པ་དང་། བརྡར་བཏགས་པའི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། སྤྲོས་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་དང་། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་དེ་ལ་ཡང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་ཞི་བས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པར་འགྲོ་བ་ཅན་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ཀྱི་ལམ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གྲུབ་པའི་བར་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་ ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞི་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཞི་གནས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་བཞི་བོ་དེ་ཉིད་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་འཛིན་པའི་ངན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་དང་། སྐུར་པ་འདེབས་པར་འཛིན་པ་ངན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས་ པ་དང་།ཆོས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་གི་ལམ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཐོབ་ པའི་བར་དུ་འཇུག་སྟེ་།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་ དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། རྣམ་པ་དྲུག་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་ དང་།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་ནས། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ཡང་ དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་། འདི་ནི་ནང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ པ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于获得这个的因，虽然不执著于道，但是对于不可言说的本性的苦谛法性、集谛法性、灭谛法性、道谛法性也如实了知。这就是依于修习菩提分法胜义谛而修习谛。
在世俗谛中，应当了知菩萨缘于谛的修习安立方式具有无量智慧。
对于菩萨如是于诸法无分别，应当了知这就是他的止。对于如实了知诸法的胜义和了知安立方式无量智慧，应当了知这就是他的观。
其中菩萨的止略说应当了知有四种：以胜义和世俗智为前导、以胜义和世俗智为果、于一切戏论想自然趣入、以及于不可言说事物本身由于无相而以无分别寂静心趣入一切法平等一味。由这四种相，菩萨们的止道趣入乃至圆满成就无上正等正觉智见。
其中菩萨们的观也略说应当了知唯有四种：即以前述四种止为前导、远离于一切法增益执著的恶边、远离诽谤执著的恶边、以及具足法的差别安立方式无量的观。由这四种相，菩萨们的观道趣入乃至圆满成就无上正等正觉智见。这就是略说菩萨们的止观。
其中什么是菩萨的方便善巧？略说有十二种：就内在佛法圆满而言有六种，就外在成熟众生而言也有六种。
其中就内在佛法圆满而言的六种方便善巧是什么？即是菩萨以悲心观待一切众生、如实了知一切诸行、希求无上正等正觉智慧、依于观待众生而不舍轮回、依于如实了知诸行而以无染心流转轮回、依于希求佛智而精进炽盛。这就是应当了知的就内在佛法圆满而言的六种方便善巧。

།དེ་ལ་ཕྱི་རོལ་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ ཆུང་ངུ་ཡང་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པར་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་ཚད་མེད་པ་དག་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སེལ་བར་བྱེད་ལ། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ནི་འཛུད་པར་བྱེད། ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆུང་ངུ་རྣམས་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པར་ཇི་ལྟར་སྒྱུར་བར་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གང་སུ་ཡང་རུང་བས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐ་ན་ཕྱེ་ཁྱོར་གང་ཙམ་ཡང་ཞིང་ཐ་ཆད་ཁོ་ན་ལ་སྦྱིན་དུ་འཇུག་ཅིང་།ཐ་ན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་སུ་སྐྱེས་པའི་སྲོག་ཆགས་འབྱུང་པོ་ལ་སྦྱིན་དུ་འཇུག་ཅིང་། སྦྱིན་དུ་བཅུག་ནས་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོར་འཇུག་སྟེ།དེ་ལྟར་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དངོས་པོ་དང་ཞིང་གིས་ཀྱང་ཆུང་མོད་ཀྱི། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་དབང་གིས་འབྲས་བུ་ཚད་མེད་པར་བསྒྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེ་ ཞིང་ཚད་མེད་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་ཅེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཟླ་བར་སྨྱུང་ཞིང་། ཁ་ཟས་མི་ཟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་འཕགས་པའི་བསྙེན་ཏེ་གནས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་སྟོན་པར་བྱེད་དེ། ཚེགས་ཆེ་ཞིང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་གྱི་བསྙེན་ཏེ་གནས་པ་དེ་ ལས་འདུན་པ་བཟློག་ཅིང་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཚེགས་ཆུང་ཞིང་།འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་བསྙེན་ཏེ་གནས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་བདག་ཉིད་དུབ་པར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྩོན་པ། ཐར་པ་འདོད་ལ། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ལ་དབུ་མའི་ལམ་མཐའ་གཉིས་དང་ བྲལ་བ་སྟོན་ཅིང་དེ་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་མེར་འཇུག་པ་དང་། གཡང་སར་མཆོང་བ་དང་། ཁ་ཟས་མི་ཟ་བར་འདུག་པ་ལ་སོགས་པ་མཐོ་རིས་འདོད་དེ། ལོག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཚེགས་མེད་པ་ཁོ་ནར་ བདེ་བ་དང་བཅས།ཡིད་བདེ་བ་དང་བཅས་པས་མཐོ་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཏོ། །ཡང་རིག་བྱེད་ལས་འབྱུང་བའི་གསང་ཚིག་ལུང་ནོད་ཅིང་ཁ་ཏོན་དུ་བྱ་བས་དག་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བར་མོས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་ལུང་ནོད་ པ་དང་།ཁ་དོན་བྱ་བ་དང་། དོན་སེམས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་དོ། །ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་གཞན་དག་གིས་ཐོས་ན་ཅི་ནས་ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བ་དང་། ཅི་ནས་ཤས་ཆེར་དད་པ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་ སྟོན་པར་བྱེད་དེ།སྐད་ཅིག་གཅིག་ཙམ་ཞིག་སྐྱོ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་དེ་ཡང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྡུད་པའི་གྲོགས་སུ་འགྲོ་ན། རྒྱུན་ཆགས་སུ་བྱུང་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ཕྱོགས་བཅུ་དག་གི་འཇིག་རྟེན་ ན་མེ་ཏོག་ཕྲེང་དང་།སྤོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རབ་མཆོག་གྱ་ནོམ་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་གིས་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པར་མོས་པ་བྱེད་པ་། གཞན་དག་ཀྱང་མོས་པ་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ། །ཡང་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་ པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས།དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་མཆོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ། །ཡང་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་བར་དུ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སྒོམ་པར་ བྱེད་པ་།གཞན་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ།

关于令外在众生成熟的方便善巧有六种，是哪六种呢？菩萨以何种方便善巧，能使众生微小的善根转变为无量果报，同样以小功用能正确生起并成就广大无量的善根，同样能消除对佛法怀有嗔恨众生的嗔恚，令普通众生趣入，令已入者成熟，令已成熟者解脱。
其中，菩萨如何使众生微小的善根转变为无量果报呢？在此，菩萨令任何众生以一切物品，乃至仅仅一勺面粉布施给最下等的福田，乃至令布施给转生为旁生的有情众生，布施后又令回向无上正等正觉。如是，虽然此善根从物品和福田而言都很微小，但由于回向的力量而转变为无量果报。
菩萨如何以小功用生起众生广大无量的善根呢？在此，菩萨对于喜好每月斋戒、不食等的众生，为其宣说八关斋戒。令他们从艰难且不悦意果报的斋戒中转变意乐，引导他们趣入轻易且果报广大的斋戒。
同样，对于精进于自我折磨的修行、希求解脱却入邪道的众生，为其宣说远离二边的中道并引导趣入。同样，对于为求生天而入火、跳崖、绝食等邪道的众生，为令他们现世安乐住，来世也能轻易获得安乐与喜乐而生天界，为此向他们正确宣说禅定。
又对于相信通过受持诵读吠陀所说的密语而得究竟清净的众生，引导他们受持、诵读、思维佛陀教法。又对于如来所说甚深空性相应之法，以使他人听闻时能生起极大厌离和极大信心的方式来明示宣说。即便仅仅一刹那的厌离和欢喜之心，也能成为集聚广大善根的助缘，更何况相续不断。
又菩萨以具信的增上意乐，对十方世间所有任何殊胜妙好的花鬘、各种香等，以此供养三宝，也令他人生起信解。又以具信的增上意乐遍及一切方向后，于一切供养三宝生起随喜，也令他人随喜。又恒常相续修习念佛、念法乃至念天，也令他人正确受持。

།ཡང་ཡིད་ལ་བརྗོད་པ་དག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བས་དུས་དོན་ཡོད་པར་བྱེད་ཅིང་བྱེད་དུ་འཇུག་གོ། །ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་བྱེད་ཅིང་། རྗེས་སུ་ཡི་རང་དུ་ འཇུག་གོ།།ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་ལ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པའོ་། །ཡང་འདས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ དང་།ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དགེ་ཞིང་བསླབ་པར་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་ལ་གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་དེ་ལྟར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཁྲུལ་པ་སོ་སོར་བཤགས་ན། ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་ཐར་བར་འགྱུར་རོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ནི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་དང་། དགེ་འདུན་ལ་བརྟེན་ཞིང་། སེམས་ཅན་ལ་བརྟེན་ཏེ། སྤྲུལ་པ་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས ཀྱིས་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྡུད་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བྱམས་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་། དགའ་བ་དང་། བཏང་སྙོམས་སྒོམ་པར་བྱེད་ལ། གཞན་ཡང་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚེགས་ཆུང་ངུས་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ དཔག་ཏུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཅན་དག་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སེལ་བར་བྱེད། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ནི་འཛུད་པར་བྱེད། ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་ སུ་སྨིན་པར་བྱེད།ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམ་པ་བཞི་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ལ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཐབས་རྣམ་པ་དྲུག་ཁོ་ན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཐུན་པ་དང་། འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པ་དང་། མི་ མཐུན་པའི་བསམ་པ་དང་།ནན་ཐུར་ལས་བྱུང་བ་དང་། བྱམས་པ་ལ་ལན་གློན་པ་དང་། དག་པ་ནི་ཐབས་དྲུག་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུན་པའི་ཐབས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ལུས་ དང་ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པ་དག་དང་།ཉེ་བར་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། མཐུན་པར་འཇུག་པའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དག་གིས་བདག་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་དག་གི་ཁོང་ཁྲོ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དེ་། ཁོང་ཁྲོ་བ་བསལ་ནས་དགའ་བ་དང་གུས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་དང་གུས་པ་བསྐྱེད་ནས་ཆོས་ ལ་འདོད་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་དེ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་དེ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་དང་ལེགས་པར་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། བརྡ་ཕྲད་པར་དུས་སུ་རིམ་གྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པར་སྟོན་ཏོ། །འཁྲུག་པ་ཡང་མི་འབྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ འདུལ་བ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་འདོད་པ་དང་།སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་དང་ཡང་ལྡན་ནོ། །དེ་རྫུ་འཕྲུལ་དང་སེམས་ཀུན་བརྗོད་པ་དང་། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པས་སམ། གཞན་ལ་བཅོལ་བས་སམ། སྤྲུལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་ དོ།།དོན་དང་ལྡན་པའི་བསྟན་བཅོས་མདོར་བསྡུས་པ་རྣམས་རབ་ཏུ་རྒྱས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་རྒྱ་ཆེ་བ་རྣམས་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ལུང་དབོག་པ་དང་། ཟློས་སུ་གཞུག་པ་དང་། འདྲི་བའི་སྐབས་དབྱེ་བ་དང་། ཆོས་བཟུང་བ་རྣམས་དང་། བླངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་ འགྲེལ་པ་དང་།དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམས་དང་མཐུན་པའི་གདམས་ངག་དང་རྗེས་སུ་བསྟན་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དོ།

又以意语称诵礼敬三宝，使时机成就并令他人如是行持。又随喜一切有情的一切福德，并令他人随喜。又以入大悲的增上意乐，自己真实承担一切有情的一切痛苦，并令他人真实执持此事。又以具足善法及欲学处之心，于十方诸佛世尊前各别发露忏悔过去现在一切过失及一切罪业，并令他人真实执持此事。如是相续不断地各别发露过失，则能以小功用解脱一切业障。
又具神通获得心自在的菩萨，依止十方佛法僧及有情，以种种变化多端的化身积集无量福德。又菩萨修习慈悲喜舍，并令他人真实执持此事。如是菩萨以小功用成就广大善根，获得无量果报，令其真实成就。
菩萨如何消除怨敌有情的嗔恨，摄受凡夫，令入道者成熟，令成熟者解脱呢？菩萨成就此四种利益有情之事，当知略说唯有六种方便：随顺、亲近、不随顺意乐、精进所生、报答慈恩及清净为第六种方便。
其中菩萨随顺方便是：此中菩萨对于欲为说法的诸有情，首先以柔和调顺的身语行为，以布施及随顺的行为，消除彼等对自己的嗔恨。消除嗔恨后令生欢喜恭敬。生起欢喜恭敬后令生法欲。此后为彼等说法。所说之法也是随顺相应、善巧趣入、契合时机、次第无误、具足意义。不令生起诤论。具足调伏有情的胜解欲乐及悲悯之心。
彼以神通、说他心、以理说法，或托付他人，或以种种多端变化调伏诸有情。广说略义论典，略说广大论典，如是授予教言、令其复诵、开启问答机会、善释所持法义及所受持义，以及一切所缘相应的入定门之随顺教授开示，利益诸有情，行持诸有情之利。

།སེམས་ཅན་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་པའི་དོན་མ་ཤེས་ཏེ།མདོ་སྡེ་གང་དག་ལས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་ འདྲ་བ་དང་།སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྟོན་པ་དེ་དག་གི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ཤེས་ནས། སེམས་སྐྲག་སྟེ། འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ དེས་མཐུན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་མདོ་སྡེ་དེ་དག་གི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དགོངས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐུན་པར་བྱེད་ཅིང་།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །འདི་ལྟ་བུར་ཡང་མཐུན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ལྟར་ཆོས་འདི་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ པ་མ་ཡིན་གྱི།འདི་དག་ལ་ནི་བརྗོད་པའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་བརྗོད་པ་འཇུག་པའི་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་བརྗོད་པ་གང་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་བརྗོད་པ་ཡང་དག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དག་ཀྱང་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན། དེ་དག་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བའམ། འགག་པར་འགྱུར་རམ་། དེ་ལྟ་བས་ན་མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འགག་བ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ལ་ གཟུགས་རྣམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་སྣང་བས་ན་གཟུགས་རྣམས་དང་གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་། འོང་བ་དང་། འགྲེང་བ་དང་། འཕར་བ་དང་། ལྷུང་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་ལ་སོགས་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་འབྱེད་ལ་གང་ གི་ཚེ་གཟུགས་དེ་དག་དང་།གཟུགས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་དག་གསལ་བའི་ཚེ། གཟུགས་མེད་པ་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་ནམ་མཁའ་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྣང་བ་བཞིན་དུ། ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བྱས་པའི་འདུ་ ཤེས་རྣམས་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་དང་ལས་ལྟ་བུ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། བརྗོད་པས་བྱས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གཟུགས་དང་ལས་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གོ་ སྐབས་ཀྱང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་དེས་འབྱེད་པར་བྱེད་དེ།གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འཕགས་པས་བརྗོད་པ་སྐྱེས་པའི་ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྲོས་པ་ལ་ཆགས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ བསལ་བ་དེའི་ཚེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཕགས་པའི་མཆོག་དེ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་འཕགས་པ་དེས་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་དེ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཙམ་དུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་ཡོངས་སུ་དག་པར་སྣང་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེའི་ཕ་རོལ་ཏུ་དེའི་རང་བཞིན་གཞན་ཚོལ་བར་མི་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཆོས་རྣམས་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དཔེར་ན་སྒྱུ་མ་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཀྱང་བརྗོད་པ་དང་། འདྲིས་པའི་དབང་གིས་བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་འཇུག་པའི་ཚུལ་འདིས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་སུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།

对于那些如来所说的甚深空性相应的经典，有些众生不了解诸如来的密意。对于那些显示诸法无自性、诸法无实、无生、无灭、如虚空、如幻如梦等经典的义理，不能如实了知，心生恐惧，认为'这些不是如来所说'而完全舍弃这些经典的众生，菩萨以善巧方便与之相应，如实相应地解释这些经典中如来的密意，并令这些众生接受。
如是相应：'这些法并非一切处皆无，而是它们没有言说的自性，因此说它们无自性。所依的言说对境虽然存在，但是任何言说所说的自性都不是其真实自性，因此说无实。既然如此，诸法所说的自性从最初即一切处皆无，则何有生灭？因此说无生无灭。'
譬如虚空中显现种种色法及色法的作用，虚空容许这一切色法的来去、站立、跳跃、坠落、屈伸等，当这些色法及色法的作用明显时，虚空唯以无色的本性而显现清净。如是，在如虚空般不可言说的实相中，生起种种言说所生的想念和戏论执著的分别，如色法和作用一般，不可言说的实相如虚空般容许这一切言说所生的想念和戏论执著的分别及如色法和作用般的种种显现。
当菩萨圣智遣除一切由言说所生的颠倒想念和戏论执著的分别时，这些圣者菩萨的圣智见到不可言说的实相如虚空般清净，唯是离一切言说自性，然而也不于其外另求其本性。因此说诸法如虚空。
譬如幻术，既非如其所显般存在，也非一切处皆无。如是，这些法也非如凡夫依言说和熟习力所见般存在，也非胜义不可言说的本性一切处皆无。依此趣入方式，它们既非存在亦非不存在，因其无二故说如幻。

།དེ་ལྟར་ན་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་ཡང་དབྲི་བར་ཡང་མི་བྱེད།སྣོན་པར་ཡང་མི་བྱེད། ཉུང་ངུར་ཡང་མི་བྱེད། ལྷག་པར་ཡང་མི་བྱེད། རྣམ་པར་འཇུག་པར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ། དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་འདི་ནི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུན་པའི་ཐབས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཟས་དང་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བཅུ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་པར་འཛིན་པ་དང་མར་ འཛིན་པ་དང་།དགེ་སྦྱོང་དུ་འཛིན་པ་དང་། བྲམ་ཟེར་འཛིན་པ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པར་གལ་ཏེ་ཁྱེད་རྣམས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་བར་དུ་བྱེད་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཟས་དང་། སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལས་ཇི་ཙམ་འདོད་པ་སྦྱིན་པར་བྱའི། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི་སྦྱིན་མི་འདོད་ཞེས་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞིང་གི་དངོས་པོ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ཟོང་དགྲམ་པའི་ཁང་པའི་དངོས་པོ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ནོར་གྱི་དངོས་པོ་དང་། འབྲུའི་དངོས་པོ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཟོ་དང་། ལས་ཀྱི་གནས་ཀྱི་རིག་པ་འདོད་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེས་གྲོགས་བྱ་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བག་མ་ལེན་པ་དང་། བག་མ་གཏོང་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ལྷག་པར་ཟ་བ་རྣམས་དང་། འདུ་ཞིང་ཟ་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། བྱ་བའི་གྲོགས་འདོད་པའི་སེམས ཅན་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་རྣམས་པར་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ནི།འདི་ལྟར་ངས་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དག་ལ་གྲོགས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་ཏེ། བྱ་བ་ལ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཉེས་པ་བྱུང་བ་སུན་ འབྱིན་པ་གནོད་པར་བྱེད་པ་གཞན་དག་གིས་གསད་པ་དང་།བཅིང་བ་དང་། གཅད་པ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། བསྡིགས་པ་དང་། བསྐྲད་པའི་ཕྱིར་ཟིན་པ་རྣམས་དང་། སྤུ་གཏའ་དང་། གཏའ་དང་། བཙོད་པའི་ཕྱིར་ཟིན་པ་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཕར་འཛིན་པ་དང་། མར་འཛིན་པར་ བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ངས་ཁྱེད་ཅག་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལས་ཐར་བར་བྱའོ་ཞེས་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་བཞིན་དུ་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྒྱལ་པོ་དང་། ཆོམ་རྐུན་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་ པ་དང་།འཚོ་བ་མེད་པ་དང་། མི་སྙན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་པ་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཕར་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ངས་ཁྱེད་ཅག་འཇིགས་པ་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱའོ་ཞེས་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་ དོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་གལ་ཏེ་ཕར་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ངས་ཁྱེད་ཅག་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་དང་བྲལ་བར་བྱའོ། ། ཞེས་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ་། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་ཏེ་ན་བ་རྣམས་ལ་གལ་ཏེ་ཕར་འཛིན་པར་བྱེད་ན་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྔ་མ་བཞིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ངས་ཁྱེད་ཅག་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལས་ཐར་བར་བྱའོ་ཞེས་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པར་བྱེད་དོ།

如是，菩萨于一切法界，既不减损，也不增添，既不减少，也不增多，也不作种种分别，而是如实了知真实，如实宣说，应当了知这是菩萨随顺方便。
其中，菩萨的要挟而住的方便是什么呢？在此，菩萨对于希求饮食等身体资具的众生，如果他们愿意受持父亲想、母亲想、沙门想、婆罗门想，乃至如前广说，如果你们愿意受持清净戒律，那么我将给予你们所需的饮食等身体资具，如若不然，我就不愿意布施，如是要挟而住。
同样，对于希求田地、房屋、商铺、王位、领地、财物、谷物的众生，以及希求工艺和职业技能的众生，还有希望结交朋友的众生，希望娶妻嫁女的众生，希望享用盛宴的众生，希望聚会饮食的众生，希望寻求事业伙伴的众生，如果你们愿意受持，如是我将，乃至广说，将为你们的事业作伴，如前所说，对这些事要挟而住。
又，菩萨对于犯错、造恶、为害，被他人所捕获，将被杀害、捆绑、割截、殴打、诽谤、恐吓、驱逐的众生，以及被抓去当人质、抵押、染色的众生，如果他们愿意受持父想、母想，乃至广说如前，如是我将使你们从这些痛苦中解脱，虽有能力与力量而要挟而住。
又，菩萨对于因国王、盗贼、水灾、火灾、人与非人、无生计、恶名等恐惧而惊恐的众生，如果他们愿意受持父想，乃至广说如前，如是我将救护你们脱离这些恐惧，如是要挟而住。
又，菩萨对于希望与所爱相会的众生，希望与不爱别离的众生，如果他们愿意受持父想，乃至广说如前，如是我将使你们与所爱相会，与不爱别离，如是要挟而住。
又，菩萨对于遭受疾病折磨的众生，如果他们愿意受持父想，乃至广说如前，如是我将使你们从这疾病痛苦中解脱，如是要挟而住。

། སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་སྡིག་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པའི་དགའ་མགུར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་གང་དག་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ རྣམས་ལ།མྱུར་བ་མྱུར་བར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་འཁྱིག་ཅིང་སྡོད་པའི་དགའ་མགུར་འཇུག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་འདོད་པ་དག་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་དག་སྦྱིན་པར་མི་བྱེད་དེ། སྦྱིན་པར་མི་འདོད་པའི་བསམ་པས་ ནི་མ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་རྣམས་དང་། སྐྲག་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་དང་། ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཉམ་ཐག་པ་རྣམས་ལ་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཡལ་བར་འཇོག་སྟེ། ཡལ་བར་འདོད་པའི་བསམ་ པ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་མི་བྱ་བའི་བསམ་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དྲག་པོ་ལ་འཇུག་ལ། སྙིང་ནས་ནི་མི་བྱེད་ན་སྡིག་པ་སྤང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་ཕྱིར། ཕྱིས་དགའ་དགུར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ ཅན་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སློང་བ་ཡང་མེད་ལ།སྡུག་བསྔལ་བར་གནས་པ་ཡང་མ་ཡིན་བ་ནས་རྒྱས་པར་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་བར་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ་དེ་དག་དེ་དང་འདྲིས་ཤིང་། མཛའ་བ་དེ་དག་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕར་འཛིན་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་ དག་པར་བླངས་ཏེ།གནས་པར་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཕྱིར། དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཉིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་གོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་བཅུག་ཀྱང་གལ་ཏེ་འགྱུར་ཞིང་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ན། དེ་དག་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། བདག་ ཉིད་འཁྲུག་པར་ཡང་སྟོན་ཏེ།སྙིང་ནས་འཁྲུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བར་སྟོན་ཏེ། སྙིང་ནས་རྒྱབ་ཀྱིས་ལྟ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཕན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་གནོད་པ་འགའ་ཡང་བྱེད་དེ། སྙིང་ནས་གནོད་པར་འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ ནོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་བསམ་པ་དེ་དང་། སྤྱོད་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་མི་མཐུན་པར་བྱེད་དེ། དེས་ཀྱང་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྡིག་པ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་དོ་། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་འདུལ་བའི་ཐབས་ འདི་ནི་མི་མཐུན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནན་ཏུར་ལས་བྱུང་བའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཇོ་བོར་གྱུར་པའམ། རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་ཡང་རུང་སྟེ། བདག་པོར་གྱུར་ནས། བདག་གི་བྲན་གཉུག་མའམ། ཕབ་སྟེ་ཁུགས་པ་ལ་ཡང་རུང་བ་ ལ་འདི་སྐད་དུ་ངའི་འབངས་གཉུག་མའམ།ཕབ་སྟེ་ཁུགས་པ་སུ་ཡང་རུང་སྟེ། ཕར་མི་འཛིན་པ་ནས་རྒྱས་པར་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བླངས་ནས། འདུག་པ་དེ་ལ་ངས་ཐང་གིས་དབང་བའི་ཟས་དང་གོས་ཀུན་གཅད་དམ་གཅོད་དུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་དེ་ལ་བརྡེག་ཏུ་གཞུག་གོ། །ཡང་ན་ ནོར་ཐམས་ཅད་དང་ང་དབྲལ་ལོ།།ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ནས་སྤྱུག་གོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་འཆོས་པར་བྱེད་དོ། །ལས་དེ་ལ་ཡང་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་མཁས་པ་དང་། ཤེས་ཉེན་ཅན་དག་སྒོ་བར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀྱང་ཆད་པ་ཆེན་པོ་དེས་སྐྲག་ནས། སྡིག་པ་ཡང་སྤོང་ ཞིང་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་སོ།།སེམས་ཅན་དེ་དག་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཡང་ནན་གྱིས་གནས་པ་དེ་དང་། ཐབས་དེས་དགེ་བའི་ལས་ལ་འཛུད་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ནི་ནན་ཏུར་ལས་བྱུང་བའི་ཐབས་ཞེས་བྱའོ།

那些有情也断除罪业，如实受持善法，迅速地对菩萨如是亲近而住的欢喜，这就是菩萨亲近而住的方便。对于那些有情，如前所说的事物，不迅速地对菩萨如是亲近而住的欢喜，对于他们，菩萨为了利益如前所说的事物的欲求，不布施那些事物，但并非是不愿布施的心态。
对于处于痛苦中的有情、恐惧的有情、希望远离爱与不爱相遇的有情、被疾病痛苦所折磨的有情，为了利益他们而暂时舍弃，但并非是想要舍弃的心态和不想救护的心态。那些有情也如是对菩萨表现激烈，但内心并非如此，为了断除罪业和如实受持善根，之后会生起欢喜。
对于那些既不向菩萨乞求，也不处于痛苦中，乃至不为疾病所困的有情，他们与菩萨亲近、友好，为了使他们从摄受乃至广泛如实受持戒律而住，令他们受持那善根。如是令其受持，如果他们变化而不行持，那么菩萨为了利益他们，也示现愤怒，但内心并非愤怒。
对于诸事也为了利益而示现背弃，但内心并非背弃。为了利益而对他作某些世间损害，但内心并非想要损害。菩萨的这种心态和行为对那些有情表现不和，由此也令那些有情断除罪业和如实受持善法。因此，菩萨调伏有情的这个方便称为不和的心态。
其中，什么是菩萨从惩罚而生的方便呢？在此，菩萨或为主人或为国王，成为主人后，对于自己的世袭奴仆或降服而来的奴仆，如是说道：'我的世袭臣民或降服而来的臣民，任何人若不摄受乃至广泛受持破戒，对于他我将断绝或令断绝应得的饮食衣物。或者令打他，或者令他失去一切财物，或者将他完全驱逐出境'，如是教诫。
对于这些事也令精通生计、有智慧的人监督。那些有情也因这大惩罚而恐惧，断除罪业并如实受持善法而住。那些有情虽然不愿意，也被强制安住，以此方便令其趣入善业，因此这称为从惩罚而生的方便。

། །།བམ་པོ་བཅོ་ལྔ་པ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱས་པ་ལ་ལན་ལྡོན་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་གང་དག་ལ་སྔོན་སྦྱིན་པའམ། སྡུག་བསྔལ་བའི་སྐྱབས་སམ། འཇིགས་པའི་སྐྱབས་སམ། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བར་བྱས་པའམ། ནད་ཞི བར་བྱ་བའི་ཕན་པ་ཉུང་ཡང་རུང་།མང་ཡང་རུང་བ་བྱས་ལ་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་བྱས་པ་ཤེས་ཏེ། ཕྱིར་ལན་དུ་ཕན་གདགས་པར་འདོད་པ་དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཁོ་ནར་ལན་དུ་འཆོལ་བར་བྱེད་ལ། ཁས་ལེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་ ཡིན་ནོ།།དེ་སྐད་དུ་གལ་ཏེ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཕར་འཛིན་པ་དང་། མར་འཛིན་པ་ནས་རྒྱས་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་བར་དུ་བྱས་ན་། དེ་ཉིད་ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་ལན་དུ་ཕན་བཏགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཟེར་ཞིང་། བྱས་པའི་ལན་གློན་པ་དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་གཞན་ལས་རེ་བར་ བྱེད་ལ།ཐབས་དེས་གཞན་དག་དགེ་བ་དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དེ་། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐབས་དེ་ནི་བྱས་པ་ལ་ལན་གློན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལ་ གནས་ཤིང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་ཏེ། དེ་ནི་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་གྱིས། བདག་ཅག་གིས་དེ་མཉེས་པར་བྱ་སྟེ་། མི་མཉེས་པར་མི་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དྲུང་དུ་ཡང་བདག་ཅག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་བར་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ཡང་དག་པའི་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། འདུན་པ་ཆེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིགས་སུ་སྐྱེ བའོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགའ་ལྡན་གྱི་ལྷའི་རིགས་ནས་ཤི་འཕོས་ནས། རིགས་མཐོན་པོའམ། ཀུན་གྱིས་བཀུར་བའི་ཁྱིམ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ངམ། མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་གཅེས་པར་བྱ་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འདོད་པ་ རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་སྤངས་ནས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་སེམས་ཅན་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །ཡང་དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་བྱང་ཆུབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐུན་མོང་དུ་འགྱུར་བའི་འདོད་པ་ བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ། །ཡང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ད་ལྟར་གང་ལ་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཚངས་པ་ཉིད་བཅོམ་ལྡན་ འདས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་པ་ལས་ན།ཀྱེ་མ་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ནི་ངན་ངོན་ཙམ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སྟེ་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཆོས་ལ་གུས་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་མི་སྟོན་པར་ཚངས་པས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ལ་གཞེས་པར་མཛད་དོ། །ཡང་འདིས་ནི་ཚངས་པས་ གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཁོ་ནས་ཚངས་པའི་ངོར་བྱ་བ་དང་།གཞན་གྱིས་བསྐུལ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་པར་ཟད་ཀྱི། བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་སེམས་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ནས། སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་དེ་ལྟར་ལོག་པར་འཛིན་པ་བཙལ་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་འཇིག་རྟེན་དུ་སྔོན་མ་བསྐོར་བ་བསྐོར་བར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད། བསླབ་པའི་གཞི་དག་ཀྱང་འཆའ་བར་མཛད་དོ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པར་དག་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐབས་འདི་ལས་གོང་ན་ཐབས་ཆེས་ལྷག་པ་དང་། ཆེས་གྱ་ནོམ་པ་གཞན་མེད་དོ།

第十五品
什么是菩萨报恩的方便呢？在此，菩萨对于那些曾经接受过他布施的众生，或者曾经给予痛苦中的庇护，或者给予恐惧中的庇护，或者使他们与喜欢的结合不喜欢的分离，或者为他们治愈疾病等等，无论是少许还是很多的利益，菩萨都知恩图报，想要回报他们的恩德。
对于这些众生，菩萨只以劝导他们受持善法作为报答，而不是以世间的财物作为回报，哪怕是一点点也不。
他会这样说：'如果你们能从孝敬父母开始，乃至受持清净戒律，这就是你们对我最大的报答了。'他期望别人以受持善法来报答恩德。
通过这种方便，引导其他人走向善法。因此这种方便称为报恩方便。
什么是菩萨清净的方便呢？在此，菩萨住于究竟的菩萨地，已经极其清净地修习了菩萨道，某位菩萨生在兜率天众中，他不久将在阎浮提成就无上正等正觉。
无量众生都生起真诚的愿望想：'我们应当使他欢喜，不应使他不欢喜。愿我们能生在这位菩萨的身边。'为了增长他们的这种愿望，菩萨生在兜率天众中。
又菩萨从兜率天命终后，会投生在高贵的或者受人尊敬的家庭，比如王宫或大臣之家。为了增长众生的珍重之心，他舍弃广大的欲乐而出家。
又为了调伏那些喜好苦行的众生的执着，他也修习苦行。
又为了使其他众生对菩提和解脱生起共同的愿望，他现证无上正等正觉。
又在证得无上正等正觉之后，为了要说法，当梵天来请法时，为了使众生对法生起恭敬心，他想：'啊！这说法不是小事。'于是暂时不为众生说法而应允梵天的请求。
又为了寻找某些众生错误地认为'他只是因为梵天的请求而说法，是为了顺从梵天，是因为他人的劝请而说法，并非出于自己对众生的慈悲心和自己的意愿'这样的邪执，他以佛眼观察世间。
又在世间转未曾转过的法轮，如是说法，也制定学处。
这就是菩萨清净的方便，再没有比这更殊胜更妙的方便了。

།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་མཁས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་མདོ་དང་། རྒྱས་པར་བསྟན་པས། སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁོང་ཁྲོ་བ་ནི་སེལ། ཐ་མལ་པ་རྣམས་ནི་འཛུད པར་བྱེད།ཞུགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱེད་དོ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་དང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་གིས་ཐོས་པ་ཙམ་ཁོ་ནས་མ་གོམས་ཤིང་ཁ་ཏོན་བྱང་བར་མ་བྱས་པའི་མིང་དང་། ཚིག་དང་ཡི་གེར་གཏོགས་པ་རིམ་བཞིན་དུ་བསྡེབས་ཤིང་། རིམ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་ཚད་མེད་པར་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་དོན་གྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་དང་འདྲ་བའམ་། དེའི་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡོད་དོ། །ཆོས་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཚད་མེད་པ་དག་མ་གོམས་ཤིང་། ཡིད་ཀྱིས་བྱང་པར་མ་བྱས་པར་དུས་ཚད་མེད་པ་དག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །དེ་ལ་གསང སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གང་གིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་གང་དག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཡམས་ཀྱི་ནད་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱིན་གྱིས་རློབ་པར་བྱེད་དེ། ཡམས་ཀྱི་ནད་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱ་བ་ལ། དེ་དག་གྲུབ་ཅིང་མཆོག་ ཏུ་གྲུབ་ལ་དོན་ཡོད་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་འཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྤྱད་པ།ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ། དབེན་པ་ན་གནས་ཤིང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་མི་སྨྲ་ལ། སུ་དང་ཡང་མི་ཕྲད་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་རན་པར་ཟ་བ་དང་། བབ་ཅོལ་དུ་མི་ཟ་བ་དང་། ཁ་ཟས་སྣ་གཅིག་ཟ་བ་དང་། སེམས་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་དང་། མཚན་མོ་ཡུན་ཐུང་དུ་ཉལ་ཞིང་ ཡུན་རིང་དུ་མི་ཉལ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ།ཏད་ཡ་ཐཱ། ཨི་ཊི། མི་ཊི། ཀི་ཊི། བྷིཿ་ཀྵན་ཏི། པ་དཱ་ནི་སྭཱ་ཧཱ། ཞེས་བྱ་བའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་དེ་དག་གི་དོན་སེམས་ཤིང་འཇལ་ལ་ཉེ་བར་ རྟོགས་ཏེ་།དེ་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་དག་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་ཏེ། སུ་ལས་ཀྱང་མ་ཐོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ལྟར་གསང་སྔགས་ཀྱི་གཞི་འདི་དག་ལ་ནི་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། འདི་དག་ནི་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནའོ། །འདི་དག་གི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་མེད་པ་འདི་ཁོ་ན་ཉིད་དོ་ སྙམ་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕ་རོལ་དུ་དོན་གཞན་ཚོ་ལ་བར་ཡང་མི་བྱེད་དེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ན་དེས་གསང་སྔགས་གཞི་དེ་དག་གི་དོན་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་གསང་སྔགས་གཞི་དེ་དག་གི་དོན་ཡང་དག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་ འབྲང་བས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཡང་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ལས་མཐོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱིས་། དོན་འདི་ལྟ་བུ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་ཏེ། བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །དེ་དག་གི་བརྗོད་དུ་མེད་ པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་སྙམ་མོ།།དེས་དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལེགས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས། དེ་ལས་དོན་གཞན་མི་ཚོལ་ལ་དོན་དེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།

如是，菩萨们的六种方便善巧，通过经典和广说而宣说。能除去有怨恨众生的嗔恚，能摄受凡夫，能令已入者得以成熟，能令已成熟者得以解脱。此上更无有，此外更无胜。此即是菩萨们的方便善巧。
其中，何为菩萨们的总持？略说当观四种：法总持、义总持、密咒总持、菩萨获得忍辱的总持。
其中，何为法总持？此中菩萨仅仅以听闻，不需熟习，不需背诵，即能依次结合、依次相应无量名句文字，获得如是念力和智慧力，能持无量。
其中，何为义总持？与前相同，其差别是：于彼等法义无量，不需熟习，不需意修，于无量时能持。
其中，何为密咒总持？此中菩萨以何等密咒基础，为息灭众生瘟疫而加持，于息灭种种瘟疫，获得如是成就、最胜成就、有益的三摩地力，此即名为菩萨密咒总持。
其中，何为菩萨获得忍辱的总持？此中菩萨善修自因，具足智慧，住于寂静，不说绮语，不与人相遇，如是适量而食，不贪饮食，食用一味，专心思维，夜寐时短不久睡。菩萨获得忍辱的密咒基础，如来所说：'tadyathā iṭi miṭi kiṭi bhiḥ kṣānti padāni svāhā'（密咒：达雅他 伊帝 米帝 基帝 毗 羯衍帝 帕达尼 娑婆诃）。
思维衡量并了知彼等密咒基础的义理，于此等密咒基础正行，不从他闻，自己如是了知此等密咒基础毫无圆满义理，此等唯是无义。此等义理即是：唯此无义性。如是通达义理。
更不向他人解说其他义理。仅此即为善解彼等密咒基础的义理。彼通达密咒基础义理已，随顺彼义，亦能善解一切法义。
不从他闻而自己通达如是义理：以一切言说皆不能圆满一切法的体性义理。彼等不可言说的体性即是彼等体性的义理。
如是善解一切法体性义理已，不求余义，以通达彼义而获得欢喜及广大最胜欢喜。

།བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་དེས་གཟུངས་ཀྱི་ཚིག་ཐོབ་པ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཐོབ་པས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སའི་བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པར་ འགྱུར་ཏེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་གཟུངས་དང་། དོན་གྱི་གཟུངས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོ་འདས་ནས། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ ས་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།ངེས་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚུན་ཆད་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་ངམ། བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ངེས་པ་ཡང་མ་ཡིན། བརྟན་པ་ཡང་མ་ཡིན། རྒྱ་ཆེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་དང་དོན་གྱི་གཟུངས་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ།གསང་སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་གཟུངས་ནི་ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡོན་ཏན་བཞི་དང་ལྡན་ན་གཟུངས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་འཐོབ་སྟེ། གང་ཡང་རུང་བ་མ་ཚང་བས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་པ་མེད་པ་དང་། གཞན་མ་ཐོས་པ་དག་ལ་ཕྲག་དོག་མི་སྐྱེད་དེ། ཕྲག་དོག་མེད་པ་དང་། བསླངས་པ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྦྱིན་ཞིང་འགྱོད་པ་མེད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད དམ་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་ལས་བརྩམས་ཏེ།ཆོས་ལ་ཀུན་དུ་དགའ་ཞིང་། ཆོས་ལ་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྐྱེ་བའི་སྨོན་ ལམ་དང་།སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དང་། སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་དང་པོ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྱི་མ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དང་མཐུན་ པའི་འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་སྨོན་པ་ནི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་སྨོན་པ་དང་། ཚད་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་ཆོས་བསྒོམ་པའི་ཡུལ་ལ་སྨོན་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱའོ། ། ཕྱི་མ་ལ་མདོའམ། རྒྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དེ་ཉིད་ལས་རིག་པར་བྱའོ། ། དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དཔག་ཏུ་མེད་པར་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་པོ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ཞིང་བསྲུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡང དག་པར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་།དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ན་བཞུགས་པ་ནས། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་བར་གྱི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་།བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ སྨོན་ལམ་ཆེན་པོའོ།

菩萨依靠所获得的这些陀罗尼语句，称为菩萨忍，由获得此忍，这位菩萨不久将获得清净增上意乐，并且安住于胜解行地的大忍。应当了知这是令菩萨获得菩萨忍的陀罗尼。
其中法陀罗尼和义陀罗尼，是菩萨度过第一无数劫后，进入清净增上意乐地时所获得的，是确定的、稳固的、广大的。在此之前是依靠愿力或禅定而获得的，既不确定，也不稳固，也不广大。
如同法和义的陀罗尼一样，密咒陀罗尼也应当如是了知。获得菩萨忍的陀罗尼，如前所说那样获得。
菩萨具足四种功德则能获得这一切陀罗尼，若缺少任何一种则不能获得。何为四种？对欲望无过度执著，对未闻法者不生嫉妒即无嫉妒心，对一切索求者皆能布施且无后悔，以及依菩萨藏或藏经母而喜爱法、乐于法。
其中菩萨们的菩萨愿是什么呢？略说应当观察为五种：发心愿、受生愿、行境愿、正愿和大愿。
其中首先为无上正等正觉而发心，称为菩萨发心愿。后世愿生于与众生利益相应的诸趣，称为菩萨受生愿。愿正确分别诸法，愿修习无量等善法境界，称为菩萨行境愿。
后世简要或广泛地为摄集一切菩萨善法和一切功德而发愿，称为菩萨正愿。菩萨大愿应当从正愿本身了知。
其又有十种：后世以一切无量方式供养、承事如来，是第一大愿。为完全受持、护持诸佛世尊的正法，及正确受持法理而发大愿；
从住兜率天处起，如前直至般涅槃为止的大愿；善修一切菩萨行相的大愿；成熟一切众生的大愿；正确显示一切世界的大愿；清净一切佛土的大愿；
为趣入大乘而与一切菩萨发同一意乐和加行的大愿；令一切正行皆有果报的大愿；以及现证无上正等正觉的大愿。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མཐོང་ནས། སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ།།སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དུ་མའི་སྐྱོན་ཆགས་ པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ནས།ཕྱིས་དེ་ལ་མི་སྨོན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ རྟོག་པ་དང་།སྤྲོས་པའི་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་བསལ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཞི་བར་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་འདི་དག་གཞག་གི། འདི་ལས་ གོང་ན་ཡང་མེད་ལ་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་ཅེ་ན།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་འདི་གཉིས་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འདུས་བྱས་དང་། འདུས་མ་བྱས་ནི་ཡོད་པའོ། །བདག་གམ་བདག་གི་ནི་མེད་པའོ། །དེ་ལ་འདུས་བྱས་ལ་མི་མཐུན་པར་བདེན་པར་སྨོན་པ་ལས་ནི་སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།འདུས་མ་བྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་སྨོན་ཅིང་ཡང་དག་པར་མངོན་པར་དགའ་བར་འཛིན་པ་ལས་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །མེད་པ་ཁོ་ནའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྨོན་པའམ། མི་སྨོན་པར་མི་བྱ་བར་དེ་མེད་ པ་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ།ལྟ་བ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་པོ་འདི་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ་། དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་ བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ལ།དེ་ལས་གཞན་པའི་རྣམ་པ་གང་དག་ལ་ཉན་ཐོས་རྣམས་སློབ་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྒོམ་པའི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་མདོ་བཞི་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་རྣམ་པར་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྟོན་པར་མཛད་དོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་མདོ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཆོས་ཀྱི་མདོའོ། །སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དོན་གྱི་ ཆོས་ཕལ་ཆེར་སྟོན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་ཆོས་ཀྱི་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །དུས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཐུབ་པ་ཐུགས་ཞི་བ་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་བརྗོད་ཅིང་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མདོ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ནི་འབྱོར་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་དང་། སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་གོང་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་མདོ་ཞེས་བྱའོ།

什么是菩萨空性三摩地？在此，菩萨见到远离一切言说自性、不可言说自性的事物后，其心安住，这就称为空性三摩地。
什么是无愿三摩地？在此，菩萨如实见到由于颠倒分别不可言说自性的事物而生起的烦恼和痛苦所缠缚，因此有诸多过患过失，以后对此不生希求为先导而心安住，这就称为无愿三摩地。
什么是无相三摩地？在此，菩萨断除不可言说自性事物的分别和戏论相后，如实作意寂静而心安住，这就称为无相三摩地。
为什么安立这三种三摩地，而不多不少呢？有和无这两种，其中有为法和无为法是'有'，我和我所是'无'。其中，对有为法不如理真实希求，由此安立无愿三摩地。
对无为涅槃希求并真实欢喜执著，由此安立无相三摩地。对于仅是'无'的事物，菩萨不应希求或不希求，应如实观察其本来即无，依此见解，应知安立空性三摩地。
如是菩萨修习这三种三摩地，如实了知如是安立，也如实了知声闻所学的其他种类、如实成就的三种三摩地的安立方式、修习方式。
四法印是这些：诸佛菩萨为令众生清净而宣说。何为四？一切行无常是为法印，一切行苦是为法印，一切法无我是为法印，涅槃寂静是为法印。
诸佛菩萨多为众生宣说与此相应的义理，因此称为法印。因为恒时出现且过去诸圣者常说，故称为印。这是成就广大利益、趣向有顶之上的道路，因此称为印。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་རྟག་ཏུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་དམིགས་ནས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་མཐོང་ ངོ་།།ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ཕྱིར། ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། འཇིག་པ་དམིགས་ནས། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་སྟེ། དེས་འདས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ ནི་སྐྱེས་ནས་འགག་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ལ།དེ་དག་གི་རྒྱུ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་དང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་དག་གི་རྒྱུ་ནི་མི་ དམིགས་ཏེ།འབྲས་བུ་སྐྱེད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་ཏེ། མ་འགགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་དག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་ཡང་དག་པར་མཐོང་གི་རྒྱུ་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མ་འོངས་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ནི་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་མཐོང་ངོ་། །དེ་དག་གི་ རྒྱུ་ནི་དམིགས་ཏེ།འབྲས་བུ་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་དམིགས་ཏེ་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་རྒྱུ་ལས་ནི་ཡོད་པར་མཐོང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འཇུག་པར་མཐོང་ ནས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་རེ་རེ་ལ་འདུས་བྱས་རྣམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མཐོང་ལ་སྐད་ཅིག་གི་འོག་ཏུ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་ངོ་།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་པ་དང་པོ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཞིག་མ་ཐག་ཏུ་སྔ་ནས་མེད་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ གི་ངོ་བོ་ཉིད་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མཐོང་ངོ་།།སྐྱེས་ཟིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ན་མ་ཞིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གནས་པར་མཐོང་ངོ་། །སྔར་འགགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་སྔར་འགགས་པ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་སྐྱེས་པ་དེ་གཞན་ནམ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒ་བར་མཐོང་ངོ་།།སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་པར་མཐོང་ངོ་། །དེས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་བྱུང་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། རྒ་བ་ཡང་དེ་ ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་གྱི།དེ་ལས་གཞན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་མཐོང་ངོ་། །སྐད་ཅིག་དེའི་འོག་ཏུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་ཡང་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ངོ་། །འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་བཞི་པོ་དེ་དག་བསྡུས་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཉིས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་སྟེ།ཡོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། མེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཅིག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཉིས་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།འདུ་བྱེད་དེ་དག་གི་ཡོད་པ་དེ་ནི་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུམ་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུ་བྱེད་ཙམ་མ་ གཏོགས་པར་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་།རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པའི་རྫས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་རྟག་ཏུ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་འདུ་བྱེད་ཙམ་ཞིག་འབྱུང་བར་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི། དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་གཞན་ནི་མ་དམིགས་ཏེ། འདུ་ བྱེད་ཙམ་ཁོ་ན་ཞིག་གནས་པ་དང་།རྒ་བ་དང་འཇིག་པར་དམིགས་པར་ཟད་ཀྱི་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་ནི་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问菩萨如何如实见到一切有为法无常，对此，菩萨观察一切有为法的不可言说自性恒常不存在，从而见到一切有为法无常。又因为不能完全了知不可言说的事物自身，由于不了知的因缘而见到生灭，如实见到不可言说自性的一切有为法无常。
他如实见到过去的诸有为法是生已灭，而且不见到它们的因和自性。因此，如实见到它们以因和自性而存在。如实见到现在的诸法是已生未灭。不见到它们的因，因为已经产生果报。不见到自性，因为未灭。因此，如实见到它们以自性而存在，而不是以因。
见到未来的诸有为法是未生未灭。见到它们的因，因为未产生果报。不见到自性，因为未生。因此，菩萨见到它们以因而存在，而不是以自性。他如此见到三世有为法相续不断地运行后，
在每一刹那中见到诸有为法的三种有为相，在刹那之后如实见到第四种有为相。其中，在第一刹那，自性刚灭时，见到本来不存在的有为法刹那自性生起，这是见到生。在已生之时，未灭的是见到住。对于先前已灭的有为法刹那自性，相对于先前已灭而生起的变异，这是见到老。
在生的刹那之后，有为法刹那生起时自性的灭，这是见到灭。他如实见到有为法刹那生起的自性，其生、住、老也是同一自性，而不是其他自性。如实见到在那刹那之后有为法刹那自性成为无的也是生等的自性。
总摄这四种有为相，有为法的状态略分为二种：以有而分别和以无而分别。其中，世尊将有安立为第一有为相。将自性安立为第二有为相。由于那些有为法的有以住异而分别，故安立为第三有为相。
对此，菩萨从未见到除了有为法之外，其生、住、老、无常的实体自性成就恒常存在。为什么呢？因为他仅见到有为法生起，而未见到其他的生、住、老、无常，仅见到有为法住、老、灭，而未见到其生、住、老、无常性的缘故。

།རིགས་པས་དཔྱད་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྫས་སུ་མི་དམིགས་སོ། །འདི་ལྟར་དཔྱད་ན་ མི་དམིགས་ཏེ།གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་མ་གཏོགས་པར་སྐྱེ་བའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཇི་སྐད་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་བའི་ སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ་གཞན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་ན། གལ་ཏེ་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་རྫས་སུ་ཡོད་པར་རྟག་པར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་རྫས་སུ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་ རུང་ངོ་།།ཇི་སྟེ་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ་། །སྐྱེ་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། འཇིག་པ་ཡང་རྒྱས་པར་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ངོ་བོ་ ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཡང་སྐྱེ་བའམ།འགག་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འཇིག་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལྟར་ཚེགས་ཆུང་ངུས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ རྣམས་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ།།འཇིག་པ་དེ་འགག་པར་འགྱུར་ན་ནི་འདུ་བྱེད་འགགས་ཟིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བའམ། འགག་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་རྫས་ སུ་ཡོད་པ་དུས་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་དང་།བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པར་མཐོང་བའི་སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རུང་སྟེ། དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདུ་བྱེད་ ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་ལྟར་འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུན་གྱིས་འཇུག་སྟེ། མི་རྟག་པ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ གནས་ཀྱི་དངོས་པོར་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ།གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆོས་ཡོད་པ་འདི་དག་ནི་གང་ཟག་མ་ཡིན་ལ་ཆོས་ཡོད་པ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་གང་ཟག་གཞན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཆོས་ ལ་བདག་མེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་བརྗོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །ཡང་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་ སྔར་ཡང་དག་པར་ཆད་ལ་ཕྱིས་མ་ལུས་པར་མེད་པར་གྱུར་ནས་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ཀྱང་གཏན་དུ་མངོན་པར་མི་འགྲུབ་ཅིང་།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ ཞི་བའི་ཕྱིར་ཞི་བར་རིག་པར་བྱའོ།

以理观察，菩萨对于生等这些也不见其实体。如是观察则不可得：若除了色等诸行之外另有一个生法存在，则如同色等诸行以其自性而生一样，它也应当生起。若是如此，则将有诸行之生和生之生这两种生。其中，诸行之生的生，是与彼无异呢还是有异呢？若无异，则生作为实体存在将成为永恒且无意义，不应说另有一个实体性的生存在。若是有异，则诸行之生就不成为生，不应称诸行之生为生。
如同生一样，住、老、灭也应当如是广泛了知。若有一个本性成就的灭法存在，则它也将生起或灭去。当灭生起时，一切诸行都将灭去，如此则如同入灭尽定一般，心与心所法将轻易地不再运行。若彼灭灭去，则已灭的诸行也将再次生起，因为它们的灭已不存在。因此，说灭生起或灭去都是不合理的。
善男子、善女人若见实有之法一切时中恒有，及见假有也是本性成就，则厌离、离欲、解脱都不合理。与此相反则是合理。如是以这些方面，菩萨如实了知一切诸行无常。
复次，菩萨如是观察诸行相续而行，见彼等无常是三种苦——行苦、坏苦、苦苦之所依事。如是，菩萨如实了知一切诸行是苦。
复次，菩萨如实了知有为法与无为法一切皆无我，有二种：补特伽罗无我与法无我。其中，补特伽罗无我是：如是诸法非是补特伽罗，除诸法外亦无其他补特伽罗。法无我是：如是于一切可言说事中，一切法皆无言说之自性。如是，菩萨如实了知一切法无我。
复次，彼等诸行之因先已断绝，后尽皆无，其余诸法亦永不成就、不生起，此即称为涅槃。应知彼因烦恼及随烦恼寂灭、苦寂灭故为寂静。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་དག་པའམ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་ནི་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་དེ་སྐད་ཀྱང་ཟེར་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའམ།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ལ་འཇུག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་ཡང་རུང་སྟེ། རྒྱལ་པོའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་དུ་ བསྐྱེད་པར་གྱུར་ལ་བྱིས་པ་གཞོན་ནུར་འདུག་པ་དེ་ལ་རྒྱལ་པོའམ།ཁྱིམ་བདག་དེས་བཅོས་མའི་རི་དགས་ཀྱི་ཤིང་རྟའམ། བ་ལང་དང་། རྟའི་ཤིང་རྟའམ། གླང་པོ་ཆེའི་ཤིང་རྟ་བྱིན་ལ་རྒྱལ་པོའི་བུའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེ་ཡང་དེ་དག་གིས་རྩེ་ཞིང་དགའ་ལ་དགའ་དགུར་སྤྱོད་དེ། བཅོས་པའི་ རི་དགས་དེ་དག་ལ་རི་དགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེད་ཅིང་བཅོས་མའི་བ་ལང་དང་།རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་དེ་དག་ལ་གླང་པོ་ཆེའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་རེ་ཞིག་ན། རྒྱལ་པོའམ་ཁྱིམ་བདག་དེས་བདག་གི་བུ་ཆེར་སྐྱེས་ཤིང་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པས། ཡང་དག་པའི་རི་དགས་ཀྱི་བསྔགས་ པ་བརྗོད་ཅིང་།ཡང་དག་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་བར་གྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བྱེད་དེ། རྒྱལ་པོའི་བུའམ། ཁྱིམ་བདག་གི་བུ་དེས་ཀྱང་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་ཐོས་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། རྒྱལ་པོ་འམ་ཁྱིམ་བདག་འདི་ནི་བདག་ལ་རི་དགས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་རྣམས་ནས། གླང་པོ་ཆེའི་ཤིང་རྟའི་བར་འདི་ དག་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་དོ་སྙམ་མོ།།དེ་ནས་དུས་གཞན་ཞིག་ན་རྒྱལ་པོའམ། ཁྱིམ་བདག་དེས་བདག་གི་བུ་ཁྱིམ་གྱི་ཕྱི་རོལ་དུ་ཕྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཡང་དག་པའི་རི་དགས་བསྟན་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་གླང་པོ་ཆེའི་བར་དུ་བསྟན་ཏེ། དེས་དེ་དག་མཐོང་ནས། དེའི་ཚེ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་རིག་པ་ ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་ཏེ།བདག་གི་ཕས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ནས་གང་དག་གི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པའི་རི་དགས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་ནས། རྒྱས་པར་གླང་པོ་ཆེའི་ཤིང་རྟའི་བར་དེ་དག་གི་ཡང་དག་པའི་དོན་ནི་འདི་དག་ཡིན་པར་ལྟ་ཞིག་ན། བདག་ཉིད་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ལྟ་བུར་བཅོས་ པ་ཙམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཙམ་དེ་ལ་མོས་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་སྟེ།སྔོན་གྱི་མོས་པ་དེས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་བའི་ཁྱིམ་གྱི་ནང་ནས་སྐྱེས་པ་བསམ་པ་མ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་བདེན་པ་མ་མཐོང་བ་བུ་དང་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱང་། ཕ་ལྟ་ བུའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་།ས་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཉན་ཐོས་དེ་དག་གི་མདུན་དུ་ཇི་ལྟར་གཟིགས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ལ་དེ་དག་གིས་ཀྱང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་དེ་ཡོན་ཏན་ལས་སྒྲ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་བློས་ཡུན་རིང་མོ་ནས་མོས་ལ།གང་གི་ཚེ་དེ་དག་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྨིན་ཅིང་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་ན་ནི། བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་བདེན་པ་མཐོང་བ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མངོན་སུམ་ གྱི་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གང་ཞིག་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དེ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མྱ་ ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ཡིན་པ་ལྟ་ཞིག་ན་བདག་གིས་ནི་སྔོན་བྱིས་པའི་ཤེས་པས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མོས་པར་མ་གྱུར་ཏེ།དེ་ལྟ་བུར་བཅོས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་ལ། སྣང་བ་ཙམ་ཡང་ཡོད་དོ་སྙམ་སྟེ། ཕྱི་མའི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བའི་མོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། སྔ་མའི་མོས་པ་དེས་ངོ་ཚ་བར་ འགྱུར་རོ།

菩萨的增上意乐不清净或声闻乘未见真谛者，暂时会对涅槃生起胜解，虽然也说'涅槃是寂静的'，但是他们并未如实通达或如实智见涅槃。
如理作意是存在的。譬如王子或长者子，生于王宫或长者家中，年幼稚嫩之时，国王或长者给他木制的鹿车、牛车、马车或象车，王子或长者子便以此玩耍欢喜，随意游戏，对木制的鹿生起鹿想，对木制的牛、马、象生起象想。
后来，国王或长者见自己的儿子长大成人，诸根成熟，便称赞真实的鹿乃至真实的象。王子或长者子听到这些称赞后心想：'国王或长者对我称赞这些从鹿车到象车。'
之后某时，国王或长者将儿子带到家外，向他展示真实的鹿乃至真实的象。他见到这些后，当时如实生起了真实的认知：'原来父亲长久以来所称赞的从鹿车乃至象车等的真实义是这些，而我却对那些仅仅是虚假的形象产生了胜解。'于是对先前的胜解感到惭愧。
同样，从轮回之家中出生的意乐不清净的诸菩萨和未见真谛的声闻，如同孩童，如父般的诸佛和现见涅槃的已入大地的诸菩萨，在这些菩萨和声闻面前称赞如其所见的涅槃。他们也仅仅以随言说的心长久胜解涅槃的功德。
当他们的资粮圆满增长时，清净意乐的诸菩萨和见真谛的诸声闻对涅槃生起现量智，那时他们的如实别别智也如实生起：'诸佛菩萨所称赞的就是一切声闻缘觉的这个涅槃，而我以前以愚童之智未能如实胜解，那样的虚假和显现皆有。'依于后来如实的胜解，对先前的胜解感到惭愧。

།དཔེར་ན་མི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་ལ་ལ་ཞིག་ལ་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ལ་ལ་ཞིག་གིས་དེ་ལ་ཡོད་པའི་ནད་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དེ་དང་མཐུན་པའི་སྨན་དག་གིས་རིམ་གྲོ་བྱས་ནས། མི་ནད་པ་དེས་སྨན་དེ་དག་ཡུན་རིང་པོར་བསྟེན་པས། དེ་དག་ལ་མོས་ཤིང་དེ་དག་ལ་དགའ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ དག་ཉིད་ལ་སྙིང་པོར་འཛིན་པར་གྱུར་ལ།དེ་ནས་མི་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་དེའི་ནད་སྔ་མ་དེ་ཡང་སྨན་བསྟེན་པ་དེས་ཞི་བར་གྱུར་པའི་འོག་ཏུ་དེ་མ་ཡིན་པའི་ནད་སྔ་ན་མེད་པའི་སྨན་གཞན་དག་གིས་གསོ་དགོས་པ་ཞིག་བྱུང་ལ། དེ་ནས་སྨན་པ་ཆེན་པོ་དེ་ལ་། ནད་སྔ་མ་ནི་ཞི་བར་གྱུར་ལ། ཕྱི་མ་སྨན་ གཞན་དག་གིས་གསོ་དགོས་པ་ནི་བྱུང་བར་ཤེས་ནས།སྨན་གྱི་སྦྱོར་བ་སྔ་མ་དེ་བཏང་སྟེ། མཐུན་པ་གཞན་བསྟན་ན། བྱིས་པ་ལྟ་བུའི་མི་ནད་པ་སྨན་སྔ་མ་ལ་མོས་ཤིང་། དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དེ་། སྨན་པ་ཆེན་པོ་གང་གིས་སྨན་སྔ་མ་དེ་དང་ཕྱི་མ་དེ་དག་བསྟན་ནས། དེས་ མངོན་སུམ་དུ་སྨན་སྔ་མ་དེ་དག་ནི་ནད་ཕྱི་མ་ལ་མི་ཕན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་ཡང་སྟོན་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་།དེའི་ཚིག་ལ་མངོན་པར་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བྱིས་པ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མི་ནད་ཀྱིས་ ཐེབས་པ་ལྟ་བུ་ཉོན་མོངས་པས་ཟིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་།སྨན་པ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་བླ་མ་ལས་ཀྱང་ཆེས་བླ་མར་གྱུར་ཅིང་། ཤིན་ཏུ་བླ་མར་གྱུར་པ་གསལ་བ་བས་གསལ་ཞིང་། ཟབ་པ་བས་ཆེས་ཟབ་པ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ། དམའ་བ་བས་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་ཤིང་ཤིན་ ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ།ཡང་དག་པར་བསྟན་ཞིང་། གཏམས་ཏེ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་ཅིང་། མ་མོས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། ཉན་ཐོས་དད་པ་དང་ལྡན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པ་གང་ལ་ཡང་ཡིད་གཉིས་ དང་།སོམ་ཉི་མི་སྐྱེད་པ་དེ་ནི། ཅང་ཤེས་དང་ལྡན་པའི་ཤིང་རྟ་ཡན་ལག་དང་། ཉིང་ལག་དང་ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་དང་ཤིན་ཏུ་ལྡན་པ་དང་འདྲ་བའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཤིང་རྟ་དེ་ལ་ཞོན་ནས། ཁ་ལོ་པ་མཁས་པ་བཞིན་དུ་དེས་ས་ཇི་སྲིད་བགྲོད་པར་བྱ་བ་དང་སོན་ པར་བྱ་བ་དེར་མི་བུལ་བར་མྱུར་བ་མྱུར་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅུ་བདུན་པའོ།། །།སྡོམ་ནི། ངོ་མཚར་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་དང་། །སྙོམས་པའི་སེམས་དང་ཕན་འདོགས་དང་། །ལན་དུ་ ཕན་འདོགས་དེ་བཞིན་སྨོན།།སྦྱོར་བ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་མེད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ མཉེས་གཤིན་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་འཁོར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་དཔག་ཏུ་མེད་པས་མི་མཇེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་གདུལ་དཀའ་བ་རྣམས་ཀྱི་གདུལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་དང་། མཆོག་ཏུ་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། མཐུ་ བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་སྟེ།ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཏེ། དེ་ལས་གཞན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་ལ་གང་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནར་གྱུར་ནས་གཞན་ལ་ཕན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཟད་པར་ཉམས་སུ་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ ངོ་མཚར་མ་ཡིན་པ་དང་པོ་སྟེ།དེ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།

例如，对于某些患病的人，某位大医生为了平息其所患之病，用相应的药物进行治疗。那位病人长期服用这些药物后，对这些药物生起信心和喜爱，并将这些视为精要。之后，当此人先前的疾病因服药而痊愈后，出现了需要用其他从未用过的药物来治疗的新病。这时大医生知道先前的病已痊愈，而后来需要用其他药物来治疗的新病已经出现，于是停用先前的药方，改用其他相应的药物。然而，那如同孩童般的病人因为信赖先前的药物，认为那些药物有益，即便大医生告知先前的药物对后来的病无效，并明确指出这一点，病人也不相信他，对他的话也不生起诚信。
同样地，应当了知如同孩童般的菩萨和声闻也是如此。那些如同患病者般为烦恼所困的人们，对于如同大医生般的如来所宣说的殊胜法教——较殊胜者更为殊胜，较明晰者更为明晰，较深奥者更为深奥，极为深奥，较广大者更为广大，极为广大——虽已如实宣说、充分开示，却不愿趣入，不生信心，也不能通达随顺正法之法。其中，对于如来所说的任何法门都不生起怀疑和疑惑的具信菩萨或声闻，就如同乘坐在具足一切支分、眷属和资具的善马所拉的如来法车上，在善巧驾驭者的引导下，能够迅速无碍地到达所欲抵达之处。
此为菩萨地基瑜伽处菩提分品第十七。总摄颂曰：稀有非稀有，平等心与利，报恩如是愿，加行有果实。
应知此五法是修学无上正等正觉大乘的菩萨稀有殊胜之法。何为五法？无因而对一切众生亲善；唯为众生而于轮回中不厌无量痛苦；了知调伏烦恼深重难调众生的方便；趣入最极难证的真实义；不可思议的威力。这五法是菩萨们稀有殊胜之法，是其他一切众生所不共有的。
这五法不是菩萨的稀有法，但具足这些则称为具足稀有殊胜法之菩萨。何为五法？菩萨以利他因缘所生的痛苦本质即是快乐，因此完全承受利他因缘所生的痛苦，这是菩萨第一个非稀有法，具足此法则称为具足稀有殊胜法之菩萨。

།གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཁོར་བའི་ཉེས་པ་ཤེས་ཤིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཤེས་བཞིན་དུ། སེམས་ཅན་ ཡོངས་སུ་དག་པར་དགའ་ཞིང་།དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འཁོར་བ་ཉམས་སུ་ལེན་ཏེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མི་སྨྲ་ བའི་ཚུལ་གྱིས་བདེ་བའི་ཉམས་ཤེས་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་དགའ་ཞིང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་བདེ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་མ་ ཡིན་པ་གསུམ་པ་སྟེ།སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་དགའ་ཞིང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་དགའ་བའི་བདག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་བསགས་པའི་དགེ་བའི་ རྩ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་ཡང་དག་པར་གཏོང་ལ།ཡང་དག་པར་གཏང་བ་དེའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མི་འདོད་དེ་། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་པ་བཞི་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གཞན་གྱི་བྱ་བ་བདག་གི་བྱ་ བ་ཉིད་དུ་བྱེད་ཅིང་གཞན་གྱི་བྱ་བའི་དོན་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྣང་སྟེ།དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་མ་ཡིན་པ་ལྔ་པ་སྟེ། དེ་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངོ་མཚར་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་སྨོན་ལམ་གྱིས་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ལ་སྙོམས་པར་སེམས་དེ་བསྐྱེད་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་ རྣམས་ལ་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བར་རིག་ནས་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་ཆོས་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པར་གནས་པ་ཡིན།ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་གཅིག་གི་དོན་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་བཞིན་དུ་ ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ།དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་བྱེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པར་གནས་ཏེ་། རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་འདོགས་པའི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ་སྟོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་མཐུན་པ་སྟོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། མགོན་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་བཀྲེན་པ། རྟེན་ མེད་པ་རྣམས་ལ་མགོན་ཡོད་པར་བྱེད་པ་དང་།བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྟོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་སྟོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཕན་འདོགས་པའི་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་ལྔས་སེམས་ཅན་ དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕན་འདོགས་འདོགས་པ་ལ་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བདག་ཉིད་ཡོན་ཏན་རྣམས་དང་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཡོན་ཏན་བསྐྱེད་པ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། སེམས་ཅན་མགོན་མེད་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་བཀྲེན་པ་རྟེན་ མེད་པ་རྣམས་ལ་སྟོང་བར་བྱེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཁ་ཏོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། འདྲིར་བཅུག་སྟེ། འཆང་ཞིང་དེ་ལ་མཆོད་པ་བྱེད་པའོ།

再者，菩萨虽然了知轮回的过患，也了知涅槃的功德，却喜欢净化众生，以此成为安乐的本性，唯为净化众生而经历轮回，这是菩萨的第二个不可思议，如前所述。
再者，菩萨虽然了知以不言说的方式获得安乐的境界，却喜欢净化众生，以此成为安乐的本性，唯为净化众生而为众生演说佛法，这是菩萨的第三个不可思议，如前所述。
再者，菩萨喜欢净化众生，以此成为欢喜的本性，唯为净化众生，将修习六度所积累的善根从内心真诚地回向给一切众生，对于这种回向的果报也不希求，这是菩萨的第四个不可思议，如前所述。
再者，菩萨将他人的事业视为自己的事业，显现于一切利他的事业中，这是菩萨的第五个不可思议，具足这些即称为具足菩萨不可思议稀有法。
应当知道菩萨以五种方式对一切众生心平等，是哪五种呢？首先是以发菩提心的愿力而成就，如是菩萨对一切众生的利益平等发心。菩萨以具有慈悲心而对一切众生心平等。菩萨以如同独子般慈爱的心而对一切众生心平等。
菩萨了知一切众生是缘起和合的诸行而称为众生后，认识到一个众生的法性即是一切众生的法性，以具足法平等性的心而对一切众生心平等安住。如同成办一个众生的利益一样，对一切众生也是如此，这样菩萨以具足利他的心而对一切众生心平等安住，以这五种方式菩萨对众生心平等。
应当了知菩萨对众生的一切利益事业有五种，是哪五种呢？成办开示正当生计，成办开示调解不和谐事务的有益之事，对无怙无依、痛苦贫困者作为怙主，成办开示往生善趣的道路，成办开示三乘，应当了知这五种是菩萨对众生的利益事业。
以五种方式众生对菩萨的利益行为作报恩，是哪五种呢？自己修习功德，令他人生起功德，救济无怙无依、痛苦贫困者，供养如来，受持如来所说之法并供养。

།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རྟག་ཏུ་སྨོན་པར་བྱ་བ་ ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མཉེས་པར་བྱ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཉིད་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་མཉན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་མཐུ་ཡོད་པ་དང་། བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱང་། ཉན་ཐོས་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དོན་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བར་འདོད་པ་ཡིན། ཕན་པ་དང་བདེ་བ་དེ་ཡང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་ཡིན། བློ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མཆོད་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ ལེའུ་ལས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།། །།སྡོམ་ནི། ཡང་དག་སྦྱོར་དང་འབྲི་བ་དང་། །དེ་བཞིན་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་དང་། །ཡོན་ཏན་འདྲ་བར་བཅོས་རྣམས་དང་། །ཡང་དག་རྣམས་དང་དེ་བཞིན་འདུལ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་ནི། སྦྱོར་བ རྣམ་པ་ལྔས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྗེས་སུ་བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་དང་། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། །ངེས་པར་འགྱུར་བའི་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྗེས་སུ་ བསྲུང་བའི་སྦྱོར་བས་ཡིད་གཞུངས་པ་བསྲུང་སྟེ།ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་དེས་ཆོས་རྣམས་མྱུར་བ་མྱུར་བར་ཁོ་ནར་འཛིན་ཏོ། །དྲན་པ་སྲུང་སྟེ་དྲན་པ་དེས་ནི་བླངས་པའི་ཆོས་རྣམས་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཤེས་པ་སྲུང་སྟེ་ཤེས་པ་དེས་ནི་གཟུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་ཉེ་བར་རྟོག་གོ། ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པ་སྲུང་སྟེ། དེ་ནི་ཡིད་གཞུངས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་བློ་འགྲིབ་པ་དང་། མཐུན་པའི་གཞི་ཡོངས་སུ་སྤང་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འཕེལ་བ་དང་མཐུན་པའི་གཞི་སོ་སོར་བརྟེན་པས་སོ་སོར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ནི་རང་གི་སེམས་ཀུན་དུ བསྲུང་ངོ་།།ལེགས་པར་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ནི་གཞན་གྱི་སེམས་ཀུན་དུ་བསྲུང་ངོ་། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དང་། འབར་བ་ལྟ་བུ་དང་། ཚད་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཏུ་ ཡོངས་སུ་བསྔོས་པའོ།།སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ས་དང་། སྦྱོར་བ་སྒྲུབ་པའི་ས་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ངེས་པར་གྱུར་པའི་སྦྱོར་བ་ནི། ངེས་པའི་ས་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྦྱོར་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འབྲི་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། ཆོས དང་ཆོས་སྨྲ་བ་ལ་མ་གུས་པ་དང་།བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ལ་སྟེན་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་སྟེན་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་དཔོག་པར་བྱེད་ཅིང་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་ པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པའོ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆོས་རྣམས་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཀྱང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཉིད་ལས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བཟློག་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

这五种是菩萨应当常常发愿的，是哪五种呢？即是取悦诸佛出世，从诸佛处听闻六波罗蜜多和菩萨藏，具有一切方面成熟众生的能力，获得无上正等正觉，以及证得圆满菩提后与声闻相应。
菩萨利益众生的修行以五种方式成就果报，是哪五种呢？在此菩萨首先对众生希求利益安乐，如实了知那些利益安乐，具有无颠倒的智慧，如同供养品、依止品和无量品中之前所说的那样应当了知。
偈颂：正确修行及减退，如是殊胜趣入及，功德相似诸造作，正确诸法如是调。
应当了知菩萨一切正确修行皆摄于五种修行，是哪五种呢？即是随护修行、无过失修行、择力修行、增上意乐清净修行和决定转修行。
其中菩萨以随护修行守护正直心，以俱生智迅速领受诸法。守护正念，以此正念持守所受诸法。守护智慧，以此智慧观察所取诸法的意义。守护正智，以此通过随顺正直心、正念、智慧减退、断除障碍基础、安住、增长等基础的依止而获得证悟。
守护诸根门即是守护自心，善巧随顺他心即是守护他心。其中菩萨无过失修行即是对善法无颠倒、如火炽然、无量、恒常、回向菩提。
择力修行应当从一切胜解行地中观察。增上意乐清净修行应当从增上意乐地和修行成就地中观察。决定转修行应当从决定地、行决定地和究竟趣入地中观察。如是以此五种修行摄集菩萨一切正确修行。
应当了知这五种是菩萨减退相应法，是哪五种呢？即是对法和说法者不恭敬、放逸、懈怠、随顺烦恼、随顺恶行，以及对其他菩萨轻视并生起慢心，对法颠倒生起慢心。
应当了知这五种是菩萨诸法殊胜趣入相应，这些即是从前述五种黑分依次相反而了知。

།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ ལྟར་བཅོས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་དག་ལ་གཞི་དེས་གནོད་པ་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་འཆོས་ཤིང་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་གསང་ཚིག་རྣམས་དང་། མུ་སྟེགས་ ཅན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་ཐོབ་ཅིང་།མཁས་པའི་གྲངས་སུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་ལ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་ལ་སྲེད་ཅིང་སྟོན་ལ་རྣམ་པར་འཇོག་པའོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་དག་པའི་ཡོན་ཏན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་མ་རུངས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་སྙིང་རྗེ་བའི་སེམས་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ ལུང་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་ཤེས་ཀྱི་ཁེ་འཐོབ་ཅིང་མཁས་པའི་གྲངས་སུ་ཆུད་པ་དང་།ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་བྱེད་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་ཅིང་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་སྤོང་བའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མདོར་ན་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་གནས་བཅུར་ ལེགས་པ་ཁོ་ནར་འདུལ་བར་བྱེད་དེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། ཉེས་པར་མི་སྤྱོད་ཅིང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་དང་། འདུ་འཛི་དབེན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པར་གྱུར་ནས་ རྟོགས་པ་ངན་པ་ལས་དབེན་པ་དང་།སྒྲིབ་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ལས་དབེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་ལས་དབེན་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་པ། སྡོམ་ནི། ལུང་བསྟན་པ་དང་ངེས་པར་ཞུགས། །ངེས་པ་ཁོ་ནར་བྱ་བ་དང་། ། རྟག་པར་ཡང་ནི་བྱ་བ་དང་། །གཙོ་བོར་བྱ་བ་ཐ་མ་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་དྲུག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དེ། དྲུག་གང་ཞེ་ན། རིགས་ལ་གནས་ལ་སེམས་མ་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་འདུག་པ་དང་། ལྐོག་ན་འདུག་པ་དང་། དུས་དཔག་ཏུ་རུང་བ་ལ་དུས་དེ་སྲིད་ཅིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དུས་དཔག་ཏུ་མི་རུང་བ་ལ་ཡང་ལུང་སྟོན་ཏེ། དུས་ངེས་པར་ ནི་མི་མཛད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་ཞུགས་པ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། གསུམ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ལ་ངེས་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་ན་ངེས་པར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ལ་ནི། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་སེམས་བསྐྱེད་དེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དབང་ཐོབ་པ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྩོན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱེད་དོ། །ངེས་པར་ཞུགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་རིགས་ལ་གནས་པའི་ངེས་པར་ཞུགས་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པའི་ངེས་ པར་ཞུགས་པ་དང་།སྤྱོད་པ་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ངེས་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་ཞུགས་པ་ཐ་མ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ངེས་པར་ཞུགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལུང་སྟོན་པས་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་དོ།

应当了知这五种是菩萨的伪装功德的过失。哪五种呢？对恶劣的有情和破戒者以此为由而作损害，装模作样而具足威仪，通晓世间顺世外道的密语和外道论典而获得利养并被列入智者之数，以有过失的布施等善法而过分行持，贪求伪装的正法并作宣说。
应当了知这五种是菩萨的真实功德。哪五种呢？对恶劣的有情和破戒者生起殊胜的悲心，自然具足威仪，通达如来所说的经教而获得利养并被列入智者之数，行持无过失的布施等善法，宣说正法并舍弃伪装的正法。
菩萨们总之在十处善巧调伏所化众生。哪十处呢？远离恶行，远离贪欲，不作恶行而出离，守护诸根门，安住正知，远离喧嚣，完全远离后远离恶见，远离障碍，远离烦恼缠缚，远离烦恼分的随眠。
第十六品。偈颂：授记和决定趣入，唯一应作及常作，主要应作为最后。
诸如来略说以六种方式授记菩萨无上正等正觉。哪六种呢？对住种姓而未发心者，如是对已发心者，对现前者，对不现前者，对可测量时间者说'经过如许时间将现证无上正等正觉'，对不可测量时间者也授记但不确定时间。
菩萨决定趣入有三种。哪三种呢？住于菩萨种姓本身称为决定趣入。为什么呢？因为彼若遇缘必定具足现证无上正等正觉的根器。
又有些菩萨对无上正等正觉决定发心，直至现证无上正等正觉成佛之间不会从此退转。
又获得自在的菩萨，对一切利益有情的行为，随欲随勤皆能令有果。这三种决定趣入即是：住种姓的决定趣入、发心的决定趣入、行为有果的决定趣入。其中诸如来是从最后的决定趣入开始，以决定趣入授记而为菩萨授记。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་བྱ་བ་ནི་ལྔ་པོ་འདི་ དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་མ་བྱས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། རིག་པའི་གནས་ ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བ་དང་།སྐྱོ་བ་མེད་དེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟག་པར་བྱ་བའི་གནས་ནི་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟག་པར་བྱ་བ་ནི་བག་ཡོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མགོན་མེད་པ་རྣམས་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་། རྟེན་མེད་པ་རྣམས་ལ་བཏང་བར་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། འཁྲུལ་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བྱ་བ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟག་པར་བྱ་བ་ལྔ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཙོ་བོར་འདོད་པ་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ འདི་དག་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་། མཆོག་ཏུ་འདོགས་པ་རྣམས་ལ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བཅུ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ནི་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ ཡིན་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་ཤེས་རབ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་ནི་ཚད་མེད་པ་རྣམས་ ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་བསམ་གཏན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གསུམ་གྱི་ནང་ན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། ཐབས་ ལ་མཁས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའོ།། །།སྡོམ་ནི། གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་ཚོལ་བ་དང་། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས། །དེ་བཞིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། །བསྟན་པ་ཡི་ནི་འབྲས་བུ དང་།།ཚེ་དང་ཐེག་པ་བསྡུ་བ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཅུར་ཤེས་བྱ། །མིང་དང་གདགས་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་ཡང་དག་པར་ འདོགས་ཤིང་།རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་ཀྱི། ལྷར་གྱུར་པའམ། མིར་གྱུར་པའམ། དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེར་གྱུར་པ་གཞན་དག་གང་གིས་ཀྱང་མི་ནུས་ཏེ། དེ་དག་ཉིད་ལས་ཐོས་པ་ནི་མ་གཏོགས་སོ། །བཞི་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་ པར་གཞག་པ་དང་།རིག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ། །དེ་ལ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། གོ་རིམས་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ཅིང་བསྡེབས་པ་གང་ཡིན་པ་ འདི་ནི་ཆོས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའོ།།བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོད་དེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་གྱིས་ནི་བདེན་པ་གཅིག་ཁོ་ན་སྟེ་གཉིས་སུ་མེད་དོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་ པ་གསུམ་ནི།མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ངག་གི་བདེན་པ་དང་། བྱ་བའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ནས། ལམ་གྱི་བདེན་པའི་བར་དག་གོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་རྒྱུའི་བདེན་པ་དང་། འབྲས་བུའི་བདེན་པ་དང་། ཤེས་པའི་བདེན་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་ བདེན་པ་དང་།མཆོག་གི་བདེན་པའོ།

菩萨必须做的五件事是这些：如果不做这些事，菩萨就没有证得无上正等正觉的机缘。是哪五件呢？第一是发菩提心，对众生慈悲，精进勇猛，修学一切明处，无有厌倦。
菩萨应当恒常做的五件事是这些：是哪五件呢？菩萨应当恒常做的是：不放逸，布施给无依无靠的众生、受苦的众生、无依怙的众生，供养如来，完全了知迷惑，一切行为、修行、安住、作意都以菩提心为先导，这是菩萨应当恒常做的第五件事。
菩萨们认为最重要的是这十种法：这些是菩萨们认为最殊胜并且称为最殊胜的，是哪十种呢？菩萨种姓是一切种姓中最重要的，最初发心是一切正愿中最重要的，精进和智慧是一切波罗蜜中最重要的，爱语是一切摄事中最重要的，如来是一切众生中最重要的，慈悲是一切无量中最重要的，第四禅是一切禅定中最重要的，在三种三昧中空性三昧最重要，在一切等至中灭尽定最重要，在一切善巧方便中如所说的清净善巧方便最重要。
总偈：安立诸假名，如是寻求法，如实遍了知，如是无量义，教法之果报，寿命及乘摄，菩萨当知十，名称与假立。
菩萨们的假名安立有这四种：这些唯有菩萨或如来才能正确安立和建立，其他天人、人类、沙门、婆罗门都无法做到，除非从他们那里听闻。是哪四种呢？法的假名安立、真谛的假名安立、明处的假名安立、乘的假名安立。
其中，经典等十二分教依次配合、依次安立和编排，这就是法的假名安立。真谛的假名安立有多种：从无颠倒义来说只有一谛，无二。二谛是世俗谛和胜义谛。三谛是相真谛、语真谛和作真谛。四谛是从苦谛到道谛。五谛是因谛、果谛、智谛、所知谛和最胜谛。

།བདེན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི། བདེན་པའི་བདེན་པ་དང་། བརྫུན་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་བདེན་པ་དང་། སྤང་བར་བྱ་བའི་བདེན་པ་དང་། མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་བདེན་པ་དང་། བསྒོམ་པར་བྱ་བའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་བདུན་ ནི་རོ་མྱོང་བའི་བདེན་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། མོས་པའི་བདེན་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ བདེན་པ་དང་།འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། འཇུག་པའི་བདེན་པ་དང་། ལྡོག་པའི་བདེན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདེན་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་ དགུ་ནི།མི་རྟག་པའི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བའི་བདེན་པ་དང་། སྟོང་པའི་བདེན་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་བདེན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ལ་སྲེད་པའི་བདེན་པ་དང་། འཇིག་པ་ལ་སྲེད་པའི་བདེན་པ་དང་། དེ་སྤང་བའི་ཐབས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་བདེན་པ་དང་།ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེན་པའོ། །བདེན་པ་རྣམ་པ་བཅུ་ནི། གནོད་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་མི་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་པ་ འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་དང་།གནས་ངན་ལེན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ལས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བདེན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་བདེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་འབྲས་བུའི་བདེན་ པ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རིག་པ་བཞི་ནི། རིག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་དག་ནི་རེ་རེ་ཡང་རྣམ་པ་བདུན་བདུན་གྱིས་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ ལས་ཤེས་རབ་གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་། ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་མཐའ་དག་གིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཉན་ ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་དངོས་པོ་ལ་དམིགས་པར་བྱས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ གང་ཡིན་པ་དང་།ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དང་། དམིགས་པ་དང་། གྲོགས་དང་། ལས་དང་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དང་། རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པའང་རིག་པར་བྱའོ། །འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་ དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བཞི་པོ་འདི་དག་གིས་ཡང་དག་པར་གདགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱས་ཤིང་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ་བྱེད་དེ། འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ།

六种真谛是：真实的真谛、虚妄的真谛、应当遍知的真谛、应当断除的真谛、应当现证的真谛、应当修习的真谛。
七种真谛是：品尝的真谛、过患的真谛、出离的真谛、法性的真谛、胜解的真谛、圣者的真谛、非圣者的真谛。
八种真谛是：行苦的真谛、坏苦的真谛、苦苦的真谛、趣入的真谛、还灭的真谛、烦恼的真谛、清净的真谛、正加行的真谛。
九种真谛是：无常的真谛、痛苦的真谛、空性的真谛、无我的真谛、生起贪爱的真谛、灭尽贪爱的真谛、断除方便的真谛、有余涅槃的真谛、无余涅槃的真谛。
十种真谛是：损害所生苦的真谛、无受用苦的真谛、界不调和苦的真谛、爱别离苦的真谛、随眠苦的真谛、业的真谛、烦恼的真谛、如理作意闻法的真谛、正见的真谛、正见果的真谛。这就是菩萨们的真谛安立分类。其分类应当知道是无量的。
四种明是明的安立分类，其详细分类也应如前所知。
三乘中，声闻乘、独觉乘和大乘，每一乘各以七种方式安立，这就是乘的安立分类。
在四圣谛中，智慧及其所依、所缘、助伴、事业、资粮以及智慧的果报这七个方面，以这一切来安立声闻乘的分类。
如同声闻乘的安立分类一样，独觉乘的安立分类也是相同的。
缘于不可言说的事物，于一切法中生起如是性无分别平等性的智慧，及其所依、所缘、助伴、事业、资粮以及智慧的果报这七个方面，以此来安立大乘的分类。
过去、现在、未来三世中的一切菩萨，都是以这四种事物来了知、实行并将实行安立分类，此外再无更胜过此的，也无超过此的。

།བཞི་ པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་དངོས་པོ་ཡིན་ཏེ།མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུའང་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། བྱེ་བྲག་ཏུ་ གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའོ་།།འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། མིང་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་ གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་གདགས་པ་ཡོངས་སུ་ ཚོལ་བར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་སྟེ།འདི་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ བ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འདུལ་བའི་ཁམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འདུལ་བའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ རིགས་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་ནི་།འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཀྱིས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། རྒྱུད་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པའོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་ནི་ཕྱོགས་བཅུ་དག་ཏུ་དཔག་ཏུ་མེད་ཅིང་མིང་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་། དཔེར་ན་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མི་མཛད་དེ། དེའི་མིང་ལས་མི་ མཇེད་ཀྱི་བདག་པོ་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།།དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འདུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འདུལ་བ་ནི་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ། མཐའ་དག་གིས་བཅིངས་པ་དང་། མཐའ་དག་མ་ཡིན་པས་བཅིངས་པའོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ཡང་ཡོད་དེ། དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོའོ་། །རྣམ་པ་བཞི་ནི། རྒྱལ་རིགས་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། རྗེའུ་རིགས་དང་། དམངས་རིགས་སོ། །རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདོད་ཆགས་སྤྱོད པ་དང་།ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པ་དང་། གཏི་མུག་སྤྱོད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱོད་པའོ། །རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའོ། །རྣམ་པ་བདུན་ནི་ ཞེ་འགྲས་པ་དང་།ཐ་མལ་པ་དང་། སྤྲོས་པས་ཤེས་པ་དང་། མགོ་གླེངས་པས་ཤེས་པ་དང་། དེའི་མོད་ལ་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཕྱིས་འདུལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྐྱེན་ལས་གྱུར་པའི་འདུལ་བ་སྟེ། རྐྱེན་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཕྲད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བའོ། །རྣམ་པ་བརྒྱད་ནི་འཁོར་བརྒྱད་དེ། རྒྱལ་རིགས་ ཀྱི་འཁོར་ལ་སོགས་པ་ནས།ཚངས་པའི་འཁོར་གྱི་བར་དག་གོ། །རྣམ་པ་དགུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུལ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་འདུལ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་འདུལ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་དཀའ་བ་དང་། བསྒྲུབ་པར་སླ་བ་དང་། འཇམ་པོར་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་དང་།ཚར་གཅད་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱང་རིང་པོ་ནས་འདུལ་བ་དང་། དྲུང་ནས་འདུལ་བའོ། །རྣམ་པ་བཅུ་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་པ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་པ་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་དང་། མི་དང་། བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་དང་། གཟུགས་ ཅན་དང་།གཟུགས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཅན་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་ཅན་ཡང་མ་ཡིན། འདུ་ཤེས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ཡང་རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་བཅུ་རྩ་ལྔའོ།

这四种是菩萨为了如实通达一切法而寻求的事物，即：寻求名称、寻求事物、寻求自性施设、寻求差别施设。这些的差别分类，应当从'真实义品'中了知。
这四种是菩萨如实通达一切法，即哪四种？如实通达寻求名称、如实通达寻求事物、如实通达寻求自性施设、如实通达寻求差别施设。这些的差别分类，如前所述，应当从'真实义品'中了知。
这五种无量是使菩萨通达一切的，即哪五种？无量有情界、无量世界、无量法界、无量调伏界、无量调伏方便。
其中，有情界即六十四种有情种类，如意生等，以相续差别而言则是无量。世界是十方无量，名称也无量，如此世界名为'娑婆'，其名称来源于'娑婆世界主梵天'。
善法、不善法、无记法以分类方式应知是无量。由于一切有情皆可调伏，调伏可为一类。也有二种：完全束缚和不完全束缚。也有三种：钝根、中根和利根。四种是：刹帝利、婆罗门、吠舍和首陀罗。
五种是：贪行者、嗔行者、痴行者、慢行者和寻思行者。六种是：在家、出家、未成熟、已成熟、已解脱和未解脱。七种是：怨敌、凡夫、因广说而了知、因提示而了知、即刻可调伏、后来可调伏、随缘调伏，即随遇何缘而转变。
八种是八众：从刹帝利众乃至梵天众。九种是：如来所调伏、声闻调伏、独觉调伏、菩萨调伏、难调伏、易调伏、柔和调伏、折服调伏、远处调伏和近处调伏。
十种是：地狱有情、傍生有情、阎魔世界有情、欲界天、人、中有、有色、无色、有想、无想、非有想非无想。以种类差别分类则有五十五种。

།རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ ཅན་གྱི་ཁམས་དང་།འདུལ་བའི་ཁམས་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། རིགས་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་སུ་བྱེ་བྲག་མེད་དོ། །རིགས་ལ་གནས་པ་གནས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གནས་པ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་ནི་ འདུལ་བའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ།།འདུལ་བའི་ཐབས་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་དཔག་ཏུ་མེད་དེ། །དེ་དག་བསྡུས་ན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་གང་དག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དེ་ནི། དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་པོའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ལ་གནས་པ་ཡང་དམིགས་པ་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་པའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དེ་དང་དེ་དག་ན་ཆོས་གང་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པ་དམིགས་པ་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ གསུམ་པའོ།།སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་ནང་ནས་སེམས་ཅན་གང་དག་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་། གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱེད་ནུས་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བཞི་པའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ ལྔ་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་པར་ རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པའི་མོད་ལ་ཟག་པ་ཟད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ རོ།།དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ན་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་བསྟན་པས།ལུང་འབོགས་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་གྱིས། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བསྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆེན་པོ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་གང་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བདུན་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལས་འབྱུང་བའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེའོ།།སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་གིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་ཟད་པའོ། །མོས་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་ནི་ཆོས་ཆེན་པོ་དེ་ཉིད་ལ་མོས་ པར་ཟད་པའོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འགའ་ཞིག་གིས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་འཇུག་པར་ཟད་དོ། །ཚོགས་ཆེན་པོ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་གང་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པས་བླ་ ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བའོ།།དུས་ཆེན་པོ་ནི་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པའི་དུས་དེས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ།

应当了知通过经续的详细分类是无量的。关于有情界和所化界有何差别？一切有情，无论是住于种性还是不住于种性者，在有情界中都无差别。住于种性者安住于各种阶位，这称为所化界。调伏方便应如前所说般了知。其分类也是无量的。若总摄则成为五种无量。为何如此？此中，菩萨所利益的有情，是第一无量。彼等有情所依止的所缘，是第二无量。彼等有情在各个世界中以何等法而成为染污和清净的所缘，是第三无量。在彼等有情中，见到具有善缘且能永远解脱痛苦的有情，是第四无量。彼等有情获得解脱的方便，是第五无量。因此，诸菩萨将精通这五种无量。
应当了知这五种是诸佛菩萨对众生说法的广大果德利益，是哪五种呢？其中有些众生在听闻正法时，即能生起对诸法无垢离尘的法眼。其中有些众生在听闻正法的当下，即能获得漏尽。其中有些众生能发起无上正等正觉之心。其中有些众生在听闻正法的当下，即能获得殊胜的菩萨忍。诸佛菩萨宣说正法，以授记、诵持、如实修行相续传承的方式，使正法久住，应当了知这五种是说法的广大果德利益。
具足这七种大者，菩萨的乘即称为大乘。是哪七种？大法即是十二分教中广大的菩萨藏。大发心即是有人发起无上正等正觉之心而已。大胜解即是有人对此大法生起胜解而已。大增上意乐即是有人超越胜解行地而趣入清净增上意乐地而已。大资粮即是圆满福德资粮和智慧资粮而现证无上正等正觉。大时即是以三无数劫的时间而现证无上正等正觉。

།ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ ཆེན་པོ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྟེ།སྐུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དེ་ལ་ནི་ལུས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་གཞན་མཚུངས་པ་ཡང་མེད་ན། གོང་དུ་ཕྱིན་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་དེ། ལྷག་པ་ལྟ་ཡང་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལ་ཆོས་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། སེམས་བསྐྱེད་པ་ཆེན་པོ་གང་ ཡིན་པ་དང་།མོས་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། དུས་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆེན་པོ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གཅིག་པུ་ནི་ དྲུག་པོ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུའི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཆོས་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐམས་ཅད་སྡུད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་བསྟན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་མཆོག་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།དེ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཉན་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་སེམས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་སུ་བླང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་སུ་བླང་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱིན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་རྣམས་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་དེ་ལྟར་སློབ་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། ཞུགས་པ་དང་། བསམ་པ་མ་དག་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ངེས་པར་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། ངེས་པར་ཞུགས་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པའོ། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པ་ན་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞུགས་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་བསམ་པ་མ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞུགས་པ་ནི་བསམ་པ་དག་པ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་པ་དག་པ་དེ་ཉིད་ཇི་སྲིད་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་མ་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞུགས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་ཇི་སྲིད་དུ་ངེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ས་ལ་ངེས་པར་མ་ཞུགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་མ་ངེས་པ་ཞེས བྱའོ།།ཞུགས་པ་ནི་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པ་ནི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་གནས་བཞིན་དུ་བླ་ན་ མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ།།རིགས་ཡན་ཆད་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཅུ་པོ་དེ་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ ལ་སློབ་པ་དེ་དག་གི་བསླབ་པ་ནི་གང་ལ་སློབ་པ་དང་།ཇི་ལྟར་སློབ་པ་དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ལས་གོང་ན་ཡང་གང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་མེད་དོ།

大圆满成就即是无上正等正觉菩提，对于这种身体的圆满成就，没有其他可相比拟的身体成就，更何况有超胜，又怎么会有殊胜呢？其中，大法、大发心、大胜解、大增上意乐、大资粮、大时间这六大是大圆满成就的因。应当了知，唯一的大圆满成就是这六者的果位。
这八种法是摄持一切大乘的，即：宣说菩萨藏，于菩萨藏中宣说一切法的真实义，于菩萨藏中宣说诸佛菩萨不可思议广大威力，如理听闻，以如理思维为先导而修习增上意乐，以修习增上意乐为先导而以修行相趣入，以修行相趣入为先导而圆满修行果，由圆满修行果而究竟出离。菩萨如是学习，将现前证得无上正等正觉。
什么样的菩萨如是学习而将现前证得无上正等正觉呢？略说应当了知有十种：住种性、趣入、意乐未净、意乐清净、未成熟、已成熟、未决定、已决定、一生所系、最后有。其中，住种性菩萨修学时发心，称为趣入。趣入者在未入清净意乐地之前，称为意乐未净。趣入清净意乐地者，称为意乐清净。意乐清净者在未入究竟地之前，称为未成熟。入究竟地者，称为已成熟。未成熟者在未决定入决定行地之前，称为未决定。入决定行地者，称为已决定。已成熟者有二种：一生所系者是指来世将现前证得无上正等正觉者，最后有者是指现世住世时将现前证得无上正等正觉者。
从种性直至无上正等正觉之间所说的这十种菩萨，对于他们所学的菩萨学处，无论是所学内容还是学习方式，都再无更上、更胜于此者。除了如上所说的这些菩萨之外，再没有其他修学菩萨学处的菩萨了。

།ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མིང་དབྱེར་མེད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ལས་བཏགས་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེ། །བློ་དང་ལྡན་པ་གསལ་བའི་མཆོག་།རྒྱལ་བའི་སྲས་དང་རྒྱལ་བའི་ གཞི།།རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་རྣམ་རྒྱལ་བྱེད། །རྩལ་དང་ལྡན་པ་འཕགས་པའི་མཆོག་།དེད་དཔོན་གྲགས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ། །སྙིང་རྗེ་ཅན་དང་བསོད་ནམས་ཆེ། །དབང་ཕྱུག་དེ་བཞིན་ཆོས་དང་ལྡན། །ཡང་ཕྱོགས་བཅུ་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་དག་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མུ་ མེད་པ་གནས་པ་དེ་དག་སོ་སོ་རང་གི་མིང་དུ་གདགས་པ་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ་ཞེས་ཁས་འཆེ་བར་གནས་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ལེགས་པར་མི་སྒྲུབ་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ ལྟར་བཅོས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་བདག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་འཆེ་བར་གནས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ལེགས་པར་སློབ་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ལེའུ་སྟེ་བཅོ་བརྒྱད་པའོ། །གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་རྫོགས་སྷོ། །།སྡོམ་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནས་དང་ནི། །འབྲས་བུ་གོ་རིམས་བསྡུ་བ་ ཡིན།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །ལྔ་གང་ཞེ་ན། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ལག་རྐྱོང་ བ་དང་།དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའོ། །ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ལྔར་བསྒྲེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་དང་། གོ་རིམས་དང་བསྡུ་བའོ། །དེ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསམ་པར་གཏོགས་པ་དང་། སྒྲུབ་ པར་གཏོགས་པའོ།།དེ་ལ་བསམ་པར་གཏོགས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྙིང་བརྩེ་བའི་སྒྲུབ་པར་གཏོགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་གིས་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའོ།།དེ་ལ་སྙེན་པར་སྨྲ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཕན་འདོགས་པའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ལེའུ་ལས་རིག་ པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་སྟོབས་དང་། སྲན་ཐུབ་པ་དང་། ཞུམ་པ་མེད་པའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྒྱ་ཆེར་སྦྱིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ ནི་ལག་རྐྱོང་བའི་སྦྱིན་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། དེ་དག་ཉིད་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་པ་འདི་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་ པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྙིང་བརྩེ་བའི་གནས་ནི་ལྔ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བག་མེད་པ་རྣམས་དང་། ལོག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སེམས་ཅན་ཡན་ཆད་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དག་གི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་རྒྱུན་དུ་གནས་ཤིང་།རྒྱུད་ལ་ཞེན་པར་འདུག་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཞེས་བྱའོ།

复次，应当了知那些菩萨众的无差别名号，即是从功德而立名，如是：大菩萨摩诃萨，具智慧者光明尊，佛子及佛所依处，佛苗胜利之作者，具威力者圣者尊，大名闻者为导师，具大悲者大福德，自在及与具法者。
又应了知，于十方无边无际世界中所住的无量菩萨，各自名号皆不可计数。
其中，若有菩萨自称'我是菩萨'而住，却不善修学菩萨学处者，应知彼等是伪装的菩萨，非真实菩萨。若有菩萨自称'我是菩萨'而住，且善修学菩萨学处者，应知彼等是真实菩萨。
此为菩萨地基瑜伽处中菩萨功德品第十八。地基瑜伽处圆满。
总摄颂曰：自性及处所，果报与次第，摄集为五种。
此五者是真实菩萨之菩萨标志，具足此等者，可列入菩萨之数。何为五者？悲悯、爱语、坚固、布施、解释甚深义理与密意。
应知此五法可分为五类：自性、处所、果报利益、次第与摄集。
其中悲悯的自性有二种：属于意乐的和属于实践的。
其中属于意乐的是：菩萨的利益意乐和安乐意乐，即是对众生的悲悯。悲悯的实践自性是：菩萨对众生的意乐，随己所能以身语实践。
其中爱语的自性如前所说，是令欢喜、普遍欢喜及饶益语，如摄事品中所说。
其中菩萨具足勇气、坚忍、无畏力者，即是坚固的自性。
其中菩萨广大布施及无杂染布施，即是布施的自性。
四无碍解及为成就彼等而生起的正确修习所生智慧，即是菩萨解释甚深义理与密意的自性。
其中悲悯的处所有五种，何为五种？即是：苦恼众生、行恶行者、放逸者、邪行者、具随眠烦恼者。
其中，从地狱众生以上，任何众生相续中恒时存在并执著的苦受，具有此等苦受的众生即称为苦恼者。

།གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བར་ངེས་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། ཤེས་ཆེར་ལུས་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ ལྷག་པར་སྤྱོད་ཅིང་།ངག་གི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་དེ། དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཤན་པ་དང་། ཕག་གསོད་པ་དང་། བྱ་གད་ གསོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ།།གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་ངེས་པར་མེད་མོད་ཀྱི། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་སྤྱོད་པ་དང་། ཟློས་གར་མཁན་དང་། བྲོ་གར་མཁན་དང་། བཞད་གད་མཁན་དང་། འཇོ་སྒེག་མཁན་དང་། ལྟད་མོ་ལྷུར་འཛིན་ པར་གནས་ཤིང་།བདག་གི་བྱི་དོར་ལྷུར་ལེན་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་བག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཁ་ཅིག་འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པ་དང་། བག་མེད་པར་སྤྱོད་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི། ལྟ་བ་ཉམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་རྣམས་སྤངས་ནས་ཉེས་པར་བཤད་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་སྡུག་བསྔལ་བ་ནས་རྒྱས་པར་ལོག་པར་ ཞུགས་པའི་བར་དུ་ངེས་པ་ནི་མེད་མོད་ཀྱི།ཉོན་མོངས་པ་མཐའ་དག་གིས་བཅིངས་པ་དང་། མཐའ་དག་མ་ཡིན་པས་བཅིངས་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་བ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དགེ་བ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་། སློབ་པ་གང་ཡིན་པ་དག་ལྟ་བུའོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་བརྩེ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། གནས་དེ་དང་དམིགས་པ་དེས་སྙིང་བརྩེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི སྙན་པར་སྨྲ་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ།ལྔ་གང་ཞེ་ན། ལེགས་པར་སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་། ལེགས་པར་ཀུན་དུ་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ལེགས་པར་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། ལེགས་པར་བསྟབས་པ་དང་། རིགས་པས་བསྟན་པའོ། །དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོའི་ལེའུ་ལས་རིག་ པར་བྱའོ།།གནས་ལྔ་པོ་འདི་དག་དང་དམིགས་པ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ་། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་གང་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་བསྟན་པ་དེ་དག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པའི་གནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་དེ་དག་དང་། དམིགས་པ་དེ་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྟན་པ འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལག་རྐྱོང་བའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུན་མི་ཆད་པར་སྦྱིན་པ་དང་། དགའ་བཞིན་དུ་སྦྱིན་པ་དང་། གུས་པར་སྦྱིན་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ པར་སྦྱིན་པ་དང་།མི་གནས་པར་སྦྱིན་པའོ། །འདི་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ་སྦྱིན་པའི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་འདི་དང་དམིགས་པ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལག་རྐྱོང་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།།ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་མདོ་སྡེ་ངེས་པའི་དོན་ཟབ་མོ། །ཟབ་པར་སྣང་བ་། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ལྡན་པ། རྐྱེན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་ རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་དང་པོའོ།།འདུལ་བའི་ཉེས་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཉེས་པ་ལས་འབྱིན་པ་ལ་མཁས་པ་འདི་ནི་གནས་གཉིས་པའོ།

虽然没有确定会遭受痛苦，但大多数人过分从事身体的不善行为，过分从事语言的不善行为，过分从事意念的不善行为，那些安住于对此欢喜本性的众生称为行不善行者，比如屠夫、杀猪者、杀鸟者等。
虽然没有确定会遭受痛苦和行不善行为，但过分贪著欲望并从事歌舞、舞蹈、滑稽、妖艳等表演，执著于观看表演，专注于打扮自身的众生称为放逸者，比如有些人沉溺于欲乐等。
虽然没有遭受痛苦、行不善行为和放逸行为，但依靠邪见为了解脱痛苦而趣入的众生称为邪入者，比如舍弃欲望后出家于邪说的教法中。
虽然众生没有确定从遭受痛苦乃至广说邪入，但被一切烦恼所束缚和被部分烦恼所束缚的众生称为具有烦恼随眠者，比如正确趣入的凡夫善人和有学者。
这些是菩萨们悲悯的对境，以此处和所缘而生起悲悯，此上再无更高，此外再无超胜。
这五者是菩萨们爱语的处所，哪五者呢？善说、善慰、善解、善教、如理开示。这些的详细分类，应当从摄事品中了知。
以这五处和这些所缘而生起菩萨们的爱语，此上再无更高，此外再无超胜。
应当了知这五者是菩萨坚固的处所，哪五者呢？在菩提分品中所说的以何五相而生起菩萨坚固力，即是菩萨坚固处所。
以那些处所和那些所缘而生起菩萨的坚固，此上再无更高，此外再无超胜。
这五者是菩萨布施的处所，哪五者呢？相续不断地布施、欢喜地布施、恭敬地布施、无烦恼地布施、无住地布施。这些的详细分类，应当从布施品中广泛了知。
以此处和这些所缘而生起菩萨们的布施，此上再无更高，此外再无超胜。
这五者是菩萨们解释甚深义理和密意的处所，哪五者呢？如来所说的甚深了义经、显现甚深、具有空性、具有此缘起的是第一处。
善巧于律仪过失和善巧于出离过失是第二处。

།མ་མོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ནི་གནས་གསུམ་པའོ། །དགོངས་ པ་ཅན་བརྟག་དཀའ་བའི་ཆོས་ཀྱི་མིང་དང་།དོན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་འདི་ནི་གནས་བཞི་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་དང་། དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་འདི་ནི་གནས་ལྔ་པའོ། །གནས་དེ་དག་དང་དམིགས་པ་དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་། དགོངས་ པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་བརྩེ་བ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཁོ་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡིད་ཞུམ་པ་མེད་པར་སྦྱོར་ཞིང་།སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དེས་ཤས་ཆེར་གནས་པར་བྱེད་དེ། དེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་ཚེ་འདི་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ བྱམས་པའི་ཕན་ཡོན་གང་དག་གསུངས་པ་དེའི་ལུས་ལ་དུག་གིས་མི་ཚུགས།མཚོན་གྱིས་མི་ཚུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྙིང་བརྩེ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་དེ་ལྟར་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙིང་བརྩེ་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ ཡོན་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཚེ་འདི་ལ་ངག་གི་ཉེས་པ་རྣམ་པ་བཞི། བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ངག་རྩུབ་མོ་དང་། ཚིག་ཀྱལ་པ་རྣམས་སྤོང་སྟེ། དེའི་ཚིག་དེ་ཡང་བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སྙན་པར་སྨྲ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཚེ་འདི་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཚིག་བཙུན་ཞིང་ཚིག་གཟུང་བར་འོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་པར་སྨྲ་བའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྟན་པ་ནི་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཡང་ཐམས ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྙོམ་ལས་དང་།ལེ་ལོ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་རབ་ཏུ་དགའ་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །བླངས་ནས་ཀྱང་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །བདག་དང་གཞན་ལ་ཡང་བཟོད་པས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ཡང་དག་པར་བརྩོམས་པ་དག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པ་བརྟན་པར་འགྱུར་ཏེ་། མ་བྱས་པར་ཕྱིར་མི་ལྡོག་གོ། །དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བརྟན་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལག་རྐྱོང་བ་དང་། དོན་དང་། དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཐུའི་ལེའུ་ལས་སྦྱིན་པའི་མཐུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མཐུ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་དེ་དག་གི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་གི་གོ་རིམས གང་ཞེ་ན།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྙིང་བརྩེ་བས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ། དེ་དག་ལ་ལྟ་ཞིང་དོན་བྱེད་འདོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་མི་དགེ་བའི་གནས་ནས་བསླངས་ཏེ། དགེ་བའི་གནས་སུ་དགོད་པའི་ཕྱིར། རིགས་པ་སྨྲ་ཞིང་འཛིན་དུ་འཇུག་ལ་སྟོན་པར་ བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་མི་གཏོང་བའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཞུགས་པར་གྱུར་ལ་ཉོན་མོངས་པས་རྣམ་པར་གནོད་པ་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་འཁྲུལ་པ་བཟོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ ལྟར་བརྟན་པས་སེམས་ཅན་ཁ་ཅིག་ནི་ཟང་ཟིང་གི་བསྡུ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་ཀྱི་བསྡུ་བས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཆོས་དང་ཟང་ཟིང་གི་བསྡུ་བ་གཉིས་ཀས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ལྔ་པོ་དག་གི་གོ་ རིམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

这是第三处，即如实建立法的性相。第四处是分析难以理解的密意法的名称和意义。第五处是一切法的法、义、词源及其详细分类。通过这些处所和所缘，菩萨们的义理和甚深密意得以解释，再无更高，亦无超胜。
菩萨的悲心是首先对众生生起舍弃。如是，具悲心的菩萨对一切利益众生之事毫无怯懦地精进，于此精进永不疲厌，以此悲心而安住。他于现世无过失而安乐而住，来世亦得利益。
世尊所说慈心功德，如'毒不能害，刀不能伤'等，当知这一切悲心菩萨亦具足。如是，应视此为菩萨悲心果报之功德。
菩萨的爱语是于现世断除四种语业过失：妄语、离间语、粗恶语和绮语。其言语是为利益自他而发。爱语菩萨于现世及来世言语可信且值得受持。如是，当知此为菩萨爱语果报之功德。
坚固菩萨于现世即远离一切懈怠和懒惰。以欢喜心正受菩萨戒律，受已不生厌倦。以忍辱利益自他。于来世对正确开始的菩萨事业自然坚定精进，未作不退。如是，当知此为菩萨坚固果报之功德。
布施及甚深义理、密意解释的果报功德如下：如力品中所说布施力和智慧力，当知此即是菩萨这些相的果报功德。
其次第如何？首先即是菩萨以悲心利益众生，观察并欲作饶益。然后从不善处提拔，安置善处，为此说理教导令受持。如是，为不舍弃众生正行及邪行者，对于已入邪道、为烦恼所害、具种种邪行者的过失皆能容忍。
如是以坚固心，对某些众生以财物摄受令成熟，某些以法摄受令成熟，某些则以法财二者摄受令成熟。当知此为菩萨五相的次第。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ལྔ་པ་དེ་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དག་སྟེ། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ལས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གང་དང་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་གང་དང་གང་བསྡུས་ཤེ་ན། སྙིང་བརྩེ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ།།སྙན་པར་སྨྲ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ། །བརྟན་པ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། བཟོད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་སོ་། །ལག་རྐྱོང་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁོ་ནས་བསྡུས་སོ།།དོན་དང་དགོངས་པ་ཟབ་མོ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་ནི་བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྡུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་ལྔར་བསྒྲེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། གནས་དང་། འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་དང་། གོ་རིམས་དང་། བསྡུ་བ་དང་ལྔར་བསྒྲེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།སྡོམ་ནི། ལས་མཐའ་ལེགས པར་བྱས་པ་དང་།།མཁས་དང་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་དང་། །ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་ཐ་མ་ཡིན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་སམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་ཆོས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ ཏུ་བྱུང་བས་བསླབས་ན་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན། ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་གང་ཞེ་ན།གང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བདོག་ལ།སློང་བ་པོ་ཡང་ལེགས་པར་འོངས་ནས་། གནོད་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་། ཕན་པར་བྱས་ཀྱང་རུང་། ཡོན་ཏན་ཅན་ཡང་རུང་། སྐྱོན་ཅན་ཡང་རུང་བ་ལ་ངེས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་སྦྱིན་པའི་སེམས་ནི་མིའམ། མི་མ་ཡིན་པའམ། དགེ་སྦྱོང་ ངམ།བྲམ་ཟེའམ། སུ་ཡང་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་སུ་ཡང་རུང་བས་ཆོས་དང་མཐུན་པས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་བར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱང་བདོག་ལ། སློང་བ་པོ་ ཡང་ལེགས་པར་འོངས་ན།ཐམས་ཅད་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ནང་གི་དངོས་པོ་ཡང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་གཏང་བར་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ན། ཕྱི་རོལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སྦྱིན་པས་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ཁོ་ནར་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཅི་བདོག་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལ་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པའི་ལེའུ་ལས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དེ་སྤངས་ན།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྦྱིན་པ་ལེགས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

菩萨的五种标志即是六波罗蜜多。在六波罗蜜多中，是哪些波罗蜜多摄持了哪些菩萨标志呢？慈悲心是由禅定波罗蜜多所摄持。爱语是由持戒波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄持。坚定是由精进波罗蜜多、忍辱波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄持。布施是仅由布施波罗蜜多所摄持。解释甚深义理和密意是由禅定波罗蜜多和智慧波罗蜜多所摄持。如是，应当了知这五种菩萨标志可分为五类：自性、处所、果报利益、次第和摄持等五类。以上为菩萨地基相应法瑜伽处中菩萨标志品第一。
总偈曰：善作业边际，善巧及利他，回向为最后。
在家或出家菩萨的法要略说应当了知有四种：在家和出家菩萨若修学这些法要，必定迅速证得无上正等正觉。四种是什么？即善作业边际、善巧、利他和回向。其中，什么是菩萨的善作业边际？即是对诸波罗蜜多作决定、清净、恒常和无过失的实践。什么是菩萨的决定实践？以布施为例：菩萨有可布施之物，当乞者来时，无论对方是加害或有益于己，是具德或有过，都决定布施。其布施心不为人或非人、沙门或婆罗门，乃至世间任何如法劝阻所能动摇。
什么是菩萨的清净实践？以布施为例：菩萨有可布施之物，当乞者善来时，一切皆施。于内财，对众生无有一物不舍，更何况外财。什么是菩萨的恒常实践？以布施为例：菩萨布施无有厌倦，恒常不断地于一切时施予所有可布施之物。什么是菩萨的无过失实践？以布施为例：菩萨断除布施品中所说的一切染污布施，行持无染污布施。如是，菩萨即是善行布施者。

།སྦྱིན་པ་ལ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་།བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། རྟག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན།དེ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཅུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྡང་བ་བསལ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐ་མལ་པ་རྣམས་འཇུག་པར་བྱ་བ་དང་། ཞུགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ རྣམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ། འཁྲུལ་པ་བྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མཁས་པ་སྟེ། མཁས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྔ་མ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་དེ་དང་། དེ་དག་ལས་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་མཁས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱ་བ་ལྔ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།མཁས་པ་གོང་མ་བཞིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སེམས་ཅན་རྣམས་རང་གི་དོན་ལ་འཛུད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་གནོན་ པར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་འཁྲུལ་པ་བྱུང་བ་ལ་རྟོག་པ་ལ་མཁས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཉེས་པ་མི་འབྱུང་བའམ། ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་ པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་མཁས་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཕྱི་མ་ལ་འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ། །ཐེག་པ་གསུམ་ལ་མཁས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་རིགས་དང་། དབང་ པོ་དང་།མོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་རྣམས་ལ་དེ་དང་མཐུན་པར་ཆོས་སྟོན་ཅིང་། འཚམ་པ་དང་། རིགས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཁས་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱ་བ་ལྔ་བྱེད་དེ། དེའི་བྱ་བ་ལྔ་པོ་དེ་དག་གིས་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མའི་དོན་ལས་བརྩམས་ཏེ། བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་པོ་སྦྱིན་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དོན་སྤྱོད་པ་དང་། དོན་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་དག་ལས་སེམས་ཅན་ཁ་ ཅིག་ལ་ནི་ཕན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་བདེ་བར་ཡང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་།ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཡང་ཉེ་བར་སྒྲུབ་སྟེ། འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་མདོར་བསྟན་པའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ གང་ཅི་ཡང་བསགས་སོ་ཅོག་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་ཅིང་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེའི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་མི་འདོད་དེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཁོ་ན་འདོད་དོ། ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན འདོགས་པ་དང་།ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཏུ་བསྡུ་བར་རིག་པར་བྱའོ།

如同布施一样，对于持戒、忍辱、精进、禅定、般若波罗蜜多等，也应当了知四种清净，即决定、清净、恒常、无过失等四种。
什么是菩萨的智慧呢？简而言之，应当了知有十种：善巧调伏有情的嗔恨心的方便；善巧引导凡夫趣入佛法；善巧令已入者成熟；善巧令已成熟者获得解脱的方便；通达一切世间论典；善巧观察菩萨戒律中所生过失；善巧发起清净愿望；通达声闻乘；通达缘觉乘；通达大乘。这一切智慧都如前所说，应当了知是此菩萨地的差别分类。
菩萨的这十种智慧成就五种事业：前四种智慧使菩萨能引导众生趣入自利；通达世间论典的智慧使菩萨能降伏一切外道；善巧观察菩萨戒律中所生过失的智慧使菩萨不犯过失，若有过失也能如法忏悔，并能清净守护所受戒律；善巧发起清净愿望的智慧使菩萨能成就未来一切所愿；通达三乘的智慧使菩萨能随众生根性、根器、意乐而应机说法。如是，以此十种智慧，菩萨成就五种事业，以此五种事业，能圆满今生后世一切所作。
什么是菩萨利他？菩萨依靠布施、爱语、利行、同事四摄法，为众生带来利益、安乐，或者利益安乐二者。这是菩萨利他的略说。广说如前，应当从自利利他品中了知。
什么是菩萨回向？菩萨以善巧作业、智慧、利他三门所积累的过去、现在、未来一切善根，以至诚信心回向无上正等正觉，不求其他果报，唯求无上正等正觉。
世尊所宣说的一切在家、出家菩萨学处，都应当了知摄于善巧作业、智慧、趣入利他、利他、回向这四者之中。

།དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་པ་ལ་ནི་འདི་ལྟར་འཐོབ་པར་དཀའ་ ཞིང་རྟོགས་པར་དཀའ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་ཉེ་བར་གྱུར་ཅིང་།ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཁྱིམ་པ་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་བསླབ་ནས། ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ཁོ་ནས་འདས་པ་དང་། མ་ འོངས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པའམ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དག་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་དུ་ཟིན་ཀྱང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་བས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་བྱེ་བྲག་ཆེར་འཕགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཕ་མ་དང་།བུ་དང་ཆུང་མ་ལ་སོགས་པ་བུ་སྨད་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཉེས་པ་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི། ཁྱིམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཞིང་ལས་ དང་།ཉོ་ཚོང་དང་། རྒྱལ་པོ་ལ་ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཆགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བ་ཡིན་གྱི་། ཁྱིམ་པ་ནི་ཡོངས་སུ་མ་གྲོལ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་གཅིག་ ཏུ་ངེས་པར་ལུ་གུ་རྒྱུད་བཞིན་དུ་བརྟན་པར་སྤྱོད་ནུས་ཀྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པས་ནི་མི་ནུས་སོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། དགེ་བ་གང་དང་གང་རྩོམ་པ་དེ་དང་དེ་ཉིད་ ལ་མྱུར་བ་མྱུར་བར་མཐར་ཕྱིན་པར་འགྱུར་གྱི།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི་བརྟུལ་ཞུགས་ལ་ངེས་པར་གནས་པའི་ཕྱིར། གཞན་དག་ལ་ཚིག་བཙུན་པ་ཡིན་གྱི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཁྱིམ་པ་དང་།རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་ཆེར་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་བདུན་ པ།སྡོམ་ནི། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བློ་ལྡན་གྱི། །མཉེས་གཤིན་པ་ནི་རྣམ་བདུན་དང་། །དེ་དག་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་སྟེ། །བྱ་བ་བཅུ་ནི་བྱེད་པར་བསྟན། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉེས་གཤིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་འབྱུང་སྟེ། མཉེས་གཤིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི།དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །མཉེས་གཤིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་གང་ཞེ་ན། འཇིགས་པ་མེད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་དང་། གསོལ་བ་མ་བཏབ་པ་དང་། ཟང་ཟིང་མེད་པ་དང་། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། མཉམ་པའོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་སུ་ལ་ཡང་འཇིགས་པའི་ཕྱིར་མཉེས་གཤིན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་ཕན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་མཉེས་གཤིན་ པ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་མ་ཡིན་པ་དང་། འདུལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཚོགས་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་མི་འོས་པ་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་འཛུད་པའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཅི་ནས་དེ་དག་གི་དོན་ལས་བརྩམས་ལ། ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ མཉེས་གཤིན་པ་ཡིན་ནོ།

因此，菩萨如是善作业际、精通、投入利他、回向时，应当知道即使是难得难证的菩提也变得接近、真实接近。一切任何菩萨，在学习了在家和出家两方面之后，仅仅以这四法，于过去、未来、现在时中，现前圆满证得无上正等正觉，现前圆满成佛，现前圆满证悟，此上再无更高，此外再无超胜。如是，虽然在家菩萨和出家菩萨都能正确修习这四法，但应当知道出家菩萨较在家菩萨有极大的殊胜和差别。即如出家菩萨从一开始就解脱于父母、子女、妻子等眷属执著的过失，而在家菩萨则应知未得解脱。
又出家菩萨解脱于为这些所执著者的缘故而从事农业、商贸、依靠国王俸禄等生活方式所带来的烦恼和贪著的痛苦，而在家菩萨应知未得解脱。又出家菩萨能够如同连续不断的绳索般坚定地行持专一的梵行，而在家菩萨则不能。又出家菩萨对一切菩提分法有迅速的证悟，凡是开始修习何种善法，都能迅速迅速地达到究竟，而在家菩萨则不如是。
又出家菩萨因为确实安住于律仪，对他人言教尊重，而在家菩萨则不如是。应当知道在家菩萨和出家菩萨二者以如是相应的诸法有极大的差别。菩萨地基相应法瑜伽处分品第二。第十七品。总摄：'智者对诸有情，亲近有七种，彼等心十五，所作业十种。'诸菩萨对众生有七种亲近，具足此亲近的诸菩萨称为具善意乃至具最胜善意。何为七种亲近？无畏、如理、不厌、无请、无染、广大、平等。
菩萨不因畏惧而对任何人亲近，而是以悦意且具利益安乐的相应身语意业普遍行持。菩萨不以非理生起的亲近对待众生，即不为引导他们趣入非法、非律、不应共住的非处而生起。菩萨为了他们的利益，如是对众生亲近时毫不厌倦。

།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གསོལ་བ་མ་བཏབ་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་མཉེས་གཤིན་པ་ཡིན་གྱི། ལ་ལ་ཞིག་གིས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་མཉེས་གཤིན་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལས་ལན་དུ་ཕན་འདོགས་སུ་རེ་བའམ། ཚེ་ ཕྱི་མ་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལ་རེ་བའི་ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་མཉེས་གཤིན་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཉེས་གཤིན་པ་དེ་ནི་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཆུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ ལས་ཇི་ལྟར་གནོད་པ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲད་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་བྱེད་དེ།བདག་ཉིད་ལ་དགའ་དགུར་མི་སྡུག་པར་བྱེད་ཀྱང་སྲིད་ཀྱི། གཞན་དག་ལ་ནི་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་སྡིག་པ་བྱེད་པར་ནི་མི་འདོད་དེ། དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཉེས་གཤིན་པ་ དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་དང་།དེ་ལྟ་བུའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་ལ་མཚུངས་པ་མཉམ་པ་ཡིན་གྱི། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཉི་ཚེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མཉེས་གཤིན་པ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་བསམ་པ་ཅན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱེད་པ་དང་། དད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དེ་དག་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅོ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཅོ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། མཆོག་གི་བསམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་དང་། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། མཐུའི་བསམ་པ་དང་། ཕན་པའི་བསམ་པ་ དང་།བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། བརྟན་པའི་བསམ་པ་དང་། མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་དང་། མ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཚར་གཅད་པའི་བསམ་པ་དང་། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། ཆོས་ དང་།དགེ་འདུན་དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཆོག་གི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྦྱིན་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། བསམ་གཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཆོས་དང་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་དོན་དམ་པ་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་ མོ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་མཐུའམ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མཐུའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་དགེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི་བདེ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་དང་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་སེམས་ ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ།།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་ནི་བརྟན་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཐབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐབས་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པའི་མོས་པ་ནི་མི་སླུ་བའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། ། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་དག་པའི་ས་ནས་བཟུང་སྟེ། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའི་བར་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་དག་པའི་བསམ་པ ཞེས་བྱའོ།

菩萨不待众生祈请就对众生亲切，而不是因为某些人的祈请。是以无所求的心而亲切，而不是期待他人回报或期待来世善报。如是，菩萨是无因而对众生亲切。菩萨的这种亲切是广大的，而非狭小。
菩萨即使遭遇众生以各种方式加害也不会舍弃，宁可自己遭受各种不喜，也绝不愿以任何方式对他人作恶，如是为广大。
菩萨们具有如是特征、如是功德的亲切，是对一切众生平等无别的，而不是仅限于部分众生界。如是，具足这七种亲切的菩萨称为具善意者、具最胜善意者。
其中，对佛法的胜解、观察、抉择，以信心为先导，以择法为先导，这就是那菩萨的增上意乐。
菩萨的增上意乐略说有十五种，应当了知。何为十五？最胜意乐、戒意乐、波罗蜜意乐、真实义意乐、神力意乐、利益意乐、安乐意乐、增上意乐、坚固意乐、不欺意乐、未净意乐、清净意乐、极清净意乐、调伏意乐、俱生意乐。
其中，菩萨对佛、法、僧三宝的增上意乐，是为最胜意乐。对菩萨戒律仪正受的增上意乐，是为戒意乐。
对布施、忍辱、精进、禅定、智慧圆满成就的增上意乐，是为波罗蜜意乐。对法无我、人无我胜义法性甚深的增上意乐，是为真实义意乐。
对诸佛菩萨的神通力或俱生力不可思议的增上意乐，是为神力意乐。欲为众生成办善法，是为利益意乐。欲为众生成办利益，是为安乐意乐。
对众生无所求心及无系善报之心，是为增上意乐。于无上正等正觉一心决定，是为坚固意乐。具足众生利益方便及菩提方便无倒智的胜解，是为不欺意乐。
菩萨在一切胜解行地的增上意乐，是为未净意乐。从净意乐地乃至定行地的菩萨增上意乐，是为清净意乐。

།མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་དག་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཚར་གཅད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སོ་སོར་བརྟག་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དག་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་དག་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་བསམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དང་། བརྟེན་པ་ཤིན་ཏུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་ཐམས་ཅད་དུ་གཏོགས་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི དག་གིས་བྱ་བ་བཅུ་བྱེད་དེ།བཅུ་གང་ཞེ་ན། མཆོག་གི་བསམ་པས་ནི་དཀོན་མཆོག་ལ་མཆོད་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསམ་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ ལ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསམས་བཞིན་དུ་ཉེས་པ་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་ལ།ཉེས་པ་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སོ་སོར་འཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བསམ་པས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་བག་ཡོད་པར་གནས་ཤིང་མཆོག་ཏུ་བག་ཡོད་པར་གནས་པར་བྱེད་དོ། ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བར་ཡང་བྱེད་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་མི་གཏོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །མཐུའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་བརྟན་པ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དད ཅིང་སྟོན་པར་ཡང་བྱེད་ལ།བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་གཅེས་པར་འཛིན་ཏེ། འདོད་པ་སྐྱེས་པས་ཤས་ཆེར་གནས་ལ། ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་དེ།སྦྱོར་བ་བྱས་ནས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོའོ། །བརྟན་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི། བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་གནས་ཏེ། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། སྦྱོར་བ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སླུ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ ནི་དགེ་བའི་ཆོས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་མངོན་པར་ཤེས་པ་མྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ།ཁྱད་པར་འཐོབ་པ་དམའ་བ་དང་། ཆུང་ངུ་ཙམ་དང་། ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏོ། །ཚར་གཅད་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི། ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་འདྲེན་ཏོ། །ལྷན་ཅིག་ སྐྱེས་པའི་ལྷག་པའི་བསམ་པས་ནི་ལྷ་དང་།མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དང་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐབས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པ་དང་།བརྟགས་པ་དང་། བཤད་པ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གིས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་དག་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འདས་པ་ དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་ དག་ལོ་ན་སྟེ།འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བཅོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།

菩萨们最终所趣入的地中，增上意乐即是极清净意乐。其中，不清净的增上意乐即是所谓的断除，因为是应当观察的缘故。清净和极清净的增上意乐即是所谓的俱生意乐，因为自性即是彼体性，且依止极为稳固的缘故。菩萨们略说之，以清净增上意乐，以此十五种遍摄而作十种事业。何为十种？以最胜意乐供养三宝，于一切菩提资粮中最胜的一切行相中修行。以戒意乐，于正受持菩萨戒律时，乃至为命亦不故意生起过失，若生过失亦速疾发露忏悔。以波罗蜜意乐，恒常修习善法而住于正念，安住最胜正念。以真实义增上意乐，以无烦恼心为众生而轮回生死，亦不舍离涅槃增上意乐。以力增上意乐，于坚固者深心信仰并为说法，亦珍重修习，多分安住于生起欲乐，不以闻思为足。以利益意乐、安乐意乐及增上意乐，于一切种类利益众生事业中修行，修行已亦不厌倦。以坚固增上意乐，安住于发起炽盛精进及广大精进，修行不松懈，修行不退失。以不欺诳增上意乐，于彼彼现前成办善法中速得神通，不以获得低劣、微小、粗浅的殊胜为满足。以断除增上意乐，引发俱生增上意乐。以俱生增上意乐，为天人利益安乐而速疾现证无上正等正觉。其中，世尊于彼彼处所宣说菩萨们坚固、观察及宣说的一切增上意乐，当知皆摄于此十五种增上意乐中。因此，若诸菩萨以善妙增上意乐于过去、未来、现在时中现证无上正等菩提，已成佛、当成佛及正成佛者，彼等一切皆依此十五种增上意乐，更无上于此者，更无胜于此者。如是，菩萨此十五种增上意乐具有大菩提果之功德，因此菩萨依止彼等而将获得无上正等菩提。出自《菩萨地论·本地分》中瑜伽处相应法中增上意乐品第三。

། །།སྡོམ་ནི། རིགས་དང་དེ་བཞིན་མོས་པ་དང་། །རབ་ཏུ་དགའ་དང་ལྷག་ཁྲིམས་དང་། །ལྷག་པའི་སེམས་དང་ཤེས་ རབ་གསུམ།།མཚན་མ་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས། །རྩོལ་དང་བཅས་དང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་དང་མཆོག་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་མཆོག་དེ་ལྟར་རིགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ལ་སློབ་ཅིང་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སྣང་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་བརྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོར་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བཅུ་ གཉིས་ཡོད་དེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་རྣམས་ཀྱིས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཅུ་གསུམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་གནས་པ་བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན།རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གསུམ་པོ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ དང་ལྡན་པ་དང་།བདེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གང་གིས་དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་གང་མཐོང་བ་དང་། དེ་ཁོ་ན་དེ་མ་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། ཤེས་ པས་སྡུག་བསྔལ་མི་འཇུག་པ་དེ་ནི་སྒོ་གསུམ་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་པ་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་རྒྱུན་ཆགས་ཀྱི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་ དང་།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཉིད་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་མཆོག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་སྟེ། བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་གིས་གནས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་ རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དེའི་གནས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ཐ་མ་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས་རིལ་གྱིས་སྟོན་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་གང་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གནས་ཤེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དགེ་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡོན་ཏན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་འོས་ པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྣང་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ཁོ་ནས་ངང་གིས་དགེ་བ་དེ་ལ་འཇུག་གི་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། གགས་དང་བཅས་པར་གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་དེའི་ལུས་ལ་གནས་ཤིང་། རྟེན་ལ་གནས་པར་ཡོད་དོ། །རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དྲི་མ་རགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་གང་གིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་ན་ མཚམས་མེད་པ་གང་ཡང་རུང་བའི་ལས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་འམ།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པར་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ།

总摄：种姓以及胜解，欢喜及增上戒，增上心与三慧，无相有其二种，有勤及任运成，各别证悟最胜地，如来最胜住处。如是从圆满种姓开始，如所说修学菩萨学处，如所说于菩萨相中如实显现，于菩萨分诸加行中如实趣入，如坚固菩萨增上意乐修习之菩萨住处，略说有十二种。应知菩萨诸住摄一切菩萨行。第十三是如来住处，即是现证菩提圆满佛果之无上住处。
其中十二种菩萨住处是什么呢？住种姓、住胜解行、住极喜、住增上戒、住增上心、住增上慧三种菩提分相应、具安乐、入缘起、具还灭。如是菩萨以何如是见、见何真实性、以及不知真实性故众生苦如何生起、以知故苦不生起，即是从三门以慧观察的菩萨增上慧住三种。
住无相有功用有勤入相续道，住无相无功用任运入道，住各别正知，圆满菩萨最胜住处，此十二种即是诸菩萨之菩萨住处。彼等以此摄一切住处，摄一切菩萨行。如来住处是超越一切菩萨住处者，即是现证菩提圆满佛果之住处。
其中最后如来住处是从最后极住瑜伽处完全显示。十二种菩萨住处应如其安住而说。何为菩萨住种姓？菩萨住种姓如何安住？此中菩萨住种姓者，由自性心相续善故，自性具足菩萨功德、菩萨应有诸善法，于正行中如实显现，唯由自性善而自然趣入彼善，非经观察而有功用。
住种姓菩萨是持一切佛法种子者，一切佛法种子皆住其身，住于所依。住种姓菩萨离粗重垢，即彼不显现能造作任何无间业或断善根之烦恼缠缚分。

།རིགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱ་བ་བརྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ཡང་རྒྱས་པར་རིགས་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་པོ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ལྷག་པའི་བསམ་པ་མ་དག་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་ནི་དེའི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཅིག་པོ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པའི་རྒྱུ་ཙམ་ལ་འཇུག་ ཅིང་།རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་ཟད་ཀྱི། དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་གཞན་ཅི་ཡང་བརྩམས་པ་ཡང་མེད། ཐོབ་པ་ཡང་མེད། རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ཡང་མེད་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ ཐམས་ཅད་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ཡང་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཞིང་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ལ་ཞུགས་སོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་ན། རབ་ཏུ་ དགའ་བ་ལ་གནས་པ་སྔོན་དུ་བརྩམས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ལ་ཡང་ཞུགས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་སྔོན་བརྩམས་པ་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་སྦྱངས་པ་ལ་ཡང་ཞུགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ རྒྱས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་མཆོག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་བར་དུ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་མཆོག་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ན། དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྔོན་བརྩམས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ཅིག་ཅར་དུ་འཐོབ་ཅིང་། རྣམ་པར་དག་པར་ཡང་ རིག་པར་བྱའོ།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་གཞིས་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་རྣམ པར་དག་པའི་གཞི་དག་གིས་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་སུ་ གྱུར་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བརྟེན་ནས།བདེན་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་ པ་གང་ཞེ་ན།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ ན།བདེན་པ་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། དེ་མ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པར་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་། དེ་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་འགོག་པ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

从种姓品中，应当了知，凡是住于种姓中坚固的行为，即是广大住于种姓的菩萨，这称为菩萨住于种姓。
其中，什么是菩萨住于胜解行呢？此中，菩萨从初发心开始，凡是任何增上意乐未清净的菩萨行，即称为住于胜解行。
其中，住于种姓的菩萨仅仅趣入其余十一种菩萨住处及如来住处之因，仅仅是摄持因，而他既未开始其他菩萨住处，也未获得，也未清净，更何况如来住处。
住于胜解行的菩萨已开始一切菩萨住处及如来住处，但未获得也未清净。
彼胜解行住处本身是已获得的，彼已趣入清净。
当胜解行住处圆满清净时，即获得先前已开始的极喜住处，彼已趣入清净。
当极喜住处圆满清净时，即获得先前已开始的增上戒住处，彼已趣入清净。
如是乃至菩萨最胜住处圆满成就，皆应了知。
当菩萨最胜住处圆满清净时，即刻获得先前已开始的如来住处，并应了知已清净。
应当了知这是如来住处与诸菩萨住处的差别。
其中，什么是菩萨极喜住处呢？即是增上意乐清净的菩萨住处。
其中，什么是菩萨增上戒住处呢？即是以增上意乐清净为基础，具足自性戒的住处。
其中，什么是菩萨增上心住处呢？即是以清净增上戒住处为基础，以世间禅定、三摩地、等至而住的住处。
其中，什么是菩萨具菩提分增上慧住处呢？即是依止成为世间智清净住处的三摩地，为证悟谛理，正确分别三十七菩提分法，从念住等开始的住处。
其中，什么是菩萨具谛增上慧住处呢？即是依止分别菩提分，如实证悟谛理的住处。
其中，什么是菩萨具缘起流转还灭增上慧住处呢？即是依彼证悟谛理，由于不知彼而以分别苦及因的方式分别苦的生起，由于了知彼而以分别灭除具因之苦的方式分别的住处。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ཞེ་ན།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་། རྩོལ་བས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་ ཉིད་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པ་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་མེད་ཅིང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་དེ་ཉིད་ཤས་ཆེར་བསྒོམས་པས། རང་གི་རང་ ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པར་འཇུག་པའི་ལམ་དང་ལྡན་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་མི་གཡོ་བ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བློ་གྲོས་ ཆེན་པོ་རྒྱ་ཆེ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་སྟེ།གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དང་དོན་དང་། ངེས་པའི་ཚིག་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་མཆོག་གང་ཞེ་ན། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་གང་ལ་གནས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་སྟེ།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཆོས་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ཐོགས་པའམ། ཡང་ན་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་བར་ཆད་མེད་པ་ཁོ་ནར་བླ་ ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་དོ།།དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པ་ལ་ཆུང་ངུར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་མ་ཡིན་པར་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་མི་ བྱེད་པ་དང་།ཐོབ་པ་ལས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱ་ཆེར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ཐོབ་པ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གསུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ་། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་མཆོག་གི་བར་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པ་ལ་ཚད་མེད་པར བྱེད་པ་དང་།རྒྱུན་ཆགས་སུ་བྱེད་པ་དང་། ངེས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྩོམ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་ པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་དེ་འཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་བོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་གཉིས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་མེད་པ་བསྒོམ་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་དང་། གནས་པ་མཆོག་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཚན་མ་མེད་པའི་བསྒོམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་སོ་སོར་མྱོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ཡིན། རྟགས་ནི་ གང་དག་ཡིན།མཚན་མ་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་དག་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་བརྟགས་ཤིང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཀྱི། རང་བཞིན་གྱིས་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་ པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསྒོམ་པ་མི་འགྱུར་བ་དང་།བརྟན་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་འཐོབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

那么，什么是菩萨们有功用有加行的无相住？即是依止增上慧的三种差别，以功用和加行相续不间断地修习一切法真如无分别智慧相应的住。
那么，什么是菩萨们无功用任运成就的无相住？即是由于多修习前述无相住，自然相续不间断趣入道相应的住。
那么，什么是菩萨们的各别正观住？即是依止那极为清净不动的具慧三摩地，获得广大智慧，为他正说无上法，从而详细分别诸法的名数、义理、词句和差别的住。
那么，什么是菩萨的最胜住？即是菩萨安住其中而到达菩萨道的究竟，获得无上正等正觉的大法灌顶，或者是一生所系，或者是最后有，在此住之后无间即现证无上正等正觉而作诸佛事业。
在胜解行住中，菩萨对菩萨修习少作、不相续作、不决定作，也会从所得中退失。在极喜住中，菩萨对菩萨修习广大作、相续作、决定作，不会从所得中退失。如同极喜住，乃至三种增上慧住也是如此。
从初无相住直至菩萨最胜住，菩萨对菩萨修习无量作、相续作、决定作。
在胜解行住中，应知菩萨开始正修无相。在极喜住、增上戒住、增上心住、增上慧住中，应知获得菩萨无相修习。
在初无相住中正成就。在第二无相住中，应知菩萨无相修习清净。在各别正观住和最胜住中，应知亲证菩萨无相修习的果。
若问胜解行住菩萨的行相是什么？标志是什么？特征是什么？胜解行住菩萨是具有观察力的，对菩萨所行之事反复观察而以智慧行持，而不是自然成为那样的本性，所以不能获得不变、坚固、不退转的菩萨修习。

།བསྒོམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ། བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་ པར་འཇུག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ།།འཇིགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དང་། ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་དང་། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་འདས་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་རྣམས་ལ་ཡང་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་སྦྱོར་གྱི་རང་བཞིན་གྱིས་སྙིང་བརྩེ་ཞིང་བྱམས་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་འགའ་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ལོག་པར་སྒྲུབ་བོ། །ཆེད་འགའ་ནི་ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་ལྷག་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་འགའ་ ནི་ཡོ་བྱད་རྣམས་ལ་ཀུན་དུ་འཛིན་པར་ཡང་སྣང་ངོ་།།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དག་ལ་ཡང་དད་པས་འགྲོ་བར་འགྱུར་གྱི། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ། ཆོས་སམ། དགེ་འདུན་ནམ། དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ནམ། སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མཐུའམ། རྒྱུའམ། འབྲས་བུའམ། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་དོན་ནམ། ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སམ། སྤྱོད་ཡུལ་ལས་བརྩམས་ཏེ། སོ་སོར་རང་ལ་དེ་ཁོ་ནར་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཆུང་ངུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་གྱི། ཚད་མེད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱང་དེས་ཆེད འགའ་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཏེ།བརྗེད་ངས་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་མངོན་པར་ཤེས་པ་བུལ་བ་དཀའ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་འདུན་པ་དྲག་པོ་མེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཟབ་མོ་ལ་དགའ་བ་ལེགས་པར་གནས་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། གནས་པ་གསུམ་པོ་རྣམས་སུ་ཡང་བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུལ་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྣམས་ལ་ཆེད་འགའ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སེམས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ལུས་དང་ཐ་དད་པ་དེ་དང་། དེར་སྐྱེས་པ་ནས་ལུས་སྔ་མ་བརྗེད་པ་དང་། ཆོས་ལུང་མནོས པ་དང་།བཟུང་བ་དང་། བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། སྨྲས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དག་ཀྱང་ཆེད་འགའ་བརྗེད་པས་ན། དེ་ལྟར་གནས་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཏུ་བརྗེད་ངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་འགའ་ནི་ཡིད་གཞུངས་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་རྣམས་ལེན་པ་དང་། འཛིན་པ་དང་། དོན་འཇུག་པར་ནུས་ལ། ཆེད་ འགའ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ།།ཆེད་འགའ་ནི་དྲན་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཆེད་འགའ་ནི་བརྗེད་ངས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མངོན་པར་མི་ཤེས་ལ། རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཀྱང་མངོན་པར་མི་ཤེས་སོ། །གཞན་ དག་ལ་ཡང་ནན་གྱིས་ཆོས་སྟོན་ཅིང་གདམས་པ་དང་རྗེས་སུ་བརྟན་པ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།དེས་ནན་གྱིས་འཇུག་པར་བྱས་པ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་མོ་མདའ་འཕངས་པ་བཞིན་དུ་དབང་དུ་འགྲུབ་པར་ཟད་པས་ན། ཆེད་འགའ་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པར་འགྱུར། ཆེད་འགའ་ནི་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་འགའ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལས་ཀྱང་གཏོང་བར་འགྱུར། ཆེད་འགའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཀྱང་ལྡོག་པའམ། ཡང་ན་སྤྲོ་བ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཆེད་འགའ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ ཞུགས་པ་ལས་ཀྱང་བར་མ་དོར་སྐྱེ་བར་གྱུར་ནས།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བའི་སྦྱོར་བ་དེ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། བསམ་པ་ཐག་པ་ནས་བདག་ཉིད་བདེ་བར་འདོད་ལ་གཞན་གྱི་བདེ་བ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ་འདོད་པར་ཟད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁྲུལ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མང་ མོད་ཀྱི།ཡང་དང་ཡང་དུ་འཁྲུལ་པ་ལྷག་པར་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ཤིང་། མ་ལུས་པར་སྤོང་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཆེད་འགའ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་ཆོས་འདུལ་བ་འདི་ལས་ཁྲིད་པར་འགྱུར་རོ།

如同修行那样，修行的果报、各别证悟、神通、解脱、禅定、各种各样的等持也是如此。
尚未超越五种恐惧：无生计的恐惧、无偈颂的恐惧、死亡的恐惧、恶趣的恐惧、众中怯懦的恐惧。
对众生利益也是经过观察而行持，并非自然而然以慈悲心对待。
有时以身语意错误对待众生。
有时对境过分执著。
有时对资具也显现执取。
虽以信心趋向其他佛菩萨，但对如来、法、僧、真实义、佛菩萨威力、因、果、所证之义、证得方便、行境等，并非自己如实了知。
具有闻思所生的小智慧，而非具有无量智慧。
有时也会宣说此义，但具有忘失之性。
菩萨道现证迟钝且具有困难。
对大菩提也无猛利欲乐。
精进不炽盛。
对甚深法喜乐未善安住。
于三处也是忘失：对色声香味触法可意不可意诸境有时颠倒而思，以及转生异身后忘失前身，以及受持、领受、作已久远、说已久远之法也有时忘失，如是于彼三处忘失。
有时心意调柔，能领受、受持、通达诸法义理，有时则不然。
有时具念，有时具忘失自性。
不如实了知调伏众生方便，也不了知成就自己佛法之方便。
虽然也殷勤为他说法并劝导随学，但彼殷勤劝导非由如实了知，仅如夜射箭般成就而已，故有时无果，有时有果。
有时舍弃菩提心，有时虽正受菩萨戒律但退失或无欢喜心。
有时行持利益众生事业时中途转生，从彼利益众生加行中退转。
发自内心希求自乐，而对他人安乐仅是观察而欲求而已。
虽多了知菩萨诸过失，但由反复现行过失而了知，非具足遍知无余断除。
有时从此菩萨藏法律中退失。

།ཆེད་འགའ་ནི་ཆོས་བསྟན་པ་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བ་ཐོས་ནས་སྐྲག་པར་འགྱུར་ཞིང་ དེའི་སེམས་གཡོ་བ་དང་།ཡིད་གཉིས་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཟ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་བསྒྲུབ་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ཚད་ མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སློབ་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་མི་སྣང་ངོ་བདག་ཉིད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ལས་རིང་བར་འཛིན་ཏོ།།དེ་ནི་འཁོར་བ་ན་འཁོར་བ་ལ་ཇི་ལྟར་ལྷག་པའི་བསམ་པ་གནས་པ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་པ་ལ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། ། དགེ་བ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སྦྱངས་ཤིང་མི་གཡོ་བ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ་། །དེ་དག་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་རྟགས་དང་མཚན་མ་དང་། རྣམ་པ་དེ་དག་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པས་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ གནས་པ་ལ་བཟོད་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་རྣམ་པ་དང་།རྟགས་དང་། མཚན་མ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་དག་ཤས་ཆེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་འབྲིང་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ དང་།རྟགས་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཆུང་ཞིང་སྲབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བཟོད་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པ་དང་། རྟགས་དང་། མཚན་མ་དེ་དག་ཀྱང་མ་ལུས་པར་སྤོང་ལ། དེ་མ་ཐག་ཏུ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་ཡང་འཐོབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་པར་ རིག་པར་བྱའོ།།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པས་གནས་པ་ལ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། །དེ་ལས་བཟློག་པའི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་དེ། དེ་དག་དང་ལྡན་ན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ཡང་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་གོང་ནས་གོང་དུ་མོས་པ་དག་པ་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་མི་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ མོས་པ་དེ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་དེ་དག་གིས་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་གྱུར་པས་འཇུག་ལ།རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མོས་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་དག་པའི་མོས་པ་འཇུག་པའི་ ཕྱིར་རོ།

有些人听闻深广的佛法教授后会产生恐惧，其心动摇、犹豫不决、生起怀疑。
对众生的大悲心修习也会完全地舍弃。
仅仅安住于为众生成办小小的利益安乐，而非广大无量。
对所说的菩萨一切圆满学处也不修学。
不具足所说的菩萨一切圆满相。
于所说的菩萨一切圆满分位加行也不现前。自身也认为离无上正等正觉甚远。
他虽然在轮回中安住增上意乐，但对涅槃却不如是。
具足善法和已修习不动的菩提分法。
应当了知，具有这些以及与此相应的相、标志和行相的菩萨，是安住于胜解行地的菩萨。
对于安住胜解行地中的小忍位菩萨，应当了知所说的这些行相、相和标志较为显著。
对于安住中忍位的，应当了知为中等。
对于安住大忍位的菩萨，应当了知这些行相、相和标志微小而稀薄。
安住大忍位的菩萨完全舍弃这些行相、相和标志，应当了知他随即以获得的方式趣入极喜地。
对于安住极喜地的菩萨，所说安住胜解行地时所有的那些法，一切皆无。
与此相反的白法一切皆有，具足这些法的菩萨称为清净增上意乐。
虽然安住胜解行地的菩萨也有小、中、大的方式逐渐清净的胜解，但不称为清净增上意乐。
为什么呢？因为那种胜解被诸多随烦恼所染而趣入，而安住极喜地的菩萨为断除一切胜解的随烦恼，趣入无染清净的胜解。

།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ཡིན། རྟགས་ནི་གང་དག་ཡིན། མཚན་མ་ནི་གང་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་གནས་པ་ལས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྨོན་ལམ་སྔ་མ་བྱང་ཆུབ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ། བྱང་ཆུབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་པ་ཕལ་ཆེར་གཞན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་འགྲོ་བ་ངེས་པ་མ་ཡིན་པ་སྤངས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར ངེས་པ་སོ་སོ་རང་གི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་པ་གཞན་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་ལས་གཞན་པའི་དཀར་པོའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་མཚུངས་པ་མེད་ཅིང་འབྲས་བུ་ཐུན་མོང་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།དེ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་ པར་འདས་པ་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་། སྨོན་ལམ་དེ་སྐད་ཅིག་ཙམ་སྐྱེས་ན་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དཀར་པོའི་ཆོས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བའི་འབྲས་བུ་ དཔག་ཏུ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་དང་།སྨོན་ལམ་དེ་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཟད་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཐོབ་པ་ལ་རྣམ་གྲངས་གང་གིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའམ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མི་དམིགས་པ་དང་། དེ་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བའི་ཆ་དང་མཐུན་ ཞིང་ཕྱི་མའི་མཐར་ཕྱིན་པ་ལ།བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་མཐར་ཐུག་པ་དག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྨོན་ལམ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་དེ་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཇི་ལྟ་བུ་དག་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེད་པ་དང་། ཅི་ལ་དམིགས་ནས་སྐྱེ་བ་དང་། ཇི་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅི་འདྲ་ཞིང་གང་གི་བདག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། སེམས་དེ་སྐྱེས་ན་ཕན་འདོགས་ཅིར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་གིས་སེམས་སྐྱེ་བ་དེ་རིག པར་བྱའོ།།དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་བསགས་ཤིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་སེམས་དེ་སྐྱེའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་དག་པར་མྱུར་ དུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་དམིགས་པ་བྱས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་དེ་སྐྱེའོ། །ཡང་དག་པར་མྱུར་དུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་མཐུན་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་དང་མཐུན་པ་དང་།བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་རང་བྱུང་གི་ཡེ་ཤེས་འཐོབ་པ་དང་། མཐུན་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་པ་དང་མཐུན་པའི་སེམས་དེ་སྐྱེའོ། །སེམས་དེ་སྐྱེས་པས་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱིས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ས་ལས་འདས་པ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་སྐྱེས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་ཀྱི་སྲས་ཡིན། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ངེས་པར་འགྲོ་བ་ དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན། གཞན་དག་ལ་ཤས་ཆེར་ཉེས་རྩོམ་མེད་པ་ཡིན། རྣམ་པར་འཚེ་བ་མེད་པ་ཡིན། ཁྲོ་བ་མེད་པ་མང་བ་ཡིན་ནོ།

如果问到：住于极喜地的菩萨有何种行相？有何种标志？有何种相状应当了知？对此，菩萨从住于信解行地进入极喜地时，舍弃了先前对无上正等正觉菩提的发愿尚未善巧通达、对成就菩提的方便尚未善巧通达、多数随他缘而行且不确定的愿，而生起了菩萨极为确定的愿，这是从自己修习所生的崭新愿，超越了其他六种白法愿，无与伦比且果报不共，
超越一切世间与出世间的境界，由于具足救护一切众生的痛苦，故与一切声闻缘觉不共，即使仅仅生起刹那，菩萨们的白法所生无量苦果，具有如是法性，此愿不变且无尽，获得此愿时以任何方式都不会退失或改变，
随顺殊胜进趣分位，至究竟时由大菩提究竟者所生起。菩萨极为确定的愿即称为发心。菩萨发心略说应当了知有四种。何为四种？首先，了知是对何种菩萨生起此心；缘何而生；以何种相状、何种体性而生；生起此心有何利益，应当以此四相了知发心。
其中略说，对住于信解行地、积集一切善根、决定趣入真实菩萨行的诸菩萨生起此心。略说，缘于后际速疾圆满一切菩提资粮、圆满一切菩萨利益众生事业、无上正等正觉、一切种智圆满诸佛法、圆满佛陀事业而生起菩萨此心。
速疾真实随顺一切菩提资粮、随顺对一切众生的菩萨事业、随顺证得无上正等正觉自生智慧、随顺一切佛陀事业而生起此心。由生起此心，菩萨超越了凡夫菩萨异生地，趣入了菩萨无过失地，生于如来种姓，成为如来心子，
决定趣向圆满菩提，决定如来种姓。如是了知后获得信心，多生最胜欢喜，对他人多无过失，无害，多无嗔恚。

།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་སྒྲུབ་པ་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པས་དམིགས་པ་བྱས་ཤིང་མོས་པས་འཇུག་པ་ཆོས་ འདི་ལ་མྱུར་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།མཐུན་པ་དག་ཉིད་ཡང་དག་པར་མཐོང་ཞིང་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་ཉིད་དགེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་འགྱུར་པ་དང་ལྡན་པ་ཟང་ཟིང་མེད་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ། ལུས་དང་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་མཆོག་ཏུ་ དགའ་བ་དང་།དགེ་བའི་ཆོས་འབར་བ་དག་དང་ལྡན་ནོ། །བདག་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་ཏོ། །བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ལ་བདག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ནི་རྣམ་པར་དག་གོ། །བདག་ནི་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ལོ་སྙམ་ནས། དེའི་ཕྱིར་ཡང་ མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་མང་བ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པར་བསྐྱེད་པ་ནི་འཇིགས་པ་ལྔ་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པ་ལ་ནི་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ན་དེ་ལ་བདག་ལ་ཆགས་པའམ། ཡོ་བྱད་ལ་ ཆགས་པ་ལྟ་ག་ལ་འབྱུང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཚོ་བ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །གཞན་དག་ལས་ཀྱང་ཅི་ཡང་རེ་བ་མེད་ལ། འདི་ལྟ་བུར་ཡང་འདོད་དེ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འདི་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་བོ་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མེད་པའི་འཇིགས་པ་མེད་ དོ།།བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་དེ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་མི་འབྱུང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །བདག་ནི་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཕྱི་མ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་ངེས་པར་ཕྲད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ངེས་པར་གྱུར་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་ ལ་ངན་འགྲོའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ།།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ན་བདག་དང་བསམ་པ་མཚུངས་ཤིང་མཉམ་པ་སུ་ཡང་མ་མཐོང་ན། ཆེས་ལྷག་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་སྙམ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ངེ་ལ་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་བག་ཚ་བའི་འཇིགས་པ་མེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཟབ་མོ་སྟོན་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྐྲག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་།ཐོས་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ཁེངས་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་གནོད་པ་དང་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་འདུ་འཛིའི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར་ཉམས་པ་མེད་པ་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཕྱིར་ཕལ་པ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པས་དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །དད་པའི་དབང་དུ་བྱ་བ་སྔོན་དུ་བཏང་སྟེ། ཕྱི་མ་ལ་ཡང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་སྔར་བསྟན་པའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་བསམ་པ་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་འདི་ལ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

在一切方面为菩萨利益众生之事业，在一切方面圆满菩提资粮，在一切方面以清净增上意乐缘于菩提、诸佛法及佛事业而以信解趣入此法，速得成就，
见到并了知诸顺缘而生起广大欢喜。自身具足显现广大善业，无所执著，无与伦比，身心获得最胜喜乐，具足炽盛善法。
我已接近无上正等正觉，我对大菩提的增上意乐已清净。我已远离一切怖畏。因此而生广大欢喜。
如是，菩萨生起极为决定之心，即是断除五种怖畏：由于深修无我智慧，连我想都不生起，何况会生起对我执著或对资具执著？因此无有活命怖畏。
亦不期待他人任何回报，如是欲求：我当自己成办这些众生的一切利益。因此无有无称誉怖畏。
由远离我见故，不生我想，因此无有死亡怖畏。
我想死后来世必定会遇见诸佛菩萨，如是决定，因此无有恶趣怖畏。
思维：于一切世间未见有与我等同意乐者，何况有超胜者？因此无有在众中怯懦怖畏。
如是远离一切怖畏，远离对一切甚深法的恐惧，远离以闻法而生起的傲慢，远离对他人加害与邪行的嗔恨，远离世间聚集的欢乐，
由无烦恼故无退失，由极善修故以非凡意乐为成就一切善法，于今生中精进修习一切菩萨行。
以信为先导，于来世中，依止清净意乐，住于欢喜地时，将成就前述菩提品中所说的十大愿。

། །།བམ་པོ་བཅོ་བརྒྱད་པ། སེམས་ཅན་གྱི་མཆོག་ཡོན་གྱི་གནས་སྟོན པ་ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་ལ་མཆོད་པ་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་དང་གཉིས་པ་སྟེ་དེས་གསུངས་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བཟུང་བ་དང་།གསུམ་པ་སྟེ་དམ་པའི་ཆོས་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། བཞི་པ་སྟེ་དེ་དང་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་དང་། ལྔ་ པ་སྟེ་དེའི་སྣོད་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་དང་།དྲུག་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་རྣམས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྟ་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པ་དང་། བདུན་པ་སྟེ་རང་གི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱ་བ་དང་། བརྒྱད་པ་སྟེ་ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱ་བ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་གཅིག་པར་བྱ་བ་དང་། དགུ་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བྱ་བ་དང་། བཅུ་པ་སྟེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་བྱ་བ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་བྱ་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ། །སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་ལྟ་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཐར་ ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་བར་དུ།ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་གི་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་འདི་ཐོབ་པ་དང་། མི་བརྗེད་པ་དང་། མི་འབྲལ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སེམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྨོན་པར་བྱེད་དོ། །སྔ་མ་ནི་སྨོན་པར་བྱ་བའི་དོན་ལ་སྨོན་པའོ། །ཕྱི་མ་ནི་སྨོན་ལམ་ཉིད་ལ་སྨོན་པར་རིག་པར་ བྱ་སྟེ།དེ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་འདི་དག་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྲངས་མེད་པ་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་སྨོན་ལམ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་ལ། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ནི་ གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་ཆོས་བཅུས་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་དོ་།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་དད་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་ པར་ལྟ་བའི་སྙིང་རྗེ་དང་།བདག་གིས་སེམས་ཅན་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་བྱམས་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པའི་བསམ་པས་བདག་ཉིད་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། དེ་ལ་མི་ལྟ་བས་སེམས་ཅན་ རྣམས་ལ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་།སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་གཞན་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། མི་སྐྱོ་བས་བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་པས་བསྟན་ བཅོས་ཤེས་པ་དང་།བསྟན་བཅོས་ཤེས་པས་སེམས་ཅན་ཐ་མ་དང་འབྲིང་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ཅི་ནུས་ཅི་འོས་སུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བསྒྲུབ་པས་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དུས་དང་དུས་ཚོད་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་ པ་དང་།སྦྱོར་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པས་སྲན་ཐུབ་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་བསྒྲུབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དད་པ་དང་སྙིང་རྗེ་དང་། བྱམས་པ་དང་། གཏོང་བ་དང་། མི་སྐྱོ་བ་དང་། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ ཤེས་པ་དང་།ངོ་ཚ་ཤེས་ཤིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། སྲན་ཐུབ་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་ བླངས་ཏེ་འདུག་ཅིང་ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ།

第十八品。向最胜众生显示功德处的法主作礼供养的大愿，其二为受持所说的正法，其三为依次生起正法，其四为修行与之相应的菩萨行，其五为令其法器众生得以成熟，其六为前往诸佛刹土、见如来、听闻正法，其七为清净自己的佛刹，其八为于一切生世中不离诸佛菩萨，与诸菩萨同心同行，其九为令一切利益众生之事皆有果报，其十为证得无上正等正觉，成就佛陀事业的大愿。
如同众生界从一处到一处相续不断，如同世间法相续不断一般，直至菩提究竟之间，愿我于一切生世中获得此大愿、不忘失、不分离，如是以心正愿。前者是对所愿之义的发愿，后者应知是对愿itself的发愿。此等大愿等，彼菩萨的正愿将生起十万无数愿。
如是，于后世也将具足愿力，于今生精进修持，以十种清净住处法净化欢喜住处：于一切佛法生起胜解信心；以缘起方式观见众生唯一是苦蕴而生起悲心；思维'我当令此等众生从此唯一苦蕴中解脱'而生起慈心；以救护一切众生离苦之心而不顾自身，由不顾自身而能舍内外诸物；为彼等众生而不厌求世出世间诸法；由不厌求而能清净成就通达一切论典的智慧；由通达论典而能随众生下中上根机如理如实宣说而成就世间智；于彼等加行中依时节等行为而具惭愧；于彼等加行中由不退转而生忍耐力；以供养恭敬承事供养如来。
此即：信心、悲心、慈心、布施、不厌倦、通达论典、了知世间、具足惭愧、生起忍耐力、供养承事如来等十法，此等即是清净住处法。彼菩萨如是正受此法而安住并多次修习。

།དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་དགུ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་གྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ཤེས་ནས་ཀྱང་ ལམ་ཆུད་མི་ཟ་ཞིང་རྣམ་པ་དང་།ཐོབ་པ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་བཟུང་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་གནས་པ་ཐམས་ཅད་མནན་ནས། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་བདེ་བླག་ཏུ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འདྲོན་པོ་ཕལ་པོ་ཆེ་ཡང་འཁོར་བའི་དགོན་པའི་ལམ་ལས་སྒྲོལ་ལོ། ། རྣམ་པ་གང་དག་གིས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ནི་རྣམ་པ་དག་གོ། །འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཐོབ་པའོ། །ཞུགས་ནས་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཆེན་པོའི་ཕན་ཡོན་འགྲུབ་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མཐུན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མང་པོ་བལྟར་སྣང་བར འགྱུར་ཏེ།དེས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཐོས་པ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་མིང་སྣ་ཚོགས་པ་དག་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཚན་སྣ་ཚོགས་པ་དག་བཞུགས་པར་སེམས་ཀྱིས་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་དད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ སེམས་ཀྱིས་མཐོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པར་བྱེད་ལ།དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེའི་འདོད་པ་དོན་འགྲུབ་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་རྒྱུ་གཅིག་གོ། །སངས་རྒྱས་གང་དུ་འབྱུང་བ་དེར་བདག་སྐྱེ་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་དེ་ལྟར་ཡང་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེའི་སྨོན་ལམ་དེ་ནི་འགྲུབ་ པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།དེས་དེ་ལྟར་དད་པ་རྒྱ་ཆེན་པོས་མཐོང་བ་དང་། སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་དག་མཐོང་ནས་མཆོད་པ་དང་། བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ལ་ཡང་བཀུར་སྟི་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་དེ་དག་ལས་ཆོས་ཀྱང་ཉན་པ་དང་།ལེན་པ་དང་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱང་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དོ། །བསྡུ་པའི་དངོས་པོ་བཞིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་ སྨིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་། དགེ་འདུན་དང་ཆོས་ལ་མཆོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བ་སྟེ། དེའི་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ གིས་བསྐལ་པ་དུ་མ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་གྱི་བར་དུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་རྒྱ་ཆེར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་གསེར་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་གསེར་མགར་མཁས་པས་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་མེར་བཅུག་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བསམ་པ་དག་པའི་ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པའི་རྒྱུ་དེ་དག་གིས་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལས་ཕལ་ཆེར་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་རབས་ཚེ་རབས་སུ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ཀྱི་སེར་སྣའི་དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སེལ་བའི་བདག་པོར་འགྱུར་རོ།།བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལས་གང་ཅི་རྩོམ་ཡང་རུང་། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཀོན་མཆོག་དང་། བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམས་དང་མི་འབྲལ་ཏེ། བདག་སེམས་ཅན་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དོན་ཐམས་ཅད་སྟོན་པར་གྱུར་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་མོ།

除此之外，菩萨对于增上戒等九种住处的道之功德与过失的一切相，都从诸佛菩萨处求取。了知此后，
不失坏道及其行相、证得和随顺之相，善加把握，自己也降伏一切住处，便能轻易获得大菩提。
也能度脱众多众生导师出离轮回旷野之道。
以何种行相趣入即是行相清净。所趣入即是证得。趣入后成就大果之利益即是随顺，应当了知。
住于此住处者由二因而得见众多佛陀：即从菩萨藏所闻法，以及以心胜解十方世界中具种种名号的如来以种种名号安住，以具大信心之心欲见彼等，如是者其愿必定成就，此为一因。
又以心发愿：愿我生于佛陀出世之处。如是者其愿必定成就。
以如是大信心见到彼等，以愿力见到彼等如来后，作供养，成办一切安乐资具。
随力随分恭敬僧伽。
从彼等如来处听闻、领受、受持正法。
以精进修持随顺正法之法。
将此一切善根回向大菩提。
以四摄事成熟众生。
供养承事如来、僧伽和正法，以诸摄事成熟众生，并将诸善根回向菩提，以此三种清净因于数百千俱胝那由他劫中，彼等善根广大清净，
譬如自性金被善巧金匠投入火中，愈炼愈净。如是清净意乐菩萨的彼等善根也以彼等清净因而愈发清净。
住于此住处者多生为转轮王，生生世世成为赡部洲之主，远离一切悭吝垢染，能除众生一切悭吝垢染。
凡是从事四摄事的任何事业，一切都不离三宝及圆满菩提的一切行相作意，心想：我愿成为开示众生一切最胜义利者。

།འདོད་ན་ཁྱིམ་དང་། ཆུང་མ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ཐམས་ཅད་སྤངས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་རབ་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། སྐད་ཅིག་དང་ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་ཅིག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བརྒྱ་ ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་ལྷའི་མིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐ་དད་པ་དག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྒྱ་མཐོང་བ་དང་།དེ་དག་གི་སྤྲུལ་པ་དང་། བྱིན་གྱིས་བརླབས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱང་ཤེས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་བརྒྱ་ཡང་གཡོ་བར་བྱེད་ པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་དང་། འོད་ཀྱིས་རྒྱས་པར་བྱས་ནས་གཞན་དག་ལ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་བརྒྱས་འདུལ་བའི་སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་ན་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ ཡང་གནས་པར་བྱིན་གྱིས་རློབ་བོ།།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའི་བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་བརྒྱ་ཡང་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་བྱེད་དོ། །ལུས་བརྒྱ་ཡང་སྤྲུལ་པར་བྱེད་དོ་། ལུས་ རེ་རེ་ཞིང་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཁོར་བརྒྱ་བརྒྱ་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལས་ལྷག་པར་ཡང་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུའི་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་ནི་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་སྟོབས་ཅན་ཡིན་པས་ སྨོན་ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་བྱེད་དོ།།ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་དེ་དག་གི་གྲངས་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་གྱི་བར་དུ་ཡང་གཅད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་བསྐྱེད་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ ཡང་དག་པའི་སྨོན་ལམ་གྱི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་།གནས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་པ་ལ་ཡང་བྱང་བ་དང་། སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མཐུས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་མདོར་ བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་ས་བཅུའི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ས་བཅུའི་མདོ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་བསྟན་པ་འདི་ལ་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་སྟེ།རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། གནས་པ་མཆོག་གི་བར་དུ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཡོངས་སུ་བཟུང་བའི་དོན་གྱིས་ནི་ས་ཞེས་བྱའོ། །ལོངས་སྤྱོད་པའི་གནས་ཀྱི་དོན་གྱིས་ནི་གནས་ པ་ཞེས་བྱའོ།

如果想要的话，舍弃家庭、妻子和一切受用，在如来教法中出家。在一刹那、一瞬间、一须臾之间，能入百种菩萨禅定，以天眼见到不同佛土中的百位如来，了知他们的化现、加持以及诸菩萨的加持，能震动百个世界，
同样也能以身前往，放光普照而为他人显示，以百种化身调伏百位众生令其成熟，能发起如是精进。若欲住世百劫亦能加持。以智慧见前际后际百劫而能趣入。以蕴界处等诸法门能善巧分别百种法门。能化现百身，每一身前都能显现百位菩萨眷属。
更胜于此，应知住于此欢喜地的诸菩萨以愿力所生的神变是无量的，因为他们具有愿力，故能以殊胜愿力而示现神变。这些真实愿力的数目，即使经过百千俱胝那由他劫也难以计数。如是，诸菩萨住于此欢喜地，具有四种发心和真实愿力的精进成就，
清净住地，于非此住地亦能通达，见佛、清净善根、以及以生处和威力而极为决定，应知这是略说。广说则如十地经中所说。从住欢喜地开始，十地经中所说的十菩萨地，在此菩萨藏母论中即是十种菩萨住地，从住欢喜地乃至最上住地，应知依次配合。其中，以诸菩萨所摄持义故称为地，以受用处所义故称为住地。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ཡིན། རྟགས་ནི་གང་དག་ཡིན། མཚན་མ་ནི་གང་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་སེམས་ཀྱི་ བསམ་པ་རྣམ་པ་བཅུས་བསམ་པ་དག་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།སློབ་དཔོན་དང་། བླ་མ་དང་། སྦྱིན་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་བསླུ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། ཆོས་མཐུན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་ངེས་པ་དང་འགྲོགས་ན་བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ པ་དང་།བདུད་ཀྱི་ལས་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་ཅིང་། རང་གི་སེམས་ལ་དབང་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་པའི་བསམ་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་བསམ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་དགེ་བ་རྣམས་བསྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་བྱ་ བའི་བསམ་པ་དང་།སྒོམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རབ་ཏུ་དབེན་པའི་བསམ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཟང་ཟིང་དང་། ཐོས་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ཐམས་ཅད་ལ་མི་ལྟ་བའི་བསམ་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་སྤངས་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་བསམ་པ་དང་། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བའི་བསམ་པ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་བསམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སེམས་དེ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ ལ་གནས་པ་ས་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་གནོན་ཏོ།།དེ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ཏེ། ལོག་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་པའི་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཆུང་ངུ་ཡང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་ན། འབྲིང་ངམ་ཆེན་པོ་ལྟ་ཅི་སྨོས། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ བཅུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡང་དག་པར་སྣང་ངོ་།།དེས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ངན་འགྲོ་རྣམས་དང་། བདེ་འགྲོ་རྣམས་དང་། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་། རྒྱུ་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་ལས་ཀྱང་ལས་དེ་དག་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །བདག་ཉིད་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ ལས་སྤོང་བ་དང་།དགེ་བའི་ལས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་ཡང་དག་པར་སྣང་ལ། གཞན་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་འདོད་ཅིང་། ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །ཕོངས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་གནས་པ་ལ་སྙིང་བརྩེ་ཞིང་། སྙིང་བརྩེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་ནས་ལས་མི་ མཐུན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པའི་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཆགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དར་བའམ་རྒུད་པར་གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེ་བྲག་མེད་པར་དོན་དམ་པར་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་པར་སོ་སོར་རྟོག་གོ།།ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དེ་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་ པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་གསེར་དེ་ཉིད་གསེར་མགར་མཁས་པས་ནག་ཚུར་གྱིས་བསྐུས་ནས་མེར་བཅུག་ན། ཤས་ཆེར་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་ཤས་ཆེར་རྣམ་པར་ དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་པ་དེ་ལ་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པ་སྒྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་སྐྱེ་བས་ཕལ་ཆེར་གླིང་བཞི་པའི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བར་འགྱུར་ཏེ། ཤས་ཆེར་སེམས་ཅན་རྣམས་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རྣམས་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་ཅིང་། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ རྣམས་ལ་ཡང་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ།

如果问到菩萨们住于增上戒时的行相是什么？标志是什么？特征是什么？应当了知：此处菩萨最初住于极喜地时，以十种心意获得清净意乐：
对于师长、上师及一切应供处不欺诳的增上意乐；对于法同分的菩萨确信且共处安乐的意乐；调伏一切烦恼、随烦恼及魔业，并能自主其心的意乐；对一切有为法见过患的意乐；对涅槃见功德的意乐；
恒常修习随顺菩提分的善法的意乐；随顺彼等修习而远离的意乐；不顾世间利养、闻名、获得及恭敬的意乐；舍弃小乘而证悟大乘的意乐；成办一切有情一切利益的意乐。
此等十种正意乐即是趣入彼心，这些称为清净增上意乐。由于这些意乐广大及圆满的缘故，菩萨趣入并安住第二地增上戒地。
他住于增上戒时自然持戒，连微小的属于邪业道的破戒也不行持，何况中等或大的？对于十善业道圆满者也自然现前。
他以如是自然持戒的智慧，如实了知恶趣、善趣及三乘中有漏、无漏诸业道的行为因缘所感果报的安立。
也如实了知彼等业的异熟果及等流果。自己也自然显现断除不善业及受持善业，也欲令他人趣入彼等，并令他人趣入。
对于处于种种贫困者生起悲心，获得广大悲心后，对于行持不善业过患过失的一切有情界，无论兴盛或衰败，皆平等观察其究竟是苦。
住于增上戒地者见佛及清净善根，应如前了知。其差别是：譬如金匠以黑铜涂抹彼金后置于火中，则更为清净，如是应知彼菩萨的善根更为清净。
住于彼地时，成就清净心意乐者，多生为四大洲转轮王，多令有情远离破戒及不善业道，并令趣入善业道。

།དེའི་མཐུ་ནི་སྔ་མ་ལས་བཅུ་འགྱུར་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པའི་དྲི་མའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་སེལ་བ་དང་། ལས་ཀྱི་ལམ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་།འབྲས་བུའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་ལས་ལ་གཞན་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་འདོད་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཕོངས་པ་ལ་རྟོག་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་ པར་དག་པ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་ཉིད་ལས་ས་བཅུའི་ས་དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། དྲི་མ་མེད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འཆལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་ མ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པའི་ས་གང་ཡིན་པ་དེ་འདིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པའི་རྣམ་པ་ནི་གང་དག་ཡིན། རྟགས་ནི་གང་ དག་ཡིན།མཚན་མ་ནི་གང་དག་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ལ་བསམ་པ་དག་པ་བཅུ་པོ་གང་དག་ཡིད་ལ་བྱས་ཤིང་བརྟེན་ཏེ། རྟོགས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་གཞན་རྣམ་པ་བཅུས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། རྣམ་པ་བཅུས་བདག་གི་སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་དག་པར་གྱུར་ཏོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བདག་གི་བསམ་པ་དགེ་བ་རྣམ་པ་བཅུ་པོ་འདི་ལས་ཡོངས་སུ ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་མི་མཐུན་པར་ཡང་གནས་སོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དེའི་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་ལ་ཡང་བདག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དག་པར་གནས་སོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་ཡིད་ ལ་བྱེད་པ་དང་།བདག་ནི་གཉེན་པོ་འདི་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བདག་ནི་འདི་ལྟར་གཉེན་པོ་བརྟན་པོར་གྱུར་པས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དང་། བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཟིལ་གྱིས་ནོན་པར་འགྱུར་བའི་ཆ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།བདག་གི་ཡིད་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུམ་པ་མེད་པར་འཇུག་གོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདག་ལ་གནོད་པ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། བདག་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་ཀྱི། དེ་ མ་ཡིན་པའི་ཐེག་པ་དམན་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་།བདག་གི་སེམས་ནི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་དགའོ་སྙམ་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་བསམ་པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་འཇུག་པར་བྱའོ་། ། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་དག་ལས་ཡིད་སྐྱོ་བར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཕན་ཡོན་དུ་ལྟ་ཞིང་དེ་ལ་འདོད་པ སྐྱེས་པ་ཡིན་ནོ།།སྙིང་ཐག་པ་ནས་འདུན་པས་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བར་རྣམ་པར་བལྟའོ། །སེམས་ཅན་དེ་དག་ལ་ལྟ་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་བག་ཡོད་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་པའི་སེམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ ཕྱིར་བརྩོན་འགྲུས་འབར་བ་ཡིན།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

其威力应当知道比前者增长十倍。如是，诸菩萨住于增上戒律，此即是自性戒律，能断除一切破戒垢染之相，通达了知一切业道因果诸相，欲令他人趣入善业，获得广大悲悯，观察众生界业所生之苦及贫困，清净善根，应当了知由生及威力所略说。
广说即如是，如经中十地之离垢地中所说。由远离破戒垢染故，名为离垢地，由远离破戒垢染故，名为住于增上戒律。应知此中，凡是离垢地，即是此处所说住于增上戒律。
其中，诸菩萨住于增上心之相为何？其征相为何？其标志为何？此中，菩萨最初住于增上戒律时，以十种清净意乐作意修习。由此等意乐作意较其他十种更为殊胜及圆满故，超越住于增上戒律，而入住增上心。
以十种相作意：'我心意乐已得清净'之作意；'我此十种善意乐不会退失'之作意；'于有漏法心不趣入且住于不顺'之作意；'我之识于修习对治亦善住'之作意；'我不会从此对治退失'之作意；'我如是对治坚固故，不会被一切有漏法及一切魔所胜'之作意；'我心于一切佛法无有怯弱而趣入'之作意；'一切苦行于我无害'之作意；'我心一向决定于大乘起信解，而非于其他下乘'之作意；'我心于一切众生之一切利益欢喜趣入'之作意，以此十种心意乐而趣入。
住于增上心之菩萨以种种过患相厌离一切诸行，于彼等生起厌离。以种种功德观佛智之功德而于彼生起欲求。以至诚欲乐观察众生界种种苦而受苦。具有观察彼等众生之心。于一切诸行具足不放逸及依义之心，为菩提而精进炽然。具足广大悲悯意乐于诸众生。

།སེམས་ཅན་དེ་དག་གཏན་དུ་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ན་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཡིན། རྣམ་པར་ཐར་ པ་དེ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཡིན།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཡང་དག་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཡིན། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་ པར་ཐར་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་སྒྲུབ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཉན་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཉན་པའི་གཞི་ཡིན་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །མཐོང་ནས་ཀྱང་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་རྩོམ་པས་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ པའི་ཕྱིར་རྫས་དང་ཡོ་བྱད་དང་།ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་གང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བ་དེ་མེད་དོ། །བླ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱ་བ་གང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དེ་མེད་དོ། །འདུན་པ་གང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དེ་མེད་དོ། །ལུས་ཀྱི་གནོད་པ་གང་ཉམས་སུ་མི་ལེན་པ་དེ་མེད་དོ། །དེ་ནི་ཚིག་བཞི་པའི་ཚིགས་སུ་ བཅད་པ་གཅིག་ཐོས་པས་ཀྱང་ཆེས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་།སྟོང་གསུམ་པོ་གང་བ་དང་མཉམ་པའི་རིན་པོ་ཆེའི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་གཅིག་ཙམ་ཐོས་ པས་ནི་ཆེས་དགའ་བར་འགྱུར་གྱི་བརྒྱ་བྱིན་ཉིད་དང་།ཚངས་པ་ཉིད་དང་། བདུད་ཉིད་དང་། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བ་ཉིད་དང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ལུས་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལ་ལ་ལ་ཞིག་འདི་སྐད་དུ་ཇི་སྟེ་ཁྱེད་མེ་དོང་ཆེན་པོར་བདག་ཉིད་འདོར་བར་བྱེད་དམ། སྡུག་བསྔལ་ གྱི་གནོད་པ་ཆེན་པོ་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་ན་ནི།འདི་ལྟར་ངས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་འདི་ཁྱོད་ལ་བསྒྲགས་སོ་ཞེས་ཟེར་བ་ཐོས་ན་ཡང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ཚིག་འདིའི་ ཕྱིར་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་གང་བ་དང་མཉམ་པའི་མེ་དོང་དུ་ཡང་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ནས་བདག་ཉིད་དོར་བར་སྤྲོ་ན།ངན་ངོན་གྱི་ནང་དུ་ལྟ་ཅི་སྨོས། བདག་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་གནས་པ་དང་ཡང་བསྔོས་ཏེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ དགོས་ན།སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནོད་པ་ཕལ་པ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པས་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ནི་འདི་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་གྱི། ཚིག་འབྲུ་དང་སྒྲ་ཙམ་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ དུ་དེ་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་རིག་ནས་ཐོས་པ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་དམིགས་པ་བྱས་ནས། འདོད་པ་རྣམས་ལས་དབེན་པ་དང་། རྒྱས་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་། གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་། བཞི་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ པའི་གཟུགས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་བཞི་དང་།ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དེ་དེ་དག་གིས་ལན་མང་དུ་གནས་ཏེ། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་ལས་བཟློག་ན་། སྨོན་ལམ་གྱི་ དབང་གིས་འདོད་པའི་ཁམས་གང་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་མཐོང་བ་དེར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ།དེ་དེ་དག་གི་དབང་གིས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ནི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འདོད་པའི་འཆིང་ བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་ལ།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལས་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།

见到唯有不被一切烦恼所遮蔽的智慧，才是使那些众生永远解脱痛苦的方法。
见到为了成就彻底解脱，对法界所生起的一切分别烦恼的对治，是智慧。
见到成就那智慧之光明的，是真实的禅定。
见到成就禅定、解脱、三昧、等持等，是以听闻菩萨藏为先导，是听闻的基础。
见到之后，以大精进开始广泛寻求闻法。
为了听闻正法，没有任何财物、资具、内外之物不舍弃的。
没有任何承事上师的事不去实行的。
没有任何志愿不去实行的。
没有任何身体的损害不去承受的。
他仅仅听闻一个四句偈就会生起极大欢喜，而三千世界充满的巨大珍宝聚却不能如此。
仅仅听闻一句正等正觉所说的能令菩萨行为清净的法语就会生起极大欢喜，而获得帝释身、梵天身、魔王身、护世身、转轮王身却不能如此。
假如有人对他这样说：'你是否愿意投身大火坑，承受巨大痛苦的损害，我就为你宣说这正等正觉所说的能令菩萨行为清净的法语'，他听到后会这样想：
为了这句法语，如前所说，即使从梵天界投身遍满三千大千世界的火坑中我都欢喜，何况小小的火坑。
我即使以堕入地狱的痛苦为代价也要寻求佛法，何况其他微小的痛苦损害。
以如此精进寻求诸法之后，了知佛法是依靠修行随顺法而成就的，而不是仅仅依靠文字和声音而清净的，如是如理作意。
如此了知后，依止所闻，对法相正确专注，远离诸欲，广修世间初禅、二禅、三禅、四禅，世间四无色定，四无量心，五神通而安住。
他多次安住于彼等，从禅定、解脱、三昧、等持中出定时，以愿力力故，会转生到他见到能圆满菩提分法利益众生的欲界处，而不会因彼等（禅定等）的力量而转生。
他因为离欲贪故断除欲的束缚，因为从禅定、解脱、三昧、等持中出定故断除有的束缚。

།དེ་ནི་ཐོག་མ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཉིད་ནས་ཆོས་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་མོས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལས་གྱུར་པའི་འཆིང་བ་རྣམས་ སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་ནི་དེ་ལ་གཏན་མི་འབྱུང་ངོ་། དེའི་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ནས་རྒྱས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་གསེར་མགར་མཁས་པའི་ལག་ན་ཡོད་པའི་གསེར་ དེ་ཉིད་དྲི་མ་དང་སྐྱོན་བག་ཀྱང་ཟད་ལ་སྐྱེ་བྲི་མེད་པར་ཚད་མཉམ་པ་དེ་བཞིན་དུ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།སྐྱེ་བས་ནི་ཕལ་ཆེར་ལྷའི་དབང་པོ་བརྒྱ་བྱིན་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་བཟློག་པ་ལ་མཁས་པའོ། །མཐུ་ནི་གནས་པ་སྔ་མ་གང་ལ་སྟོང་ དུ་བསྟན་པ་དེ་འདིར་འབུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འགྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་དང་། སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་།གུས་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་ ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་དང་།དེ་ལས་བཟློག་ནས་སྨོན་ལམ་གྱིས་གང་དུ་འདོད་པར་སྐྱེ་བ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བཅུའི་མདོ་སའི་འོད་བྱེད་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། ས་དེ་ནི་ཐོས་པའི་རྣམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྣང་བ་གསལ་བ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྣང་བ་གསལ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་འོད་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ནང་གི་སེམས་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་འོད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་དེ་ལྷག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་དོན་གྱིས་འོད་བྱེད་པའི ས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོས་པ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བའི་དབང་དུ་ བྱས་ནས།ལྷག་པའི་སེམས་ལ་དབང་དུ་གནས་པ་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཆོས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་པ་བཅུ་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཆེ་བ་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་ལས་འདས་ནས། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའོ་། །ཆོས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་ པ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་གཞུང་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གང་དག་འདོགས་པ་དང་གང་དུ་འདོགས་པ་དང་དེ་དག་ཀྱང་དོན་དམ་པར་གང་དང་མཉམ་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བས་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་ པར་འགྱུར་བ་དང་།གང་དང་ལྡན་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པ་བླ་ན་མེད་པ་གང་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ཆོས་ལ་སྣང་བ་བསྟན་པ་དེ་དག་གི་དོན་གྱི་མདོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་མི་ ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་མདོ་སྡེ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པས་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་ཕྱིར།དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་སུ་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལྟ་བ་རྣམ་པ་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་མོ།

从最初的胜解行地开始，由于胜解于法性的缘故，已经断除了由见解所产生的诸种束缚。邪妄的贪欲、嗔恨、愚痴在此地完全不会生起。从见佛开始，广大清净的善根如前所述应当了知。
此中差别是：譬如在善巧金匠手中的金子，其垢染和瑕疵已尽，且无增减而保持均衡，如是应当了知其善根清净。
就投生而言，多数转生为天主帝释，善巧于遮止众生的欲贪。威力则应当了知：前地所说的千倍，此地则为百千倍。
诸菩萨的增上心住地，是趣入成就作意、通达诸行、众生界、大菩提，以及正确寻求解脱众生痛苦的方便，以大恭敬寻求，精进修习随顺法之法，安住于成就世间禅定、解脱、三摩地、等至和神通，从中返出后以愿力随意投生，以及如前所略说的清净善根、投生和威力。
广说则如《十地经》'发光地'中所说。此地因为以闻法之相的法光明和三摩地光明而显现区分，故称为'发光地'。依于内心清净而具足光明，因此此住地称为增上心。应当了知：以发光地之义即是增上心住地之义。
其中，诸菩萨具足菩提分相应的增上慧住地是什么呢？此中菩萨依于求闻，最初于增上心自在住地获得十种法明入。由于这些广大圆满的缘故，超越增上心住地而趣入第一增上慧住地。
关于这十种法明入，其文句应当如经中所说而了知：即安立、所安立处、与胜义平等、烦恼与清净中何者成为染污、何者成为清净、以何烦恼而成染污、以何无上清净而得清净，应当了知这是彼等法明所说义理的总摄。
住于此地时，具足经中所说不退转心等十种成熟智慧之法，为令智慧成熟故，以获得自性之法而成就如来种性。依诸菩萨一切见解，如经中所说修习四念住等三十七菩提分法。

།དེས་ཆོས་དེ་དག་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་བསྒོམ་པའི་ཕྱིར། དེ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆ་ཕྲ་བ་དང་། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པས་གཏན་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དེ་རྣམས་སྤངས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྤྱོད་དོ། །དེ་བཞིན གཤེགས་པས་བསྔགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཤས་ཆེར་སེམས་འཇམ་པ་དང་། མཉེན་པ་དང་། ལས་སུ་རུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་ན་བྱས་པ་གཟོ་ བ་དང་།བྱས་པ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པས་དེའི་བསམ་པ་དང་མཐུན་པའི་དཀར་པོའི་ཆོས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ས་གོང་མ་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ་གནས་སོ། །གཞི་དེས་དེའི་བསམ་པ་ དང་།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་། མོས་པའི་ཁམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞི་དེས་ཀྱང་བསྟན་པའི་དགྲར་གྱུར་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་ཤིང་མི་བསྐྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ནས་རྒྱས་པར་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྔ་ མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་གསེར་དེ་ཉིད་གསེར་མགར་མཁས་པས་རྒྱན་གྱི་རྣམ་པར་བྱས་པ་ནི་རྒྱན་དུ་མ་བྱས་པའི་གསེར་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱིས་པའི་གནས་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དཔེར་ན་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་སྣང་བ་རབ་ཏུ་གཏོང་བ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ནོར་བུ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ཤིང་། རླུང་དང་ཆུ་དང་ཆར་པ་རྣམས་ཀྱིས་འོད་མི་ཆོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་ སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ཤིང་།ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བས་ནི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རབ་འཐབ་བྲལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་ལ་མཁས་སོ། །མཐུ་ནི་གནས་པ་སྔ་མ་ གང་དུ་འབུམ་འགྱུར་དུ་བསྟན་པ་དེ་འདིར་བྱེ་བར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་ཆོས་ལ་སྣང་བ་འཇུག་པ་འགྲུབ་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་འགྱུར་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ དང་མཐུན་པའི་ཆོས་བརྟེན་པ་དང་།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པ་དང་། བཀག་པ་དང་། གནང་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྤོང་བ་དང་། བརྟེན་པ་དང་གཞི་དེས་སེམས་མཉེན་པར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་དང་མཐུན་པའི་ཡོན་ཏན་ཡང་དག་ པར་འགྲུབ་པ་དང་།ས་ཡོངས་སུ་དག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལས་བརྩམས་ཏེ། བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་བརྩམས་པ་དང་། གཞི་དེས་བསམ་པ་དང་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞི་དེས་བསྟན་པའི་དགྲ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། དགེ་ བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་།སྐྱེ་བ་དང་མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་ས་བཅུའི་འོད་འཕྲོ་ཅན་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། ས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་འཕྲོ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་ཆོས་ སྟོན་པས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལ་འོད་འཕྲོ་ཅན་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་ཉིད་འདིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

由于他以方便摄持这些法而修习的缘故，他将永远断除对我见极其微细的执著，以及对蕴、界、处等的执著，以及一切动摇，不再行持。由于断除这些，他将完全不再行持一切如来所呵斥的行为。对于如来所赞叹的一切，他都如实趣入。
如此一来，他的心更加柔和、柔软、堪能。如是以种种方式心极为清净时，由于知恩图报、感知恩德等，将具足与其意乐相应的种种白法。他也如实寻求清净上地的诸业，获得大精进而安住。
以此基础，他的意乐、增上意乐和信解界将圆满。以此基础，他也不会被一切外道和魔众等教法的敌人所夺取和动摇。从见佛乃至广说清净善根，应如前了知。
其中差别是这样的：譬如由金匠精制成饰品的黄金不会被未制成饰品的黄金所夺取，同样，这位菩萨的善根也不会被其他住于凡夫地的菩萨的善根所夺取。
譬如放射光明的宝珠不会被其他珠宝所夺取，其光明也不会被风、水、雨等所遮蔽，同样，这位菩萨也不会被一切声闻缘觉所夺取，其智慧光明也不会被一切魔众和反对者所遮蔽。
就出生而言，他将成为天王善战，善于遮止众生的我见。关于神通力，应知前地所说的百千倍在此地说为千万倍。
应知此菩萨住于菩提分相应的增上智慧，是获得法光明趣入成就、智慧成熟、依止菩提分法、断除我见等的执著和一切动摇、舍弃禁止和开许的诸业、依止并以此为基础而心变柔软、成就相应功德、寻求清净地的诸业而发起大精进、以此为基础清净意乐、增上意乐和信解、以此为基础不被一切教法敌人所夺取、清净善根、出生和神通力的略说。
广说如十地经光明地中所说：由于在彼地菩提分法放射智慧光明，以宣说正法对世间作智慧光明，故彼地称为光明地，此即是此处所说的菩提分相应的增上智慧住。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་ པ་གཉིས་པ་གང་ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གཉིས་པ་ལ་འཇུག་གོ། །རྣམ་པར་དག་ པ་ལས་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུའི་གཞུང་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མཉམ་པ་མེད་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་། མཉམ་པ་དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་དང་། ཆོས་གང་དག་དང་ཇི་ལྟར་མཉམ་པ་འདི་ནི་རྣམ་ པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་མཉམ་པ་ཉིད་རྣམས་ཀྱི་དོན་གྱི་མདོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།གནས་པ་དེ་ལ་གནས་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་འདོད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ལ་རྣམ་པ་བཅུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་ཏེ། གཞུང་ནི་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་ སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་རིག་པར་བྱའོ།།གཞན་ལ་གོ་བར་བྱེད་པ་དང་། སོ་སོར་རང་གིས་ཤེས་པ་དང་། དེ་གཉི་གའི་གནས་ལས་བརྩམས་ཏེ་གང་བསྟན་པ་དང་། མདོ་སྡེ་དང་། འདུལ་བ་དང་། མ་མོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་གང་གིས་བསྟན་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ལས་མ་འོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་དང་། རྒྱུ་ཟད་པས་དེ་ཟད་དེ་མི་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་སྤང་བའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་པ་ལས་བརྩམས་ནས་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་བཅུའི་དོན་གྱི་མདོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདེན་པ་ལ་མཁས་པ་དེ་ནི་འདུ བྱེད་དུ་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ།།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལ་ཡང་སྙིང་རྗེའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་བྱིས་པའི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་རྟོགས་སོ། །དེ་དག་ རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་ལ་སེམས་ཀྱིས་སྨོན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ལ་གནས་པའི་བསམ་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པོ།།དྲན་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་། རྟོགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་མང་པོ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་གཞན་དང་བྲལ་བ་དང་།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡི་གེ་དང་བསྟན་བཅོས་དང་། རྒྱ་དང་། རྩིས་དང་ཤོད་ཐབས་ལ་སོགས་པ་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་ འབྱུང་བ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དང་མཐུན་པར་བྱ་བ་དང་དབུལ་བ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་།ཁམས་མ་སྙོམས་པ་དང་མི་དང་མི་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་གནོད་པ་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་རྩེད་མོ་དང་། དགའ་བའི་དངོས་པོ་བསྒྲུབ་ པས་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་དགའ་བ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དང་།ཁྱིམ་གྱི་ཡོ་བྱད་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ཁྱིམ་གྱི་ཡོ་བྱད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། རྒྱལ་པོ་དང་ཆོམ་རྐུན་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ལས་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱ་བ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་གནང་བ་དང་དགག་ པར་བྱ་བ་དང་།བཀྲ་ཤིས་པ་བྱ་བ་དང་། བཀྲ་མི་ཤིས་པའི་དངོས་པོ་བླང་བ་དང་དོར་བ་ལ་གཟུང་པ་དང་། ཚེ་འདི་ལ་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་འཁུ་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མངོན་པར་མཐོ་བར་འགྱུར་བའི་ལམ་བསྟན་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པས་མཐར་གྱིས་བྱང་ཆུབ་ལ་དགོད་པར་བྱ་ བའི་ཕྱིར་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ན་འདི་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་དེ་དག་གི་དོན་གྱི་མདོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དོ་། །དཔེར་ན་གསེར་དེ་ཉིད་གསེར་མགར་མཁས་པས་སྤུག་ བྱི་དོར་བྱས་པས་སྤྲས་པ་ནི་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཡིན་པའི་གསེར་དག་གིས་མི་འཕྲོགས་སོ།

那么，菩萨们的具有真实的增上智慧住第二是什么呢？在此，菩萨于前增上智慧住中获得清净意乐十种平等性，由于这些更为广大及圆满的缘故，而趣入第二增上智慧住。清净意乐十种平等性的经文，应当如经中所说而了知。诸佛是无与伦比的佛陀们，超越了非平等的有情界，以及诸法如何平等，应当了知这是清净意乐诸平等性的义要。
住于彼住时，为求殊胜智慧，如实通达四圣谛十个方面，其经文应当如经中所说而了知一切。为他宣说及自己证悟，依据此二者而宣说；依据经、律、论而宣说；现在苦的自性、从因生起未来之苦、因尽则苦尽不生，依止对治之方便而宣说。如是，应当了知这是了知四圣谛十个方面的义要。
如是通达诸谛已，以智慧正确破除一切有为法。对有情界增长悲心。从前际后际如实了知凡夫颠倒行为。为令彼等解脱，发愿摄受广大福德智慧资粮，并成就安住其中的意乐。
具足念慧觉悟等众多种种功德，远离其他作意，以种种方便成熟有情。为利益有情的世间文字、论典、度量、算术、说法等工巧处，如经中所说的一切，皆为与有情世间名言相顺、除贫困、平息不调诸大种及人非人所作损害、以无过失游戏和喜乐事远离非法欢喜、令求家资者少费力得家资、救护免于国王盗贼等损害、于应行不应行开许遮止、作吉祥事、取舍吉凶诸事、今生令互不嗔恨、来世示现无倒增上生道、以具悲心渐次安立于菩提而作成办。如是，应当了知这是利益有情的工巧处的义要。
其余一切如前。其中差别是这样的：譬如金子经金匠善加锻炼擦拭装饰，因无与伦比故，不为非此金所夺。

།དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། དཔེར་ན་ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་དང་རྒྱུ་སྐར་རྣམས་ཀྱི་འོད་ནི་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ལ་རླུང་དང་འགྲོ་བར་ནི་འདྲའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར ནི་འདྲའོ།།སྐྱེ་བ་ནི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་ཡོངས་སུ་དགའ་ལྡན་དུ་འགྱུར་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་ལ་མཁས་སོ། །མཐུ་ནི་བྱེ་བ་ཕྲག་སྟོང་གི་གྲངས་སུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་ རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བསམ་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།ཐབས་དང་བདེན་པ་སྤྱོད་པ་སོ་སོ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་སུན་འབྱིན་ཅིང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེ་རྣམ་པར་འཕེལ་བ་དང་། དེའི་དོན་དུ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། དྲན་པ་དང་། བློ་གྲོས་དང་རྟོག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོན་ཏན་འཕེལ་བ་དང་། གཞན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་སྒྲུབ་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བཅུའི་ས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བདེན་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ངེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིར་ཡང་དེ་བསྟན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ས་དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་དཀའ་བ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།དོན་དེ་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བདེན་པ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་ལ་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་ཐོབ་སྟེ།གཞུང་ནི་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་འདི་ལ་འཇུག་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པའི་མཉམ་ པ་ཉིད་དང་།བརྗོད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སྣང་བ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་མེད་པས་བདག་ཉིད་མ་སྐྱེས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རྒྱུ་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རང་དང་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པས་གཟོད་མ་ནས་ཤིན་ཏུ་ཞི་བའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། ཡོད་ པའི་དངོས་པོ་འཛིན་པའི་ཤེས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།བླང་བ་དང་དོར་བའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དབེན་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། རྣམ་པར་བརྟགས་པའི་ཤེས་བྱའི་ངོ་བོ་ ཉིད་སྒྱུ་མ་དང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུའི་མཉམ་པ་ཉིད་དང་།རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ་ནི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།། །།བམ་པོ་བཅུ་དགུ་པ། གནས་པ་ དེ་ལ་གནས་པ་དེ་བྱང་ཆུབ་ལ་འདུན་པ་དྲག་པོས་འདོད་པ་སྐྱེས་ཤིང་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་རྒྱས་པས་འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ལེགས་པར་དཔྱོད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དཔྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་ འབྱུང་བའི་ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་།མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་སྐྱེ་བའོ།

同样地，那位菩萨也不会被一切声闻、缘觉以及其他地位的菩萨所夺取。譬如月亮、太阳和星辰的光芒不会被一切风轮所夺取，而与风一样运行。同样地，那位菩萨的智慧也不会被一切声闻和缘觉所夺取，而与世间事务的运作相似。
转生为兜率天王，善于折服一切外道。应当了知其神通力可达千亿之数。诸菩萨安住于具有真实的殊胜智慧，即是入于清净意乐成就，方便与真实行为各自增长，厌离诸行而增长对众生的慈悲，为此而修习福德智慧资粮的发愿，增长念力、智慧、思维等功德，不作他想，精进于一切方面成熟众生，完成世间工艺，清净善根，应当了知其出生和神通力的略说。
广说如下，即如十地中极难修地所说。对诸谛确定的智慧称为极难修，此处也说明了这一点，因此称该地为极难修地。应当视为安住于具有该义之真实的殊胜智慧。其中，诸菩萨安住于具有缘起的殊胜智慧是什么呢？在此，菩萨安住于具有真实的殊胜智慧时，首先获得十种法平等性。其内容应当如经中所说般了知。
由于这些法的广大和圆满，而入于此安住，即：一切法胜义中无自性相的平等性，言说造作显现无相的平等性，由于无相故自身无生的平等性，从因也无生的平等性，由于自身和因都无生故本来寂静的平等性，有事执取的智慧无戏论的平等性，远离取舍造作的平等性，由于远离烦恼和苦的染污故空寂的平等性，所知的分别自性如幻化的平等性，无分别智境界的自性中有无不二的平等性，应当了知这就是那十种法平等性的义理分别。
第十九品。安住于此地时，由于对菩提生起强烈的希求欲望，以及对众生广大的慈悲心，以缘起正观的一切方式观察并且通达世间的生起与灭尽。依靠缘起的智慧，生起空性、无相、无愿这三种解脱门。

།གཞི་དེས་ཀྱང་དེ་ལ་བདག་དང་གཞན་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མི་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལྟར་དོན་དམ་པ་ལ་ མཁས་པ་དང་།སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་ནི་འདུས་བྱས་རང་བཞིན་གྱིས་ཉམ་ཆུང་བ་བདག་དང་བདག་གི་དང་བྲལ་ཞིང་ཉེས་པ་དུ་མའི་སྐྱོན་ཆགས་པ་འབྱུང་བ་ཉོན་མོངས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་། རྐྱེན་མ་ཚོགས་པ་ལས་ནི་མི་འབྱུང་སྟེ། དེ་བས་ན་བདག་ གིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྡན་པ་དང་།རྐྱེན་ཚོགས་པ་ནི་བདག་ཉིད་བསྲུང་བའི་ཕྱིར་ཚོགས་པར་མི་བྱའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་དོན་དུ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འདུས་བྱས་རྣམ་པར་ཞི་བར་མི་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་དང་སྙིང་རྗེ་དང་ ལྡན་པ་དེ་ནི་གནས་པ་དེ་ལ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཆགས་པ་མེད་པར་སྤྱོད་དེ། གནས་པ་དེ་ཡང་ས་བདུན་པ་ལ་སྦྱོར་བ་ལས་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ མཐར་ཐུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བཟོད་པ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་བཟོད་པ་རྣོན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེས་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་བྱང་ཆུབ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ རྣམས་ཀྱང་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུས་བྱས་ཀྱི་གནས་པས་ཀྱང་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ།།རབ་ཏུ་ཞི་བ་ལ་ཡང་ཞི་བར་ལྟ་བ་དེ་ཡང་མི་གནས་སོ། །དེ་ལྟར་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་འཇུག་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྒོ་ འབུམ་ཕྲག་བཅུ་པོ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མཚན་མ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་དག་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན་མི་ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྟན་པའི་དགྲ་ མུ་སྟེགས་ཅན་དང་།བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བསྟན་པ་ལས་མི་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་གསེར་དེ་ཉིད་གསེར་མགར་མཁས་པས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བཻ་ཌཱུརྱ་བྱི་དོར་བྱས་པས་སྤྲས་པ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་ གསེར་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཆེས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་མི་འཕྲོགས་པར་འགྱུར་རོ།།སྔ་མ་བཞིན་དུ་དཔེར་ན་ཟླ་བའི་འོད་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཀྱང་སིམ་པར་བྱེད་ལ། རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བཞིས་ཀྱང་མི་ཆོད་པ་དེ་ བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་ལ།བདུད་དང་ཕྱིར་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བས་ན་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་རབ་འཕྲུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཅན་ རྣམས་ཀྱི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཐམས་ཅད་བཟློག་པ་ལ་མཁས་སོ།།མཐུ་ཡང་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་གྱི་གྲངས་སུ་བསྟན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་ཆོས་མཉམ་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ པར་འབྱུང་བ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་འབྱུང་བ་དང་།ལོག་པའི་འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀུན་དུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ཐབས་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཚད་ མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་།མི་ཕྱེད་པའི་བསམ་པ་འཐོབ་པ་དང་། བསྟན་པ་ལས་མི་འཕྲོགས་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ།

由此基础也不会对其产生我与他人、作者、感受者、实有与非实有的分别念。如是通达胜义，对众生的见解即是具烦恼和因缘聚合时，有为法本性脆弱，远离我与我所，具有诸多过患过失而生起，不具烦恼和因缘不聚合时则不生起。因此我具有烦恼和因缘聚合时，不应为了保护自己而聚合。为了利益众生，不应在一切时处息灭一切有为法，应当如理思维。
如是具足智慧和大悲者，于此住处无有执著，趣入无著智慧，即是安住显现般若波罗蜜多。因此他于一切世间行为无有执著而行，此住处也应当了知是由第七地加行所生之行为究竟的菩萨，以随顺忍之利忍所摄。
他由显现无著智慧趣入般若波罗蜜多住处，引导趣向菩提之诸缘起，也不以世间人有为法之住处而住。于寂静中也不住于寂静见。如是具足方便智慧者，将现前十万无量空性等持之门。
如同于空性等持一般，于无愿和无相二等持也应当如是了知。现前彼等时将成为不退转意乐者。一切外道和魔众也将完全无法夺走教法。其余如前。其差别是：譬如金匠善巧所造之金，以摩尼宝石吠琉璃装饰，其他一切金无法夺走，如是菩萨彼等善根极为清净且不可夺。
如前所说，譬如月光令众生身心舒适，四种风轮也无法阻隔，如是彼菩萨智慧光明也能息灭一切众生烦恼之热恼，一切魔众和反对者也无法阻隔。转生为天王善幻，善巧于遮止众生一切我慢。神通力应当了知为千俱胝那由他数。
安住缘起相应增上智慧，即是趣入圆满法性平等性，生起证悟缘起之解脱门，一切颠倒想皆不生起，以方便摄持轮回，现前无著智慧趣入般若波罗蜜多住处，获得无量等持，获得不退转意乐，教法不可夺，善根清净，应当了知略说转生和神通力。广说即如现前地所说。

།ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་ དུ་ཕྱོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པས་ན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བཅས་ཤིང་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་འདས་མ་ཐག་པ་ལ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་གཞན་བརྩམས་པའི་ཁྱད་པར་ བཅུ་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་བདུན་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་གཞུང་ནི་རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་བསོད་ནམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལས་ བརྩམས་པ་དང་།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་བསམ་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གོང་ནས་གོང་དུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། རང་སངས་ རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་།སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ལས་བརྩམས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལས་བརྩམས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་དང་། གསུང་དང་། ཐུགས་ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདི་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྒྲུབ་པའི་ལམ་གཞན་བརྩམས་ པའི་ཁྱད་པར་དེ་དག་གི་དབང་དུ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྟོག་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་མེད་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཚད་མེད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པར་མཐོང་ནས།རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །སྤྱོད་ལམ་དང་། སྤྱོད་པ་དང་། གནས་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ན་གནས་ལ་དེ་ལམ་དང་བྲལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། གཞན་དག་ལ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་སྨོན་ལམ་ལ ལྷག་པར་དམིགས་པ་དང་།གཉིས་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་འཆལ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དྲི་མ་སེལ་བ་དང་། གསུམ་པ་ནི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པར་འཕེལ་ཞིང་ཆོས་ལ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་། བཞི་པ་ལ་ནི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་དང་། ལྔ་པ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་བྱ་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། དྲུག་པ་ལ་ནི་ཟབ་མོ་ ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།གནས་པ་བདུན་པ་འདི་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བསྡུས་པ་ དང་།ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་པ་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གནས་པ་འདིའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་གནས་པ་བརྒྱད་པ་ལ་འཇུག་ཅིང་། གནས་པ་དེ་ནི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་རྣམ་པར་དག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གནས་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ནི་འདྲེན་པ་ཡིན་ཏེ། གནས་པ་རྣམ་པར་དག་པའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པར་བརྗོད་དོ། །གནས་པ་དེ་དག་ལ་དེའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于面向无执著的智慧，安住于到达般若彼岸而现前，故称为现前，应当了知此即是由于彼义而安住。
其中，菩萨们的无相住所具有造作及勤勉的是什么呢？在此，菩萨安住于增上智慧，刚刚过去时以方便智慧成就，与一切众生不共的世间，与一切世间不共的其他所修道的十种殊胜获得，由于这些广大及圆满的缘故，趣入第七住地。
这些内容应当如经中所详述般了知，即从成就世间圆满的摄持福德开始，从利益众生安乐的心念开始，从为菩提福德资粮菩提分法渐次增上生起开始，从与声闻不共开始，从与独觉不共开始，从众生界开始，从世界开始，从如来身语意智开始。
如是，应当了知此是依据方便智慧成就的其他所修道的这些殊胜所摄的义要。由于具足这些，将通达无量无数如来境界。
为了真实生起彼故，以任运成就、无相、无分别、无妄念，见到真实生起无量佛境界后，不间断、无障碍地精进。
于一切威仪、行为、安住、作意及一切时处安住而不离此道。彼于每一刹那中，十波罗蜜等一切菩提分法皆得殊胜圆满。
其他诸位则不如是，初欢喜住地着重发愿，第二住地除去心的破戒垢染，第三住地愿增长获得法明，第四住地趣入道，第五住地趣入世间事业，第六住地趣入甚深。
于此第七住地，由真实生起一切佛法故，菩提分法得以圆满。此住地以菩萨加行所生的圆满行所摄，是趣入智慧、神通、清净行的第八住地。
如是菩萨于此住地之后趣入第八住地，彼住地唯一决定清净故。此七住地是引导，因为是清净住地的前行故非烦恼性，因未得彼故说属于烦恼行。
于彼等住地中，其贪等一切烦恼将断，应知彼非有烦恼亦非无烦恼，因为不行持及希求佛智故。

།དེ་ལྟར་གྱུར་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། ལུས་དང་ངག་དང་ ཡིད་ཀྱི་ལས་ཚད་མེད་པར་འཇུག་གོ།།དེ་ལས་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མ་བསྔགས་པ་རྣམས་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེའི་གནས་པ་ལྔ་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་ཤེས་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ནི་འདིར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོ་ན་གནས་པ་གོང་མ་ལ་ གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་གཏོགས་པས་སློབ་དཔོན་དུ་བཀུར་བར་འགྱུར་རོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཚུངས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའི་རྣམ་ པས་མངོན་དུ་འགྱུར་ཏེ།གནས་པ་བརྒྱད་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་གནས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སོགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་འབུམ་ཕྲག་བཅུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ་། །དེ་དག་ཐོབ་ པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབེན་པ་རྟོགས་པར་དཀའ་བ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་གནས་ལ་སེམས་ཅན་ལ་ལྟ་བ་དང་། བྱང་ཆུབ་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གོང་དུ་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡང་མི་གཏོང་ངོ་།།དེའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་སྣང་བར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །གནས་པ་ འདི་ལ་ནི་རང་གི་བློའི་ཡུལ་ཡིན་པས་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་མ་ཡིན་པ་དྲུག་པོ་དག་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་དམིགས་པས་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་དྲུག་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ། །འདི་ལ་ནི་ སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་གོ།།ཡང་དག་པའི་མཐའ་ལ་གནས་པར་བྱེད། འགོག་པ་ཡང་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེའི་ཤིན་ཏུ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའོ། །དེ་ཐབས་དང་ཡེ་ཤེས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལ།འཇིག་རྟེན་པར་ཡང་སྣང་ཞིང་། དེའི་རང་བཞིན་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྤྱོད་དེ། མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་བསོད་ནམས་བྱ་བ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཆུང་མ་དང་འཁོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཁྱད་པར་འདོད་ པ་ཡང་དག་པར་བརྩམས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་གསུམ་ལ་གནས་པ་དང་། ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་མོས་པ་ཐབས་ཀྱིས་འདུལ་བ་དང་། འདོད་པ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པ་དང་། འདོད་པའི་ཁྱད་པར་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་བཟློག་པ་དང་། གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་། སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཆེན་པོ་དང་མཐུན་པར་འཇུག་པ་ལས་བརྩམས་པའོ། །ལྷག་མ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་གསེར་དེ་ཉིད་གསེར་མགར་མཁས་པས་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་བྱི་དོར་བྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྤྲས་པ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་ལ་དེ་མ་ཡིན་པ་འཛམ་བུའི་གླིང་པའི་རྒྱན་ཐམས་ཅད ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ།དེའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དེ་དག་ཆེས་རྣམ་པར་དག་ལ་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་དང་། དེ་མ་ཡིན་པ་གནས་ཆེས་དམའ་བ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དཔེར་ ན་ཉི་མའི་འོད་ཀྱིས་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་གི་རླན་ཕལ་ཆེར་ཡོངས་སུ་སྐེམ་པར་བྱེད་ལ།དེ་མ་ཡིན་པའི་འོད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་ནི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་ཐམས་ཅད་སྐེམ་པར་བྱེད་ལ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་ ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འོད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་འཕྲོགས་པ་ཡིན་ནོ།

如是生起者，其增上意乐完全清净，身语意业无量趣入。其中凡是如来所未赞叹者，如前所述。于第五住中，世间工巧明处圆满成就。除三千大千世界中安住于上位的诸菩萨及诸如来外，皆应尊敬为阿阇黎。无有任何人能与其增上意乐及加行相等。
以修习禅定等菩提分法之相而现前，如第八住般，但非由异熟而住。如是趣入者，成就菩萨三昧分别极为分别三昧等十万三昧。获得彼等后，超越声闻缘觉三昧境界。
如是其身语意业远离一切烦恼，难以了知，远离一切分别行相而住，观察众生，为圆满菩提而勤求殊胜上进亦不舍弃。其身语意业远离一切相，极为清净，显现无量无生法忍。
于此住中，由是自智境界故，超越一切声闻缘觉境界。其余六者则是由于胜缘佛法故。于第六住中，菩萨入灭尽定。于此则于每一刹那入定。安住真实际，亦不现前灭尽，此乃其不可思议极稀有法。
彼由方便智慧成就之力，行持不共一切众生之菩萨行，虽现世间而非其自性，如经中所说。其摄义即是从事福德事业，摄受妻子眷属，希求成就殊胜，安住三解脱门，以方便调伏乐于小乘者，受用欲乐，追求欲乐殊胜，折服外道，随顺他心，随顺大众等事。其余如前。
其中差别是：譬如金子被善巧金匠以一切珍宝庄严打磨成极为庄严，非余赡部洲一切庄严所能夺，如是，其诸善根极为清净，一切声闻缘觉之善根，及余住于极低位菩萨之善根皆不能夺。
譬如日光能令赡部洲大部分湿气干涸，非余一切光明所能夺，如是，彼菩萨智慧光明能令众生一切烦恼毒干涸，如前所说，声闻等之智慧光明亦不能夺。

།སྐྱེ་བས་ནི་ལྷའི་རྒྱལ་པོ་དབང་བྱེད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་མཁས་སོ། །མཐུ་ནི་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་འབུམ་གྱི་གྲངས་སུ་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་མ་ མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་འདི་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པའི་ལམ་གཞན་བརྩམས་པའི་ཁྱད་པར་འགྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡུལ་ཡང་དག་པར་སྐྱེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ལ་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བསྡུས་པ་དང་། བསམ་པ་དག་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པའི་དབང་དུ་བྱས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་བཟོ་ དང་ལས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དང་།ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཐོབ་པ་དང་། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འགོག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་རིང་དུ་སོང་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་རིང་དུ་སོང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་སྔ་མ་འདས་མ་ཐག་པ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དམ་པ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ་འཐོབ་སྟེ། དུས་གསུམ་དུ ཅི་རིགས་པར་གཟོད་མ་ནས་མ་བྱུང་བ་དང་།མ་སྐྱེས་པ་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། དོན་དམ་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྗོད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་སྣང་བའི་ངོ་བོ་ ཉིད་མཚན་ཉིད་དང་རྒྱུའི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་འཇུག་པ་ཡང་མེད་ལ། ལྡོག་པ་ཡང་མེད་པ་ལས་བརྩམས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་མ་ཤེས་པ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐོག་མ་དང་། བར་དང་། ཐ་ མའི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པ་ཉིད་ལས་བརྩམས་པ་དང་།དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་བསལ་བ་ལས་བརྩམས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཕྱིར་གནས་པ་བརྒྱད་པ་ཡོངས་ སུ་དག་པ་དང་།འདི་ལ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལ་གནས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཟོད་པ་མཆོག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམ་པ་བཞིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས། གང་གི་ཚེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་ཚེ།ལོག་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་བསལ་བ་ན། ཚེ་འདི་ལ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་མི་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་མཐོང་ལ། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་སྔོན་གྱི་ལོག་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལ་མངོན་ པར་ཞེན་པའི་རྒྱུ་ལས་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་མ་ལུས་པར་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྐྱེ་བར་མཐོང་ངོ་།།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དག་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། དེ་དག་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ ལ་གནས་པ་ཡན་ཆད་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་བར་དུ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

转生为天王自在天，精通声闻和独觉的证悟修行。
应知其力量数以亿万计，此住于无相而有功用，是以方便智慧成就的其他所修道之差别而趣入，
并且恒常修习通达如来境界正确生起，于每一刹那圆满成就一切菩提分法，
安立染污和非染污，圆满摄集修行所生之行为，依止清净意乐之业而趣入，
圆满成就一切世间工巧等事业，
获得无量不共声闻独觉之三昧，于每一刹那入灭尽定，
与一切众生不共的世间行为，
清净善根，应知略说从出生和力量。广说如前，即如远行地所说。
由于摄集菩萨修行所生圆满行为，故称为远行，应知即由此义而安立。
其中，菩萨们的无相住任运成就是什么呢？此中，菩萨刚过前住时，获得通达一切法胜义的十种智慧：
于三世中随应理解本来无生、未生、无相为所依，
以及非彼因事无生无灭为所依，
胜义不可说自性之事相现为言说造作之自性无相无因事，
烦恼自性既不趣入亦不退转为所依，
于不可说有事中，以不了知彼而邪执为因所生之烦恼于始中末一切时平等性为所依，
以真如正入无分别平等性断除彼烦恼为所依，
如是由其智慧十种广大及圆满故，第八住清净，
趣入此中，住于此者，获得菩萨最胜无生法忍极为清净。
其又是什么呢？彼菩萨以四种遍求而遍求一切法已，当以如实四种遍知而遍知时，
断除一切邪分别执著时，于今生见一切法一切烦恼随顺无生，于来世见由先前邪分别执著因所正生之彼等诸法无余一切悉皆不生。
彼等四种遍求及如实四种遍知，如前真实义品中所说，从住胜解行直至住无相有功用之间尚未极为清净。

།གནས་པ་འདི་ལ་ནི་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་བཟོད་པ་དེ་ཐོབ་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གནས་པ་ཟབ་མོ་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ།མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་སྔ་མ་ལ་དེའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྩོལ་བའི་མངོན་པར་འདུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན། རྣམ་པར་དག་པའི་གནས་པ་གོང་མ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་ནུས་པ་ལ་སྙིང་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན།འདུ་ཤེས་ཕྲ་མོ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་སྤངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་གནས་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཟབ་མོའི་གནས་པ་དེ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་དེའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྐུལ་ བ་དང་།ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་སྟེ། དེ་ལྟར་བསྐུལ་བས་ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ཚད་མེད་པ་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་དང་། དབང་བཅུ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དབང་ཐོབ་པ་དེ་ནི་ཇི་སྲིད་དུ་འདོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཀྱི་གནས་པ་གང་གིས་གནས་པར་འདོད་པ་དེས་གནས་པར་བྱེད་དོ། །བསམ་པ་ཙམ་གྱི་མོད་ལ་དེའི་ཁ་ཟས་ལ་སོགས་པ་ཡོ་ བྱད་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།བཟོ་དང་ལས་ཀྱི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་དང་། སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དེ་དགའ་མགུར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ འདོད་པ་བཞིན་དུ་བྱེད་དོ།།དེའི་སྨོན་ལམ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྲུབ་པོ། །དངོས་པོ་གང་དང་གང་ལ་ཇི་ལྟར་མོས་པ་དེ་ཡང་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་འགྱུར་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱ་གང་ཤེས་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་མཁས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལྟར་དབང་ཐོབ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕན་ཡོན་གཞན་ནི་རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར བྱའོ།།སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་རགས་པ་ཡང་སྤངས་ནས། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དང་མི་འབྲལ་ལོ། །ལྷག་མ་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་གསེར་གྱི་དཔེ་དང་འོད་ཀྱི་དཔེ་དང་བཅས་ཏེ། མདོ་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་དེའི་སྐྱེ་བ་དང་།མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡང་མདོ་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་འདི་ནི་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་སྐྱོན་ ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པ་ཐོབ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྒོའི་རྒྱུན་ལས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ལས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་དང་། ལུས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པ་ཚད་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་དབང་ཐོབ་པ་དང་། དབང་གི་ཕན་ཡོན་སོ་སོར་ ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོའི་ས་མི་གཡོ་བ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ། སྔ་མའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། ས་དེ་ལ་སེམས་དེ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་ཅིང་མི་ གཡོ་བར་འཇུག་པའི་ལམ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་འབྱུང་ངོ་།།དེ་ལྟ་བས་ནས་དེ་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་གནས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།

此住处是完全清净的，因此称这位菩萨为获得无生法忍。由于他获得这种忍，菩萨获得甚深住处，他已断除了前面无相住处的四种过失：已断除了精进的想念，已断除了对上位清净住处的忧虑，已断除了对于能够利益一切众生的忧虑，也已断除了微细想的生起，因此称此住处为极为清净。
对于这甚深住处生起欢喜时，如来对其法门之流，给予劝勉、引导正确把握、成就之门、智慧以及无量神通业，如是成就。通过这样的劝勉，成就无量身体差别智，也获得十种自在，详细内容应当如经中所说般了知。
获得自在的菩萨能随意住世。以禅定、解脱等心的安住，随欲而住。仅凭意念就能立即成就饮食等一切资具。对于一切工巧技艺，也能随意运用。对于一切转生业和一切生处，也能随意欢喜转生。一切神通事业也能随意成办。
他的一切愿望都能如意实现。对于任何事物随其所信解即如是显现而非他相。对于所欲了知的一切也能如实了知。名身、句身、文身等也能随意获得。对于正确安立一切法也通达善巧。菩萨如是获得自在所生的其他功德，应当如经中广说般了知。
断除了粗相的见佛，而恒时不断地与见佛不离。其余清净善根以金喻及光明喻，应当如经中所说般了知。菩萨于此住处的殊胜出生和威力，也应当如经中所说般了知。
此自然成就的无相住处，是趣入证得胜义智慧、获得无生法忍、获得远离一切过失的甚深菩萨住处、从法门之流中诸佛成就无量的成就门、智慧和神通业、趣入无量身体差别智和获得自在、各别体验自在功德、清净善根、出生和威力等略说应当了知。
广说即如经中不动地所说：由于远离前行造作，于彼地中其心自然成就而趣入不动之道。因此称为不动，以此义理应当视为此住处。

།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ནི་གནས་པ་ཟབ་མོ་དེས་ཀྱང་ཆོག་པར་མི་འཛིན་ཏེ།གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལ། ཆོས་ཤེས་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་གཞན་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བསྟན་པར་བྱ་བ་དང་། ཆོས་བསྟན་པའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། ཐིབས་པོ་རྒྱུ་བ་དག་ལ་གང་དག་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། གང་གིས་རྣམ་པར་ དག་པར་འགྱུར་བ་དང་།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་གནས་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་གཅིག་ཏུ་ངེས་པ་དང་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། བསྟན་པའི་བྱ་ བ་ལ་མཁས་པ་དང་།གཟུངས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། ཚིག་གི་ཡན་ལག་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པ་དང་། སྤོབས་པ་མི་ཟད་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། ཆོས་འཛིན་པ་དང་། ལེན་ནུས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་སྟན་ཇི་ལྟ་བུ་ལ་འདུག་པ་དང་། གང་དུ་གང་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཇི་སྙེད་པ་དང་། གང་གིས་སེམས་ཅན་གོ་བར་བྱེད་ཅིང་། མགུ་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ནི་རྒྱས་པར་མདོ་ཉིད་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མཐུའི་ཁྱད་པར་ཡང་མདོ་ཉིད་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་ལ་གནས་པ་འདི་ནི་ཞི་བའི་རྣམ་པར་ཐར་པས་ཆོག་ པར་མི་འཛིན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་།ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཤེས་པ་དང་། དེའི་བྱ་བ་ཤེས་པ་དང་། བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ཆེན་པོ་ཉིད་འཐོབ་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་མཐུ་ལས་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་བསྟན་ པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།མདོ་ཉིད་ལས་ལེགས་པའི་བློ་གྲོས་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པའི་སྐབས་ཡིན་པས་ན། ས་དེ་ལ་ལེགས་ པའི་བློ་གྲོས་ཞེས་བྱ་སྟེ།དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་ནི་གནས་པ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་མཆོག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པའི་གནས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འོས་ ཤིང་ཆོས་ལ་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་།ཏིང་ངེ་འཛིན་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་ཅིང་། དེའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་ཐ་མའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་གྱུར་པས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལས་དེ་དང་འཚམ་པའི་སྟན་དང་ལུས་ དང་འཁོར་ཐོབ་པ་དང་།བདག་ཉིད་ཀྱི་འོད་ཟེར་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱིར་འོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པར་དབང་བསྐུར་བ་ཐོབ་པ་དང་། དབང་བསྐུར་ནས་ཀྱང་འདུལ་བ་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅིང་། དེ་དག་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ཤེས་པ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། གཟུངས་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། དེའི་དབང་གིས་དྲན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཆེན་པོས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་མངོན་ པར་སྒྲུབ་པ་དང་།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། མཐུའི་ཁྱད་པར་ལས་གནས་པ་མཆོག་མདོར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

那么，菩萨们的各别正知住是什么呢？在此，菩萨不以甚深住而满足，随顺趋向殊胜智慧，了知法的现行，以此菩萨能向他人宣说一切法相，并且如实通达一切说法事业。
其中，正确说法的事业是这样的：对于愚痴行者，了知什么会导致烦恼，什么会导致清净，以何因缘生烦恼，以何因缘得清净，什么是烦恼，什么是清净，什么是不决定处，什么是决定与不决定，如实了知这一切。
如是，善巧说法、善巧说法事业、获得无量总持、善巧一切词句分别、具足无尽辩才的一切相大法师性、能持法、能受持、具足如是相、以菩萨各别正知成就语言、坐何等法座、于何处对何人说法、有几种法门、以何能令众生理解欢喜而趣入事业，这一切都应当如经中广说般了知。
清净善根、出生及威力差别也应如经中所说般了知。
菩萨们的这种各别正知住，应当了知是趣入不以寂静解脱为满足、了知正说法的现行、了知其事业、获得不可思议大法师性、清净善根、出生及威力的略说。
广说则如经中善慧所说：为利益安乐一切众生，以菩萨各别正知大智慧清净正说法时，彼地名为善慧，应以此义观察此为住处。
那么，菩萨们的最胜住是什么呢？在此，菩萨以一切种清净各别正知住，堪为法王并获得法灌顶，获得无量无垢三昧等并行其事业，现前最后得一切智智差别灌顶三昧，从一切佛处获得相应座位、身体及眷属，
以自身光明往来获得具足一切相一切智智灌顶，获得灌顶后则正确摄受一切所化，了知成办彼等解脱方便的佛陀事业，获得无量解脱、三昧、总持、神通，以其力故以大念知成就决定语安立，成就大神通，
从清净善根、出生及威力差别，应了知此为最胜住的略说。

།རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མདོ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་ཤིང་།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཟོད་པར་དཀའ་བའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་ཡང་དག་པར་ནོད་དོ། ། བདག་ཉིད་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ན་ཡང་སྤྲིན་ཆེན་པོ་ལྟ་བུའི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆར་དཔེ་མེད་པས་སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་རྡུལ་རྣམས་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །ས་དེ་ལ་གནས་ནས དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལོ་ཏོག་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད།རྣམ་པར་འཕེལ་བར་བྱེད། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ས་དེ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཅེས་བྱ་སྟེ། དོན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་པ་མཆོག་ཡིན་པར་བལྟའོ། །གནས་པ་གོང་མ་གོང་མ་རྣམས་སུ་ཡན་ལག་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་ དག་ནི་གནས་པ་སྔ་མ་རྣམས་ལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཆུང་བའི་ཕྱིར་གྲངས་སུ་མི་བརྩིའོ། །དེ་དག་ཉིད་འབྲིང་དང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ནི་དེ་མ་ཡིན་པ་ས་གོང་མ་འཐོབ་པ་འགྲུབ་པ་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་རེ་རེ་ཡང་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་ བྱེ་བ་འབུམ་ཕྲག་དུ་མའམ།ཡང་ན་དེ་བས་ཀྱང་ཆེས་མང་བས་འཐོབ་ཅིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །གནས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་སྟེ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་དང་པོས་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་ པར་འདས་ནས་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་འཐོབ་སྟེ།དེ་ཡང་རྟག་ཏུ་འབད་པས་འཐོབ་ཀྱི་མི་འབད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པ་གཉིས་པས་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནས། མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་བར་ལས་འདས་ཏེ། མཚན་ མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ན་སྟེ། འདི་ལྟར་བསམ་པ་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ངེས་པར་འབད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གྲངས་མེད་པའི་གསུམ་པས་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་ རིག་པ་ལ་གནས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་མཆོག་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ནི་གཉིས་སུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཉིན་མཚན་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་དུ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་ ཕྱིར།གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དེ་དག་གི་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་བགྲང་བ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་གྲངས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གྲངས་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་སྔ་མ་ཤོས་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་ཕྱི་མ་ཤོས་ཀྱིས་ནི་གསུམ་ཁོ་ནས་འཐོབ་ཀྱི་ལྷག་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སུ་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་པ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོས་སྦྱོར་བ་དེའི་ནང་ན་ལ་ལ་ནི་བར་གྱི་བསྐལ་པ་མང་པོ་ཞིག་འདུམས་པར་བྱེད་དོ། །ལ་ལ་ནི་བསྐལ་པ་ཆེན་པོ་དག་གི་བར་དུ་འདུམས་པར་བྱེད་ཀྱི་གྲངས་མེད་པ འདུམས་པར་བྱེད་པ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་བྱའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ ལེན་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།། དེ་ལ་གནས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ནི་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་ངོ་། །ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལས་ནི་ཉོན་ མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་ཐམས་ཅད་དོ།

广说如是，如经中所说菩萨地法云。菩萨道圆满，菩提资粮极其圆满的菩萨，从诸如来处获得如法云般广大、非余一切众生所能忍受的殊胜正法雨。
自身证得无上正等正觉时，亦以无比的大云般殊胜法雨，令无量众生的烦恼尘垢悉皆寂灭。住于此地时，能生长、增长、成熟各种善根苗稼。
因此此地称为法云地，应知此即是最胜住处。虽然在前面诸住处中所说的支分，并非在前面诸住处中完全没有，但因为微小故不计数。应知正是由于这些支分的中等和广大，才建立获得非彼等上地的成就。
其中每一住处都需经过多俱胝百千大劫，或更多劫数才能获得成就。所有这些住处都由三无数大劫圆满成就。以第一无数大劫，超越胜解行住处而获得欢喜住，这也是需要经常精进才能获得，不精进则不能获得。
以第二无数大劫，从欢喜住直至超越有功用无相住，获得无功用无相住。这是必然的，因为具清净意乐的菩萨必定精进。
以第三无数大劫，超越无功用无相住和无碍解住，获得菩萨最胜住处。
关于无数劫，应当了知有两种：大劫以日夜、月份、半月来计数，因为时间无量故称为无数。超越了这些大劫的所有计数方式的数目，也称为无数。以前一种无数劫，需要不少无数劫才能证得菩提。
以后一种无数劫，则仅需三劫即可获得，不需更多。应知有些具有最极大精进的人能够跨越许多中劫，有些能跨越大劫，但没有任何人能够跨越无数劫。
通过这十二种菩萨住处，能断除三无数劫中烦恼障随眠和所知障随眠。
其中在这三种住处中，应知断除烦恼障随眠：在欢喜地中完全断除一切恶趣烦恼随眠，在遍行地中断除一切大中烦恼随眠。

།མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་གནས་པ་ལ་ནི་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱའོ། ། ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །གནས་པ་མཆོག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་། བག་ལ་ཉལ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་སྤོང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་འཇུག་པའོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ནི རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ལྤགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་དང་། སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་དང་། སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ལྤགས་ཤུན་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་རབ་ཏུ་དགའ་བའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །སྤྲི་ལ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ནི་མཚན་མ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ལ་སྤོང་ངོ་། །སྙིང་པོ་ལ་ཡོད་ པ་ལྟ་བུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་སྤོང་སྟེ།སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །གནས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བ་དེའི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་མ་ཡིན་པའི་གནས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ། །གནས་ པ་བཅུ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་མདོར་བསྡུས་ན་བཅུ་གཅིག་ཏུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དང་པོ་ལ་ནི་རིགས་རྣམ་པར་དག་གོ། །གཉིས་པ་ལ་ནི་དད་པས་མོས་པ་རྣམ་པར་དག་གོ། །གསུམ་པ་ལ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་གོ། །བཞི་པ་ལ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་གོ། །ལྔ་པ་ ལ་ནི་སེམས་རྣམ་པར་དག་གོ།།དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པ་ལ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཀུན་དུ་རྩོམ་པ་རྣམ་པར་དག་གོ། །དགུ་པ་ལ་ནི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམ་པར་དག་གོ། །བཅུ་པ་ལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཤེས་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་སྒྲུབ་པ་རྣམ་པར་དག་གོ། །བཅུ་ གཅིག་པ་ལ་ནི་དེའི་དོན་ཡང་དག་པར་གཞན་ལ་བསྟན་པའི་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་རྣམ་པར་དག་གོ།།བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་གོ། །བཅུ་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་གོ། །གནས་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡུད་པའི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་དག་ཏུ་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་ནི་དད་པ་སྐྱེས་ཤིང་མོས་པར་གྱུར་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ སྣོད་ཉན་ཅིང་སེམས་སོ།།གནས་པ་གསུམ་པོ་ལ་ནི་བསྒོམ་པའི་རྣམ་པ་ཐོབ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཉམས་སུ་ལེན་ཏོ། །དེ་ལས་གཞན་པའི་གནས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མཚན་མ་མེད་པའི་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པའི་བར་དུ་སྒོམ་པ་མང་དུ་བྱེད་དོ། །དེའི་གོང་མ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་ པ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་བསྡུས་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་ནི་བསྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་ལ་ནི་གཏན་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གནས་པ་དང་འདྲ་ བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་རང་གི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་དང་པོ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཡང་དག་པར་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྦྱོར་བའི་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་གཉིས་པའོ། །དེའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པའི་གནས་ པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་གསུམ་པའོ།།དེའི་ཤེས་ནས་དད་པ་ཐོབ་པའི་གོང་དུ་ཟག་པ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་བཞི་པའོ། །དེའི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་ བསླབ་པ་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་ལྔ་པའོ།།དེའི་ཇི་ལྟར་ཐོབ་པའི་བདེན་པ་ཤེས་པའི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་དྲུག་པ་དང་བདུན་པ་དང་བརྒྱད་པར་རིག་པར་བྱའོ།

对于住于无相任运成就者，应当了知断除一切障碍无生法忍清净的烦恼分及随眠习气。对于一切行为，则是一切烦恼。对于最胜住，则应了知断除一切烦恼、习气及随眠所知障，这也是趣入如来住。
所知障分的随眠应当了知有三种：如皮、如膜、如核。其中如皮者在极喜住中断除。如膜者在无相任运成就中断除。如核者在如来住中断除，这也是断除一切障碍清净的智慧。
在这三种住中断除烦恼和所知障的资粮，依次是其他诸住。这十三住的清净略说应当了知有十一种：第一住中清净种姓。第二住中清净信解。第三住中清净增上意乐。第四住中清净戒律。第五住中清净心意。
第六、七、八住中清净正确智慧的精进。第九住中清净圆满修行。第十住中清净证得真实智慧的神通。第十一住中清净如实向他宣说义理的无碍解。第十二住中清净随顺一切所知的智慧。第十三如来住中清净一切烦恼、所知障及习气。
应当了知这十三住摄于前说的大乘八法中。第一、二住中，生起信心及胜解而听闻思维菩萨藏。第三住中，以获得修行相为先导而修习增上意乐。其余诸住中，乃至有相勤作时多作修习。
其上三种清净行所摄的菩萨住中，圆满修行之果。应当了知在如来住中永出。应当了知这十二种菩萨住依次与声闻住相似：如声闻安住自种姓，如是应知此第一住。如彼入正无过之加行住，如是应知此第二住。
如彼入无过住，如是应知此第三住。如彼得信解后为尽诸漏而住于圣者欢喜的增上戒，如是应知此第四住。如彼依增上戒而住增上心学处，如是应知此第五住。如彼住于如所得真实智的增上慧学处，如是应知此第六、七、八住。

།དེའི་ཤེས་བྱ་ཤིན་ཏུ་བརྟགས་ནས་མཚན་མ་མེད་ པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་དགུ་པའོ།།དེའི་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་བཅུ་པའོ། །དེའི་ལངས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་བཅུ་ གཅིག་པའོ།།དེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་གནས་པ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནི་འདིའི་གནས་པ་བཅུ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ལས། གནས་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ གཉིས་པ་རྫོགས་སྷོ།། །།གནས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པ་དང་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་དང་།བདག་པོར་སྐྱེ་བ་དང་། ཐ་མའི་སྐྱེ་བའོ། །དེ་ལ་གནོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མུ་གེས་ཕོངས་ཤིང་གནོད་པ་ཆེན་པོ་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་ སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས།སེམས་ཅན་རྣམས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་འཚོ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུར། ཉ་ཆེན་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་གནས་རྣམས་སུ་ལུས་ཆེན་པོ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེར་སྐྱེས་པའི་འགྲོ་བ་མཐའ་དག་རང་གི་ཤས་ཚིམ་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་ཅན་ནད་ཀྱིས་གནོད་པ་རྣམས་ལ་ནད་དེ་ དག་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨོན་ལམ་བཏབ་ནས།རིག་སྔགས་འཆང་གྲུབ་པའི་སྨན་པ་ཆེན་པོའི་ལུས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དག་ལ་ནི་ཆོས་བཞིན་དུ་སྙོམས་པར་ཐབས་མཁས་པས་ཕ་རོལ་གྱི་དམག་ཚོགས་ཀྱི་ གནོད་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་པོར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྡུམས་བྱ་བ་དང་། འཁོན་གྱི་བསམ་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཚིག་བརྩན་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱལ་པོ་འབངས་རྣམས་ལ་ཆད་པ་དང་། བཅིང་བ་དང་། གནོད་པ་སྣ་ཚོགས་ བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པ་དག་ལ་ནི།སེམས་ཅན་གྱི་གནོད་པ་དེ་དག་ཉིད་བསལ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དག་ཏུ་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །སེམས་ཅན་གང་ལྷའི་གནས་འབའ་ཞིག་ལ་མོས་ནས་ལོག་པར་ལྟ་ཞིང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་ དག་ལ་ནི།དེ་དག་ལ་སྙིང་བརྩེ་བས་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། ལྷའི་གནས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྨོན་ལམ་དང་དབང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་འདི་ནི་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་དེ་ དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བ་སྟེ།འདི་ནི་དེའི་མདོར་བསྟན་པའོ། །དེ་དང་སྐལ་བ་མཉམ་པར་མཐུན་པར་འཇུག་པའི་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱིས་སམ། དབང་ཐོབ་པས་སེམས་ཅན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་སྐྱེས་པ་རྣམས་དང་། ལྷ་དང་། ཀླུ་དང་། གནོད་ སྦྱིན་དང་།ལྷ་མ་ཡིན་ལ་སོགས་པ་གཅིག་ལ་གཅིག་འཁུ་ཞིང་མི་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བྲམ་ཟེ་ལོག་པར་ལྟ་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ཅིང་དེས་འཚོལ། དེར་མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཧ་ཅང་ལྷག་པར་ཞེན་ཅིང་འདོད་པ་ལ་མོས་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་པ་དེ་ བཟློག་པའི་ཕྱིར།སེམས་ཅན་དེ་དག་དང་སྐལ་བ་འདྲ་བར་གཙོ་བོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་ནས། སེམས་ཅན་དེ་དག་གང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་དོ།

如同他对所知详加观察后安住于无相三摩地的修习一样，这就是此处的第九住。如同他圆满安住于无相一样，这就是此处的第十住。如同他从中起定后安住于解脱处一样，这就是此处的第十一住。如同他一切种类的阿罗汉住一样，应当了知这就是此处的第十二住。以上为菩萨地基相应法瑜伽处中，安住品第四。瑜伽处第二圆满。
一切住中，一切菩萨的菩萨们为利益安乐一切众生所行的无过失生，总的来说有五种：息灭损害的生、与彼等同分随顺趣入的生、大生、主生、最后生。
其中，息灭损害的生是什么呢？在此，菩萨在饥荒贫困及大灾难发生之时发愿，为使众生容易获得生活资具，转生为大鱼等处的巨大身躯，以自身血肉使所有众生得以饱足。对于遭受疾病损害的众生，为了息灭那些疾病而发愿，受持成就的大医明咒师之身。对于遭受他方军队极大损害的众生，为了如法平等地以善巧方便息灭他方军队的损害，而成为具力的国王。对于互不和睦的众生，为了调解及断除怨恨心而成为具威信的说者。对于对臣民施以惩罚、囚禁及种种损害的国王，为了遣除众生的这些损害，而生于如是王宫中，成为具法且悲悯众生的国王。对于唯信仰天界而持邪见造罪的众生，以悲悯心为了遣除邪见及不善行，而转生于彼天界中。应当了知以悲心为先的愿力及自在力是无量的，广说则是于种种生处中的种种转生，这是其略说。
与彼等同分随顺趣入的生是什么呢？在此，菩萨以愿力或获得自在力，为了遮止过失而转生为与转生于种种旁生界的众生、天、龙、夜叉、阿修罗等互相嗔恨不和睦者，同样地与邪见婆罗门，同样地与行不善且以此为生并喜乐其中者，同样地与过分贪著诸欲且信解欲的众生等同分的主尊。成为主尊后，彼等众生所行之事，他却不行。

།དེ་དག་དགེ་བ་གང་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་དེ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་དེ་། དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ཡང་དེ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏེ་དེ་དག་ ཀྱང་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་དང་།མི་མཐུན་པར་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དེ་དང་། ཐབས་མཁས་པ་དེས་། ཉེས་པ་དེ་དག་ལས་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱེ་བ་འདི་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆེན་པོར་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་སྐྱེ་བ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་འཇིག་ རྟེན་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཚེ་དང་ཁ་དོག་དང་རིགས་དང་།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣམ་པར་སྨིན་པ་དེས་ཀྱང་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་གྱི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལས་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་དཔག་ ཏུ་མེད་དེ།སྐྱེ་གནས་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་པོར་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ། གནས་པ་བཅུ་པའི་བར་དག་གི་སྐྱེ་བ་བརྗོད་པ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་དབང་ཕྱུག་ནས་བཟུང་སྟེ། འོག་མིན་ལས་འདས་ནས་སྐྱེ་བའི་གནས་ཐམས་ཅད་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གང་དུ་གནས་པ་མཆོག་ཐོབ་པ་ཁོ་ནའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོའི་བར་དེ་དག་ནི་བདག་པོར་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན།སྐྱེ་བ་གང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས། མདུན་ན་འདོན་གྱི་ཁྱིམ་མམ། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་སྐྱེས་ཏེ། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་ཞིང་། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཛད་པ་འདི་ནི་ཐ་མའི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ།ཕྱི་མ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་དག་ཏུ་དགེ་བ་དང་། བཟང་བ་དང་ཤིས་པའི་སྐྱེ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་གང་སུ་དག་ཀྱང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཟད་དེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡ་མེད་དོ། །བྱིས་པའི་སར་སྐྱེ་བ་ནི་མ་གཏོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡིན་པར འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་བ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོའི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་མྱུར་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ གནས་ཐ་མ་ལས་སྐྱེ་བའི་ལེའུ་སྟེ་དང་པོའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་པ། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར བྱ་སྟེ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། བདག་པོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། འཛིན་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་དང་། ཡུན་རིང་པོ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཐ་མའོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ཐོག་མ་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚེ་ཉིད་དུ་ སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་ཆུང་མའི་ཚུལ་དུ་ཡོངས་སུ་བཟུང་སྟེ།བདག་གིས་འདི་དག་ལ་ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཞིན་དུ་ཡང་བྱེད་པ་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།བདག་པོར་གྱུར་པ་ན་ཕ་མ་དང་། བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་བྲན་མོ་དང་། ལས་བྱེད་པ་དང་། ཞོ་ཤས་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རྒྱལ་པོར་གྱུར་པ་ན་འབངས་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བདག་པོས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ དེ་ལ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་འཚམ་པའི་བྱ་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚུལ་དང་མཐུན་པས་འཇུག་གོ།

对于那些不行持一切善法的人，他就让他们行持，为了让他们行持一切善法。又为他们说法，对于那些与所说法相违背而行持的人，以善巧方便使他们远离这些过失。此生也是无量的，应当如前所知。
其中什么是大生？在此，菩萨出生时，自然获得超胜一切世间的寿命、肤色、种姓、财富等异熟果报，以此异熟果报，如自他利品中所说般行事。菩萨的出生也是无量的，应当了知在各处受生。
其中什么是菩萨的自在生？从菩萨住于欢喜地第一地开始，直至第十地的出生，从赡部洲的自在王直至超越色究竟天，在一切生处中最殊胜之处，唯有获得最上位的菩萨们所生之处，乃至大自在天，这些称为自在生，这是由他们的业力所成就。
其中什么是菩萨的最后生？在某一生中，菩萨圆满菩提分的资粮后，生于大臣之家或王宫中，现证无上正等正觉，并行持一切佛事，这就是最后生，称为后际。
菩萨于过去、未来、现在时中，所有善妙吉祥的出生，已生、将生及正在出生的一切，都不出这五种生，此上再无，此外更无。除了凡夫地的出生，因为这五种生是智者菩萨所认可的。
这些出生都是以大菩提为果，依靠这些，菩萨们能迅速现证无上正等正觉。
菩萨地基瑜伽处最后品中出生品第一。
第二十品。其中，住于菩萨诸住处的菩萨的一切行为，略说有六种遍摄一切有情：同时遍摄一切有情、以主尊身遍摄、以摄受遍摄、长时、非长时及最后遍摄。
其中，菩萨在最初发心时，即以妻子之方式摄受一切有情界，想'我当尽己所能为他们成办一切利益安乐'，并如实行持，这就是菩萨同时遍摄一切有情。
当为主尊时，以菩萨主尊身摄受父母、子女、妻子、奴仆、工人、佣人，作为国王时对臣民生起菩萨主尊摄受想，并以与此摄受相应的菩萨行为而趣入。

།ཕ་མ་ནི་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །ཐབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་དུས་དུས་སུ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་ཡང་བྱེད་དོ། །བྱས་པ་གཟོ་བ་དང་བྱས་ པ་ཚོར་བར་ཡང་བྱེད་དོ།།ཕ་མའི་སེམས་དང་མཐུན་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཆོས་ཀྱི་དོན་དག་ལ་ཡང་དེའི་དབང་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །བུ་དང་ཆུང་མ་དང་། བྲན་དང་བྲན་མོ་ལ་སོགས་པ་ལ་ནི་དུས་དུས་སུ་ཟས་དང་གོས་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལ་ལས་ཀྱི་ མཐའ་རྣམས་ཀྱིས་གནོད་པར་མི་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ནི་ཉེས་པ་ཡང་བཟོད་པར་བྱེད་དོ། །ན་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ལེགས་པར་ནད་གཡོག་བྱེད་དོ། །དེ་དག་དགེ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དོ། །དུས་དུས་སུ་ལྷག་པར་བྱ་དགའ་སྦྱིན་པ་དང་། ཚིག་སྙན་པས་ཚིག་འཇམ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྲན་ དང་བྲན་མོའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་མི་སྐྱེད་དེ།དེ་དག་ལ་བདག་ཉིད་དང་འདྲ་བའམ་ལྷག་པར་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པས་ནི་རྒྱལ་སྲིད་དང་འབངས་ལ་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། མཚོན་ཆ་མེད་པས་རྒྱལ་སྲིད་བྱེད་དེ་། ཆོས་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། རྒྱུད་ཀྱིས་བྱུང་བའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཀྱི་ཕ་རོལ་གྱི་ཡུལ་འཁོར་གྱི་ཚོམ་དུ་མཐུས་འཕྲོག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཅི་ནུས་ཅི་ལྕོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡིག་པ་ལས་ཟློག་པར་བྱེད་དེ་། འབངས་རྣམས་ཀྱི་ཕ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གཞན་དག་ལ་ཡང་བགོ་བཤའ་བྱེད་པའི་ངང་ཚུལ ཅན་ཡིན་ན།བདག་གི་ཚལ་ཟ་བ་རྣམས་ལ་ལྟ་ཅི་སྨོས། མི་འཁུ་བ་དང་བདེན་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། བསད་པ་དང་བཅིང་བ་དང་ཆད་པས་གཅོད་པ་དང་། གཏུབ་པ་དང་བརྡེག་པ་ལ་སོགས་པ་སེམས་ཅན་ལ་གནོད་པ་རྣམས་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་འཛིན་པས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ནི་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་འཁོར་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ་། ཟང་ཟིང་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དང་། རང་གི་དོན་ལ་ལེགས་པར་འཛུད་པར་བྱེད་དེ། ལོག་པའི་སྦྱོར་བས་སླུ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་ པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལ་ཆོས་ཀྱི་སེར་སྣ་ཡང་མི་བྱེད་ལ་སློབ་དཔོན་གྱི་དཔེ་མཁྱུད་ཀྱང་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ལས་རིམ་གྲོ་དང་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པར་ཡང་མི་རེ་ལ། དགེ་བ་འདོད་པའི་ཕྱིར་རང་བྱེད་པ་ལ་ ཡང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སོགས་སུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་ཟློག་པར་མི་བྱེད་དོ།།དུས་ལ་བབ་ན་བདག་ཉིད་དེ་དག་ལ་རིམ་གྲོ་དང་། བསྙེན་བཀུར་ཡང་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གིས་མ་རྟོགས་པའི་དོན་ཡང་རྟོགས་པར་བྱེད་ལ། རྟོགས་པ་ཡང་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་སོ་ ཅོག་ཀྱང་སེལ་བར་བྱེད་དོ།།འགྱོད་པ་ཡང་སེལ་བར་བྱེད་དེ་། དོན་ཟབ་མོའི་ཚིག་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱས་ནས། དུས་དུས་སུ་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་བདེ་བ་ཡང་དེ་དག་དང་མཚུངས་པར་བྱེད་དོ། །བདག་ཉིད་ལས་དེ་དག་གིས་ཟང་ཟིང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ ཡང་ལྷག་པའི་དོན་དུ་སྒྲུབ་པ་དང་ལྡན་ནོ།།དུས་དུས་སུ་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཉེས་པ་ཡང་ལེགས་པར་གླེང་བར་བྱེད་དེ་། དུས་དུས་སུ་རིགས་པར་སྨོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་ན་བའམ་མི་དགའ་བས་ཐེབས་ན་ཡང་ནད་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། ཡིད་མི་དགའ་བ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡལ་བར་མི་ འདོར་རོ།།དེ་དག་གཟུགས་དང་དྲན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་། ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་དམན་པ་ལ་ཡང་བརྙས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དུས་དུས་སུ་དེ་དག་ལ་སྐྱོ་བ་དང་དུ་བླངས་ཏེ། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །དུས་དུས་སུ་དེ་དག་ལ་དམིགས་པའི་ཡང་དག་པའི་གདམས་ ངག་ཀྱང་སྦྱིན་པར་བྱེད་དོ།།དེ་བཞིན་དུ་འཁོར་རྗེས་སུ་བསྲུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དཀྲུགས་པ་ཡང་བཟོད་ཅིང་འཁྲུགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་དང་ཚུལ་དང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མཚུངས་པའམ། ལྷག་པར་བྱེད་དེ་དམན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ།

父母以种种方便引导子女行善。以种种方便时时供养和承事。知恩图报并且感恩。随顺父母之心意。在佛法事业上也随顺他们的意愿。
对于儿子、妻子、男仆、女仆等，时时给予良好的饮食衣物等。不以各种事务伤害他们。对他们的过错也能宽恕。对生病的人也善加照料。引导他们行善。时时给予额外奖励，说悦耳柔和的话语。
对他们不生男女仆之想，而是视如己身或更加爱护。菩萨为王时，以无刑罚、无兵器治理国政，如法获取受用。享用世袭王位，不以武力掠夺他国领土。尽己所能使众生远离罪业，如同臣民之父。
对其他众生尚且愿意分享，何况对自己的眷属。不怀恨且说实话，远离杀生、囚禁、处罚、砍伐、殴打等伤害众生的行为。
其中圆满摄受眷属称为菩萨的摄受。以两种因由善加摄受眷属：以无私之心摄受，引导他们行善，不以邪行欺骗。对所有摄受的人心平等，不偏袒。
对他们不吝惜佛法，也不独占师长。不期望他们承事供养，为求善法而自行，也不阻止他们积累福德资粮。时机成熟时自己也承事供养他们。
使他们理解未理解的义理，明了已理解的。消除一切疑惑。消除悔恨，以智慧理解甚深义理的文字，时时教导。与他们同甘共苦。为了使他们从自己获得资具而更加精进修行。
时时善加指出他们的过错，适时如理呵责。当他们生病或不悦时，为了治愈疾病、消除不悦，绝不舍弃。不轻视他们在相貌、正念、精进、智慧等方面的不足。
时时接受他们的厌倦，如理说法。时时给予针对性的真实教诲。同样，为了护持眷属和提升自己，即使受到扰乱也能忍受而不生嗔恨。与他们行为举止相同或更胜，不轻慢。

། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་ལ་ཡང་ཆགས་པར་མི་བྱེད་དོ་། །སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། རྒོད་བག་མེད་ཅིང་འཕྱར་བ་མ་ཡིན་ལ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྟ་བ་དང་སྤྱོད་པ་དང་འཚོ་བ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །བཞིན་གྱི་མདངས་སྟོན་ཅིང་ཁྲོ་གཉེར་མེད་ལ། ངེས་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། གསོང་པོར་སྨྲ་བ དང་།འཛུམ་པ་སྔོན་དུ་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བརྩོན་ཏེ། བག་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་དུས་ཐམས་ཅད་དུ་འཁོར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །མི་འཛིན་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ། །གཞན་དུ་ཡང་ མི་བྱེད་དོ།།དེ་ལ་སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡུན་རིང་པོར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཡུན་རིང་མོ་ཞིག་གིས་རྣམ་པར་དག་པར་གྱུར་པའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་འབྲིང་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ མ་ཡིན་པར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཅན་གང་དག་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཛིན་པའི་ཐ་མ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བའི་སྐལ་བ་ཅན་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་དེས་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་གཟུང་ངོ་། ། ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་ལེགས་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་བཅུ་གཉིས་དང་ཕྲད་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཁས་པར་བྱའོ། །སེམས་ཅན་འགལ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ན་ནི་གནོད་པ་བྱ་དགོས་ཡང་ན་ནི་ཡལ་བར་འདོར་དགོས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ལ་སྦྱོར་བ་དྲག་པོ་ཡང་ཀུན་དུ་སྤྱོད་ལ། བདག་གི བསམ་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་པ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།།སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་ཉུང་ངུ་ཞིག་ཡོད་ལ། སློང་བ་པོ་ནི་མང་པོ་ཞིག་སློང་དུ་འོངས་པ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་ལ་སེམས་ཅན་མང་པོ་ཞིག་གིས་བྱ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ བྱུང་བ་ལ་གྲོགས་བྱ་བར་བཅོལ་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་ཞིང་། བག་མེད་པའི་གནས་འཇིག་རྟེན་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགེ་བ་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་ལེན་པ་། ལྷའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སེམས་ལས་སུ་མི་ རུང་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་འདོད་ལ། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་འདི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་བླུན་པོ་དང་། གཡོན་ཅན་དང་། དམུ་རྒོད་རྣམས་ལ་ཆོས་བསྟན་བའམ། ཡལ་བར་འདོར་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།།འཁོར་བ་ལ་རྟག་ཏུ་ཉེས་པར་ཡང་ལྟ་ལ། འཁོར་བ་གཏོང་བར་ཡང་མི་བྱེད་པ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་རྣམ་པར་མ་དག་ཅིང་དྲན་པ་ཉམས་བཞིན་དུ་འཆི་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ། ། བསམ་པ་རྣམ་པར་མ་དག་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ གིས་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་སྡུག་པའི་དངོས་པོ་སློང་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།།སེམས་ཅན་བསམ་པ་ཐ་དད་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཅན་དག་ལ་བརྡ་སྤྲད་པར་བྱ་བ་འམ། ཡལ་བར་འདོར་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ནོ།

不贪著利养和恭敬。具有慈悲心，不放逸轻浮，具足戒律、见解、行为和生活。
面带光泽无皱眉，说话确定悦耳，言语诚实，面带微笑。
对善法精进不断，远离放逸和懈怠。
菩萨于一切时不执著眷属，也不是不执著，也不做其他。
其中，对于安住于小成熟的众生，称为菩萨长期摄受，因为他们具有经长时间才能清净的根机。
对于安住于中等成熟的众生，称为非长期摄受，因为他们具有不久即能清净的根机。
对于安住于大成熟的众生，称为菩萨最后摄受，因为他们具有此生即能清净的根机。
如是这六种是菩萨们善巧摄受众生，以此摄受过去、未来、现在诸菩萨摄受众生，将摄受众生，正在摄受众生，此上再无，此外更无。
如是应知入于善巧摄受众生的诸菩萨将遇到十二种损害危难，对此菩萨应当善巧。
对于违逆的众生或须加以损害或须舍弃，这是菩萨遇到损害危难。
对众生虽行猛烈对治，也要守护自己意念的烦恼，这是遇到损害危难。
所应布施的法很少，而来乞求的人很多，这是遇到损害危难。
自己只有一人，而众多众生请求协助各种事务，这是遇到损害危难。
心不调顺且放逸的世间禅定善法，以及取得禅定果报，生于天界而心不调顺，这是遇到损害危难。
欲利益众生却无力利益众生，这是遇到损害危难。
对愚钝、狡诈、粗暴的众生或须说法或须舍弃，这是遇到损害危难。
常见轮回过患却又不舍轮回，这是遇到损害危难。
增上意乐不清净而失念而死，这是遇到损害危难。
意乐不清净时他人乞求最为珍爱之物，这是遇到损害危难。
对于种种不同意乐、种种不同信解的众生，或须沟通或须舍弃，这是遇到损害危难。

།ཤིན་ཏུ་བག་ཡོད་པར་ཡང་བྱ་དགོས་ ལ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་སྤང་བར་མི་བྱ་བ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་དང་ཕྲད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་ཁ་ཅིག་ཏུ་གནོད་པ་ཆེ་ཆུང་བརྟགས་ལ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གང་ཟག་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ ཏུ་ནི་བརྟན་པོར་དམིགས་ཤིང་རྒྱུ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ།འདུག་པར་བྱས་ལ་སྨོན་ལམ་དག་ཀྱང་ལེགས་པར་གདབ་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་སེམས་འཇུག་པར་མི་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཤས་ཆེར་སོ་སོར་བརྟགས་ཏེ། གནས་པར་བྱས་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། བཟོད་པར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བཏང་སྙོམས་ སུ་གཞག་པར་བྱའོ།།ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམ་ཞིང་བརྟུལ་ཏེ་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་གཉེན་པོ་ལ་མཁས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་གནོད་ཅིང་ཉམ་ང་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲད་ཅིང་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཀྱང་ཡི་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། བདག་ཉིད་ ཀྱང་ལེགས་པར་སྲུང་བར་བྱེད་དོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས། ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པའོ།། །།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་གནས་པ་བཅུ་གསུམ་པོ་འདི་དག་དང་ལྡན་པའི་ས་བདུན་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དྲུག་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་འདྲེན་མ་གཅིག་སྟེ།རིགས་ཀྱི་ས་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་དང་། ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་དང་། སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་ས་དང་། ངེས་པའི་ས་དང་། སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་སའོ། །འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ས་བདུན་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་ལས་ཐ་མ་ནི་འདྲེན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རིགས་ལ་གནས་པ་དང་། མོས་པས་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་ས་གཉིས་སོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་གནས་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་སའོ། །ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ལ་གནས་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལ་གནས་པ་གསུམ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་རྩོལ་བ་དང་བཅས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་སྒྲུབ་པའི་སའོ། །མཚན་མ་མེད་པ་ལ་གནས་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ངེས་པའི་ས་སྟེ། ས་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ངེས་པར་འཇུག་པ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་སོ་ཡང་དག་པར རིག་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྤྱོད་པ་ངེས་པའི་སའོ།།གནས་པ་མཆོག་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དང་ས་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་གནས་པའི་ལེའུ་ལས་འོག་ནས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ ལས་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་འཇུག་པ་ན།ངན་སོང་རྣམས་ལས་ཇི་ལྟར་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ལེགས་པར་བརྩམས་ཏེ། སྔར་བསྟན་ པའི་རྣམ་པ་བརྒྱ་རྩ་བཅུས་གཞན་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྙིང་བརྩེ་བ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ།དེས་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དེ་ལྟ་བུའི་སྙིང་བརྩེ་བའི་བསམ་པ་དང་། སྙིང་རྗེ་བའི་བསམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་ངན་སོང་རྣམས་ལ་ཁྱིམ་གྱི་གནས་ ཀྱི་ཚུལ་དུ་གནས་པར་བྱེད་དེ།གལ་ཏེ་བདག་འདི་དག་ཉིད་ན་གནས་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་ན་ཡང་བདག་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བར་སྤྲོའོ་སྙམ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ངན་སོང་ བའི་ལས་ཐམས་ཅད་བསམ་པ་དག་པ་དེས་བདག་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འདོད་ལ།མི་དགེ་བའི་ལས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པར་ཡང་ཡིད་ལ་སྨོན་པར་བྱེད་དོ།

不仅要极其谨慎，也不应该在任何情况下都断除烦恼，这是遭遇危害和恐惧。如此遭遇危害和恐惧的菩萨，有时要观察危害的大小，如实地应对。有时要观察人。有时要坚定地缘念并如实摄取因，安住后也要善加发愿。有时不要入心。有时要多加观察后安住，不疲厌并且忍耐。有时要保持舍心。有时要发起精进并且努力。有时要善巧方便，如此通达对治的菩萨即使遭遇一切危害和恐惧现前也不会失望，也要善加护持自己。
这是菩萨地基瑜伽处最后的摄持品第二。
应当了知具足如是所说十三住处的七地，即六菩萨地和一个菩萨与如来共地：种姓地、胜解行地、净增上意乐地、行圆满地、决定地、决定行地、到究竟地。这些是七菩萨地，其中最后一地是共地。其中，住种姓和住胜解行是两地。住极喜是净增上意乐地。住增上戒、住增上心、住增上慧三者和有功用住无相是行圆满地。任运住无相是决定地，在此地菩萨已入第三决定。住无诤是决定行地。最上住和如来住是到究竟地，如来住和地将在下文佛法住品中解说。
其中，菩萨从胜解行地趣入净增上意乐地时，如何超越恶趣？对此，菩萨依止世间清净禅定，在胜解行地善修菩提资粮，以前所说一百一十种行相不作他想而修习对众生的慈心。由修习因缘，对众生获得如是慈心意乐和悲心意乐，为众生而以家宅方式住于诸恶趣，想着'即使我住于此处能证得无上正等正觉，我也乐于除去众生的痛苦'。以此清净意乐欲令众生的一切恶趣业成熟于自身，也发愿永远不行一切不善业。

།དེས་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་དེ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པས་ངན་སོང་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་ ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་གནས་ལས་སེལ་བར་བྱེད་དེ།དེ་སྤངས་པས་སྡིག་པ་ངན་སོང་བའི་ལས་གཏན་མི་བྱེད་པ་དང་། ངན་སོང་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རིང་པོ་མི་ཐོགས་པར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་གནས་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཙམ་གྱིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ངན་སོང་དུ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འདས་ལ།ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ཡང་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་པའི་ལེའུ་ལས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་གནས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆོས་བཅུ་པོ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་འདིར་ཡང་ས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་ ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དོན་གྱི་མདོ་དང་གོ་རིམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་གཉེན་པོར་ འདི་དག་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་མི་རྩོམ་ཞིང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བསླབ་པའི་གཞི་ཡང་དག་པར་མི་ལེན་པ་འདི་ནི་དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་དད་པའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་ པར་འཚེ་བའི་སེམས་ནི་སྙིང་རྗེའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།དེའི་གཉེན་པོ་ནི་སྙིང་རྗེའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་སེམས་བྱེད་པ་ནི་བྱམས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་བྱམས་པའོ། །ལོངས་སྤྱོད་དང་སྲོག་ལ་ལྟ་བ་ནི་སྦྱིན་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་གཏོང་བའོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལོག་པར་སྒྲུབ་པ་རྙེད་པ་དང་། བྱ་བ་མང་པོ་མི་སྐྱོ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མི་སྐྱོ་བའོ། །ཐབས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི བསྟན་བཅོས་ཤེས་པའོ།།མི་དེས་ཤིང་གཞན་གྱི་སེམས་དང་མཐུན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པའོ། །དགེ་བའི་ཆོས་སྒོམ་པ་ལ་བག་མེད་ཅིང་ལེ་ལོ་བྱེད་པ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ། །འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་པོ་སྣ་ཚོགས་མི་བཟད་ཅིང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པ་དག་གིས་ཉེན་པ་ནི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པའོ། །སྟོན་པ་ལ་སོམ་ཉི་དང ཡིད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་།རིམ་གྲོ་བྱེད་པ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དེ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གཉེན་པོར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ གི་དོན་གྱི་མདོ་གང་ཞེ་ན།མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་བསམ་པ་དག་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དག་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏེ་། དེ་ལ་དང་པོ་གསུམ་གྱིས་ནི་བསམ་པ་དག་པར་བསྟན། ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྦྱོར་བ་དག་པར་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ལ་ མངོན་པར་དད་པ་ནི་སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེའོ།།སྙིང་རྗེ་བར་གྱུར་ན་བདག་གིས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བྱམས་པར་འགྱུར་རོ་། །དེ་ལྟར་བྱམས་པའི་སེམས་སུ་གྱུར་ན། ལོངས་སྤྱོད་དང་། སྲོག་ལ་མི་ལྟ་བས་དེ་དག་ལ་ཡོངས་སུ་གཏོང་བར་འགྱུར་རོ། །མི་ལྟ་ བས་དེ་དག་གི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ན་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བའོ།།ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ན་བསྟན་བཅོས་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་ན་དེས་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་འཇུག་པར་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འཇིག་རྟེན་ཤེས་པ་ཡིན། །བདག་ཉིད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ངོ་ཚ་ཞིང་ཁྲེལ་ ཡོད་པར་བྱེད་དོ།

他这样完全修习世间清净禅定，能够清除恶趣烦恼随眠的过患，由断除这些，永远不造作恶趣罪业，为了不堕恶趣，不久菩萨的境界就会转变。仅此程度，菩萨就能完全超越一切堕入恶趣的可能，超越了胜解行地，并且已经进入清净增上意乐地。
住品中所说的信等十种清净住法，在此也应当了知是清净地法，应当了知这些是对治违品的对治法。也应当了知其义要和次第。其中这十种是彼等十种清净地法的违品法，这些是作为彼等对治而建立的。
何为十种？完全不发起一切菩提心，不正受持菩萨学处，这是信的违品法，其对治是信。对众生有害心是悲心的违品，其对治是悲心。对众生起害意是慈的违品，其对治是慈心。执著受用和生命是布施的违品，其对治是舍。
损恼众生、邪行、贪求、多事是精进的违品，其对治是不厌倦。无方便加行是知论的违品，其对治是知论。不调柔且不随顺他心是知世间的违品，其对治是知世间。放逸懈怠修习善法是惭愧的违品，其对治是惭愧。
长期遭受种种难忍且相续不断的轮回苦是发起坚固力的违品，其对治是发起坚固力。对导师生起疑惑、犹豫、怀疑是供养承事如来的违品，其对治是供养承事如来。如是，这些是建立为违品的对治。
其义要为何？略说这十法显示清净意乐和清净加行。其中前三显示清净意乐，其余诸法显示清净加行，应当如是了知。菩萨对菩提生起胜解，对苦恼众生生起悲心。生起悲心后，想到'我当救护这些众生'而生起慈心。如是生起慈心后，由不执著受用和生命而对他们行布施。
由不执著而为他们利益精进时不会厌倦。由不厌倦而通达论典。通达论典后，即能如实了知应当如何趣入世间，如是即为知世间。自身也因烦恼行而生起惭愧。

།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་ན་ཉོན་མོངས་པའི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་ཞིང་བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བརྟན་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ཐོབ་ན་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་འཕེལ་ལ།སྒྲུབ་པའི་མཆོད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་། བཀུར་སྟིའི་མཆོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མཆོད་པ་དང་། རིམ་གྲོ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་ཆོས་བཅུ་པོ་དེ་དག་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ ཀྱིས་ནི་ས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས། སའི་ལེའུ་སྟེ་གསུམ་པའོ།། །།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ཡན་ཆད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ཐམས་ཅད་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ བཞི་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།བཞི་གང་ཞེ་ན། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ལ་སྔར་བསྟན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་དང་། ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་།སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་། ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཅུ་པོ་འདི་དག་བསྡུས་པ་ལ་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྔར་བསྟན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ནི་ཐབས་ ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ།།སྔར་བསྟན་པའི་སྨོན་ལམ་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྟོབས་བཅུའི་སྦྱོར་བ་རྣམ་པར་དག་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཤེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཀུན་རྫོབ་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པ་ནི་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་སྨོན་ལམ་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལམ་མི་ཆོད་པ་ནི་སྟོབས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་ཡན ཆད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་དང་།ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པོ་དེ་དག་བསྡུས་པ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མཐུའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྔར་བསྟན་པའི་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གཉིས་ཏེ། འདུལ་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། འདུལ་བའི་ཐབས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ལེའུ་ལས་ཇི་སྐད་ བསྟན་པའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་འདི་བཞིས་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如果具有知耻和有愧，就不会被烦恼所控制，而能获得坚定的力量。
如果获得了坚定的力量，就不会从正确的修行中退失，而且会增长善法，以修行供养、利养供养和恭敬供养来供养如来并作承事。
如是应当了知，这十法是如此次第圆满成就的。
以这十法能清净一切地。
以上是菩萨地基瑜伽处末尾的地品第三。
从胜解行地以上的一切菩萨地，总的来说，应当了知菩萨有四种行为。
哪四种呢？波罗蜜多行、菩提分随顺行、神通行和成熟有情行。
其中，前面所说的六波罗蜜多，以及方便善巧波罗蜜多、愿波罗蜜多、力波罗蜜多、智波罗蜜多，总摄这十波罗蜜多称为波罗蜜多行。
如前所说的十二种方便善巧即是方便善巧波罗蜜多。
前面所说的五种愿即是愿波罗蜜多。
清净修习十力即是力波罗蜜多。
如实了知安立一切法即是智波罗蜜多。
其中，趣入胜义谛的智慧是般若波罗蜜多。
趣入世俗谛是智波罗蜜多，这就是二者的区别。
另外，无量智是方便善巧波罗蜜多。
追求殊胜智慧的不断提升是愿波罗蜜多。
一切魔不能断道是力波罗蜜多。
如实通达所知是智波罗蜜多。
如前所说从念住开始的三十七菩提分法，以及四种遍求和四种如实遍知的总集，称为菩萨们的菩提分随顺行。
神变品中所说的六神通是菩萨们的神通行。
前面所说的两种无量：调伏无量和调伏方便无量，以及成熟有情品中所说的一切成熟有情的总集，称为菩萨成熟有情行。
应当了知，以这四种菩萨行涵摄了一切菩萨行。

།དེ་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་ སོགས་པའི་ཆོས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་ཡུན་རིང་པོ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་།དེ་མ་ཡིན་པའི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་པས་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དང་། བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར།དུས་ཀྱི་མཆོག་གིས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པའི་མཆོག་གིས་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། འབྲས་བུ་མཆོག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ་། །ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ནི་རྒྱུ་གསུམ་གྱིས་གོ་རིམས་སུ་ གཞག་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། གཉེན་པོ་དང་། འབྱུང་བ་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུས་སོ། །དེ་ལ་སེར་སྣ་དང་། ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འཁོན་གྱིས་གནོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་། མོད་དམའ་ཞིང་ཧ་འདང་ཅན་དང་། ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ནི་ཟང་ཟིང་དང་། ཆོས་དང་། བྱང་ཆུབ་ལ་སྒྲིབ་པའི་གནས་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དྲུག་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ཅི་རིགས་པར་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱང་འདི་དག་ཉིད་དུ་འདུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གཉེན་པོར་རྣམ་པར གཞག་པ་ཡིན་ནོ།།འབྱུང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལོངས་སྤྱོད་ལ་མི་ལྟ་ན། ཁྱིམ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་བཏང་ནས། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གུས་ན་གཞན་གྱིས་རྣམ་པར་མཐོ་བཙམས་པ་བཟོད་དེ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ མཐོ་མི་བཙམས་སོ་།།དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་དང་། བཟོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་ན་མི་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བས་སྦྱོར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བག་ཡོད་པར་གྱུར་ན། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་དགེ་བ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར་ སེམས་མཉམ་པར་གཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཤེས་ཤིང་མཐོང་བར་བྱ་བ་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་རྣམས་འབྱུང་བའི་གོ་རིམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚེ་འདི་ལ་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་ པ་དགེ་བའི་ཆོས་འདི་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་འདུག་པ་ནི།གཞི་དེས་ཕྱི་མ་ལ་སྦྱིན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མ་ཡིན་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གྱུར་པའི་ནང་གི་ལུས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་ཐོབ་པར་ འགྱུར་ཏེ།ལུས་ཀྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་གང་ཞེ་ན། བདེ་འགྲོར་གཏོགས་པའི་ལྷ་དང་། མི་དང་། དེ་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལས་ཚེ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་ལྡན་པ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་པོའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་དགེ་བ་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་མི་སྐྱོ་བ་དང་། གཞན་གྱི་ཉེས་པ་བཟོད་པ་དང་། གཞན་ལ་གནོད་པ་མི་དགའ་བ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་བརྩམས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འབང་པ་བརྟན་པ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གསུམ་པའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་ཞིང་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མངོན་པར་ཤེས པ་མྱུར་བར་བྱ་བ་ལ་རང་གི་སེམས་ལ་དབང་ཞིང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཞི་པའོ།།རང་བཞིན་གྱིས་བློ་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དོན་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་ཤིང་མཛངས་པ་འདི་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔ་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་གྱུར་པ་འདི་དག་ནི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ དྲུག་པོ་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་གཞན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བཞི་ཚོགས་དང་། རང་བཞིན་དང་འཁོར་དང་། ཀུན་དུ་བསྲུང་བ་དང་བཅས་པས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།བསམ་གཏན་གྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ལམ་ནི་གསུམ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ།

关于此，布施等这十种法，是以三无数劫的长时间而圆满成就，与非此的世间、声闻、缘觉的一切善根相比，以自性清净的殊胜及执持无上菩提果故，以最胜时而圆满成就，以自性清净最胜而清净，以赐予最胜果故，因此称为波罗蜜多。
应当了知波罗蜜多是以三种因而次第安立。三者为何？对治、生起、异熟果。
其中，悭吝、恶行、以嗔恨害众生、懈怠、散乱、愚钝而轻慢，这六法是对资具、正法、菩提的障碍处，应当以这六法的对治而如理修习六波罗蜜多。其余波罗蜜多也摄于此等中，如是即是对治的安立。
如何是生起？此中，首先菩萨若不贪著受用，舍弃在家欲乐，则能正受持戒。若敬重戒律，则能忍受他人加害而不加害他人。由正受持和忍辱，戒律清净时，则以不退转和相续不断而精进修习善法。如是由精进而生正念时，则能获得专注于善法的一心。如是心得等持时，则能如实了知所知、见到所见。如是应知彼等是以生起次第而安立。
如何是异熟果？此中，菩萨于今生正受持布施等善法而住，以此为基础，来世将获得由布施所生的圆满外在受用，以及由其余戒等波罗蜜多所生的五种内在身体圆满。
何为五种身体圆满？在善趣中超胜天、人及其他众生的寿命等，此为第一圆满。自然勤修善法而不厌倦、忍受他人过失、不乐于害他，此为第二圆满。自然于一切所作坚定不移，此为第三圆满。自然烦恼轻微，于一切义能速疾通达，能自在掌控自心令心调顺，此为第四圆满。自然具广大智慧，于一切义善巧通达，此为第五圆满。应知这些异熟果所生的功德是六波罗蜜多次第安立的另一方式。
其中，四波罗蜜多具足资粮、自性、眷属及守护，即能圆满菩萨增上戒学。禅波罗蜜多能圆满增上心学。般若波罗蜜多能圆满增上慧学。菩萨学道不过于此三学。

།དེ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ལམ་ ཐམས་ཅད་འདུས་པའི་ཕྱིར།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་དྲུག་པོ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བཞི་པོ་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གིས་དེ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ། བྱང་ ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་དགེ་བ་ལ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང་།དེའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དང་། མཐུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བྱ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་སྤྱོད་པ་བཞི་པོ་དག་གི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ བྱེད་ཅིང་རྗེས་སུ་སྒྲུབ་པོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་གོང་དུ་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་དོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས་སྤྱོད་པའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་པའོ།། །།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ ས་ལས་བརྩམས་ཏེ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཡོད་དེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ དང་།མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་དང་། བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་འཇོམས་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པའོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་ པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་དག་གང་ཞེ་ན།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། ས་ལ་མཉམ་པར་འབབ་པ་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཡིན་ནོ། །ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་ཀྱི་མཐིལ་ནས་འཁོར་ལོ་རྩིབས་སྟོང་དང་ལྡན་པ་མུ་ཁྱུད་ཅན་ལྟེ་བ་དང་བཅས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་བྱུང་བ་དང་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཞབས་སོར་མོ་རིང་བ་དང་། ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་དང་། ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་དང་། བྱིན་པ་རི་དགས་ཨ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་དང་། སྐུ་ མ་བཏུད་པ་དང་།མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། སྤུ་རེ་རེ་སྟེ་དེའི་སྐུའི་སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་ལ་འཇམ་ཞིང་མཐོན་མཐིང་ལ་ལྕང་ལོ་ལྟར་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་དང་། སྐུ་མདོག་གསེར་འདྲ་ཞིང་འོད་འདོམ་གང་དང་ལྡན་པ་ དང་།པགས་པ་སྲབ་སྟེ་པགས་པ་སྲབ་པའི་ཕྱིར་དེའི་སྐུ་ལ་རྡུལ་དང་དྲི་མ་མི་ཆགས་པ་དང་། སྐུའི་བདུན་མཐོ་བས་ཏེ། དེའི་སྐུའི་བདུན་མཐོ་བར་གྱུར་པ་ནི་ཕྱག་ལ་གཉིས་དང་། ཞབས་ལ་གཉིས་དང་། ཕྲག་པ་ལ་གཉིས་དང་། མགུལ་ལ་གཅིག་གོ་། །རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། དཔུང་ མགོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་།ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་བ་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་མངའ་བ་དང་། ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་དང་། ཚེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་དང་། འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་། ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་དང་། ལྗགས་རིང་བས་ཞལ་ནས་ལྗགས་ བརྐྱང་ན་ཞལ་ཐམས་ཅད་དབུ་སྐྲའི་མཚམས་ལ་ཐུག་པར་ཁེབས་པ་དང་།རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་བརྙེས་པ་དང་། ཚངས་པའི་དབྱངས་དང་ལྡན་ཏེ། བྱ་ཀ་ལ་པིང་ཀ་བཞིན་དུ་གསུང་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་། གསུང་གི་གདངས་རྔ་སྒྲ་ལྟ་བུ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་དང་། རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་དང་། དབུ་གཙུག་ཏོར་ དང་ལྡན་པ་དང་།དེའི་མཛོད་སྤུ་དུང་གི་མདོག་འདྲ་བ་ལ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་སྨིན་མཚམས་སུ་བྱུང་བ་འདི་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཡིན་ནོ།

因此，由于摄集菩萨一切学处道故，波罗蜜多唯立为六种，此上再无其他，此外亦无其他。菩萨事业略说有此四种，彼等摄集其一切事业，即为菩提而修习善法，及其前行实相义之通达，圆满成就威力，及令有情成熟。
诸菩萨之此四种事业，依次由四种行而作及修。因此，于其上无更立诸行。菩萨地基瑜伽处末分中行品第四。
其中从如来住及如来究竟地开始，诸佛世尊有一百四十种佛不共法，即三十二大丈夫相，八十种随好，四种一切种清净，如来十力，四无畏，三念住，三不护，大悲，无忘失法性，永断习气，及一切种智。
何为三十二大丈夫相？大丈夫足安住，即平稳着地，此为大丈夫相。手足掌中现有千辐具轮围及轮毂一切圆满相，大丈夫足趾修长，足跟宽广，手足柔软富有童子肉感，手足网缦相连，足无凹凸，小腿如鹿王，身躯挺直，阴藏隐密，身如尼拘陀树上下相称，身毛上向，一一身毛柔软青绀右旋，身色金黄具一寻光，皮肤细薄故身无尘垢，身七处高，即手二处、足二处、肩二处及颈一处。上身如狮，肩头圆满，两肩丰满，身形伟岸端直，具四十齿，齿相齐平，齿列稠密，齿极洁白，颊如狮子，舌长而薄，舌广长可覆整个面部至发际，具最胜味，梵音悦耳如迦陵频伽鸟音，音声如鼓，眼睛青绀，眼睫如牛王，具顶髻相，其眉间白毫相如螺色右旋而生，此为大丈夫相。

།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུ་གང་ཞེ་ན། ཕྱག་དང་ཞབས་ཀྱི་སོར་མོ་ཉི་ཤུ་ཚིགས་དང་བཅས་པ་དང་། སེན་མོ་དང་བཅས་པ་རྣམས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉི་ཤུ་ དང་།ཕྱག་དང་ཞབས་གཉིས་ལ་མཐིལ་རྒྱབ་བརྒྱད་དེ། ཕྱག་གཉིས་ལ་བཞི་དང་། ཞབས་གཉིས་ལ་བཞི་སྟེ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་དང་། ལོང་བུ་དང་། པུས་མོ་དང་། བརླ་རྣམ་པ་དྲུག་རྒྱས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་། ཕྱག་གི་རྣམ་པ་དྲུག་རྒྱས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་། སྟ་ཟུར་དང་། རྐེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། མདོམས་དང་། སྣམ་གཙོས་གཉིས་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། དཀུ་དོ་དང་། ཕྱལ་དང་། ལྟེ་བ་དང་། རྩིབ་ལོགས་གཉིས་དང་། མཆན་ཁུང་གཉིས་དང་། ནུ་མ་གཉིས་དང་བསྡུས་པ་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་དང་། བྲང་དང་། ཐུགས་ཀ་དང་། མགུར་དང་། རྒྱབ་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དྲུག་ཅུ་པོ་འདི་རྣམས་ནི་མགུར་ཡན་ཆད་མ་གཏོགས་པར་སྐུ་མན་ཆད་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེམས་ཀྱི་ཕྲེང་བ་གཉིས་ལ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། རྐན་ཐོན་ཀོར་དང་བཅས་པ་དང་། སྒྲོས་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། མཁུར་བ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་། འགྲམ་པ་རྒྱས་ཤིང་དབྱིབས་ལེགས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། སྤྱན་གཉིས་ཐོན་ཀོར་དང་བཅས་པ་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། སྨིན་མ་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། ཤངས་ཀྱི་བུ་ག་གཉིས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཉིས་དང་། དཔྲལ་བ་དང་། སྤྱན་གྱི་གྲཝ་གཉིས་དང་། སྙན་གཉིས་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བཞི་དང་། དབུ་སྐྲ་དང་བཅས་པའི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་དང་། འདི་རྣམས་ནི་མགུར་ཡན་ཆད་ཀྱི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཉི་ཤུ་ཡིན་ཏེ། སྔ་མའི་དྲུག་ཅུ་དང་། ཕྱི་མའི་ཉི་ཤུ་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ནས་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུར་འགྱུར་ཏེ། མཚན་དང དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་འདི་དག་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པ་ནི་སྐྱེས་པས་ཐོབ་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་རྣམས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམ་པར་སྨིན་པས་འཐོབ་པོ། །དེ་ཡན་ཆད་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བར་དུ་ནི་དེ་དག་གོང་ནས་ གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ།།ལྷག་མ་མ་འདྲེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མ་རྫོགས་པ་ནི་ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ཡན་ཆད་ནས་ སྔོན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་བ་ན་ཡང་དེ་དག་དང་ལྡན་པར་ཡོད་དོ།།བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ནི་བྱེ་བྲག་མེད་པར་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་དང་ཉེ་བ་དང་རིང་བའོ། །དེ་ལ་རིང་བ་ནི་ རྣམ་པར་སྨིན་པས་མ་ཐོབ་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ལ་གང་ཡོད་པའོ།།ཉེ་བ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པས་དང་པོ་ཐོབ་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་དང་། དེ་ལས་གོང་ནས་གོང་དུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པའི་ཚེ་གང་ཡིན་པའོ། །མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ འདི་དག་ནི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ཏེ།འདུལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་སྡིག་པའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ལ་དགའ་བ་དེ་དག་ཅི་ལྟར་ན་སྡིག་པའི་ལས་ མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་གང་ཡིན་པ་དེའི་འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་ཐོས་ན།འབྲས་བུའི་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་དེ་འདོད་ཆེས་ནས་སྡིག་པ་དེ་ལས་ཀྱང་ལྡོག་པར་འགྱུར་ ཞིང་།དགེ་བ་དེ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིག་གུ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་གྱི་མདོ་ལས་ཅི་སྐད་གསུངས་པ་བཞིན་ཏེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བཟོད་པ་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་དང་། གཏོང་བ་རྣམས་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་པས་ནི་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་བརྙེས་སོ།

什么是八十种好相？二十个手指脚趾都有关节和指甲，这是二十种好相。手脚两边有八个掌心和背面，即两手各四个，两脚各四个，这是八种好相。踝骨、膝盖和大腿六处丰满，这是六种好相。手的六处丰满，这是六种好相。腰角、腰部和两个睾丸，这是两种好相。阴部和两个大腿根部，这是两种好相。髋部、胁下、肚脐、两肋、两腋下、两乳房集合起来，这是六种好相。胸部、心间、颈部、背部，这六十种好相都是属于颈部以下身体部分。
两排牙齿是两种好相。上颚隆起和两颊，这是两种好相。脸颊非常丰满，面颊丰满且形状优美，这是两种好相。两眼隆起，这是两种好相。两眉是两种好相。两个鼻孔是两种好相。额头和两眼角、两耳是四种好相。头发是一种好相。这些是颈部以上的二十种好相。前面的六十种和后面的二十种合计为八十种好相。
这些相好是在入增上意乐地时，由宿世业力成熟所获得的相好。菩萨由业报获得。从那以上直至入菩提心之间，应当了知这些相好逐渐清净。其余不共的一切种类清净等极其清净圆满的相好也将获得。未圆满的相好从清净增上意乐地以上，在往昔成为菩萨时就已具足。
一切菩提资粮无差别地都能成就一切相好。菩提资粮有两种：即近菩提和远离菩提。其中远离菩提是指尚未由业报获得相好时的状态。近菩提是指最初由业报获得相好，以及此后逐渐清净殊胜的阶段。
这些相好是种种业行所感得的果报，世尊是为了调伏众生而宣说的。为什么呢？因为对于那些喜好造作种种恶业的众生，如何能使他们从与善法相违的种种恶业中转向，修习能成就相好的种种善业呢？若他们听闻这种种果报功德，就会因为渴求这广大果报功德而远离恶业，如实受持善法而安住。这是佛陀的密意。
如《相好经》所说：由极善安住于持戒、忍辱、禁戒和布施，而获得足下安稳立相。

། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་གཡོ་བ་ལས་བརྟེན་ཏེ། ཕ་མ་ལ་བསྙེན་བཀུར་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གནོད་པ་ལས་བསྲུངས་པ་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་བརྙེས་སོ། །གཞན་ལ་རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། མ་བྱིན་པར ལེན་པ་སྤངས་པ་དང་།བླ་མ་རྣམས་ལ་གུས་པར་སྨྲ་བ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། མངོན་དུ་ལྡང་བ་དང་། ཐལ་མོ་སྦྱོར་ཞིང་འདུད་པའི་ལས་བྱས་པས་གཞན་དག་གི་ཡིད་མགུ་བར་བྱས་པ་དང་། དགའ་བའི་ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པར་མ་བྱས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་ངེས་པར་བཅོམ་པས་ནི་སྐྱེས་བུ་ ཆེན་པོའི་མཚན་སོར་མོ་རིང་བ་བརྙེས་སོ།།ལས་གསུམ་པོ་གང་དག་གིས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་གསུམ་པོ་གང་དག་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཐའ་དག་གིས་ནི་ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་བརྙེས་སོ་། །དེ་ལ་མཚན་གསུམ་པོ་དག་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞིས་ བླ་མ་རྣམས་བསྡུས་པས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་བརྙེས་སོ།།བླ་མ་རྣམས་ལ་སྣུམ་བསྐུ་བ་དང་མཉེ་བ་དང་། དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་དང་། གོས་བྱིན་པས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་བརྙེས་སོ། །དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོག་མི་ཤེས་ཤིང་དགེ་བའི་ཆོས་ རྣམས་གོང་ནས་གོང་དུ་སྤེལ་བས་ནི་ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་བརྙེས་སོ།།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་བླངས་ཤིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ནས། གཞན་དག་ལ་བསྟན་པ་དང་། གཞན་དག་གིས་འཕྲིན་པ་ལེགས་པར་བྱས་པས་ནི་བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ལྟ་བུ་བརྙེས་སོ། །གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ ཆོས་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་ཚུལ་གནས་པར་བྱས་པ་དང་།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྡིག་པའི་ལས་ལེགས་པར་བསྡམས་ཤིང་དེར་མི་གཞོལ་བ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ལ་ནད་གཡོག་བྱས་ཤིང་སྨན་བྱིན་པ་དང་། ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པ་གསོ་བ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ མི་གཞོལ་བས་ནི་སྐུ་མ་བཏུད་པ་བརྙེས་སོ།།གཞན་དག་གིས་སྤངས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཆོས་བཞིན་དུ་མཐུན་པར་བསྡུས་པ་དང་། ངོ་ཚ་དང་ལྡན་ཞིང་ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། གོས་བྱིན་པས་ནི་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་བརྙེས་སོ། །བདག་ཉིད་ཀྱི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ བསྡམས་པ་དང་།བླང་བ་དང་། ཁ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ་དང་། ནད་པ་རྣམས་ལ་སྨན་སྦྱིན་པ་དང་། ལས་ཡང་བ་དང་། བླང་བ་དང་། ལོངས་སྤྱོད་མ་འོངས་པ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། ཁམས་མ་སྙོམས་པ་མཐུན་པར་བྱས་པས་ནི་ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་བརྙེས་སོ། །ལས་གང་གིས་ཞབས་འབར་ འབུར་མེད་པ་བརྙེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་བརྙེས་སོ།།བདག་ཉིད་ཀྱིས་དགེ་བ་སྤྱད་པ་དང་། མཁས་པ་དང་། ཤེས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་སེམས་པ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་གནས་བྱི་དོར་བྱས་པ་དང་། མཉེ་ཞིང་དྲིལ་བ་དང་། ཁྲུས་བྱས་ཏེ་གཅིག་པུར་ གནས་པ་དང་།བཤེས་གཉེན་གཅིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། ཆ་ཕྲ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྩཝ་དང་ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་ཉལ་ཉིལ་བསལ་བ་དང་། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མ་བསལ་བས་ནི་སྤུ་ཉག་རེ་རེ་ནས་སྐྱེས་ཤིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་བརྙེས་སོ། །ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་དགའ་བར་བྱེད་པའི་ཟས་དང་། སྐོམ་དང་། བཞོན་ པ་དང་།གོས་དང་། རྒྱན་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བྱིན་པ་དང་། ཁྲོ་བ་མེད་པས་ནི་སྐུ་མདོག་གསེར་འདྲ་བ་དང་འོད་འདོམ་གང་དང་ལྡན་པ་བརྙེས་སོ། །ལས་གང་གིས་སྤུ་རེ་རེ་ནས་སྐྱེ་ཞིང་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་པགས་པ་སྲབ་ཅིང་འཇམ་པ་བརྙེས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཟས་ དང་སྐོམ་མང་པོ་གྱ་ནོམ་པ་ཕལ་པོ་ཆེས་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་མང་པོ་ཚིམ་པར་བྱས་པས་ནི།སྐུའི་བདུན་མཐོ་བ་བརྙེས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་བྱ་བ་བྱུང་ངོ་ཅོག་ལ་གཙོ་བོར་གནས་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མི་བྱེད་པ་དང་། བརླང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་རྣམས་གནོད་པ་ལས་ནི་བཟློག་།ཕན་ པ་ལ་ནི་བཙུད་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དག་ལ་སེང་གེ་བཞིན་དུ་བརྟུལ་བའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཡིན་པས་ནི་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་བརྙེས་སོ།།ལས་དེ་ཁོ་ནས་ནི་དཔུང་མགོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་བརྙེས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

依靠来往等一切活动，对父母做各种承事，以及用各种方式保护众生免受伤害，获得手足具有轮相的功德。
对他人不伤害，断除不与取，对上师们恭敬言说，顶礼，起身相迎，合掌礼敬等行为使他人心生欢喜，不损坏他人的受用快乐，完全降伏我慢，获得大丈夫相之长指相。
以上述三种业获得三种大丈夫相，并由此一切获得足跟广平相。这是因为三相互相依靠的缘故。
以四摄事摄受上师们，获得手足网鬘相。
对上师们涂油按摩、搓揉、沐浴、布施衣物，获得手足柔软细嫩相。
对善法无有满足而不断增上，获得足无隆起相。
如实领受法并通达后为他人宣说，以及善为他人传递讯息，获得如瞪羚腿相。
依次如法宣说正法使人住于正道，善护身语意恶业而不趋入，照顾病人并施予药物，治疗疾病，知食量，不耽著欲望，获得身躯挺直相。
如法摄受被他人遗弃的众生，具足惭愧，布施衣物，获得阴藏密隐相。
自身调伏身语意，受持，知食量，对病人施药，轻业，受持，不趋入未来受用，调和不调之界，获得如尼拘陀树身量端正相。
以获得足无隆起相之业，获得身毛上向相。
自身修习善法，依止智者，思维细微义理，打扫上师住处，按摩搓揉，沐浴后独自安住，依止一位善知识，趋入细微义理，清除草叶等垃圾，去除偶然污垢，获得一一毛孔生一毛且右旋相。
布施悦意令人欢喜的饮食、乘骑、衣服、装饰等身体用品，无有嗔恨，获得金色身相及一寻光明相。
以获得一一毛孔生一毛且右旋相之业，应知获得皮肤细薄柔滑相。
以众多美妙饮食使大众满足，获得身七处高满相。
于众生一切法事中居首位，不生我慢，不轻慢，遮止众生造作损害，引导众生趋向利益，如狮子般勇猛地利益众生，获得上身如狮子相。
以此同一业，应知获得肩头圆满及两肩宽广相。

།ལས་གང་གིས་སོར་མོ་རིང་བ་བརྙེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་སྐུ་ཆེ་ ཞིང་དྲང་བ་བརྙེས་སོ།།མཛའ་བཤེས་འབྱེད་པའི་ཕྲ་མའི་ཚིག་ནི་སྤངས། སེམས་ཅན་མི་མཐུན་པ་རྣམས་མཐུན་པར་བྱས་པས་ནི་ཚེམས་བཞི་བཅུ་དང་མཉམ་པ་དང་ཐགས་བཟང་བ་བརྙེས་སོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་བྱམས་པ་བསྒོམ་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་དོན་སེམས་པས་ནི་ཆེམས་ཤིན་ཏུ་དཀར་བ་ བརྙེས་སོ།།སེམས་ཅན་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཅི་འདོད་པའི་ནོར་ལེགས་པར་བཏང་བས་ནི་འགྲམ་པ་སེང་གེའི་ལྟ་བུ་བརྙེས་སོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་བདག་གི་བུ་བཞིན་དུ་ལེགས་པར་བསྲུངས་པ་དང་། དད་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྙིང་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྨན་བྱིན་པ་དང་། དང་བ་དང་ཕན་པས་ ནི་རོ་བྲོ་བའི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་བརྙེས་སོ།།ཆོས་ཀྱི་བཅུད་བྱིན་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་བཅུད་ཀྱི་རོ་མྱངས་པ་དང་། རོ་ཉམས་པ་བཅོས་པ་དང་། སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བ་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྔ་བོ་རྣམས་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ། ལེགས་པར་བསྲུངས་ཤིང་གཞན་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དག་ལ་ཡང་དག་པར་བཙུད་པ་དང་།སྙིང་རྗེའི་སེམས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པས་ནི་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་བརྙེས་སོ། །བདེན་པར་སྨྲས་པ་དང་། སྙན་པར་སྨྲས་པ་དང་། དུས་སུ་སྨྲས་པ་དང་། ཆོས་སྨྲས་པས་ནི་ ཚངས་པའི་དབྱངས་བརྙེས་སོ།།སེམས་ཅན་མཐའ་དག་ལ་ཕ་མ་བཞིན་དུ་བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྙིང་བརྩེ་བས་ནི་སྤྱན་མཐོན་མཐིང་དང་རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་བརྙེས་སོ། །ཡོན་ཏན་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བདེན་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་ཅིང་བསྒྲགས་པས་ནི་སྨིན་མཚམས་ཀྱི་མཛོད་སྤུ་དུང་གི་ མདོག་ལྟར་དཀར་ལ་གཡས་སུ་འཁྱིལ་པ་བརྙེས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བྱེ་བྲག་མེད་པར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རྒྱུས་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ནི་མིར་འགྱུར་བ་ཉིད་ ཀྱང་མི་འཐོབ་ན་།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ལྟ་ག་ལ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་དང་། སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མཐོང་བ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་གཅིག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལས་གུད་ན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ནི་མཚན་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། མཐུན་པའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཕྱོགས་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞིས་མཚན་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངེས་པར་འབྱེད་པས་ནི་ཞབས་ཤིན་ཏུ་གནས་པ་འགྲུབ་པར འགྱུར་རོ།།བྱང་བར་བྱེད་པས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་འཁོར་ལོའི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཞབས་འབར་འབུར་མེད་པ་དང་། ཕྱག་དང་ཞབས་དྲ་བས་འབྲེལ་པ་དང་། པགས་པ་སྲབ་པ་དང་། སྐུའི་བདུན་མཐོ་བ་དང་། ཐལ་གོང་རྒྱས་པ་དང་། དཔུང་མགོ་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་དང་། སྐུ་ཆེ་ཞིང་དྲང་ བ་དང་།ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པ་འགྲུབ་བོ།

由于何业而获得长指，以此即获得身形高大且端直。断除离间亲友的离间语，令不和睦众生和睦，因此获得四十齿齐整及齿列紧密。
修习欲界慈心，思维法义，因此获得极其洁白的牙齿。善施予众生所欲求之财物，因此获得如狮子般的颊部。
善护众生如同己子，具足信心，具足悲悯，布施医药，以清净心利益他人，因此获得具足最胜味觉。
布施法味，品尝法味，调治失味，远离杀生等五戒，自己也如实受持并善加守护，也令他人如实受持，依止悲心而入大正法，因此获得顶髻相及长广舌相。
说真实语，说悦耳语，适时而语，说法语，因此获得梵音。
以慈心悲悯一切众生如同父母，因此获得绀青眼及牛王睫毛。
具德者宣说赞叹真实功德，因此获得眉间白毫相，如同螺贝色般洁白右旋。
应知三十二大士相皆无差别由持戒因而获得。为何如此？菩萨若毁坏戒律，连人身都不能获得，何况能获得大士相？
其中应知顶髻相及顶相不可见为一大士相，因为离此别无他相。此是与相好成就相应的种种广大业的建立。
总之，应知由善作二分业边的四种方式成就一切相好。其中由决定分别而成就足下安稳相。
由净化而成就手足轮相，足下平坦无凹凸相，手足网鬟相，皮肤细薄相，身七处高相，两肩圆满相，臂头善成就相，身形高大端直相，长广舌相。

།རྟག་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་སོར་མོ་རིང་བ་དང་། ཞབས་ཀྱི་རྟིང་པ་ཡངས་པ་དང་། སྐུ་མ་བཏུད་པ་དང་། ཤིང་ནྱ་གྲོ་དྷ་ལྟར་ཆུ་ཞེང་གབ་པ་དང་། ཚེམས་ཐགས་བཟང་བ་འགྲུབ་པོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བྱེད་པས་ནི་མཚན་ ལྷག་མ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།དེ་ལ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པར་སྦྱོར་བས་ནི་ཕྱག་དང་ཞབས་འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཆགས་པ་དང་། པགས་པ་སྲབ་ཅིང་འཇམ་པ་འགྲུབ་པོ། །དགེ་བ་ལ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། དུས་སུ་སྦྱོར་བས་ནི་བྱིན་པ་རི་དགས་ཨེ་ན་ཡའི་ ལྟ་བུར་འགྲུབ་པོ།།མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། དགའ་བ་དང་། འོད་གསལ་བའི་སེམས་ཀྱིས་དགེ་བ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པས་ནི་སྐུ་མདོག་གསེར་འདྲ་ཞིང་འོད་འདོམ་གང་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚེམས་དཀར་བ་དང་། མཛོད་སྤུ་དཀར་པོ་འགྲུབ་པོ། །གྲགས་པ་དང་། སྒྲ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལ་མི་རྟེན་ པ་དང་།དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་པས་ནི་མདོམས་ཀྱི་སྦ་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ་པ་འགྲུབ་པོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་ཡོངས་སུ་བསྔོས་པས་ནི་སྐུའི་སྤུ་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་། ཚེམས་བཞི་བཅུ་དང་མཉམ་པ་དང་། རོ་བྲོ་བ་མཁྱེན་པ་དང་། དབུ་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་པ་འགྲུབ་པོ། །དགེ་བ་ལ་འབད་ ཅིང་མི་ཞུམ་པར་བརྩོན་པས་ནི་རོ་སྟོད་སེང་གེའི་འདྲ་བ་དང་།འགྲམ་པ་སེང་གེའི་འདྲ་བ་འགྲུབ་པོ། །སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་སེམས་ཀྱིས་སྙོམས་པར་ལྟ་བས་ནི་ཚེམས་མཉམ་པ་དང་། སྤྱན་མཐོན་མཐིང་དང་། རྫི་མ་བའི་ལྟ་བུ་འགྲུབ་པོ། །དམན་པས་ཆོག་པར་མི་འཛིན་པར་སྦྱོར་ བས་ནི་ཚངས་པའི་དབྱངས་འགྲུབ་པོ།།དེ་ལྟར་ན་ལས་ཀྱི་མཐའ་ལེགས་པར་བྱས་པ་རྣམ་པ་འདི་བཞིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་འཐོབ་པ་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་རིགས་ཀྱི་ས་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ ཀྱི་མཚན་འདི་དག་ས་བོན་ཙམ་ཞིག་གནས་པར་ཟིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་ལ་ནི་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ལ་ཞུགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ལྷག་པའི་བསམ་པ་དག་པའི་ས་ལ་ནི་དེ་དག་ཐོབ་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་དེའི་གོང་ མ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་དག་རྣམ་པར་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་ནི་དེ་དག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་ཤིན་ཏུ་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་འདི་རྣམས་ནི་གཟུགས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཐ་མ་དང་། འབྲིང་དང་། རབ་ རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པར་སླ་བས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་འདི་དག་ཁོ་ན་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་རྣམས་སུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་པོ་འདི་དག་རྟེན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་ཅིང་། གཟུགས་བཟང་པོས་མཛེས་ པར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ།

经常行持则成就长指、足跟宽广、身体挺直、如尼拘陀树般上下均称、齿列整齐。
无过失地行持则成就其余相好，其中对众生无害则成就手足柔软细嫩、皮肤细薄柔滑。
如理如时修习善法则成就如鹿王般的小腿。
以最胜欢喜心、欢喜心、明净心行持一切善法则成就金色身相、一寻光明、洁白牙齿、白毫相。
不依赖名闻、声誉、偈颂，不炫耀善行则成就阴藏密隐。
以善根回向菩提则成就身毛上向、四十齿齐平、知晓一切味、具顶髻。
精进修善不退怯则成就上身如狮子、颊如狮子。
以利益众生之心平等观察则成就齿齐平、眼如青莲、睫如牛王。
不以下劣为足而精进则成就梵音。
如是以此四种善业圆满，菩萨们获得并清净这三十二大丈夫相。
于种姓地，应知菩萨们的这些相好仅以种子形式存在。
于胜解行地，应知已入获得这些相好之方便。
于清净增上意乐地，应知已获得这些相好。
于其上诸菩萨地，应知这些相好清净。
于如来究竟地，应知这些相好极其清净无上。
其中这些相好因为是色法，故为下、中、上等众生易于了知，因此在一切佛法大丈夫相中，唯立此等为大丈夫相。
这三十二大丈夫相以所依方式摄持，以妙好庄严，故称为妙好。

།དེ་ལ་མདོར་བསྡུ་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་དང་མཉམ་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུའི་ཁུང་བུ་རེ་རེ་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ། །བ་སྤུ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་ པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ།།དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་ལས་བརྒྱ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་གཅིག་མངོན་པར་འགྲུབ་ པོ།།མཛོད་སྤུ་དང་གཙུག་ཏོར་མ་གཏོགས་པར་མཚན་ཐམས་ཅད་དུ་ཞུགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལས་སྟོང་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་མཛོད་སྤུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ། །མཛོད་སྤུར་ཞུགས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལས་འབུམ་ འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པས་ནི་དབུའི་གཙུག་ཏོར་དང་ལྡན་ཞིང་སྤྱི་གཙུག་བལྟར་མི་མངོན་པར་འགྲུབ་པོ།།མཛོད་སྤུར་ཞུགས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་ལས་བྱེ་བ་ཕྲག་འབུམ་འགྱུར་དུ་བསྒྲེས་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་ པོ་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དུང་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།དེས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞེད་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་མཐའ་ཡས་མུ་མེད་པ་དག་ཏུ་གསུང་གིས་གོ་བར་མཛད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པས་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པ་འགྲུབ་པོ།།མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་དེ་དག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒྱུ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་དུ་གོམས་པར་བྱས་པས་འགྲུབ་པས་ན། དུས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པས་དབང་བྱེད་པས་ན། བསམ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་དང་། རྣམ པ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་འབྱོར་པ་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་ པོའི་ལེའུ་སྟེ་ལྔ་པའོ།། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པ། དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་གང་ཞེ་ན། གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པའོ། །དེ་ལ་གནས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང ཞེ་ན།ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་བག་ཆགས་དང་བཅས་པ་རྣམས་གནས་ལས་མ་ལུས་པར་གཏན་མེད་པར་འགྱུར་ལ། རང་གི་ལུས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ལེན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། འཆི་འཕོ་བ་རང་ལ་དབང་ཡོད་པ་ནི་གནས་རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། སྤྲུལ་པ་དང་། བསྒྱུར་བ་དང་། བསྟན་པ་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་ བཞིན་དུ་སེམས་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ལ།སེམས་ལ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཐམས་ཅད་བསགས་པས་ན། སེམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་དག་པ་གང་ཞེ་ན། སྔ་མ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་གནས་ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་ དང་བྲལ་ལ།ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་དེ། ཡེ་ཤེས་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་བྱའོ།

简而言之，与一切有情众生福德等量的福德资粮，能成就如来身上的一个毛孔。所有毛孔中所具有的福德资粮数量，以同等的福德资粮能成就一个随好。所有随好中所具有的福德资粮数量，以其百倍的福德资粮能成就如来的一个相好。除了白毫相和顶髻相以外，所有相好中所具有的福德资粮数量，以其千倍的福德资粮能成就白毫相。白毫相中所具有的福德资粮数量，以其十万倍能成就具足顶髻且顶髻不可见。白毫相中所具有的福德资粮数量，以其千万亿倍的福德资粮能成就除如来相好以外的所谓法螺，因此如来若愿意，能以音声令无边无际世界了解。如是，如来身不可思议且无上圆满，具足一切相，由无量福德资粮所成就。
简要而言，成就相好的这些善法，应当了知由三种因缘而成无量：由于三大阿僧祇劫修习而成就，故为无量时；由于利益无量众生安乐的意乐而主导，故为无量意乐；由于无量种类的善业及无量行相，故为无量行相。因此，如来诸相随好圆满是由无量福德资粮所成就。菩萨地基瑜伽处末分相好品第五。
第二十一品。其中，什么是四种一切相清净？即处所清净、所缘清净、心清净、智慧清净。其中，什么是处所清净？一切烦恼分及随眠习气的处所完全永尽无余，且于自身能随意受生、安住、舍寿自在，此即称为一切相处所清净。其中，什么是所缘清净？于一切所缘的变化、转变、显示皆得自在，此即称为一切相所缘清净。其中，什么是心清净？如前所说，心远离一切随眠，心积集一切善根，此即称为一切相心清净。其中，什么是智慧清净？如前所说，远离一切无明分随眠，于一切所知无智慧障碍，于智慧得自在，此即称为一切相智慧清净。

།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་དག་གང་ཞེ་ན། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ལས་བདག་གིར་བྱ་ བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། དབང་པོའི་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཏེ། སྟོབས་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་སྟོབས་བཅུའི་མདོ་ལས་རྒྱས་པར་ཅི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར བྱའོ།།དེ་ལ་དེས་གང་ཅི་བསྟན་པ་དང་། བརྗོད་པ་དང་། གསུངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་རྒྱུ་བྱུང་བར་གྱུར་པ་མི་མཐུན་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་གནས་དང་གཞི་དང་། རྟེན་དང་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་རྒྱུ་མི་མཐུན་པ་ནི་འབྲས་བུ་དགེ་བ་དང་། མི་དགེ་བ་ཉིད་ཀྱི་གནས་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཆགས་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། དག་པ་དེ་ནི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་འདི་དག་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ལེའུ་ལས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དང་པོ་ནི་གོ་རིམས་ཀྱིས་བགྲང་བའི་དང་པོའོ། །བླ་ན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བྱ་བའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་བྱེད་ནུས་པ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོབས་གཏན་དུ་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་སྟོབས་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་སྤྱོད པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ནི་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ།།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་པས་ན་རླབས་པོ་ཆེ་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་། གནོད་པ་དང་འཇིགས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཁྱུ་མཆོག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ ཀྱིས་དེ་རྟོགས་པར་ཞལ་གྱིས་འཆེ་བས་དམ་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ།།བདག་ཉིད་ཀྱི་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཐུགས་བརྩེ་བས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་ན་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཞི་བ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བསིལ་བར་ གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།དེ་བས་ན་དེ་ནི་ཐོག་མར་དེས་བསྐོར་རོ་། །ཚངས་པས་བསྐྱོད་ནས་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་ལས་གཞན་པ་དག་ལ་སྟེ། འདི་ལྟར་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་ཐམས་ཅད་དུ་ འཁོར་བས་དེའི་ཕྱིར་ཚངས་པའི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱའོ།།མཆོག་ཏུ་གདགས་པར་གཏོགས་པ་དང་། སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བླ་ན་མེད་པས་བསྡུས་པར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ལམ་བསྟན་པས་ཀྱང་དེ་མ་ཡིན་པའི་ཡ་མཚན་ཅན་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དང་། ལམ་དེ་དང་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བ་འོངས་པ་རྣམས་ལ་བག་འཁུམས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་བླ་ན་མེད་པའི་གསུང་མངོན་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་སྒྲོག་ཅེས་བྱའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་ནི་བདག་ལ་ཕན པའི་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་།བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་གསལ་བར་བྱས་ཤིང་བཀྲོལ་ཏེ་བརྟགས་ཤིང་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

那么，如何是如来的十力呢？知晓处与非处的力、知晓业报的力、知晓禅定、解脱和等持的力、知晓根器胜劣的力、知晓种种胜解的力、知晓种种界的力、知晓一切趣向的力、知晓宿命的力、知晓死生的力、知晓漏尽的力，这十力应当如《十力经》中所广说那样理解。
其中，凡是他所宣说、所表述、所开示的一切都如实不颠倒，因此称为如来。
其中，善与不善果报的因缘生起无有相违者，即是其处、基础、依止和成就。与此相反，因缘相违者即是善与不善果报的非处。
无增上慢的智慧即是如实智，应知是遍知、无贪智和清净。
遍知等这些词语如前所述，应如《无上菩提品》中所说理解。
第一是按次第数的第一。
因为无上、具足能作一切众生利益诸相、永远降伏一切魔力，故称为力。
因为圆满摄持如实成就之因，如意自在修行，故称为具足。
因为涅槃无上，故称为广大。
因为获得八支圣道、远离一切损害与怖畏，故称为最胜。
因为自身许诺证悟，故称为立誓。
因为自身证悟后又以大悲广为他说，故称为转梵轮。
为什么呢？因为'梵'、'寂'、'清凉'是如来的异名，所以最初由他转动。梵天启请后，其他非梵天者也向其他众生传播，如是一个接一个相传，流转于一切众生界中，因此称为梵轮。
因为宣说自身属于最上安立及无上圆满导师所摄，因为通过开示其道而断除一切非奇特，因为对来此诽谤此道者无所畏惧，因为降伏诸论敌，因为宣说广大无上之语，故称为在众中正说狮子吼。
总之，即是明显开示、分析、观察并宣说了自利圆满成就和自他二利圆满成就的不共特质。

།དོན་གྱི་མདོའི་རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ དང་།ཐབས་དེ་ཡང་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ཏེ། ལྷར་གྱུར་པའམ། མིར་གྱུར་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བ་ཐབས་དེས་འདོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་ང་ཉིད་ལས་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཁྱུ་མཆོག་རླབས་པོ་ཆེའི་གནས་ནི་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཚངས་པའི་ འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ནི་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ།།འཁོར་གྱི་ནང་དུ་སེང་གེའི་སྒྲ་ཡང་དག་པར་བསྒྲགས་པ་ནི་སྨན་པ་ངན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དམ་བཅས་པ་སྤངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པར་ནད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་དམ་བཅས་པ་ལྟ་བུར་བལྟ་བར་བྱའོ། ། ལས་གང་དག་བྱས་ཤིང་བསགས་ལ་འགགས་པ་དེ་དག་ནི་འདས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དག་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་འགག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ། བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། ཕྱིས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་མ་འོངས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་གང་དག་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན། འགག་པ་ཡང མ་ཡིན་མོད་ཀྱི།བྱ་བ་ཁོ་ནར་བསམས་ཤིང་བརྩལ་བ་དེ་དག་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པའི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། ངག་གི་ལས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སྔར་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་སྟེ། ཆོས་ཡང་དག་པར་བླང་པ་ ད་ལྟར་བདེ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནས་རྒྱས་པར་སྦྱར་རོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཕན་པ་དང་། གནོད་པའི་སྦྱོར་བ་ལས་ནི་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡུལ་གང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་ བའམ།སེམས་ཅན་དུ་བགྲང་བ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །མི་དགེ་བའི་རྩ་བའམ། དགེ་བའི་རྩ་བ་གང་རུང་ཞིག་གང་གིས་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་དང་། ཕན་ཡོན་དང་ལྡན་པའི་ འབྲས་བུ་མངོན་པར་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བས་ན་དེ་དག་བསྡུས་ནས་དུས་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། གནས་ཐམས་ཅད་དང་། གཞི་ཐམས་ཅད་དང་། ཉེས་ དམིགས་དང་།ཕན་ཡོན་ཐམས་ཅད་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་མཁྱེན་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ ལས་སུ་རུང་ཞིང་།སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པ་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་རབ་ཏུ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དང་དེ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལྟ་བུ་ ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཐུགས་མཉམ་པར་གཞག་པས་ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་སྣང་བ་ཆེན་པོས་ཁྱབ་པར་གྱུར་ཏོ། །དེས་གསུངས་པའི་སྒྲ་ཡང་ཐོས་ལ། དེ་ནི་སུས་ཀྱང་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་ཐུན་མོང་ པའམ།ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དོན་གང་དང་གང་ཁོ་ན་སྒྲུབ་པར་བཞེད་པ་ན། དེ་དང་དེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཞུགས་ནས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དག་གིས་སེམས་ལ་དབང་ཐོབ་པས་འདོད་པའི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པ་སེམས་ཀྱི་ ཁ་ན་ལས་པ་ཡིན་ཏེ།བསམ་གཏན་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་དེ་ཁོ་ནར་ཟད་དེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་པའི་བྱ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ལ་མངའ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ནར་བརྗོད་དོ།

另外还要获得义理的法门，以及获得它的方法，这个方法对一切众生都有利益。无论是成为天人还是成为人，任何人通过这个方法所希求的一切都将从我这里获得，如是宣说。
其中，最胜牛王的境界应当视为完全息灭疾病。转动梵轮应当视为息灭疾病的方法。在众中宣说真实的狮子吼，应当视为摒弃所有庸医的承诺，以及自己确定完全息灭疾病的承诺。
已作已积已灭的业称为过去。未作未灭非正在造作但将来会造作的业称为未来。未作未灭但正在思维努力造作的业称为现在。
这些业从种类区分则有身业、语业、意业三种，以及如前所说的正受持法。从正受持法现在安乐而后世成熟痛苦等，乃至广说。
这些业应当了知是适宜于今生后世的利益或损害。造业的地方称为它们的处所。依托有情数或非有情数的事物而造作，称为它们的事物。
以不善根或善根造作，称为它们的因。成就可意、不可意、过患、功德的果报，称为它们的异熟。
因此，总摄这些，如来们具足一切时、一切种、一切位、一切加行、一切境、一切处、一切事、一切过患、功德中的业智的一切行相，无有更上，无有超胜。
由四禅定、八解脱、诸禅定解脱令心调顺，获得心自在，为成就如所欲求的义利，而入于与之相应的种种三昧，这称为入定。
如世尊所说：'世尊入如是三昧，以等持心使大光明遍满一切梵世间，能闻其所说声，却无人能见。'如是广说。
如是，如来欲成办任何世间共有或不共有的义利时，入于如是等持，即能迅速成就。
其中，由禅定解脱获得心自在而成就一切所欲，是心之所为。禅修者的事业仅此而已，无有更上，无有超胜。
禅修者的一切种事业，如来们都具足，因此唯说禅定、解脱、入定。

།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་ལ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་དག་མ་ཐོབ་པའི་ཚེ། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་བགེགས་བྱེད་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐབས་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་།དེ་དག་ཐོབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་དེའི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའམ། བག་ལ་ཉལ་ཡོད་པའོ། །རྣམ་པར་བྱང་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པ་དེ་དག་ཉིད་མིང་དང་བརྡས་ འཚམ་པར་ཅི་རིགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཉིད་གོང་དུ་བསྒོམ་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་ཐོབ་པ་དང་། ངན་ངོན་མ་ཡིན་པར་ཐོབ་པ་དང་། ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་དག་ཅི་ལྟར་མ་ཐོབ་པ་དང་། ཅི་ལྟར་ཐོབ་པ་དང་། ཐོབ་ནས་ཉམས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། གྱ་ནོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་གི་མིང་གང་ཡིན་པ་དང་། མཆོག་གི་མཐར་ཐུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་ གཏན་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པ་ལས་དད་པ་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་ལྔ་པོ་དག་གི་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།གཞན་ལས་ཡིད་ཆེས་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། ཆོས་སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །འདོད་ཅིང་རྟོགས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་ཞེས་བྱའོ། །རིགས་ལ་གནས་པ་སྣ་ཚོགས་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་རྣམས་དང་། འདོད་ ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲིའི་བར་རྣམས་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་འཇུག་པའི་སྒོ་དང་འཚམ་པའི་ལམ་དཔེར་ན་འདོད་ཆགས་སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པ་ལྟ་བུ་ནས་རྒྱས་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་སྦྱར་བ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་ལྔར་འགྲོ་བའི་ལམ་ཐམས་ཅད་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་ཞིང་ཕྱོགས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས། ལྟ་བ་དང་འདོད་པ་ཕན་ཚུན་མི་མཐུན་ པར་སྨྲ་བ་ཐ་དད་པ་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ལས་ལམ་གང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདི་དང་ཕྱི་མ་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྒྱུ་རྩལ་ཤེས་ཀྱི་བུའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། ། སེམས་ཅན་གྱི་རིས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤར་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། ལྷོ་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། བྱང་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། ནུབ་ཕྱོགས་རྣམས་དང་། མིང་དང་། བརྡ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྔོན་འདས་པའི་ལུས་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་གནས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྗེས་སུ དྲན་པའི་མདོར་བསྡུ་ན།ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་རྗེས་སུ་དྲན་ནོ། །ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་རྣམ་པ་བརྒྱད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རིགས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། རུས་ནི་འདི་ཞེས་བྱ། ཁ་ཟས་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟ་ཟ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལྟ་བུ་ ཞིག་མྱོང་།ཚེ་རིང་ཁྱད་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་།ཡུན་ནི་འདི་སྲིད་ཅིག་གནས་གནས་། ཚེ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཐུབ་ཅེས་བྱའོ།

简要而言，在这些禅定等法中也有两种烦恼：当未获得这些时，对于所应获得的有障碍的烦恼，即：无方便的修习，任何障碍的现行，以及已获得这些时，也有其地的烦恼缠缚或随眠。
清净则应知与此相反的两种。
对于所成就的各种禅定等，以相应的名称和表示而作安立，称为建立。
对于所获得的这些禅定等，以上进修习而圆满，如意获得，非劣获得，无艰获得，即是它们的清净。
于此，如何未获得、如何获得、获得后退失、殊胜、其名称、最极究竟等一切皆知，因此称为诸如来无上的了知禅定、解脱、三摩地等定。
如何圆满成就中，信等五根的小、中、大即是根胜劣，即是以信他为先及以修法为先。
小、中、大欲解即是种种胜解。
种种住于声闻、独觉、如来种姓，以及贪等行的差别方式，乃至八万四千众生行，即是种种界。
与彼等趣入门相应的道，譬如对贪行者修不净观等，如声闻地中广说，即是遍趣行道。
另一种说法，一切趣向五趣的道即是遍趣行。
另一种说法，相互违背而依于种种方向，见解和欲求相互违背，诸外道沙门、婆罗门中，于现后世无过失的道即是遍趣行，如《幻师子经》等中所说。
种种众生类，即东方诸方、南方诸方、北方诸方、西方诸方，以种种名称、表示安立差别，对过去诸身，简要而言，忆念依于八种言说事的六种行为的种种宿住。
何为八种言说事？名为某某，种姓为某某，族姓为某某，食用如是食，感受如是苦乐，寿量如是长，住世如是久，寿命如是等。

།ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། བོད་པའི་བརྡ་དང་། རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་རྣམས་དང་། ཕ་མ་དང་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་དང་། དར་བ་དང་། རྒུད་པ་དང་། ཚེའི་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དྲུག་པོ་དག་ཐ་སྙད་འདོགས་པ་ན། བདག་གི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བའམ། འདིའི་མིང་ནི་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གམ་ཡང་ན་འདི་ནི་རྒྱལ རིགས་སོ།།བྲམ་ཟེའི་རིགས་སོ། །རྗེའུའི་རིགས་སོ། །བདག་གམ་ཡང་ན་འདི་ནི་དམངས་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདི་ནི་བདག་གམ་ཡང་ན་འདིའི་ཕ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཕ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བ་དང་། བདག་གམ་ཡང་ན་འདིའི་ཁ་ཟས་ནི་འདེ་ཁུ་འམ་། སྣུམ་ཁུར་རམ། འབྲས་ཆན་ནམ། ཟན་དྲོན་ནམ་གང་ཡང་རུང་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཟའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གམ་ཡང་ན་འདི་དར་བའམ་། རྒུད་པ་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གམ་ཡང་ན་འདི་ན་ཚོད་ཀྱིས་ནི་གཞོན་པའམ། བར་མའམ། རྒན་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་རྣམ་པར་གནས་སོ་ཞེས་ཐ་སྙད་འདོགས པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་དང་དེའི་སྤྱོད་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་འདི་ཁོ་ན་རྗེས་སུ་དྲན་གྱི། དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ལ་ བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་དྲུག་ནི་རྣམ་པའོ།།ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་བརྒྱད་ནི་དན་རྟགས་སོ། །དེ་རྗེས་སུ་དྲན་པས་ན་རྣམ་པ་དང་བཅས། དན་རྟགས་དང་བཅས་པར་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ལྷའི་གནས་པ་ནི་བསམ་གཏན་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །མིག་དེ་ནི་དེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། དེ་བསྡུས་ པའི་ཕྱིར་ལྷའི་མིག་ཅེས་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པའི་བསམ་གཏན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིན་པས་ན། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྣམས་ལ་ཐ་ན་མིང་འདྲ་བ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། མི་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ལ་ནི་ སྐྱེས་ནས་ཐོབ་པའི་ལྷའི་མིག་དེ་དང་མིང་མཐུན་པར་འདུག་པ་ཙམ་ཡང་ཡོད་མོད་ཀྱི།མི་རྣམས་ལ་ནི་དེ་ཡང་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་འཆི་བ་རྣམས་ལ་ནི་འཆི་འཕོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་ལ་གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་མུན་ཁྲོད་དུ་འགྲོ་བ་རྣམས་ནི་འདི་ལྟ་བུར་ ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་བར་མ་དོའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་ཕྱར་བ་ནག་པོའི་ཁ་དོག་འདྲ་བའམ། མཚན་མོའི་མུན་པ་འཐིབས་པོ་འདྲ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་ངན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྣང་བར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འདི་ལྟ་བུ་ཡིད་ལས་སྐྱེས་པའི་བར་མ་དོའི་ སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དཔེར་ན་མཚན་མོ་ཟླ་བའི་འོད་ཡོད་པའམ། བཱ་རཱ་ཎ་སཱིའི་རས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདྲ་བས་ན། དེའི་ཕྱིར་ཁ་དོག་བཟང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁ་དོག་ངན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ངན་པ་ཡིན་ནོ། །ཁ་དོག་བཟང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བཟང་པོ་ཡིན་ནོ། །ངན་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའོ་།།བཟང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཉམས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་ཞིང་ལྟ་བ་ཉམས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཐམས་ ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་།དེ་ལ་དགའ་བའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་དེས་ན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་ཏོ། །དེས་ན་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ ལོག་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།

什么是依于八种名言基础的六种行为？就是依于称谓的名言、王族等种姓、父母和饮食等行为、兴盛、衰败、寿命等各种状况，如是依于这八种世间名言基础，当对自己和他人的六种行为安立名言时：'我的名字叫这个'或'他的名字叫这个'；'我或者他是王族、婆罗门族、吠舍族、我或者他是首陀罗族'；'这是我或者他的父亲'，如同父亲一样对母亲也是如此；'我或者他吃的食物是汤或者油或者米饭或者热食等任何一种'；'我或者他兴盛或衰败是这样的'；'我或者他年龄是年轻或中年或老年处在这样的阶段'，为了安立这些名言。
如是这些是依于八种名言基础的六种行为，在此之上再没有名言基础和其行为。因此，只忆念这些，在此之上再没有，也没有更多。其中八种名言基础所依的六种行为是行相，八种名言基础是标记。由于忆念它，所以称为'具有行相和标记的随念'。
其中天界的住处称为诸禅定。因为依于彼、是彼果报、摄于彼，所以称为天眼。因为是极其圆满、极其清净的禅定果报，所以称为'极其清净'。因为超越了人类，甚至连相似的名称都没有，所以称为'超越人类'。虽然欲界诸天有与生俱来的天眼，仅有相同的名称，但人类连这个都没有。
对于死亡的众生称为死亡，处于中阴身的称为出生。以两种方式趣向黑暗的众生，会形成这样的意生中阴身：如同黑毯的颜色或浓密的夜晚黑暗，因此称为'恶色'。以两种因缘趣向光明的众生，会形成这样的意生中阴身：如同月光照耀的夜晚或波罗奈殊胜的布料，因此称为'妙色'。
其中恶色者即是恶者，妙色者即是善者。恶者即是趣向恶趣者，善者即是趣向善趣者。对于破戒并具有烦恼的人，称为'具有身语意恶行者'。邪见并具有见解破坏的有两种：诽谤一切和安住于喜欢诽谤圣者的违品，所以称为'邪见诽谤圣者'。由于这种邪见，对因果产生错误的执著。因此以此为缘造作邪业。

།ལོག་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ན་ཆོས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ད་ལྟར་བདེ་ལ། ཕྱི་མ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟར་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ལེན་ཏོ། ། དེ་ལྟ་བས་ན་ལོག་པར་ལྟ་བའི་ལས་ཀྱི་ཆོས་ཡང་དག་པར་ལེན་པའི་རྒྱུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་མ་ཡིན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་དང་ལྡན་ཡང་། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་ཞེས་བྱའོ། །མིང་དང་གཟུགས་གཅིག་ལ་གཅིག་མི་འབྲེལ་བར གྱུར་པས་ན་ལུས་ཞིག་པ་ཞེས་བྱའོ།།འཆི་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ན་ཤི་བ་དེ་མཆོག་ཏུ་ངན་པ་ཡིན་པས་ན་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ངན་སོང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །རང་བཞིན་དང་ལུས་དང་དངོས་པོ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་ངན་པར་སོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ངན་པར་སྤྱོད་པ་དང་། ཡ་ང་བ་སྤྱོད་པ་སྟེ་། དེས་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ལྟ་བས་ན་ངན་སོང་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡུན་རིང་བ་སྣ་ཚོགས་མི་བཟད་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པ་མྱོང་བར་ འགྲོ་བས་ན་ངན་འགྲོ་ཞེས་བྱའོ།།འོག་གི་ཕྱོགས་ན་གནས་པ་དང་། གཡང་ས་ཆེན་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དང་། ཉམ་ང་བ་དང་། སྙིང་རྗེ་བ་དང་། ཞན་པའི་སྒྲ་ཆེན་པོ་འབྱིན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྒྲ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ན་ལོག་པར་ལྟུང་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཤས་ཆེར་སྐྱོ་བ་སྐྱེད་པས་ན། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཁོ་ ན་སྨོས་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་གང་གིས་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེས་ནས་ཀྱང་གང་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་བྱས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མིང་དེ་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ལས་ བཟློག་པ་ཅི་རིགས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བྱེ་བྲག་ནི་འདི་ཡོད་དེ། ལེགས་པར་སྤྱོད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་འགྲོ་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཐོ་རིས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བྱའོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བག་ལ་ཉལ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པའི་ ཕྱིར།དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ལྷག་པའི་སེམས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མཆོག་གིས་བསྡུས་པ་ནི་ཟག་པ་རྣམས་ཟད་པས། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བ་དང་།ཤེས་རབ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་སྲིད་པ་ཐ་མ་དེ་ཉིད་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་ཡང་བརྟེན། བསྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ཡང་བརྟེན་ཏེ་ཐོབ་ནས་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཉིད་དེ་ལ་བདག་གིས་ཐོབ་པོ་སྙམ་དུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པས། རང་གིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་སོ། ། འདོད་ན་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་རང་གི་མངོན་པར་ཤེས་པས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་ཏེ་བསྒྲུབས་ནས་རྗོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱའོ། །བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།། །།སྡོམ་ནི། རང བཞིན་དང་ནི་རབ་དབྱེ་དང་།།མ་འདྲེས་པ་དང་མཉམ་པ་ཉིད། །ལས་བྱེད་པ་དང་གོ་རིམས་དང་། །ཐ་མ་པ་ནི་བྱེ་བྲག་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་རིག་པར་བྱ། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རིག་པར་བྱ། མ་འདྲེས་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། མཉམ་པ་ཉིད་ ཀྱང་རིག་པར་བྱ།ལས་བྱེད་པ་ཡང་རིག་པར་བྱ། གོ་རིམས་ཀྱང་རིག་པར་བྱ། བྱེ་བྲག་ཀྱང་རིག་པར་བྱ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ཡིན་ཏེ། འོན་ ཀྱང་ཤེས་རབ་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཞེས་བྱ་བའི་དད་པའི་སྟོབས་ཤེའམ། དེ་མ་ཡིན་པའི་སྟོབས་ཞེས་ནི་མི་བྱའོ།

如果造作邪恶之业，虽然现在受持正法安乐，但未来会感受痛苦的果报，以及现在也痛苦未来也会感受痛苦果报的，也都会领受。因此说是由于邪见业而受持正法的缘故。虽然具有其他诸多善法，但由于此因缘会堕入恶趣。
由于名色互不相连，故称为身坏。在一切死亡中那种死亡最为恶劣，故称为死后。为显示地狱众生之名故，称为恶趣、恶道、堕落。为显示自性、身体和事物，故称为地狱。
其中'恶趣'是指行持恶法和可怕的行为，由此会往生于彼处，因此称为恶趣。由于感受痛苦的聚集触受，以及长期感受各种难忍的不间断痛苦，故称为恶道。由于处于下方，如同大悬崖，令人恐惧，令人怜悯，发出衰弱的大声音，故称为堕落。
由于多生厌离故，特别提到地狱。如是，由何而生，生已体验何种，体验之后又成就非自作的其他痛苦，这些都由那些名称来显示。一切善的方面都应当如理了知与此相反。
其中差别是：以善行为先导的趣处称为善趣。由于是享受快乐的最胜处，故称为天界。由于断除一切漏习气无余，
因此，作为其对治的无漏心和无漏智慧、增上心和增上智慧所摄的最胜者，由于诸漏已尽，称为无漏心解脱和慧解脱。心解脱和慧解脱，
即于最后有中依止见道，也依止修道而获得后，于最后有中以第六神通如实了知'我已证得'。若欲也为他人宣说，因此称为于现法中以自证知现证成就而宣说。'我生已尽'等词句的分别应当从品类摄中了知。
摄颂曰：自性及差别，不共与平等，作业及次第，最后即差别。应当了知如来此十力之自性、差别、不共、平等性、作业、次第及差别，总之应当以此七种相了知如来十力。
其中何为彼等之自性？彼等之自性是五根，然而由于智慧为主，故说是智慧自性。如是称为处非处智力，而不说是信力或其他力。

།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྷག་མ་རྣམས་ ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་དེ་དག་ཚད་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་གཏོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་ པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་རེ་རེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་རེའི་དོན་ ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་གསུམ་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་འདི་དག་དཔག་ཏུ་མེད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མ་འདྲེས་པ་གང་ཞེ་ན། སྟོབས་བཅུ་པོ་ འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ།འབའ་ཞིག་པ་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེ་དག་གི་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྟོབས་བཅུ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཚུངས་ཤིང་ཁྱད་པར་མེད་དེ། འདི་ ནི་དེ་དག་གི་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།གནས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གཞན་སྟོབས་གཞན་གྱི་གནས་པས་ཤས་ཆེར་གནས་ལ་གཞན་ནི་གཞན་གྱིས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྟོབས་བཅུ་པོ་དེ་དག་ལས་ གང་གིས་ལས་གང་མཛད་ཅེ་ན།གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྒྱུ་ལ་ཡང་རྒྱུར་། འབྲས་བུ་ལ་ཡང་འབྲས་བུར་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པ་དང་། འབྲས་བུ་མེད་པ་རྒྱུ་མི་མཐུན་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་ རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ།།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བདག་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་སྤྱོད་པའི་ལས་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། སྦྱིན་པ་དང་། བསོད་ནམས་འཕོ་བར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ།།བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་ལེགས་པར་འདོམས་ཏེ། སོ་སོར་འགལ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པར་ སྨྲ་བ་ལ་གནས་པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ། །དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡང་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ།དེ་དག་ལ་ཡང་ཅི་རིགས་པ་དང་། ཅི་འོས་པར་ཆོས་སྟོན་པར་མཛད་དེ། མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་མོས་པ་ཆུང་ངུ་དང་། འབྲིང་དང་། ཆེན་པོ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། དགེ་ བའི་མོས་པ་ནི་འཕེལ་བར་མཛད་དོ།།མི་དགེ་བའི་མོས་པ་ནི་འདོར་དུ་འཇུག་གོ། །ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཁམས་ངན་པ་དང་འབྲིང་དང་། བཟང་པོ་རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་ཡང་དག་པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། དབང་བོ་ཇི་ལྟ་བ་དང་། བསམ་ པ་ཇི་ལྟ་བ་དང་།བག་ལ་ཉལ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པའི་སྒོ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གདགས་པའི་བྱ་བས་ཡང་དག་པར་ཅི་རིགས་པར་ལེགས་པར་འཛུད་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་གདམས་ ངག་སྦྱིན་པར་མཛད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུན་ཆགས་སུ་བསྟན་ཅིང་གསལ་བར་བྱས་ཏེ།བཀྲོལ་ཞིང་བརྟགས་ནས་བཤད་ཟིན་ཏོ།

如同了知处非处智力那样，其余的也应当如是观察。那么，它们的差别是什么呢？简要而言，应当以三种差别知道它们是无量的：以时间的差别，是因为通达过去、未来、现在三时所摄的一切所知；以行相的差别，是因为通达有为法每一事物的自相和共相的一切种智；以相续的差别，是因为通达十方世界一切众生相续中每一个的一切义。如是以此三种差别，应当了知如来这十力是无量的，这是它们的差别。
那么，它们的不共是什么呢？这十力唯是如来独有的不共法，一切声闻缘觉都没有，这称为它们的不共。这十力是一切如来平等无差别的，这是它们的平等性。以安住的差别，如来们也有不同，某些如来多分安住于某力，其他如来则安住于其他力。
如来以这十力作何事业呢？以处非处智力，如来如实通达因是因、果是果，并降伏说无因无果、因不相应的沙门、婆罗门。以业自作智力，如来如实通达受用自作业果，并降伏说布施和福德可以转移的沙门、婆罗门。以静虑解脱等持智力，如来以三神通善巧教导所化众生，并降伏安住于相违、不相应、对立之说的沙门、婆罗门。
以根上下智力，如来分别了知众生小、中、大诸根，如实通达，并随其所应为说法。以种种胜解智力，如来如实通达善不善的小、中、大胜解，令增长善的胜解，令舍弃不善的胜解。以种种界智力，如来分别了知劣、中、胜诸界，如实通达，随诸众生根性如何、意乐如何、随眠如何，以施设事业善巧引导他们趣入相应之门。
如来们如何对声闻们授予趣入诸门的教诫，这一切都在声闻地中已经连续宣说、阐明、开显、抉择并详细解说完毕。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཡོངས་ སུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པར་གྱུར་པ་སེམས་གནས་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།ཅི་ལྟར་གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་ཅེ་ན། འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཡོ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ལྷུར་ལེན་པ་དང་ལས་དང་ པོ་པ་ལས་ཐོག་མ་པ་དེ་ལ་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་འདི་ལྟར་གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་དོ་།།རིགས་ཀྱི་བུ་ཚུར་ཤོག་།རབ་ཏུ་དབེན་པའི་གནས་མལ་དུ་གཅིག་པུ་གཉིས་སུ་མེད་པར་འདུག་ལ། ཁྱོད་ཀྱི་ཕ་མ་གཉིས་སམ། མཁན་པོ་དང་། སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀྱིས་མིང་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པའི་མིང་དེ་ཉིད་ ནང་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་ལ།འདི་སྙམ་དུ་ཡང་ཅི་བདག་གི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་འབའ་ཞིག་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་ན་ཡོད་དམ། གཉིས་ཀ་མེད་པ་ལ་ཡང་ཡོད་དམ། གང་ལ་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་གདགས་པ་དང་ཉེ་བར་གདགས་པ་འཇུག་པ་ཡོད་དམ་སྙམ་དུ་ཡིད་ལ་ བྱོས་ཤིག་དང་།ཁྱོད་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། ཁྱོད་ཀྱི་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་ཀྱི་ཁྱོད་འདི་ཁོ་ན་སྙམ་དུ་གློ་བུར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་གློ་བུར་གྱི་མིང་འབྱུང་ངོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཁྱོད་གང་གི་ཚེ་རང་གི་མིང་དེ་ལས་གློ་བུར་བ་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་སྐྱེས་ ཤིང་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་དང་།ཁྱོད་ཀྱིས་ཁྱོད་ཀྱི་མིག་ལ་མིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། མིག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། མིག་ཏུ་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ནང་དུ་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱོས་ལ། འདི་སྙམ་དུ་ཡང་མིག་འདི་ལ་གཉིས་དམིགས་ཏེ། མིག་ཅེས་བྱ་བའི་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་གདགས་པ་འདི་ དང་།གང་ལ་མིང་དང་འདུ་ཤེས་དང་གདགས་པ་འདི་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཙམ་འདི་ཡོད་པར་ཟད་དེ། འདི་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །འདི་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དེ། དེ་ལ་མིག་གི་མིང་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། གདགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མིག་མ་ཡིན་ལ། གང་ལ་མིག་གི་འདུ་ཤེས་འབྱུང་ བའི་དངོས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མིག་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ལ་མིག་གི་མིང་དང་། མིག་གི་འདུ་ཤེས་དང་། མིག་གི་གདགས་པ་མེད་པར་ནི་སུ་ཡང་མིག་གི་བློ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་དེ་མིང་གང་གིས་བརྗོད་པ་དེའི་བདག་ཉིད་ཁོ་ནས་ ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེར་ཡང་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་གཟོད་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་བློ་དེ་ལྟ་བུ་མི་འཇུག་གི་།མིང་མ་ཐོས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་གིས་དངོས་པོ་དེ་ལ་མིག་ཅེས་བྱ་བའི་བློ་འཇུག་པའི་རིགས་ན་། འཇུག་པ་ཡང་མི་དམིགས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མིག གི་མིང་དང་མིག་གི་འདུ་ཤེས་འདི་ཡང་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ལ་གློ་བུར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་ཁྱོད་ནང་གི་མིག་འདི་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན། མིག་གི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་གློ་བུར་གྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །མིག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེ དང་།ལུས་རྣམས་ནས་རྒྱས་པར་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་དང་། ཐོབ་པ་རྣམས་དང་། བཙལ་བ་རྣམས་དང་། ཡིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྟགས་པ་རྣམས་དང་། རྗེས་སུ་དཔྱད་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ། མདོར་བསྡུ་ན་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ རྣམས་ལ་གློ་བུར་གྱི་འདུ་ཤེས་སྐྱེ་ཞིང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཁྱོད་རང་གི་དེ་དག་ལ་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ཡང་དག་པར་ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱས་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བར་གྱི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་སྦྱོར་བའི་ལམ་ ཡོངས་སུ་བཟུང་བར་འགྱུར་རོ།

如来们对于初业菩萨、初入定聚住于心住的菩萨，为使其心得以安住，是如何开示教诫的呢？在此，如来对于精进修习不动三昧聚的初业菩萨、初入者，首先如是开示教诫：'善男子，来此。独自一人安坐于极为寂静的住处，于内心忆念你父母二人或和尚、阿阇黎二人所取的名字。'
并如是思维：'除我诸根之外，是否有任何法性自成就之法，存在于内或外？或二者皆无之处亦有？于何处有名、想、施设、假立？'
当你如是作意时，你将不见彼法，而会生起如是念：'唯于暂时诸法上，生起暂时之名。'善男子，当你对自己的名字生起暂时想并获得时，
你应当如理作意于你眼睛被称为'眼'、被认知为眼、被施设为眼这件事，并如是思维：'于此眼有二所缘：一是称为眼的名、想、施设，二是具有此名、想、施设的事物。除此之外再无其他，也无更胜过此的。其中，眼的名、想、施设并非眼，而所生眼想的事物也非自性之眼。'
为何如此？因为若无眼的名、眼的想、眼的施设，任何人都不会生起眼的认知。若事物确实由其所说之名的自性而成就，则不应待此而后生起如是眼的认知，而应仅由未闻名、未观察的自性，于彼事物生起眼的认知，然而并未见到如是生起。因此，你应当作意：眼的名与眼的想也是于暂时法上暂时生起。
当你如是如理作意内眼时，于眼想也将生起并获得暂时想。如同眼一般，乃至耳、鼻、舌、身，以及所见、所闻、所辨别、所识别，所得、所求、意所思维、所观察等，皆当如是。总之，于诸法之想将生起并获得暂时想。
如是，你将真实摄受断除彼等自想的修行道，乃至广说，将摄受断除一切法想的修行道。

།དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་དཔྱད་པའི་བློས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལ་གློ་བུར་དུ་འདུ་ཤེས་ནས། ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོལ་ལ། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་སེམས་མཚན་མ་མེད་པ་དོན་ཙམ་འཛིན་ པ་ལ་ཞུགས་པས་དངོས་པོ་དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་།དེ་ལྟར་བྱས་པ་དང་ཁྱོད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རིགས་པས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་གལ་ཏེ་མི་སྡུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད མ་བཏང་ཤིག་།གལ་ཏེ་བྱམས་པའམ། རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དང་། ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། རྔུབ་པ་དྲན་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་རྒྱས་པར་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསམ གཏན་དང་།མངོན་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཚད་མེད་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཡང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ཉིད་མ་བཏང་ཤིག་།དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྱོད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་མཐར་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་བར་དུ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གདམས་ངག་སྟོན་པར་མཛད་དོ།།འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདས་པའི་དུས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་ལ་དེ་ལྟར་གདམས་ སོ།།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་དེ་ལྟར་འདོམས་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་དེ་ལྟར་འདོམས་སོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་ཀྱང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདིས་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ནི་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་མངོན་པར་ ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་མྱུར་བར་འགྱུར་རོ།།ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་ངེས་པར་འབྱིན་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏོ། ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་སྤངས་ནས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྔོན་གྱི་མཐའི་རྗེས་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་དང་། སྐྱེས་པའི་རབས་རྣམས་དགོངས་ཤིང་འདུལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སྐྱོ བར་བྱ་བ་དང་།སེམས་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་ཏེ། རྟག་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ། །འཆི་འཕོ་བ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཉན་ཐོས་ལས་བརྩམས་ཏེ། འདས་པའི་དུས་ན་ཤི་བའི་དུས་བྱས་པ་དང་། སྐྱེ་ བ་ཡང་ལུང་སྟོན་པ།ཆད་པར་སྨྲ་བའི་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དོ། །ཟག་པ་ཟད་པའི་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་མི་མངའ་ཞིང་། ཐེ་ཚོམ་མི་མངའ་ལ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འཛིན་ པའི་དགེ་སྦྱོང་དང་།བྲམ་ཟེ་རྣམས་ཀྱང་ཚར་གཅོད་པར་མཛད་དེ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུའི་ལས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་མ་ཐག་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྟོབས་བཅུ་ཐམས་ཅད་ཅིག་ཅར་བརྙེས་ཏེ།ཅིག་ཅར་བརྙེས་ནས་ཀྱང་དེ་དག་རིམ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་མོད་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ།

如是你以极其审慎的智慧观察一切所知，对一切法的诸想忽然生起认知后，要消除一切法中一切戏论的想，以无分别心、无相、仅持义入住于彼事物中，应多次安住。如是行持，你将获得如来清净智慧三昧的专注心。
你即使在作不净观时，也不要舍弃此作意。即使在作慈心观，或缘起、界差别、出入息念，以及从初禅乃至广说非想非非想处定，菩萨禅定、神通、三昧、无量等定时，也不要舍弃此作意。
如是行持，你的菩萨作意将渐次直至无上正等正觉必定出离。这是教诫开示。应知这是菩萨们的一切趣入道，过去诸如来也如是教诫初业菩萨，未来也将如是教诫，现在也如是教诫。
若声闻也以此作意修习，如实了知此作意，则于证悟诸法时神通将极为迅速。以一切趣入道智力，如来如实通达一切苦的出离道与非出离道，舍弃非出离道而修习出离道。
以宿住随念智力，如来忆念过去边际如是发生及诸生世，为调伏众生令心厌离、令心生信而宣说，也降伏常见论的沙门、婆罗门。以死生智力，如来就声闻而言，授记过去死亡时节及出生，也降伏断见论的沙门、婆罗门。
以漏尽智力，如来于自己的解脱无有怀疑、无有疑惑，也降伏增上慢声称阿罗汉的沙门、婆罗门。应知这是如来十力的事业。
其中，此等如来十力的次第是什么呢？证得无上正等正觉的刹那，如来同时获得一切十力，获得后也次第现前。在证得圆满菩提的刹那，如来以处非处智力善见诸法因果安立。

།རྣམ་པར་གཟིགས་ནས་འདོད་པའི་ཁམས་ཉིད་དུ་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མི་དགེ་བའི་ལས་ ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་དང་།དགེ་བའི་ལས་སྤྱོད་པར་བྱ་བ་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ནི། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་ བྲལ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་བ་དང་།ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་གདམས་ངག་སྦྱིན་པར་མཛད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་དེ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བདུན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ བར་འགྱུར་བའི་ལམ་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ།།དེ་ལ་ཐོག་མར་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་པོ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ དབང་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་བསམ་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བག་ལ་ཉལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ། །དེ་ལྟར་དབང་པོ་དང་། བསམ་པ་དང་། བག་ལ་ཉལ་མཁྱེན་པ་དེས། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་ སྟོབས་ཀྱིས་ཅི་རིགས་པར་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ་རྣམས་ལ་འཛུད་པར་མཛད་དོ།།དེའི་འོག་ཏུ་ཡང་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་། འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མཚན་མའི་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པའི་ སྒོའི་སྦྱོར་བ་སེམས་གནས་པ་ཡང་འཛིན་དུ་འཇུག་ལ།སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པར་དག་པར་མཛད་ནས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་དང་རྟག་པ་དང་། ཆད་པ་དང་མཐར་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་དབུ་མའི་ལམ་རྣམ་པར་སྟོན་ཏོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དེ་ལྟར་ཡང་དག་པར་བརྩོན་ཞིང་ཞི་གནས་ ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟེན་ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་མ་སྤངས་པ་ཀུན་དུ་མི་སྤྱོད་པ་དང་ལྡན་པས་མ་བྱས་པ་ལ་བྱས་པས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་འཛིན་པའི་ང་རྒྱལ་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འདོར་དུ་འཇུག་སྟེ། འདི་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཅིག་གོ། །།བམ་པོ་ཉི་ཤུ་ རྩ་གཉིས་པ་སྟེ་ཐ་མའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་དེ། རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་དམ་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་མཛད་དོ།།ཆོས་གནས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་ཏེ། ལས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་གང་དང་གང་གིས་ཁྱིམ་པའི་ ཕྱོགས་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་པ་དང་།གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་དང་། འགྲུབ་པར་གཟིགས་སོ། །ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ལ་གཟིགས་ནས། བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ རྣམ་པར་གཟིགས་ཏེ།ཅི་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལས་བྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ལས་འབྱུང་བའི་ལམ་སྟོན་པ་འགའ་ལྟ་ཡོད་དམ། འོན་ཏེ་མེད་ཞིག་གུ་སྙམ་སྟེ། དེས་མེད་པར་མཁྱེན་ནས་སྐྱབས་མེད་ཅིང་སྐྱོབ་པ་མེད་པའི་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་བརྟགས་ཏེ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་ པོ་ལ་བརྟེན་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་སོ།།དེས་རྣམ་པར་གཟིགས་ཏེ་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ནས་རབ་ཏུ་མཁྱེན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་ཅན་བྱུང་བ་དང་། འཇིག་རྟེན་ན་སེམས་ཅན་སྐྱེས་པ་དང་དབང་པོ་རྟུལ་ པོ་དང་དབང་པོ་འབྲིང་པོ་དང་དབང་པོ་རྣོན་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་དེ་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་སེམས་འཇུག་གོ།

观察后，对于欲界中希求同分界美妙果报差别的众生，以业自作智力为其宣说断除不善业及修行善业。
对于希求离世间贪欲的众生，以禅定、解脱、三摩地等入定智力为其宣说离世间贪欲及如实获得道果的教诫。
对于希求出世间离贪的众生，以其余七种如来力为其宣说出世间离贪之道。
其中首先以根胜劣智力观察希求出世间离贪者的诸根。
其次以种种胜解智力观察以根为先的意乐。
其后以种种界智力观察以意乐为先的随眠。
如是以了知根、意乐、随眠，以遍趣行道智力随宜引导入各种所缘门。
其后又以宿住随念智力和死生智力，为断除一切烦恼而令入相缘门的修习，令心安住，并令诸行清净，宣说远离我见根本及常见、断见、边执见的中道。
其后如是精进修习，依止止观，具足不行未断烦恼，对未证得而起证得增上慢者，以漏尽智力令其舍离。此为诸力次第的一种说法。
第二十二品终。
另有一种说法：如来现证无上正等正觉后，首先现证处非处智力，于缘起诸法中行持殊胜法住智。
依此法住智，以业自作智力观察在家众，见到以种种业在家众已成就、将成就及正在成就。
观察在家众后，以禅定、解脱、三摩地等入定智力观察出家众，思维此出家众中是否有从苦出离及宣说从苦出离之道者。
知其无有后，观察无依无怙的一切世间，依大悲心以佛眼观察世间。
如是观察已，现证根胜劣智，了知世间有情生起、出生，有根钝、根中、根利等差别，于是发心宣说正法。

།དེའི་འོག་ཏུ་སྔ་མའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་དེ་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འབྱུང་བར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་སྟོབས་ རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གཉིས་པའོ།།རྣམ་གྲངས་གཞན་ཡང་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་མ་ཐག་ཏུ་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དཔྱོད་པར་མཛད་དོ། །དེའི་འོག་ ཏུ་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་དག་ལ་སེམས་ཅན་དུ་མིང་དུ་བཏགས་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་དེ་ལ་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་འདི་ལྟ་བུའི་འབྲས་བུ་འདི་འདྲ་བ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་མཛད་དེ།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་ལེགས་པར་གདམས་ པར་མཛད་དོ།།གདམས་ནས་ཀྱང་སྔ་མའི་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་སྟོབས་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་དབང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མཁྱེན། ལམ་ལ་ཡང་བཙུད་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་མཛད་དེ། འདི་ནི་སྟོབས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་གསུམ་པའོ། །དེ་ལ་གནས་དང་ གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་དང་།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ལ་བྱེ་བྲག་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་འབྲས་བུ་དེ་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི།ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཏོ། །བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་ལ་སོགས་པ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི་། གཞན་ ལ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་བདག་གིར་བྱ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།བསམ་གཏན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཆོ་འཕྲུལ་གསུམ་གྱིས་འདོམས་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།དད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་ཤིང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་བསམ་གཏན་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །དབང་པོ་དེ་དག་ཉིད་ ཆུང་ངུ་དང་།འབྲིང་དང་། ཆེན་པོའི་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཆོས་དེ་དང་དེ་དག་ལ་དབང་པོ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དབང་པོ་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་ པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།བསམ་པ་དེ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་བྱེ་བྲག་འབྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །བསམ་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་དྲུག་ཡོད་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་དང་། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་ལ་སོགས་པ་ལ་མོས་པ་ཐ་དད་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐེག་པ་གསུམ་པོ་དག་ལ་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་ལས་རིང་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆུང་ངུ དང་།འབྲིང་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཉེ་བའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཉན་ཐོས་ ཀྱི་ཐེག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ།

其后，应当了知按照前面的次第，也会出现非此的智力、种种胜解智力等一切。这是诸力次第的第二种差别。
另一种差别是，首先如来现证圆满正觉之后，以处非处智力观察缘起法界。
其后，以业自作智力观察缘起诸法中假名为有情的有情界，思维'此等有情各自感受如是自作业果'。
如实观察法界和有情界后，以禅定、解脱、等持入定智力，为使彼等有情解脱痛苦而以三神变善为教诫。
教诫之后，也如前次第以余力了知诸根等，引入道中使彼等有情解脱痛苦。这是诸力次第的第三种差别。
其中处非处智力与业自作智力有何差别呢？了知善不善业感得可意不可意果报，是处非处智力所了知。
造作善不善业者各自感受可意不可意果报，是业自作智力所了知。
禅定、解脱等入定唯于彼等生起而非于他者，是业自作智力所了知。
依于彼等禅定等以三神变教诫所化众生，是禅定、解脱、等持入定智力所了知。
了知与信等俱生相应之心，是禅定、解脱、等持入定智力所了知。
分辨彼等诸根小、中、大的差别，是根上下智力所了知。
了知于彼彼诸法中以根为先导的意乐，是根上下智力所了知。
分辨彼意乐的种种差别，是种种胜解智力所了知。
应当了知彼意乐略说有六种差别：不出离意乐，即大自在天、无爱子、梵世界等各别胜解者的意乐。
出离意乐，即于三乘有胜解者的意乐。
远离清净意乐，即安住于小、中成熟者的意乐。
近于清净意乐，即安住于大成熟者的意乐。
于现法中获得涅槃胜解者的意乐。
现法中获得涅槃意乐，即以声闻乘获得涅槃胜解者的意乐。

།ཕྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་བསམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་པ་འཐོབ་པར་མོས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །མོས་པས་བསྐྱེད་པ་དེ་དང་འདྲ་བའི་ས་བོན་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ མོས་པ་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།ས་བོན་དེ་ཉིད་བྱེ་བྲག་ཕྱེ་ནས་རྣམ་པ་དུ་མར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཞིར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ས་བོན་དང་། སྔོན་གོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ས་བོན་དང་། རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་རུང་བའི་ས་བོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཀྱིའོ། །རྣམ་པར་དག་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ས་བོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། ། ཁམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཚམ་པའི་ལམ་ལ་འཇུག་པ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ལམ་དེ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་དོ་། ལམ་འདི་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར བའོ།།འདི་ནི་གཏན་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །འདི་ནི་གཏན་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་རྗེས་སུ་དྲན་ཏེ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཡང་དག་ པ་ཅི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་ནས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཐ་སྙད་ཀྱི་གཞི་ལ་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་དྲུག་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། ། སྔོན་གྱི་མཐའ་ལས་བརྩམས་ཏེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་འཆི་འཕོ་དང་། སྐྱེ་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །ཕྱི་མའི་མཐའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས ཀྱིས་སོ།།སེམས་ཅན་རང་གི་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་མའི་མཐར་སྐྱེ་བ་དང་། ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཤི་འཕོ་དང་སྐྱེ་བ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །རང་གི་དོན་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་འདི་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་འཐོབ་པ་རབ་ཏུ་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཟག་པ་ཟད་པ་མཁྱེན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཏེ།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་དག་ཕན་ཚུན་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་དང་། བྱེ་བྲག་མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་བཞིའི་གཞུང་ནི་མདོ་འདི་ཉིད་ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གནས་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་ནང་དུ་དམ་བཅའ་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་འདི་ནི་ གནས་དང་པོའོ།།ཉན་ཐོས་དང་ཐུན་མོང་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ལས་རྣམ་པར་ཐར་པ་འདི་ནི་གནས་གཉིས་པའོ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་འདོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམ་པར་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་འདི་ནི་གནས་ གསུམ་པའོ།།ལམ་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་གགས་སུ་གྱུར་པ་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་བཞི་པའོ།

后来获得涅槃的想法是这样的，即是那些对以大乘获得圆满涅槃有信解者的。通达与那由信解所生相似的种子，这是由知晓种种信解力所致。
通达将彼种子分别为多种，这是由知晓种种界力所致。彼界的详细分类，总的来说应当了知为四种：本性住种子、从先前串习所生种子、堪能清净种子，即是将获得涅槃法性者的；不堪能清净种子，即是不具获得涅槃法性者的。
通达如界般契合之道的趣入，这是由知晓种种界力所致。完全分别彼道的一切行相。此道是成为烦恼的，此是成为清净的，此是永远成为清净的，此是永远不成为清净的，这是由遍趣道智力所致。
随念前际而如实通达一切众生与前际相应的因，这是由遍趣道智力所致。分别后如前依止名言基础的六种行为的通达，这是由随念宿住智力所致。
从前际开始通达众生的死亡和投生，这是由随念宿住智力所致。通达后际众生的死亡和投生，这是由死生智力所致。
通达未圆满自利众生于后际的出生和结生，这是由死生智力所致。通达已圆满自利、心极解脱者于此生获得涅槃，这是由漏尽智力所致。
应当了知这就是如来十力的相互有差别与无差别。四无畏的论述，应当如此经中所说般了知。
其中这四处是如来们应当在眷属中立誓的：不共声闻为了从所知障解脱而于一切种现证一切法，这是第一处。共声闻从烦恼障解脱，这是第二处。
欲解脱众生将从苦完全超越的出离道，这是第三处。于获得彼道的障碍、间断之法的断除，这是第四处。

།གནས་བཞི་པོ་འདི་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་དམ་བཅའ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་གནས་སྔ་མ་ གཉིས་ཀྱི་དམ་བཅའ་བ་དང་མི་མཐུན་པའི་སྐུ་དང་།གསུང་དང་། ཐུགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་། གནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་དམ་བཅའ་བ་དང་། མི་མཐུན་པའི་སྔ་ཕྱི་འགལ་བ་དང་། མི་རིགས་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་དམ་བཅས་པའི་གནས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ལྷའི་མིག་དང་ལྡན་པ་དང་། ལྷའི་ མིག་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་།ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་དག་གིས་བརྒལ་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་གཟིགས་ཏེ། གནས་འདི་དག་ལ་མི་བསྙེངས་པ་དང་། ཐུགས་ཞུམ་པ་མི་མངའ་བ་དང་། དོགས་པ་མི་མངའ་བ་ དང་།བག་ཚ་བ་མི་མངའ་བར་དམ་བཅའ་བར་མཛད་དོ། །སྟོན་པས་དམ་བཅའ་བར་བྱ་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་གནས་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ།།གནས་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་དག་པར་ ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ནི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། ། ངེས་པར་འབྱིན་པའི་ལམ་དང་། བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་དེ་གཉི་གའི་དབང་དུ་མཛད་དེ་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མདོའི་ཚིག་འདི་སྐད་དུ། ངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ལམ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་ཞེས རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེ་ཡང་དག་པར་སྡུད་པར་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་སྐབས་ནས་བྱུང་ངོ་།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚིག་ཁོ་ན་འབའ་ཞིག་སྨོས་སོ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གྱི་གཞུང་ནི་མདོ་ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་ཏེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་འདི་ལྟར་ངས་ལེགས་པར་བསྟན་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་ཅིང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་ཀྱང་ཅི་མ་རུང་སྙམ་དུ་བཞེད་དེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་དེ་ལྟར་བཞེད་པ་ཆོས་ཀྱི་མངའ་བདག་ཚོགས་ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དེའི་ བཞེད་པ་དེ་དག་གྲུབ་པ་དང་།མ་གྲུབ་པ་དག་གིས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་འཁོར་གསུམ་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། འཁོར་གསུམ་པོ་གང་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཁོར་གཅིག་གོ།།ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་ལོག་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་འཁོར་གཉིས་པའོ། །འཁོར་གསུམ་པ་ནི་གང་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་ལ། ཁ་ཅིག་ནི་ལོག་པར་སྒྲུབ་པའོ། །བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་གྱི་གཞུང་ནི་མདོ་ཉིད་ ལས་ཇི་སྐད་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཉེས་པ་བྱས་པ་འཆབ་པ་སྤངས་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྲུང་བ་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ཡང་བརྗེད་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཉེས་པ་བྱས་པ་ཙམ་ཅུང་ཟད་ འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་དུ་མི་མངའོ།།དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་དམ་བཅས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཚར་བཅད་ཅིང་ཚར་བཅད་ཅིང་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

如来对这四处如实作出承诺。因此，对于与前两处承诺不相符的身语意行为，以及与后两处承诺不相符的前后矛盾和不合理之处，作为对这些承诺处的对治，如来完全未见到具天眼者、不具天眼者、了知他心者、不了知他心者等人会对此提出质疑的缘由。对于这些处所，如来无所畏惧、无有怯懦、无有疑虑、无有顾虑而作出承诺。
佛陀所应承诺的是：即利己圆满和利他圆满。其中，前两处是承诺利己圆满，后两处是承诺利他圆满。
其中，关于自己现证一切法而成正等觉，是如来针对已入大乘的诸菩萨而作出的承诺。关于诸漏已尽，是针对已入声闻乘和独觉乘的众生而作出的承诺。关于出离道和障碍法，是针对这两者而作出的承诺。
如来在经中说道：'我为诸菩萨和声闻宣说出离道'等广说。结集正法的人们在声闻藏中也收录了'菩萨'这一词。在菩萨藏中则专门提到菩萨。
三念住的经文如经中所说：如来长久以来这样想：'愿他们对我善说的法律精进修习，如实安住。'长久以来，法主摄众者的这些愿望，无论成就与否都无烦恼，这简要而言即是以三念住来分别显示。
这些又以三种眷属的差别而安立为三种：何为三种眷属？一切都一向决定正行者是第一眷属。一切都一向决定邪行者是第二眷属。第三眷属是有些正行、有些邪行者。
三无护的经文应如经中所说理解：简要而言，这是以如来的三无护来说明在一切方面都断除覆藏过失。即使阿罗汉由于忘失，百中百次会生起少许无记过失，如来连这些也都完全没有。
因此，如来就是如其所承诺的本性，对诸声闻一再教诫而宣说。

།ཐིབས་ཀྱིས་མནན་ཅིང་ཐིབས་ཀྱིས་མནན་ཅིང་ཁ་ ཅིག་ལ་ནི་སྨ་འབེབས་མཛད།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྤངས་པར་མཛད་ཅིང་བརླང་པོར་ཡང་མཛད་དེ། འགྲོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་ངའི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ལུས་དང་། ངག་གི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་མ་དག་པར་ཤེས་ནས། དངོས་པོ་དེས་ཡིད་དུ་མི་འོང་ཞིང་མི་དགའ་བར་གྱུར་ནས་ གླེང་བའམ།གཞན་དག་ལ་སྒྲོགས་པར་མི་འགྱུར་གྲང་སྙམ་དུ་དེ་དག་ལ་རྗེས་སུ་བསྲུང་བ་དེ་ལ་མི་མངའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མཆོད་པ་དང་། བརྟེན་པ་དང་། ཚད་མེད་པའི་ལེའུ་ལས་སྔར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཚད་མེད་པ་དང་བླ་ན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནན་ཏན་དུ་མཛད་པ་ནི་གང་དང་གང་དུ་དང་། ཇི་ལྟར་དང་། གང་གི་ཚེ་སྟེ་དེ་དང་། དེར་དང་། དེ་ལྟར་དང་། དེའི་ཚེ་ཡང་དག་པར་ནན་ཏན་མཛད་པས་ན། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས པའི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ཐམས་ཅད་དང་། ཡུལ་ཐམས་ཅད་དང་། མཛད་པའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་དང་། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་སྟེ། རྟག་ཏུ་དགོངས་པ་ཉེ་བར་གནས་པ་འདི་ནི་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ ཆོས་ཉིད་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྐྱོད་པའམ། གཟིགས་པའམ། སྲུང་བའམ། གནས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་མངའ་བ་འདྲ་བའི་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་མི་མངའ་བ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་ པ་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་མོད་ཀྱི།གཟིགས་པའམ། སྲུང་བའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་པ་འདྲ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བསྐྱོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། གནས་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་གསུམ་ མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཏེ།གསུམ་གང་ཞེ་ན། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པ་དང་། དོན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། དོན་ དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་དོན་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། མཆོག་མཁྱེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡོམས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་ པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་པ་དེས་སྲིད་པ་ཐ་མ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་བཞུགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ ཤིན་ཏུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དེས་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་དེའི་ཚེ་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཕྱི་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་བསྒོམས་ནས།སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། སློབ་པར་གྱུར་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏུ་གཏོགས་པ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ལ་ལྷག་མ་སྟོབས་བཅུ་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པ་ལ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་བླ་ན་མེད་པ་རྣམས ཅིག་ཅར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་ཐོབ་པས་ཆགས་པ་མེད་ཅིང་སྒྲིབ་པ་མེད་ལ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་ཅིང་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་བཙལ་བ་ཙམ་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པ་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་འཇུག་གོ། །བརྣག་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།

有些人被压制着，有些人被诽谤，有些人被舍弃，有些人被粗暴对待。由于亲近的缘故，知道我的声闻们身语的一切行为不清净，因此对此事不悦意且不欢喜，而担心他们会宣说或向他人宣扬，对此等人的守护是不存在的。
关于如来的大悲，应当如前所说般知晓是一切方面都值得供养、依止、无量品中所说的内容，应当了知如来的大悲是无量无上的。
关于如来的精进，无论在何处、如何、何时，以及在彼处、如是、彼时都精进行持，这就是所谓如来不忘失法性。如是，如来的一切事业、一切境、一切方便、一切时中都不忘失，恒常安住正念，应当视此为不忘失法性。
关于如来的行走、观察、守护、安住等无有如烦恼般的行为，这就是所谓如来永断习气。虽然阿罗汉们已断烦恼，但仍有如同具有烦恼般的行为、举止、观察、言说和安住。
简而言之，如来现证三类法：何为三类？即有意义的法、无意义的法、非有意义非无意义的法。
关于如来遍知一切无意义以及非有意义非无意义之法，这就是所谓如来一切种智。关于如来遍知一切有意义之法，这就是所谓如来最胜智。关于一切种智和最胜智二者合一，称为一切种最胜智。这些总集即是佛陀一百四十不共法。
关于相好，菩萨在最后有时将获得极为清净圆满。当菩萨安住菩提道场，以极为圆满的菩提资粮，于最后有时无师自通，修习三十七菩提分法，刹那间获得名为'无障碍智赐予'的三摩地。在学地菩萨金刚喻定之后，第二刹那即同时获得其余十力等佛法，于一切种最胜智获得极为清净无上。
获得彼等后，无执著、无障碍、极为清净无垢的智慧，仅需寻求即无碍地趣入一切所知。观察已圆满。

།དེ་ལྟར་ཐུགས་ལ་དགོངས་ པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་ལ་བཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་ལེན་སྙིང་པོ་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ ཡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་ནས་དེའི་གནས་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་གནས་གྱུར་པ་དེ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གནས་པ་མཆོག་ལ་ཐུག་པ་མན་ཆད་རྣམས་ཀྱི་གནས་གྱུར་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཡེ་ཤེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་གྱུར་པར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤེས་ བྱ་ཐམས་ཅད་ལ་མིག་དང་ལྡན་པ་སེང་རས་ཀྱིས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཅིས་ཀྱང་བར་དུ་མཆོད་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་རི་མོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཚོན་ཚང་བར་བཀྱེ་ལ། མཇུག་གི་ཚོན་གྱིས་ གཅད་པ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་ཡོངས་སུ་དག་པར་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེའི་ཡེ་ཤེས་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱས་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པའི་མི་མུན་པ་མི་ གནག་པའི་ནང་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མུན་པ་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དཔེར་ན་མིག་དང་ལྡན་པ་ཐག་རིང་པོ་ནས་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་ཉེ་བ་ནས་ལྟ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནི་རབ་རིབ་ཚབས་ཆུང་ངུ་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ནི་མིག་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་དང་འདྲ་སྟེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །མཐར་ ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་མངལ་ན་འདུག་པའི་ལུས་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྲིད་པར་སྐྱེ་བའི་ལུས་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་རྨི་ལམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་ བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་སད་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བལྟ་བར་བྱའོ། །མར་མེ་རྣམ་པར་མ་དག་པའི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བལྟ་བར་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་མར་མེའི་རང་བཞིན་ཅི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་བས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དང་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་གཉིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་།སྐུའི་ཁྱད་པར་དང་། དགོངས་པའི་ཁྱད་པར་ཁྱད་ཆེ་བར་རེག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་ ཐམས་ཅད་མཛད་དོ།།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཕྲིན་ལས་སུ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་རེ་རེ་ཡང་ སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་དག་གི་དོན་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ།

如是圆满思维于心后，超越菩萨行与菩萨地，而安住于如来行与如来地。
所知障分习气种子等一切皆已断尽而得转依。
彼转依即是无上。
菩萨住于最胜位以下诸转依，一切皆应知为非无上。
若问住于究竟地之菩萨与如来智慧有何差别，以何智慧而成差异？对此，应知住于究竟地菩萨之智慧，如有眼者隔纱观色。如来智慧则如无任何遮障而见。
譬如绘画虽已涂满各色，然未经最后清净色彩净化者，应视为彼菩萨之智慧。如来智慧则应视如已极清净者。
譬如有眼之人于不甚黑暗中见色，如是即前述菩萨。如来智慧则应视如一切暗障皆无。
譬如有眼者远观诸色，菩萨如是。如来则如近观，如前。菩萨如微患眼翳观色，如前。如来则如极清净眼，如前。
住于究竟地之菩萨应视如住胎之身。如来则应视如生有中出生之身。
阿罗汉梦中心行如何，应视住究竟地菩萨亦如是。彼醒时心行如何，应视如来亦如是。
灯火未净本性如何，应视住究竟地菩萨智慧本性亦如是。极清净灯火本性如何，应视如来智慧本性亦如是。
是故如来与住究竟地菩萨二者，应知智慧差别、身差别及密意差别极大。
如是现证菩提圆满成佛之如来，于十方一切佛土中作诸佛事。
其中何为佛事？略说此十即是诸如来之如来事业及如来胜业。
如来每一事业皆为无量众生利益，更无胜此者，亦无过此者。

།བཅུ་གང་ཞེ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་བདག་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ལ་སེམས་དགའ་བར་བྱེད། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་དངོས་པོ་ལ་ཡིད་ཆེས་པ་བསྐྱེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པའི་མཛད་པ་དང་པོ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གདམས་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ།།དེ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དགོས་པ་བྱེད་ནུས་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ནུས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་གསུམ་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་སྟོབས་བཅུས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ།།འདི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་སྔར་བསྟན་པའི་སྟོབས་བཅུ་པོ་དག་གིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་སྤྱོད་དེ། གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་ལས་བརྩམས་ཏེ། དེ་ ལ་ཞུས་ན་ཇི་ལྟར་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཁྱེན་པ་དང་།གཟིགས་པ་དང་། བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། རྣམ་པར་མཁྱེན་པ་དེ་ལྟར་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་དག་གི་ཞུ་བ་ཞུས་པ་ལན་འདེབས་པར་མཛད་དོ། །ཕ་རོལ་གྱི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་ཚར་གཅོད་ཅིང་ རང་གི་གཞུང་འཛུགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བཞི་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མི་འཇིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བཀའ་སྩལ་པ་ལ་གནས་པ་དང་། མི་གནས་པའི་གདུལ་བ་རྣམས་ལ་ཡང་ཐུགས་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་ལྔ་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཛད་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་དྲུག་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྲུང་བ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་ཉིན་མཚན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ལ་རྣམ་པར་གཟིགས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བདུན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན པོས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ།།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ལས་མི་ཉམས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བརྒྱད་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཚུལ་ ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་བླངས་ཤིང་ཉམས་སུ་སྤྱད་པར་བྱ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་དགུ་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་སྒྲུབ་པར་མཛད་དོ། །ཆོས་གང་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། གང་དོན་ དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་དོན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་གཏན་སྤངས་ནས།ཆོས་གང་དོན་དང་ལྡན་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པར་སྟོན་ཅིང་འགྲེལ་ལ་གསལ་བར་མཛད་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བཅུ་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་། མཆོག་མཁྱེན་པས་ སྒྲུབ་པར་མཛད་དེ།དེ་ལྟར་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་པོ་འདི་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པ་བཅུ་མཛད་ཅིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ཐམས་ཅད་མཛད་དོ། །རྒྱས་པར་དབྱེ་བ་ནི་བསྐལ་པ་བྱེ་བ་ཁྲག་ཁྲིག་ཕྲག་འབུམ་གྱི་བར་ དུ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་འདི་ཉིད་ཀྱི་གྲངས་བཅད་པར་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གནས་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ས་འདི་ནི་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྟེན་འདི་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ནས་འདི་འདོད་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ རྣམས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པ་དག་ལ་སློབ་པ་དང་།རབ་ཏུ་གནས་པ་དེ་ཐོབ་ནས་ཀྱང་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན། དེ་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་གནས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་ཐམས་ཅད་སྒྲུབ་པར་མཛད་དེ། དེ་ལྟ་བས་ན་རབ་ཏུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ།

什么是十种呢？首先令自身对大士之身心生欢喜，对大士之事生起信心，这是如来的第一种事业，这是如来以相好庄严而成就的。
对一切众生以一切方式教导修行，这是如来的第二种事业，这是如来以四种遍净而成就的。
能成办一切众生的利益，能断除一切疑惑，这是如来的第三种事业，这是如来以如来十力而成就的。
如是如来以前述十力利益众生而行，若有人依如来十力而请问，如来如实了知、见到、辨别、通达，如是如来对其所问作出回答。
摧伏一切他论而建立自宗，这是如来的第四种事业，这是如来以诸无畏而成就的。
对于安住与不安住如来教法的所化众生，心无烦恼，这是如来的第五种事业，这是如来以诸念住而成就的。
如所说而行，这是如来的第六种事业，这是如来以诸无护而成就的。
以佛眼日夜观察一切世间，这是如来的第七种事业，这是如来以大悲而成就的。
于一切众生的一切事业皆不退失，这是如来的第八种事业，这是如来以无忘失法性而成就的。
如实修行如来之法，这是如来的第九种事业，这是如来以永断习气而成就的。
永断一切无义之法及非义非无义之法，如实宣说开显具有意义的诸法，这是如来的第十种事业，这是如来以遍知一切种相而成就的。
如是如来以此一百四十种佛不共法成就如来十种事业，成办一切佛事。广说分别，即使经过百千俱胝那由他劫，也难以数尽此佛事的数量。
这是如来的安住，这如来地称为'善住地'。为什么呢？因为依此而住，善住于此，欲求菩提的诸菩萨修学菩萨学处，获得善住后，依止于此，善住于此，成办一切众生的一切利益，因此称为'善住'。

།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བ་དང་།མཐུན་པ་དང་། གཞན་གྱི་དོན་བྱ་བས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་དེ་དག་ལ་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་གང་དག་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་ཉན་ཐོས་དང་།རང་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པའོ། །གང་དག་ དམིགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དམིགས་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། ཤིན་ཏུ་འདས་པ་དང་། ཆེས་གྱ་ནོམ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འབའ་ ཞིག་གི་དོན་ནི་མ་འདྲེས་པའི་དོན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་། བསླབ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཡང་བསྟན་ཏེ་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བསླབ་པའི་ལམ་ ཐམས་ཅད་དང་།བསླབ་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྟན་པའི་གནས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདི་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ཀྱི་མ་མོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ཆུད་ཟ་བ་དང་ཆུད་ཟ་བ་མ་ཡིན་པའི་ལམ་འགྲེལ་ པ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་དག་པའི་རྩ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །ལྷ་དང་མིར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ནང་ནས་ལྷར་གྱུར་པའམ། མིར་གྱུར་པའམ། དགེ་སྦྱོང་ངམ། བྲམ་ཟེ་གང་ལ་ལས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདི་ལ་བརྟན་པོར་མོས་པ་བསྐྱེད་ནས། འདི་ཉན་པའམ། ལེན་པ་དང་། འཛིན་པའམ། བསྒོམ་པའི་རྣམ་པས་སྦྱོར་བར་བྱེད་དམ། གཞན་དག་ལ་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་བྱེད་དམ། ཐ་ན་ཡི་གེར་འདྲིར་བཅུག་སྟེ། འཆང་བ་དང་། མཆོད་པ་དང་། བཀུར་སྟི་ཡང་བྱེད་པ་དེ་ལ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་གཏོགས་པའི་མདོ་སྡེ་ཉན་པ་ལ སོགས་པའི་ལས་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཤིང་གསལ་བར་མཛད་དེ།བཀྲོལ་ཞིང་བརྟགས་ནས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོར་གྱུར་པར་རེ་བར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདིར་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བསྟན་པ་དང་།བཤད་པའི་སྒོ་རྣམས་བསྡུས་ཤིང་བཤད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་འདིར་ཆོས་འདུལ་བ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལུང་ནོད་པ་དང་། ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ནན་ཏན་དུ་སྒྲུབ་པ་དག་གིས་ཇི་སྲིད་དུ་ ཡུན་རིང་དུ་གནས་ཤིང་རྒྱ་ཆེར་འཕེལ་ལ།རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ནུབ་བར་བྱེད་པའི་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ནམ་དམ་པའི་ཆོས་ལྟར་བཅོས་པ་རྣམས་འཕེལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་དེའི་དམ་པའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་དོན་དང་ལྡན་ པ་དེ་ནུབ་པར་འགྱུར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་ལས། རབ་ཏུ་གནས་པའི་ལེའུ་སྟེ་དྲུག་པའོ།། །།གཞིའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་གནས་ཐ་མ་རྫོགས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་རྫོགས་སྷོ། །།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གོ་རིམས་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། རིགས་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སེམས་བསྐྱེད་ནས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་རོ། །བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཀུན ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ན་མི་སྐྱོ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱོ་བ་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་རྙེད་པར་འགྱུར་རོ།

如来们的这一切佛法都是极其随顺利他事业，并由利他事业所分别，而声闻和独觉们则不如是，因此称其为不共法。
一切佛陀所缘于一切声闻和独觉的那些法也存在，即：大悲、无忘失法性、永断习气、遍知一切相。
所缘于彼等之法，于一切相亦非圆满。如来则于一切皆所缘，一切相圆满，极为超胜，最为殊胜。因此称其为不共法。
应知'唯一'之义即是'不共'之义。
如是，此中已说明菩萨学处道之圆满及学处道之果，亦是宣说一切菩萨学处道及学处道果一切相之所依处。
此菩萨地亦称为'菩萨藏之根本'，亦称为'大乘要集'，亦称为'损减与非损减道之解释'，亦称为'无障碍智清净之根本'。
于天人世间中，若天或人或沙门或婆罗门，于此菩萨地生起坚固信解，听闻或受持或修习，或为他人广说，乃至令人书写、受持、供养、恭敬者，
简言之，应期望获得世尊所说、开显、分别、观察宣说之菩萨藏所摄经典听闻等功德之福德蕴。
何以故？以此菩萨地摄集并宣说菩萨藏所说诸门故。此菩萨地所广说之正法，由受持、诵习、如法精进修习等，乃至长时安住增广广大时，
似正法之伪法不得增长。若似正法之伪法增长时，其真实义利之正法即当隐没。
菩萨地基瑜伽处末分中，安住品第六。
基瑜伽处末分圆满。菩萨地圆满。
其中菩萨地之次第是：住种姓菩萨于无上正等正觉发起菩提心。发心已，修习自他二利。修习自他二利已，获得无烦恼方便。
无烦恼已，获得无厌倦方便。无厌倦已，获得增长善根方便。

།དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱས་པར་གྱུར་ན། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་སྦྱོར་བ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཐབས་དང་། མི་སྐྱོ་བའི་ཐབས་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་འཕེལ་བའི་ཐབས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སྒྲུབ་པ་ན། ཐོག་མ་ཁོ་ནར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མོས་པ་འཇོག་གོ། །དེ་ལ་མོས་ན ཆོས་དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ།།ཡོངས་སུ་བཅལ་ནས་གཞན་དག་ལ་ཡང་སྟོན་ཅིང་། བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ནན་ཏན་གྱིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །བསྒྲུབས་ནས་ཀྱང་གང་གིས་དང་། གང་དུ་དང་། གང་གི་ཕྱིར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དེས་དེར་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པོ། །དེས་དེར་དེའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པ་ན་ཅི་ནས་བསོད་ ནམས་སོགས་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་སོགས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུར་སྒྲུབ་པོ། །བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་བསགས་ནས་འཁོར་བ་མི་སྤང་བའི་ཐབས་སྒྲུབ་པོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ན་འཁོར་བའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པར་སྒྲུབ་བོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་བདག་གི་བདེ་བ་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པ་མེད་ པར་སྒྲུབ་པོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་བར་སྒྲུབ་པོ། །དེས་ཡོངས་སུ་མི་སྐྱོ་ན་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས། བསྟན་བཅོས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཇིགས་པར་འགྱུར་རོ། །བསྟན་བཅོས་ཤེས་ན་སུ་ལ་གང་ཅི་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བ་དེ་ཤེས་པས། འཇིག་རྟེན་ཤེས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཤེས་ཤིང་འཇིག་རྟེན་ཤེས་ན། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཚོལ་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཐམས་ཅད་གཅོད་ནུས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ནུས་ན་གཞན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་གཅོད་པས་ བསོད་ནམས་ཀྱིས་མངོན་པར་སྐྱེ་ཞིང་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ།།བདག་ཉིད་ཀྱང་ཡེ་ཤེས་ལས་མངོན་པར་སྐྱེ་བས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ན་བདེན་པའི་རྣམ་པས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བར་འགྱུར་ཞིང་བསྒོམ་པའི་ཐབས་རབ་ཏུ་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་བརྩོན་ན་བསྒོམ་པ་དེས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡོངས་སུ་སྔོ་བར་བྱེད་དེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། དེ་ལྟར་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཐོས་པ་ཡང་འཛིན་པར་འགྱུར་ལ། སྔོན་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་བསྒོམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གཟུངས་དང་སྤོབས་པ་དང ལྡན་པས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་བོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་ན་བདག་དང་གཞན་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་སྤོང་བ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ནི་དེའི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲུབ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཞུགས་པ་དེ་ནི་ སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་།ཕན་ཡོན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་གྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་བདག་དང་གཞན་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞུགས་པ་དང་། གཞན་ གྱི་དོན་རང་གིས་དགོས་པ་ཡིན་ཏེ།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ནི་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་བདག་གིས་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་སྙོམས་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་སྙོམས་པས་ན་རྟག་ཏུ་ཕན་འདོགས་པའི་ཕྱིར་འཇུག་ལ། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་ལ་ཡང་རེ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་བརྩོན་ པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་དག་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་འདོད་དོ།།དེ་ལྟར་ཕན་པ་དང་། བདེ་བའི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་དེ་དག་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་གོང་ནས་གོང་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་བསྒྲུབས་སོ། །དེ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལུང་བསྟན་པ་འཐོབ་ཀྱི།ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

如果善根增长，将证得无上正等正觉菩提，为了自他二利，为了断除一切烦恼的方便，为了不厌倦的方便，为了增长善根的方便，为了成就菩提，首先要对甚深广大的法生起信解。
对此生起信解后，就会寻求这些法。寻求之后也为他人宣说，自己也要精进修持。修持之后，以何方便、何处、为何目的而修持，即以彼方便于彼处为彼目的而修持。
以彼方便于彼处为彼目的修持时，要以能增长福德智慧的方式来修持。积累福德智慧后，修持不舍轮回的方便。如是修持时，修持无轮回烦恼。如是修持时，修持无过分贪著自乐。
如是修持时，修持不厌倦轮回苦。由此不厌倦，依止论典，于一切论典得无畏。通达论典后，知晓对何人如何说法，由此通达世间。
如是通达论典及世间后，如理寻求诸法。如是寻求能断除一切众生的一切疑惑。如是能断除他人疑惑，由福德而生，圆满福德资粮。
自身也由智慧而生，圆满智慧资粮。资粮圆满后，以真实行相修习菩提分法，并善知修习方便。如是精进，以此修习回向大乘涅槃，而非声闻缘觉乘涅槃。
如是善巧方便，不仅能受持一切诸佛菩萨所说之法，以修习力，未曾听闻之法亦能现前。具足总持辩才，以三解脱门修持断除一切所缘。
如是修持，即是入于断除自他颠倒慢的修行，这是其一切圆满修行。如是入于修行者，以修行功德差别及利益功德差别，超胜一切众生、声闻、缘觉。
其中修行功德差别者，菩萨为利益自他而入，为自利利他，声闻缘觉则不如是为自利利他。于一切众生心平等，由心平等故恒时饶益，亦不期望回报。
如是精进者恒时欲求彼等利乐。如是具足利乐意乐者，令彼等获得果报。如是则修成更上修行功德差别。其中利益功德差别者，菩萨得诸佛授记，声闻缘觉则不得。

།ལུང་བསྟན་ན་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ས་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་གནས་ན་ངེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་བྱ་དགོས་པ་ལ་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི།སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གདགས་པས་འདོགས་པར་མཛད་དོ། །བྱ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་བྱེད་དོ། །མ་ཐོབ་པའི་ཡོངས་སུ་ཉམས་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་ མི་འགྱུར་རོ།།ཡོངས་སུ་མ་ཉམས་ན་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཟླ་བ་ཡར་གྱི་ངོ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ན་ཡང་དག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔར་འགྱུར་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལྟར་བཅོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་པའི་བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔར་གྱུར་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འདུལ་བའི་ཐབས་ཐམས་ཅད་ཤེས་སོ།།ཤེས་པར་གྱུར་ན་གང་ལ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། གང་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་དང་། གང་གིས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །ཡོངས་ སུ་བཙལ་བ་ཡང་གང་གིས་མཐར་ཐུག་པར་གྱུར་པ་དེ་རྣམ་པར་འཇོག་པར་མཛད་དོ།།རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་མཁས་ན་གདམས་ངག་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །གདམས་ངག་ལ་མཁས་པ་ན་དམིགས་པ་ཚད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཐོབ་པས་ འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཆོས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སྟོན་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱེད་དོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་ན་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་སྡུད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོས་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་གནས་ སྐབས་དེ་དང་དེར་མིང་དེ་དང་དེ་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ།འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་དང་། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་དུ་གྱུར་པའི་མིང་འདོགས་ཤིང་བསྟོད་པར་ཡང་ མཛད་དེ།འདི་དག་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཅན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་རྟགས་རྣམས་ཡིན་ཏེ་རྟགས་གང་དག་གིས་རྟགས་དེ་དང་ལྡན་ན་སྒྲུབ་པ་དེ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། ། གཉི་གའི་ཕྱོགས་ལ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ན་སྒྲུབ་པ་སྙིང་པོར་བྱེད་པ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་བསམ་པས་ཇི་སྲིད་གནས་ཀྱི་བར་དུ་ཁྱིམ་པ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡོངས་སུ་གཟུང་བ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་འཛུད་པར་བྱེད དོ།།དེ་ཕྱིན་ཆད་ནི་གང་དུ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་བསམས་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་འཛིན་ཏོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གདམས་ངག་གིས་ཉེ་བར་ བརྟེན་ཏེ་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་ཕན་ཡོན་གཟུང་བས་ཁྱད་པར་ཐོབ་པའི་གནས་སྐབས་དེར་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཇུག་གོ། །གནས་སྐབས་དེར་བློ་གནས་ན་གོང་ནས་གོང་དུ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་ བའི་བར་དུ་ཁྱད་པར་གྱི་གནས་སྐབས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྟུལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཆོག་མི་ཤེས་སོ།།དེ་ལྟར་བརྟུལ་ན་མཐར་ཐུག་པའི་གནས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཕྱིན་ཆད་ཡང་ཡོངས་སུ་བཙལ་དུ་མེད་དེ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སའི་གོ་རིམས་ རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲ་ཛྙཱ་ཝརྨ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ།། །།ཤློ་ཀ་དྲུག་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཡོད་དོ།

授记后将住于不退转地，住于彼地时，将获得对于必须做的事和应当恒常做的事不忘失的法性。如是成为不忘失法性者，
诸佛菩萨以一切众生中最胜而称之。一切所作亦不退失。以未得之退失亦不退失。
若不退失则将恒常相续不断生起诸善法，如同上弦月一般增长，将成为真实菩萨，非伪装菩萨。
若成为真实菩萨，则知一切调伏方便。若已了知，则于何所寻求、何为所求、以何寻求等一切安立皆成善巧。
所寻求者亦安立其究竟。若于安立善巧则于教授善巧。若于教授善巧则将获得无量所缘三昧王。
获得彼三昧则将宣说有果之法。以种种方式宣说皆具果。亦将以大乘出离。若以大乘出离则亦将摄集大乘。
于大乘出离之彼彼阶位获得彼彼名号，一切世间及诸佛菩萨亦以一切菩萨共同之名号称赞。
应知此等为功德差别。如是名号是菩萨之相，具足何等相者，则于在家分及出家分一切行持皆能修行。
若于二分皆能修行，则修行以为心要，定当成为于善分具增上意乐者。以如是意乐，乃至住世之间，摄受在家或出家者，令入善分。
此后将与诸佛菩萨为伴，为众生利益而发愿受生。彼时诸佛菩萨恒常相续以教授摄受，将体验善分差别之阶位。
以体验彼功德所摄之差别阶位，则以在家之方式趣入。若心住于彼阶位，则于渐次直至究竟之间，于诸差别阶位一切精进而不知足。
如是精进则将获得究竟位，此后更无所求，即是获得无上。
菩萨地次第竟。
印度堪布般若瓦摩与大校译师班智达耶谢德译校润定。偈颂共六千七百五十偈。

།

。
